Een toelichting op

Het Evangelie naar Lukas

Zie, de Mens

Ger de Koning

Distributie: Uitgeverij Daniël, Zwolle, NL

Website: www.uitgeverijdaniel.nl

Bestellingen: info@uitgeverijdaniel.nl

ISBN 978-90-79718-28-3 (Paperback)

© 2016 Ger de Koning

Omslagontwerp: Jan Paul Spoor / Sjon Heijenga

Foto op omslag: De velden van Efratha (Eigen archief OudeSporen)

Lay-out: Jan Noordhoek

Niets uit deze uitgave mag – anders dan voor eigen gebruik – worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden d.m.v. druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van ‘Uitgeverij Daniël’ of de auteur.

Het gebruik van de Herziene Statenvertaling is in dit commentaar toegestaan onder voorwaarde van de volgende duidelijke copyrightvermelding: De bijbeltekst in deze uitgave is ontleend aan de Bijbel in de Herziene Statenvertaling,

© Stichting HSV 2010.

© Stichting HSV en Uitgeverij Jongbloed – Heerenveen. Alle rechten voorbehouden.

Voor gebruik van teksten uit de TELOS-vertaling is toestemming onder voorwaarde van de volgende duidelijke copyrightvermelding: De bijbelteksten in deze uitgave zijn ontleend aan het Nieuwe Testament in de TELOS-vertaling.

© Uitgeverij Jongbloed – Heerenveen. Alle rechten voorbehouden.

Inhoud

Tekstgebruik 14

Vertalingen 14

Afkortingen Bijbelboeken 15

Oude Testament 15

Nieuwe Testament 16

Haakjes 17

Het Evangelie naar Lukas 18

Inleiding 18

Lukas 1 20

Lk 1:1-4 | Aan Theófilus 20

Lk 1:5-7 | Zacharia en Elizabeth 22

Lk 1:8-10 | De priesterdienst van Zacharia 24

Lk 1:11-17 | Geboorte van Johannes aangekondigd 25

Lk 1:18-23 | Het ongeloof van Zacharia 28

Lk 1:24-25 | Elizabeth wordt zwanger 29

Lk 1:26-30 | Gabriël wordt naar Maria gezonden 29

Lk 1:31-35 | De geboorte Christus aangekondigd 30

Lk 1:36-38 | Bemoediging voor Maria 32

Lk 1:39-45 | Maria bij Elizabeth 33

Lk 1:46-47 | De lofzang van Maria 35

Lk 1:48-50 | Aanleiding van de lofzang 36

Lk 1:51-53 | De toekomst als vervuld bezongen 37

Lk 1:54-55 | God maakt Zijn beloften waar 37

Lk 1:56 | Maria keert terug naar huis 38

Lk 1:57-66 | De geboorte van Johannes de doper 38

Lk 1:67-73 | God gedenkt aan Zijn verbond 40

Lk 1:74-75 | Gods doel met de verlossing 41

Lk 1:76-79 | Profetie over Johannes 42

Lk 1:80 | Voorbereidingsjaren van Johannes 43

Lukas 2 44

Lk 2:1-5 | De inschrijving 44

Lk 2:6-7 | De geboorte van de Heer Jezus 45

Lk 2:8-12 | Grote blijdschap voor de herders 46

Lk 2:13-14 | Heerlijkheid, vrede, welbehagen 47

Lk 2:15-20 | De herders zien het Kind en getuigen 48

Lk 2:21 | Besnijdenis van de Heer Jezus 50

Lk 2:22-24 | Heiliging van de Heer Jezus 50

Lk 2:25-28 | Simeon neemt het Kind in zijn armen 51

Lk 2:29-32 | De lofzang van Simeon 52

Lk 2:33-35 | Het zwaard door de ziel van Maria 53

Lk 2:36-38 | Anna, de profetes 54

Lk 2:39-40 | Terug in Nazareth 55

Lk 2:41-45 | Het Kind Jezus in Jeruzalem 55

Lk 2:46-50 | In de dingen van Zijn Vader 56

Lk 2:51-52 | De Heer Jezus groeit op 58

Lukas 3 59

Lk 3:1-2 | Johannes de doper en zijn tijd 59

Lk 3:3-6 | De dienst van Johannes de doper 60

Lk 3:7-9 | Prediking van Johannes de doper 61

Lk 3:10-14 | Vruchten van de bekering laten zien 62

Lk 3:15-17 | Johannes getuigt van Christus 63

Lk 3:18-20 | Einde van de dienst van Johannes 64

Lk 3:21-22 | De doop van de Heer Jezus 64

Lk 3:23-38 | Geslachtsregister van de Heer Jezus 65

Lukas 4 67

Lk 4:1-2 | Verzocht door de duivel 67

Lk 4:3-4 | Eerste verzoeking 68

Lk 4:5-8 | Tweede verzoeking 69

Lk 4:9-12 | Derde verzoeking 70

Lk 4:13-15 | In de kracht van de Geest verder 71

Lk 4:16-21 | Het Schriftwoord van Jesaja wordt vervuld 72

Lk 4:22-24 | Woorden van genade niet aangenomen 74

Lk 4:25-30 | Genade voor de heidenen 75

Lk 4:31-37 | Genezing van een bezetene 76

Lk 4:38-39 | Genezing van Petrus’ schoonmoeder 77

Lk 4:40-41 | Andere genezingen 78

Lk 4:42-44 | Prediking in andere steden 78

Lukas 5 80

Inleiding 80

Lk 5:1-7 | Een wonderbare visvangst 80

Lk 5:8-11 | Vissers van mensen 81

Lk 5:12-16 | Reiniging van een melaatse 82

Lk 5:17-26 | Genezing van een verlamde 83

Lk 5:27-32 | De roeping van Levi 85

Lk 5:33-35 | Het vasten 87

Lk 5:36-39 | Oude en nieuwe dingen 87

Lukas 6 90

Lk 6:1-5 | Aren plukken op een sabbat 90

Lk 6:6-11 | Een verschrompelde hand genezen 91

Lk 6:12-16 | Twaalf discipelen uitgekozen 92

Lk 6:17-19 | De Heer geneest velen 93

Lk 6:20-23 | ‘Gelukkig’ 94

Lk 6:24-26 | ‘Wee’ 96

Lk 6:27-30 | Liefde voor vijanden 97

Lk 6:31-36 | Wees ontfermend 98

Lk 6:37-42 | Het oordelen van anderen 99

Lk 6:43-45 | Elke boom heeft zijn eigen vrucht 101

Lk 6:46-49 | Twee fundamenten 102

Lukas 7 104

Lk 7:1-10 | De hoofdman van Kapernaüm 104

Lk 7:11-17 | De jongeman van Naïn 105

Lk 7:18-23 | De vraag van Johannes de doper 107

Lk 7:24-30 | De Heer spreekt over Johannes 108

Lk 7:31-35 | Fluitspel of klaagliederen 110

Lk 7:36-38 | Een zondares komt bij de Heer 111

Lk 7:39-43 | De Heer heeft Simon iets te zeggen 112

Lk 7:44-46 |De Heer vergelijkt Simon met de vrouw 113

Lk 7:47-50 | De vrouw in vrede heengezonden 114

Lukas 8 115

Lk 8:1-3 | Wie de Heer volgen 115

Lk 8:4-8 | De gelijkenis van de zaaier 115

Lk 8:9-10 | Waarom gelijkenissen? 116

Lk 8:11-15 | Uitleg van de gelijkenis van de zaaier 117

Lk 8:16-18 | Het licht moet vrij kunnen schijnen 118

Lk 8:19-21 | De verwanten van de Heer Jezus 119

Lk 8:22-25 | De storm op het meer 119

Lk 8:26-29 | Een bezetene komt de Heer tegemoet 121

Lk 8:30-33 | Demonen uit de bezetene en in de varkens 122

Lk 8:34-37 | Reactie van de mensen in Gerasa 123

Lk 8:38-39 | De opdracht 123

Lk 8:40-42 | Jaïrus smeekt de Heer voor zijn dochter 124

Lk 8:43-48 | De bloedvloeiende vrouw 124

Lk 8:49-50 | De dochter van Jaïrus is gestorven 126

Lk 8:51-56 | De dochter van Jaïrus opgewekt 127

Lukas 9 130

Lk 9:1-6 | De uitzending van de twaalf 130

Lk 9:7-9 | Herodes in verlegenheid 131

Lk 9:10-11 | De apostelen en de menigten bij de Heer 131

Lk 9:12-17 | De spijziging van de vijfduizend 132

Lk 9:18-20 | Wie is Jezus? 133

Lk 9:21-22 | Eerste aankondiging van het lijden 134

Lk 9:23-26 | Het kruis opnemen en volgen 135

Lk 9:27-29 | De Heer Jezus in Zijn heerlijkheid 136

Lk 9:30-31 | Mozes en Elia spreken met de Heer 137

Lk 9:32-33 | Het voorstel van Petrus 138

Lk 9:34-36 | Het getuigenis van de Vader 139

Lk 9:37-42 | Genezing van een maanzieke jongen 140

Lk 9:43-45 | Tweede aankondiging van het lijden 142

Lk 9:46-48 | De grootste in het koninkrijk 142

Lk 9:49-50 | ‘Wie niet tegen u is …’ 144

Lk 9:51-56 | Weigering om de Heer te ontvangen 144

Lk 9:57-62 | Het navolgen van de Heer 146

Lukas 10 148

Lk 10:1-4 | De uitzending van de zeventig 148

Lk 10:5-12 | Zending en ontvangst 149

Lk 10:13-16 | ‘Wee’ over de Galilese steden 151

Lk 10:17-20 | Terugkeer van de zeventig 152

Lk 10:21-24 | De Heer Jezus prijst de Vader 153

Lk 10:25-29 | Een wetgeleerde wil de Heer verzoeken 154

Lk 10:30-35 | De barmhartige Samaritaan 156

Lk 10:36-37 | Toepassing van de gelijkenis 158

Lk 10:38-42 | Martha en Maria 158

Lukas 11 161

Lk 11:1-4 | Les in bidden 161

Lk 11:5-8 | Een gelijkenis over bidden 162

Lk 11:9-13 | Bidden, zoeken, kloppen, de Heilige Geest 163

Lk 11:14-16 | Een demon uit een stomme gedreven 164

Lk 11:17-20 | Het koninkrijk van God 165

Lk 11:21-23 | Hij Die sterker is 167

Lk 11:24-26 | De terugkeer van de onreine geest 167

Lk 11:27-28 | Het Woord horen en bewaren 168

Lk 11:29-32 | Antwoord op de vraag om een teken 169

Lk 11:33-36 | De lamp van het lichaam 170

Lk 11:37-44 | Rede tegen de farizeeën 171

Lk 11:45-52 | Rede tegen de wetgeleerden 173

Lk 11:53-54 | Heftige tegenstand 175

Lukas 12 177

Lk 12:1-3 | Waarschuwing tegen huichelarij 177

Lk 12:4-7 | De zorg van de Vader 178

Lk 12:8-12 | Onbevreesde belijdenis 179

Lk 12:13-15 | Waakt voor alle hebzucht 180

Lk 12:16-21 | Gelijkenis van de rijke dwaas 181

Lk 12:22-28 | Bezorgdheid 183

Lk 12:29-34 | Het welbehagen van de Vader 185

Lk 12:35-37 | Wachtende en wakende slaven 186

Lk 12:38-40 | Volhardend verwachten 187

Lk 12:41-48 | De trouwe en de ontrouwe slaaf 188

Lk 12:49-53 | Christus is oorzaak van verdeeldheid 190

Lk 12:54-57 | Het onderkennen van de tijd 191

Lk 12:58-59 | Houding tegenover de tegenpartij 192

Lukas 13 193

Lk 13:1-5 | Bekeren of omkomen 193

Lk 13:6-9 | De onvruchtbare vijgenboom 194

Lk 13:10-13 | Genezing van een kromgebogen vrouw 195

Lk 13:14-17 | Tegenstanders terechtgewezen 196

Lk 13:18-19 | Gelijkenis van het mosterdzaad 197

Lk 13:20-21 | Gelijkenis van het zuurdeeg 197

Lk 13:22-24 | Ingaan door de nauwe deur 198

Lk 13:25-30 | Buiten de deur 199

Lk 13:31-35 | Weeklacht over Jeruzalem 201

Lukas 14 203

Lk 14:1-6 | Genezing van een waterzuchtige 203

Lk 14:7-11 | Onderwijs voor genodigden 204

Lk 14:12-14 | Onderwijs voor wie uitnodigt 205

Lk 14:15-20 | De uitnodiging afgeslagen 206

Lk 14:21-24 | Het huis moet vol worden 208

Lk 14:25-33 | Kosten berekenen 209

Lk 14:34-35 | Smakeloos zout 210

Lukas 15 212

Lk 15:1-2 | De Heer ontvangt zondaars 212

Lk 15:3 | Inleiding tot de gelijkenis 212

Lk 15:4-7 | Het verloren schaap 212

Lk 15:8-10 | De verloren drachme 214

Lk 15:11 | Twee zonen 215

Lk 15:12-16 | De jongste zoon verlaat zijn vader 215

Lk 15:17-19 | De jongste zoon komt tot zichzelf 216

Lk 15:20-24 | Terugkeer en ontvangst 217

Lk 15:25-30 | De oudste zoon 219

Lk 15:31-32 | Een dringend beroep 221

Lukas 16 223

Lk 16:1-7 | De onrechtvaardige rentmeester 223

Lk 16:8-13 | De les 224

Lk 16:14-18 | De les voor de farizeeën 226

Lk 16:19-21 | Een rijke en een arme op aarde 228

Lk 16:22-26 | De omgekeerde rollen na de dood 229

Lk 16:27-31 | Bekering alleen door het Woord van God 231

Lukas 17 233

Lk 17:1-4 | Aanleidingen tot vallen 233

Lk 17:5-10 | Nutteloze slaven 234

Lk 17:11-19 | Reiniging van tien melaatsen 236

Lk 17:20-21 | Het koninkrijk van God is in Christus 237

Lk 17:22-25 | De dag van de Zoon des mensen 238

Lk 17:26-33 | De dagen van Noach en van Lot 239

Lk 17:34-37 | Meegenomen of achtergelaten 241

Lukas 18 243

Lk 18:1-8 | Gelijkenis van de onrechtvaardige rechter 243

Lk 18:9-14 | De farizeeër en de tollenaar 244

Lk 18:15-17 | Kleine kinderen bij de Heer gebracht 246

Lk 18:18-25 | De rijke overste 247

Lk 18:26-30 | De les voor de discipelen 249

Lk 18:31-34 | Derde aankondiging van het lijden 250

Lk 18:35-43 | Genezing van een blinde bedelaar 251

Lukas 19 253

Lk 19:1-10 | Zacheüs 253

Lk 19:11-14 | Een man van hoge geboorte 254

Lk 19:15-19 | Beloning van de trouwe slaven 256

Lk 19:20-27 | De boze slaaf en de burgers 257

Lk 19:28-36 | De Heer heeft het nodig 258

Lk 19:37-40 | De Heer Jezus bejubeld 260

Lk 19:41-44 | Weeklacht van de Heer over Jeruzalem 261

Lk 19:45-48 | Reiniging en onderwijs in de tempel 263

Lukas 20 264

Lk 20:1-2 | Vraag over het gezag van de Heer 264

Lk 20:3-8 | Het antwoord van de Heer 264

Lk 20:9-12 | Onrechtvaardige landlieden 265

Lk 20:13-16 | De geliefde zoon gedood 266

Lk 20:17-19 | De verworpen steen wordt een hoeksteen 268

Lk 20:20-26 | Vraag over de keizerlijke belasting 268

Lk 20:27-33 | Vraag over de opstanding 270

Lk 20:34-40 | Onderwijs over de opstanding 271

Lk 20:41-44 | Vraag over de Zoon van David 272

Lk 20:45-47 | Pas op voor de schriftgeleerden 273

Lukas 21 275

Lk 21:1-4 | Het offer van de weduwe 275

Lk 21:5-11 | Tekenen van de eindtijd 275

Lk 21:12-19 | Vervolging en volharding 277

Lk 21:20-27 |Vervulling van de tijden van de volken 278

Lk 21:28-33 | De vijgenboom en alle bomen 280

Lk 21:34-36 | Waakzaamheid geboden 281

Lk 21:37-38 | De Heer blijft leren in de tempel 282

Lukas 22 284

Lk 22:1-6 | Het plan om de Heer Jezus te doden 284

Lk 22:7-13 | Voorbereidingen om het Pascha te eten 285

Lk 22:14-18 | De viering van het Pascha 287

Lk 22:19-20 | Instelling van het avondmaal 288

Lk 22:21-23 | Wat Judas zal doen 289

Lk 22:24-27 | Wie is de grootste 290

Lk 22:28-30 | Bemoedigingen 291

Lk 22:31-34 | Verloochening van Petrus voorzegd 292

Lk 22:35-38 | Een nieuwe situatie – een ander beleid 293

Lk 22:39-46 | Gethsémané 294

Lk 22:47-53 | De Heer wordt gevangengenomen 297

Lk 22:54-62 | De verloochening door Petrus 298

Lk 22:63-65 | Bespot en geslagen 300

Lk 22:66-71 | Voor de Raad 300

Lukas 23 302

Lk 23:1-5 | Voor Pilatus 302

Lk 23:6-12 | Voor Herodes 303

Lk 23:13-16 | Pilatus erkent de onschuld van de Heer 304

Lk 23:17-23 | Barabbas gekozen 305

Lk 23:24-25 | Overgeleverd om gedood te worden 306

Lk 23:26-32 | Op weg naar Golgotha 307

Lk 23:33 | De kruisiging 309

Lk 23:34-39 | Gebed voor Zijn vijanden en bespot 309

Lk 23:40-43 | Bekering van de boosdoener 310

Lk 23:44-46 | Het sterven van de Heer Jezus 312

Lk 23:47-49 | Reacties op het sterven 312

Lk 23:50-56 | De begrafenis 313

Lukas 24 315

Lk 24:1-8 | De vrouwen bij het lege graf 315

Lk 24:9-12 | Reactie van de discipelen 316

Lk 24:13-14 | Onderweg van Jeruzalem naar Emmaüs 317

Lk 24:15-18 | De Heer Jezus voegt Zich bij hen 317

Lk 24:19-24 | Het verslag van de gebeurtenissen 318

Lk 24:25-27 | Verwijt en onderwijs van de Heer 319

Lk 24:28-32 | De Heer maakt Zich bekend 320

Lk 24:33-35 | Terug naar Jeruzalem 321

Lk 24:36-43 | Verschijning aan de discipelen 322

Lk 24:44-49 | De zendingsopdracht 323

Lk 24:50-51 | De hemelvaart 324

Lk 24:52-53 | Aanbidding en lofprijzing 325

Andere publicaties 336

Tekstgebruik

Vertalingen

Alle tekstaanhalingen uit het Nieuwe Testament komen uit de herziene Voorhoeve-uitgave, ook wel TELOS-vertaling genoemd. De tekst van het evangelie naar Lukas is uit die vertaling in deze toelichting is opgenomen. Tenzij anders is vermeld, komen de tekstaanhalingen uit het Oude Testament uit de Herziene Statenvertaling (HSV).

Afkortingen Bijbelboeken

Oude Testament

Thora

Gn – Genesis

Ex – Exodus

Lv – Leviticus

Nm – Numeri

Dt – Deuteronomium

Historische boeken

Jz – Jozua

Ri – Richteren

Ru – Ruth

1Sm – 1 Samuel

2Sm – 2 Samuel

1Kn – 1 Koningen

2Kn – 2 Koningen

1Kr – 1 Kronieken

2Kr – 2 Kronieken

Ea – Ezra

Ne – Nehemia

Es – Esther

Poëtische boeken

Jb – Job

Ps – Psalmen

Sp – Spreuken

Pr – Prediker

Hl – Hooglied

Profetische boeken

Js – Jesaja

Jr – Jeremia

Kl – Klaagliederen

Ez – Ezechiël

Dn – Daniël

Hs – Hosea

Jl – Joël

Am – Amos

Ob – Obadja

Jn – Jona

Mi – Micha

Na – Nahum

Hk – Habakuk

Zf – Zefanja

Hg – Haggaï

Zc – Zacharia

Ml – Maleachi

Nieuwe Testament

Mt – Mattheüs

Mk – Markus

Lk – Lukas

Jh – Johannes

Hd – Handelingen

Rm – Romeinen

1Ko – 1 Korinthiërs

2Ko – 2 Korinthiërs

Gl – Galaten

Ef – Efeziërs

Fp – Filippenzen

Ko – Kolossenzen

1Th – 1 Thessalonicenzen

2Th – 2 Thessalonicenzen

1Tm – 1 Timotheüs

2Tm – 2 Timotheüs

Tt – Titus

Fm – Filémon

Hb – Hebreeën

Jk – Jakobus

1Pt – 1 Petrus

2Pt – 2 Petrus

1Jh – 1 Johannes

2Jh – 2 Johannes

3Jh – 3 Johannes

Jd – Judas

Op – Openbaring

Haakjes

In de bijbelgedeelten van het Oude Testament worden twee soorten haakjes gebruikt:

Ronde haakjes ( )

Deze dienen uitsluitend om het lezen en begrijpen van de tekst te vergemakkelijken; zij geven aan dat een bepaald gedeelte een soort tussenzin vormt die de eigenlijke loop van het verhaal of het betoog enigszins onderbreekt. De woorden tussen ronde haakjes behoren tot de grondtekst.

Vierkante haakjes [ ]

Deze haakjes staan om woorden die in de gedrukte uitgave van de Herziene Statenvertaling cursief staan. Omdat ik in dit boek de hele bijbeltekst cursief weergeef, maak ik gebruik van deze haakjes om deze woorden die cursief in de gedrukte uitgave staan te markeren. Deze haakjes geven aan dat de ingesloten woorden niet in de grondtekst voorkomen, maar in het Nederlands zijn ingevoegd om de tekst begrijpelijk te maken.

In de bijbelgedeelten van het Nieuwe Testament worden drie soorten haakjes gebruikt. Ik citeer wat hierover in het ‘Voorwoord’ van de TELOS-vertaling wordt gezegd:

‘Ronde haakjes ( )

Deze dienen uitsluitend om het lezen en begrijpen van de tekst te vergemakkelijken; zij geven aan dat een bepaald gedeelte een soort tussenzin vormt die de eigenlijke loop van het verhaal of het betoog enigszins onderbreekt.

Vierkante haakjes [ ]

Deze geven aan dat de ingesloten woorden niet in de grondtekst voorkomen, maar in het Nederlands moeten worden ingevoegd om de tekst begrijpelijk te maken; deze woorden moeten dus altijd gelezen worden. Met name het (bepaalde) lidwoord ontbreekt nogal eens in het Grieks, waar dat in het Nederlands wel noodzakelijk is; aangezien verschillende uitleggers van mening zijn dat het al of niet voorkomen van het lidwoord vaak van grote betekenis is, is ernaar gestreefd dit overal in de vertaling tussen haakjes te plaatsen waar het in de grondtekst ontbreekt.

Scherpe haakjes < >

Deze geven aan dat de ingesloten woorden in sommige handschriften wel en in andere niet voorkomen.’

Het Evangelie naar Lukas

Inleiding

Vooraf

Als we een persoonsbeschrijving van iemand geven, kunnen we dat vanuit verschillende gezichtshoeken doen. Zo kunnen we bijvoorbeeld iemand belichten als vader van een gezin. Daarnaast is een beschrijving van diezelfde persoon ook mogelijk als collega of als buurman. Op deze wijze zien we hoe vier evangelisten – onder de inspiratie van de Heilige Geest – verslag doen van het leven van de Heer Jezus tijdens Zijn verblijf op aarde. In de vier levensbeschrijvingen die we daardoor in de Bijbel hebben, vertelt Mattheüs in zijn evangelie over de Heer Jezus als Koning, Markus stelt Hem als Dienaar voor, Lukas beschrijft Hem als de ware Mens en Johannes ten slotte schrijft over Hem als de eeuwige Zoon van God.

Het doel van dit evangelie is dat we naar de Heer Jezus kijken als Mens. Vandaar dat de oproep: “Zie, de Mens” (Jh 19:5) als ondertitel voor dit boek gekozen. Als we dit evangelie lezen met het verlangen Hem als Mens te zien, zullen we Hem leren kennen als Iemand in Wie God dicht bij ons, mensen, is gekomen. Hij is de mensen gelijk geworden, uitgenomen de zonde (Hb 4:15).

Ger de Koning
Middelburg, oktober 2009, nieuwe versie 2023

Doel van het evangelie naar Lukas

Lukas stelt de Heer Jezus voor als de Zoon des mensen, de Mens van God voor alle mensen. In Hem openbaart God Zich in verlossende genade aan verloren mensen. Hij richt zich in zijn evangelie tot de hele mensheid. Hier wordt niet zoals in het evangelie naar Mattheüs de bedeling van de wet vervangen door een andere bedeling (het koninkrijk), maar hier wordt de wet vervangen door reddende hemelse genade. Genade is niet alleen de oplossing voor het probleem van de zonde. Genade gaat veel verder en dat wordt in dit evangelie voorgesteld. Het gaat er in dit evangelie niet zozeer om waarvan God ons wilde bevrijden, maar wat Hij van ons wilde maken.

In dit evangelie worden mensen voorgesteld als mensen van het welbehagen van God. God heeft hen tot dat welbehagen bestemd. Daarom zou als opschrift voor dit evangelie kunnen dienen: “Begenadigd in de Geliefde” (Ef 1:6). Genade houdt alles in wat God in Zijn raadsbesluiten voor ons heeft weggelegd. Van gelovigen wordt gezegd dat zij begenadigd of aangenaam gemaakt zijn in de Geliefde, want Hij, de geliefde Zoon, is het in Wie God Zich openbaart. God komt in Hem in genade als Mens tot ons. Hij is de Mens uit de hemel, Hij is waarachtig Mens, maar zonder zonde.

De schrijver Lukas

Voor het optekenen van dit evangelie heeft God Lukas gebruikt. Lukas is een medewerker van de apostel Paulus en arts van beroep (Ko 4:14; 2Tm 4:11; Fm 1:24; zie ook de ‘wij’-teksten in het boek Handelingen vanaf Hd 16:10). Hij is hoogstwaarschijnlijk van oorsprong een heiden en hij schrijft aan een heiden. Het laat zien dat de genade van God ook voor de heidenen is.

Als metgezel van Paulus heeft hij geschreven over dingen waarop Paulus in zijn brieven verder ingaat. Er is een nauwe verbinding tussen deze beide dienaren die veel met elkaar zijn opgetrokken. Lukas laat ons zien wat Paulus verder uitwerkt: het zoonschap van de gelovige. Lukas spreekt over zonen van de Allerhoogste (Lk 6:35), zonen van de vrede (Lk 10:6), zonen van het licht (Lk 16:8), zonen van God (Lk 20:36), zonen van de opstanding (Lk 20:36). Zoonschap is de hoogste positie van de gelovige voor God, want dat is wat de gelovige is voor God Zelf als een vreugde voor Zijn hart (Ef 1:5).

Lukas 1

Lk 1:1-4 | Aan Theófilus

1 Aangezien velen ondernomen hebben een verhaal op te stellen over de zaken die zich onder ons voltrokken hebben, [of: die onder ons volkomen zekerheid hebben,] 2 zoals zij die van [het] begin af ooggetuigen en dienaren van het Woord zijn geweest, ons hebben overgeleverd, 3 heeft het ook mij goed gedacht, na alles van voren af aan nauwkeurig onderzocht te hebben, het in geregelde orde aan u te schrijven, hoogedele Theófilus, 4 opdat u de zekerheid kent van de dingen waarin u bent onderwezen.

Lukas wil met zijn verslag over het leven van de Heer Jezus op aarde de bekeerde heiden Theófilus beter bekendmaken met Wie Hij is. Er waren al heel wat verslagen van het leven van de Heer Jezus in omloop, maar die voldeden niet. Dat komt omdat de “velen” die ondernomen hadden deze verhalen over Hem op te schrijven, niet geïnspireerd waren. Lukas beschuldigt hen niet van verkeerde bedoelingen of van onwaarheid in wat zij hebben geschreven, maar hun levensbeschrijving schoot duidelijk tekort. Het was in alle gevallen niet meer dan de werking en de inspanning van mensen om de dingen te vertellen die onder de christenen volkomen zekerheid hebben en geloofd worden.

Omdat hun werk tekortschoot, was het noodzakelijk om een nieuw en bovenal door God gegeven verhaal over Christus te schrijven. Als we de overwegingen van Lukas lezen om het leven van de Heer te boek te stellen, merken we op dat er bij hem sprake is van een ‘motief’ en van ‘inspiratie’. Beide komen van God. God heeft in Lukas het verlangen gewerkt deze taak op zich te nemen. Vervolgens heeft Hij hem absoluut en volkomen geleid in alles wat hij neerschrijft.

We moeten zorgvuldig in gedachten houden dat het verschil tussen een geïnspireerd geschrift en een ander geschrift niet is dat alleen het geïnspireerde waar is en dat al het andere onwaar is. Een ander geschrift dan een geïnspireerd geschrift hoeft niet onwaar te zijn. Nee, het grote verschil is dat een geïnspireerd geschrift de waarheid weergeeft zoals God die ziet. Dit evangelie dat Lukas schrijft, is geen levensbeschrijving zonder meer, zoals de andere geschiedschrijvers het hebben opgesteld. Het is Gods verhaal van Christus, dat van begin tot eind de bijzondere bedoeling ademt waarmee het Hem behaagt het te doordringen.

Dit is kenmerkend voor alle geïnspireerde Geschriften, wat ook de vorm of de bedoeling ervan is. Inspiratie sluit vergissingen in het verhaal en de tekst uit. En dat is niet het enige. Inspiratie sluit ook een Goddelijke bedoeling in om de gelovige te onderwijzen in de openbaring van de heerlijkheid van God in Christus.

Behalve het feit van de inspiratie zien we ook een verschil tussen Lukas en de andere, niet geïnspireerde schrijvers in de werkwijze. De vele niet geïnspireerde schrijvers hebben overgeleverd wat ze zelf hebben gezien van het leven van de Heer. Daarin zijn zij dienaren van het Woord geweest. Dat kan betekenen dat zij in hun verslag van de Heer Jezus als het Woord (Jh 1:1,14) hebben getuigd. Lukas wil, evenals allen die al een verslag hebben opgesteld, ook een verslag opstellen.

Zij die al een verslag hebben geschreven, hebben als bron hun eigen waarneming. Zij zijn uitgegaan van wat zij met hun eigen ogen hebben gezien van de daden van de Heer. Dat bepaalt tegelijk dat wat zij hebben opgesteld niet meer is dan hun menselijke observatie. Zij konden slechts hun eigen waarnemingen doorgeven, zonder te kunnen afsteken in de diepte van de waarheid die in Christus tot de mens gekomen is.

Lukas heeft een nauwkeurige, grondige studie gedaan naar het leven van de Heer. Hij heeft “alles van voren af aan” persoonlijk diepgaand onderzocht. Hij heeft zich daarbij niet beperkt tot wat hij van de Heer heeft gezien. Hij heeft ook studie gemaakt van het begin van de dingen die de Heer betreffen. Het is trouwens twijfelachtig of hij de Heer Jezus op aarde heeft gekend. Dat is geen probleem als we beseffen dat God hem de bijzondere inspiratie en openbaring van de Geest heeft gegeven. Hierdoor is duidelijk dat God Lukas als Zijn instrument heeft uitgekozen om niet slechts een nieuw ooggetuigenverslag toe te voegen aan de vele die er al waren, maar om Zijn eigen welbehagen in deze Mens aan mensen te tonen.

Hoewel Lukas zegt “heeft ook mij goed gedacht”, evenals het de anderen had goed gedacht, onderscheidt hij zijn eigen verslag toch van hun verslag. Hij vertelt niet hoe hij zijn volmaakte kennis van alle dingen waarover hij schrijft, heeft verkregen, maar hij stelt eenvoudig het feit vast dat hij die volmaakte kennis bezit. Nauwkeurig onderzoek heeft hem tot het verslag gebracht dat wij in dit evangelie voor ons hebben.

Wij weten dat God alles aan Lukas heeft laten zien wat daarvoor nodig is. Maar alles wat God aan een mens laat zien, ontslaat die mens niet van zijn eigen verantwoordelijkheid om zich te verdiepen in wat hij wil beschrijven. Alleen God is in staat om de verantwoordelijkheid van de mens te verenigen met Zijn eigen soevereine plan. Hij kan dat doen op een wijze dat de verantwoordelijkheid van de mens volledig van kracht blijft, terwijl die mens toch precies handelt volgens het plan dat God heeft en in overeenstemming met het doel dat Hem voor ogen staat.

Dit wordt op treffende wijze gezien in wat Lukas als resultaat van zijn onderzoek in dit evangelie naar voren brengt. Er wordt met geen woord gerept over de wonderlijke combinatie van nauwkeurig onderzoek door Lukas en de inspiratie en openbaring door de Geest. Toch zal iedere gelovige die dit evangelie biddend leest, merken hoezeer ook dit evangelie is ontstaan onder de machtige werking van Gods Geest en daarmee volkomen anders is dan elk ander verslag van het leven van de Heer.

Er is nog een bijzonderheid te vermelden over de manier waarop Lukas zijn bevindingen doorgeeft. Hij zegt dat te doen “in geregelde orde”. Daarmee bedoelt hij echter niet te zeggen dat hij het leven van de Heer in een geregelde chronologische of historische volgorde beschrijft. De ‘geregelde orde’ die hij bedoelt, heeft te maken met de geestelijke samenhang van de gebeurtenissen. Hij plaatst gebeurtenissen bij elkaar, niet omdat in de tijd de ene gebeurtenis door de andere wordt opgevolgd, maar omdat bepaalde gebeurtenissen door een innerlijk verband bij elkaar horen.

Zo laat hij bijvoorbeeld een geschiedenis waarbij Maria aan de voeten van de Heer zit om naar Zijn woord te horen, volgen door een geschiedenis waarin het gebed centraal staat (Lk 10:38-42; 11:1-13). Daarmee legt hij de nadruk op het innerlijke verband dat er bestaat tussen het Woord en het gebed, zonder zich af te vragen of deze twee gebeurtenissen ook in de tijd op elkaar volgen. Er kan tussen beide gebeurtenissen geruime tijd verstreken zijn. We zullen van deze benadering van het leven van de Heer meerdere bewijzen in dit evangelie vinden. We zullen zien hoe feiten, gesprekken, vragen, antwoorden en verhandelingen van de Heer door Lukas naar hun innerlijke verband worden weergegeven en niet altijd zoals de gebeurtenissen achtereenvolgens hebben plaatsgevonden.

Dan horen we aan wie Lukas schrijft. Hij schrijft aan de “hoogedele Theófilus”. Het “hoogedele” wijst op de ambtelijke positie van Theófilus en niet op zijn karakter. Hoewel het Lukas vooral gaat om de prediking van het evangelie aan de armen (Lk 4:18; 6:20; 7:22), is zijn evangelie als geheel toch gericht aan deze hooggeplaatste man die nu een discipel van de Heer is.

Iemand die een hoge positie in de wereld bekleedt, staat in het bijzonder bloot aan de listen en verzoekingen van de satan en aan de zorgen van het leven. Dat zijn allemaal redenen waardoor het zaad van het Woord zonder vrucht blijft (Lk 8:12-14). Dat een heel gedeelte van de Bijbel toch aan deze ene heiden en dan nog wel met een dergelijke status in de wereld is gericht, is een bijzonder bewijs van de genadige zorg van God (vgl. 1Ko 1:26). God weet wat ieder mens nodig heeft en veracht niemand. Hij wil ook voorzien in de behoeften van deze hooggeplaatste man die nu nederig is en zeker zijn geestelijke armoede voelt ondanks zijn aardse status en rijkdom (Jk 1:10).

Lukas wil de bekeerde, niet-Joodse Theófilus overtuigen van de betrouwbaarheid van de christelijke waarheid die hij heeft aangenomen. Hiermee verleent Lukas nazorg aan deze bekeerde heiden. De bedoeling van de evangelist is, hem een beter begrip van ‘de Weg’ te geven. Hij is onderwezen in de christelijke waarheid, maar hij heeft bevestiging en fundament nodig. Dat wil zeggen dat hij de Schrift nodig heeft, want zekerheid aangaande het geloof is verbonden met de heilige Schriften, het Woord van God. Zonder het Woord zouden we over niets zekerheid hebben. Willen we mensen die (pas) tot geloof zijn gekomen, dienen en funderen in het geloof, dan kan dat alleen door hen te onderwijzen in Gods Woord.

Lk 1:5-7 | Zacharia en Elizabeth

5 In de dagen van Herodes, koning van Judéa, was er een priester, Zacharia genaamd, uit [de] afdeling van Abia, en zijn vrouw was uit de dochters van Aäron en haar naam was Elizabeth. 6 Zij nu waren beiden rechtvaardig voor God, wandelend in alle geboden en inzettingen van de Heer, onberispelijk. 7 En zij hadden geen kind, omdat Elizabeth onvruchtbaar was; en zij waren beiden op hoge leeftijd gekomen.

Lukas begint zijn verhaal met erop te wijzen dat Herodes koning van Judéa is. Dat wil zeggen dat de situatie volkomen anders is dan God heeft bedoeld. Er heerst geen koning uit de stam van Juda en zeker niet dé Koning uit de stam van Juda. Het volk is onder vreemde overheersing gekomen omdat God Zijn volk vanwege hun zonden heeft moeten overleveren in de handen van vijanden. Dit betekent dat wanneer de Heer Jezus geboren wordt, er iemand op de troon zit die wederrechtelijk deze plaats heeft ingenomen, hoezeer God dit ook heeft toegelaten omdat Zijn volk Hem heeft verlaten.

Deze twee omstandigheden, dat het volk God de rug heeft toegekeerd en dat er een vreemde over hen heerst, kenmerken de tijd waarin de Heer Jezus op aarde komt. Toch zijn er in die donkere tijd, waarin het volk massaal God is vergeten, mensen die trouw zijn aan Hem. In de eerste twee hoofdstukken van dit evangelie ontmoeten we meerdere personen die wél een hart hebben voor God. In hen leren we het Godvrezende overblijfsel van Israël kennen, uit wie Christus, naar het vlees, is voortgekomen.

Lukas schrijft zijn evangelie voor alle mensen, maar hij handelt in zijn beschrijving wel naar het beginsel “eerst voor de Jood, en ook voor de Griek” (Rm 1:16). In de eerste twee hoofdstukken laat hij zien dat de genade eerst tot het gelovig overblijfsel komt. Dit overblijfsel zien we voorgesteld in zeven personen of groepen van personen: Zacharia en Elizabeth, Jozef en Maria, de herders, Simeon en Anna.

De eersten van dit overblijfsel zijn Zacharia, dat betekent ‘Jahweh gedenkt’, en Elizabeth, dat betekent ‘mijn God is eedzwering’. Beide namen spreken van de trouw van God. Zacharia is een priester. Hij behoort tot de afdeling van Abia, dat is de achtste afdeling (1Kr 24:5,10). Dat het de achtste afdeling is, is niet toevallig. Het getal acht spreekt namelijk van een nieuw begin. Zijn vrouw komt ook uit het priestergeslacht. Zacharia heeft een vrouw gezocht en gevonden die, evenals hij, behoort tot een geslacht dat met God in verbinding staat.

Dit is een belangrijke aanwijzing voor hen die op zoek zijn naar een levensgezel. De Schrift is er duidelijk over dat een gelovige alleen kan trouwen “in [de] Heer” (1Ko 7:39), dat wil zeggen met iemand die ook de Heer Jezus als Heiland kent. De Schrift verbiedt een gelovige ook duidelijk om te trouwen met iemand die Christus niet kent (2Ko 6:14-18). Zal trouwens iemand die zelf de Heer wil dienen, willen trouwen met iemand die dat niet wil?

In zijn onderzoek is Lukas te weten gekomen wat Zacharia en Elizabeth voor mensen zijn. Hij kan een prachtig getuigenis van hen geven. Het zijn geen volmaakte mensen. Toch schrijft hij niet over de verkeerde dingen die ze hebben gedaan, maar over de algemene indruk die zij maken. Het zijn mensen die leven voor God en die Hem willen geven waarop Hij recht heeft. Daarvoor houden ze zich nauwkeurig aan “alle geboden en inzettingen van de Heer”, dat is Jahweh. Hun manier van leven moet zijn opgevallen te midden van het afgeweken en zondige volk.

Ondanks hun onberispelijke leven hebben zij geen kind. Toch heeft God beloofd dat Hij bij trouw aan Zijn geboden de moederschoot zal zegenen (Dt 28:1-4). Zacharia en zijn vrouw hebben Hem dat niet kwalijk genomen, ze zijn niet in opstand gekomen tegen het uitblijven van kinderen. Hun vertrouwen op God wordt beloond met een zegen waarvoor ze wel lang hebben gebeden (vers 13), maar niet meer op rekenen.

God zegent op een wijze die de zwakheid van het instrument openbaart, een zwakheid die naar menselijke gedachten elke hoop wegneemt. Elizabeth had een voorbeeld in andere Godvrezende vrouwen die ook onvruchtbaar waren en waar God ook kinderzegen heeft gegeven, toen alle hoop erop weg was. De weg die God soms met trouwe mensen gaat, is niet altijd door het verstand te beredeneren. Toch is God alle vertrouwen waard dat Hij altijd zegen heeft voor hen die Hem vertrouwen.

Lk 1:8-10 | De priesterdienst van Zacharia

8 Het gebeurde nu, toen hij de priesterdienst vervulde voor God, in de beurt van zijn afdeling, 9 dat hij naar de gewoonte van het priesterambt door het lot werd aangewezen om te reukofferen, na het tempelhuis van de Heer te zijn binnengegaan. 10 En de hele volksmassa was buiten in gebed op het uur van het reukoffer.

De priesterafdeling waartoe Zacharia behoort, heeft dienst. Er waren in die tijd naar schatting achttienduizend priesters, verdeeld over vierentwintig afdelingen. Elke afdeling kwam bij toerbeurt naar Jeruzalem om daar dienst te doen. Elke dag werd door het lot bepaald welke priester die dat nog niet eerder had gedaan, het reukwerk mocht offeren. Gezien het grote aantal priesters zou iedere priester dit voorrecht slechts één keer in zijn leven te beurt kunnen vallen.

Hoe vaak zal Zacharia in de beurt van zijn afdeling al in Jeruzalem zijn geweest? En elke dag werd het lot geworpen. Elke dag zal Zacharia gebeden hebben dat hij toch nu het voorrecht zou mogen hebben om het reukwerk te offeren. Telkens was het geworpen en tot nu toe was het telkens niet op hem gevallen. Zo heeft hij daarop gewacht, zoals hij ook op een zoon heeft gewacht en steeds tevergeefs. Dan valt ten slotte toch het lot op de oude man. Hij mag het reukwerk offeren.

Dit is een voorrecht en een mooie en tegelijk verantwoordelijke taak. Hij moet het volk vertegenwoordigen en mag tot God naderen. Waarschijnlijk is Zacharia een van de weinige priesters geweest die dit werk met toewijding aan God en liefde voor het volk doet. Het priesterschap als geheel is in groot verval. De houding van de overpriesters tegenover de Heer Jezus bewijst hoezeer het priesterschap niet op God maar op henzelf is gericht. Het gaat er niet om of God krijgt wat Hem toekomt, maar of zij er zelf beter van kunnen worden. Zacharia vormt daarop een uitzondering.

Omdat hij trouw is, kan God aan hem mededelingen doen over Zijn plannen. Hij wil Zacharia daarin inzicht geven. Trouw de opdracht vervullen die we hebben gekregen, is altijd, ook nu nog, een van de voorwaarden om mededelingen van God te kunnen ontvangen en begrijpen. Dat er ook nog geloof nodig is, zien we verderop.

Het lot heeft bepaald dat Zacharia het reukoffer mag gaan brengen. Hier is nog sprake van het lot. God gebruikte dat toen nog om Zijn soevereine wil bekend te maken. Dat past bij een oudtestamentische situatie. Als de Heer Jezus naar de hemel is gegaan, wordt nog één keer en wel voor de laatste keer gebruikgemaakt van het lot. Dat is in het geval van het kiezen van een apostel in de plaats van Judas (Hd 1:26). Dat is nog voordat de Heilige Geest is uitgestort en op aarde is gekomen om de gelovigen te leiden. Als de Heilige Geest er eenmaal is, lezen we nergens meer over het gebruik van het lot. Vanaf Zijn komst op aarde leidt de Heilige Geest de gelovigen in het nemen van beslissingen.

Zacharia moet het tempelhuis van de Heer, Jahweh, binnengaan “om te reukofferen”. Het reukoffer stelt symbolisch de Heer Jezus voor in de lieflijkheid die Hij heeft voor God. Zo mag de gelovige nu aan God vertellen hoe voortreffelijk de Heer Jezus is en op die manier als een priester in geestelijke zin op een geestelijke wijze het reukoffer brengen. Als het reukoffer wordt gebracht, staat de priester in de geur ervan. Zo is de gelovige aangenaam gemaakt in Wie Christus is voor God. Reukwerk is een beeld van de gebeden van de heiligen (Ps 141:2; Op 5:8) én het is een beeld van de persoonlijke heerlijkheid van de Heer Jezus (Op 8:3). Onze gebeden zijn alleen aangenaam voor God door Hem (Hb 13:15).

Zacharia gaat in de tempel op aarde te werk in overeenstemming met de wet. In de loop van dit evangelie zien we de overgang van wet naar genade, van de aarde naar de hemel. Het evangelie eindigt met de blijde boodschap voor alle volken en een Christus Die in de hemel wordt opgenomen om daar Zijn hogepriesterlijke dienst te gaan verrichten.

Dit evangelie begint met een tafereel in de tempel en het eindigt met een tafereel in de tempel. In het eerste hoofdstuk zien we een stomme priester. In het laatste hoofdstuk vinden we mensen die allesbehalve stom zijn. Zij loven en prijzen God als mensen die ertoe bestemd zijn priesters te zijn in een nieuwe bedeling, die van de gemeente. Dit evangelie begint met een gelovige die niet kan spreken, het eindigt met gelovigen die niet kunnen ophouden met lofprijzen.

Dat de hele volksmassa buiten is, is het typische kenmerk van het Oude Testament. De massa is wel in gebed. Gebed komt veel voor in dit evangelie. Acht keer vinden we de Heer Jezus in gebed (Lk 3:21; 5:16; 6:12; 9:18,29; 11:1; 22:41; 23:34a). Het volk is in gebed, wat niet betekent dat zij een werkelijk verlangen naar God hebben. Toch zullen er ook trouwe gelovigen tussen zijn die in werkelijke eerbied in gebed zijn. Zij beseffen dat God alleen met hen te doen kan hebben op basis van het reukoffer. Het gebed hoort bij hun godsdienst. Zij mogen niet zelf tot God naderen. Het moet gebeuren via een middelaar.

Overal waar in de christenheid iemand een positie inneemt tussen mensen en God, is dat een vasthouden aan deze oudtestamentische situatie. Het is het voorrecht van de gelovige dat hij nu zelf tot God mag naderen. Iedere gelovige is een priester en wordt opgeroepen om geestelijke offers te brengen (1Pt 2:5).

Lk 1:11-17 | Geboorte van Johannes aangekondigd

11 Nu verscheen hem een engel van [de] Heer, die aan [de] rechterkant van het reukofferaltaar stond. 12 En toen Zacharia [hem] zag, werd hij ontsteld en bangheid overviel hem. 13 De engel zei echter tot hem: Wees niet bang, Zacharia, want uw gebed is verhoord en uw vrouw Elizabeth zal u een zoon baren en u zult hem de naam Johannes geven. 14 En hij zal u tot blijdschap en vreugdegejuich zijn en velen zullen zich over zijn geboorte verblijden. 15 Want hij zal groot zijn voor het aangezicht van <de> Heer, en wijn en sterke drank zal hij geenszins drinken, en hij zal met [de] Heilige Geest worden vervuld, al van [de] moederschoot af. 16 En hij zal velen van de zonen van Israël doen terugkeren tot [de] Heer, hun God. 17 En hij zal voor Hem uitgaan in [de] geest en [de] kracht van Elia, om [de] harten van [de] vaders te doen terugkeren tot [de] kinderen en [de] ongehoorzamen in [de] wijsheid van [de] rechtvaardigen, om [de] Heer een toegerust volk te bereiden.

Vele jaren was het dagelijks reukoffer gebracht. Nooit heeft Zacharia ervan gehoord dat er tijdens het offeren van het reukwerk iets ongewoons was gebeurd, maar wanneer hij aan de beurt is, gebeurt het: Zacharia krijgt bezoek van een engel uit de hemel. Een dergelijk bezoek met een boodschap voor mensen op aarde was heel lang geleden. Er “daalde op zekere tijden” wel een engel neer voor het genezen van allerlei ziekten (Jh 5:4). Dat was zeker een genadige tussenkomst van God, maar nu komt er een engel voor een veel heerlijker doel, want hij kondigt de geboorte van de voorloper van de Messias aan.

De engel neemt plaats aan de rechterkant van het reukofferaltaar. Dat legt nadruk op de verbinding tussen zijn boodschap en het reukofferaltaar. De boodschap die hij brengt, staat in verbinding met de kracht van het reukoffer. Alleen omdat Christus zo aangenaam is voor God, kan God dit bezoek aan de aarde laten brengen en Zijn plannen meedelen. Dat de engel aan de rechterkant van het altaar staat, heeft ook een betekenis. De rechterzijde spreekt van gunst (Mt 25:33-34) en macht, de plaats waar de Heer Jezus is, aan Gods rechterhand. De boodschap gaat over de gunst van God die Hij aan mensen verleent en over de macht die Hij heeft om die gunst ook werkelijk te verlenen.

Zacharia heeft in zijn leven veel gebeden en is door zijn priesterschap gewend aan de heiligheid van God. Toch schrikt hij en wordt bang van dit bezoek uit de hemel. Zo gaat het ons ook wel eens. We kunnen trouw met de Heer omgaan, Zijn Woord lezen en met Hem spreken, en toch schrikken als Hij ineens iets van Zichzelf aan ons laat zien. Hoe vertrouwd zijn we echt met Hem?

De engel stelt hem gerust en bemoedigt hem dat zijn gebed is verhoord. De vrome priester heeft dikwijls om de kinderzegen gebeden, maar het antwoord is tot nu toe uitgebleven. Nu komt een engel hem vertellen dat zijn gebeden, die zo lang schijnbaar tevergeefs zijn opgezonden, zijn verhoord.

De engel spreekt niet over ‘uw gebeden’, maar over “uw gebed”. Al die gebeden van Zacharia vormen voor God één gebed. Op de verhoring van een gebed dat in oprechtheid vele malen tot God is opgezonden, moet soms lang worden gewacht. Soms lijkt het alsof God niet hoort. Hier zien we dat Hij al die gebeden niet vergeet, maar in Zijn wijsheid wacht met het antwoord erop tot de tijd die Hij heeft bepaald.

Het kind dat wordt aangekondigd, moet de naam “Johannes” krijgen, dat betekent ‘Jahweh is genadig’. Zo is elke verhoring van een gebed een uiting van de genade van de Heer. De engel kondigt niet alleen de geboorte van een zoon aan met de naam die deze zoon moet krijgen. Hij kondigt ook aan wat de geboorte van deze zoon voor Zacharia en veel anderen zal betekenen. Zijn zoon zal iemand zijn die blijdschap en vreugde veroorzaakt. Als God antwoordt op gebeden, is het gevolg blijdschap.

Niet alleen zijn ouders en andere mensen zullen zich over Johannes verblijden. Vooral God zal Zich over hem verheugen. Johannes zal een nazireeër zijn, geheel voor God afgezonderd. Het zal de vreugde van de Heilige Geest zijn deze zoon te leiden in zijn hele dienstwerk. Het antwoord op elk van onze gebeden is ook een grote vreugde voor God. Wij mogen Hem geven wat Hij ons geeft. Dat doen we als we wat Hij ons geeft, gebruiken tot Zijn eer.

De uitwerking van zijn afgezonderde leven en zijn krachtige boodschap zal zijn dat velen van de zonen van Gods volk dat als geheel is afgeweken, zullen terugkeren tot de Heer, dat is Jahweh, hun God. Johannes zal een bijzonder instrument zijn voor het herstel van de verbroken relatie tussen mensen en God.

Niet alleen zal hij de relatie herstellen tussen velen van Israël en God, maar ook tussen mensen onderling. Daarvoor zal hij voor de Heer Jezus, Hij is Jahweh, uitgaan, door Hem gezonden als Zijn ambassadeur. Zijn Zender is in hem te zien. Hij komt niet in eigen kracht en met een eigen verhaal. Zijn optreden zal doen denken aan Elia (Ml 4:5).

Als we Elia op de Karmel zien (1Kn 18:20-46), zien we daar zijn geest en kracht op bijzondere wijze openbaar worden. Wat een onwrikbare en vurige ijver voor de heerlijkheid van de HEERE, de God van Israël! En wat een resultaat! Er vindt herstel plaats van de verbroken verbinding tussen Israël en de HEERE als we het volk horen roepen: “De HEERE is God, de HEERE is God!” (1Kn 18:39). De oproep van Johannes tot bekering heeft een dergelijke geestelijke kracht, zodat hij hier vergeleken wordt met Elia die het volk terugvoerde tot de HEERE, Jahweh.

Door het verlaten van God is er geen eensgezindheid in Israël, maar verdeeldheid. Alles in Israël is kapot. De zonde brengt altijd zulke ontwrichtingen met zich mee. Johannes wordt gezonden om “[de] harten van [de] vaderen te doen terugkeren tot [de] kinderen”, dat wil zeggen dat hij door God gebruikt zal worden om hen in liefde te herenigen (Ml 4:6). Dat zal hij doen door tegen hen te zeggen dat hun gezindheid van ongehoorzaamheid niet deugt. In plaats daarvan zal hij hen onderwijzen in “[de] wijsheid van [de] rechtvaardigen”. Ongehoorzaamheid moet worden veroordeeld en in plaats daarvan moet onderwijs komen in wat voor God aangenaam is.

Het doel van zijn optreden is om voor de Heer, Jahweh, dat is de Heer Jezus, een volk te bereiden dat er klaar voor is om Hem te ontvangen. In dit opzicht wil God iedere gelovige toerusten om een dienst als die van Johannes te doen. Zoals Johannes destijds leven ook wij in een tijd van overgang. Het is een eindtijd en tegelijk een tijd die een nieuw begin aankondigt. Het oordeel staat voor de deur in de komst van Jezus Christus. Wij moeten de mensen erop wijzen dat Hij komt en dat alleen door bekering tot God en geloof in de Heer Jezus iemand de dag van Zijn komst kan verdragen en gered kan worden van het oordeel.

Lk 1:18-23 | Het ongeloof van Zacharia

18 En Zacharia zei tot de engel: Waaraan zal ik dit weten? Want ik ben oud en mijn vrouw is op hoge leeftijd gekomen. 19 En de engel antwoordde en zei tot hem: Ik ben Gabriël die voor God sta, en ben gezonden om tot u te spreken en u deze dingen te verkondigen. 20 En zie, u zult zwijgen en niet kunnen spreken tot op de dag dat deze dingen zullen gebeuren, omdat u mijn woorden niet hebt geloofd die op hun tijd zullen worden vervuld. 21 En het volk stond te wachten op Zacharia; en zij verwonderden zich dat hij zo lang in het tempelhuis bleef. 22 Toen hij nu naar buiten kwam, kon hij niet tot hen spreken; en zij merkten dat hij in het tempelhuis een gezicht had gezien. En hij wenkte hun toe en bleef stom. 23 En het gebeurde, toen de dagen van zijn dienst waren vervuld, dat hij wegging naar zijn huis.

Zacharia gelooft de engel niet op zijn woord. Hij toont zich een ‘ongelovige gelovige’. Hij gaat voorbij aan alles wat de engel over de aangekondigde zoon zegt en vraagt een teken (1Ko 1:22) als bevestiging dat God zijn gebeden inderdaad heeft verhoord. Wat betekenen zijn gebeden dan? Heeft hij gebeden in het geloof dat God machtig is te doen wat hij heeft gevraagd? Vertrouwen wij God als wij bidden? Hoe is onze omgang met Hem en hoe kennen wij God?

Het is veelzeggend dat een man die al zo lang met God leeft en zo vaak in Zijn tegenwoordigheid is geweest, twijfelt aan een boodschap uit de hemel. Hij twijfelt eraan dat God machtig is om de loop van de natuur te veranderen waar dat nodig is. De Schriften, die Zacharia kent, getuigen daarvan in de voorbeelden van Sara, Rebekka en Hanna. Hoe is het met ons geloof in de Schrift?

Het antwoord van de engel klinkt bijna verontwaardigd. Weet Zacharia wel met wie hij te doen heeft? De engel is niet persoonlijk beledigd, maar de reactie van Zacharia is een belediging voor God. Daar wijst Gabriël op als hij verklaart dat hij voor God staat (tegenwoordige tijd), niet dat hij voor God stond (verleden tijd). Hij is zich bewust van Gods aanwezigheid en dat hij de woordvoerder van God is. Twijfelen aan zijn woorden is twijfelen aan wat God zegt. Hij heeft niets anders gezegd dan wat God hem heeft opgedragen. Daarom is de twijfel van Zacharia een bewijs van zijn ongeloof.

Wij vinden het ook niet prettig als iemand onze woorden niet gelooft, hoeveel te meer een engel die namens God spreekt en hoeveel nog zoveel te meer als God Zelf spreekt. Vaak lezen we de Schrift niet met voldoende intimiteit in het hart. We lezen de Schrift alsof we bekend willen raken met woorden en zinnen. Als ik door het lezen van de Schrift niet met mijn hart en geweten in de tegenwoordigheid van God kom, heb ik niet de les geleerd die de Schrift me wil leren. Zacharia bevindt zich met zijn hart en geweten niet in de tegenwoordigheid van God en daarom kan hij niet geloven dat wat wordt gezegd van God komt.

Zacharia krijgt het gevraagde teken, maar het is een teken van oordeel. Het teken dat hij krijgt, past bij zijn ongeloof, evenzeer als spreken past bij geloof (2Ko 4:13). De priesterdienst verstomt door ongeloof. Het is echter een tijdelijk oordeel. De woorden van God zullen vervuld worden op hun tijd, ondanks zijn ongeloof. De straf zal op de juiste tijd door barmhartigheid worden weggenomen.

Terwijl het gesprek in het tempelhuis plaatsvindt, staat het volk buiten te wachten op Zacharia. De mensen staan niet alleen letterlijk buiten het tempelhuis, ze staan ook buiten de mededelingen die in de tempel zijn gedaan. Ze zijn niet gewend dat een priester zolang in het tempelhuis blijft. Er moet iets gebeurd zijn.

Als de priester verschijnt, kan hij hun niet de gebruikelijke zegen meedelen. Tussen de massa op het tempelplein zullen meerdere getrouwen zijn geweest, mensen die allen de verlossing van Jeruzalem verwachten (Lk 2:38). De stomheid van Zacharia is ook een teken voor het volk, opdat allen daarover zullen nadenken. Zacharia maakt het gebaar dat ze kunnen gaan. Zelf blijft hij stom. Hij blijft zijn dienst de voorgeschreven tijd vervullen. Als de diensttijd van zijn afdeling voorbij is, gaat hij naar huis.

Lk 1:24-25 | Elizabeth wordt zwanger

24 Na die dagen nu werd zijn vrouw Elizabeth zwanger; en zij verborg zich vijf maanden en zei: 25 Zo heeft [de] Heer mij gedaan in de dagen waarin Hij [naar mij] heeft omgezien, om mijn smaad onder [de] mensen weg te nemen.

De Heer vervult Zijn woord en Elizabeth wordt zwanger. Als ze merkt dat ze zwanger is, verbergt ze zich vijf maanden. Dat is niet omdat ze zich schaamt, maar omdat ze vijf maanden lang de Heer voor Zijn wondere handelen wil eren. Ze is zich bewust van Zijn omzien naar haar. Ze was immers onvruchtbaar. Ze heeft geleden onder de smaad die zij onder de mensen had door haar kinderloosheid. Nu heeft de Heer die van haar weggenomen. Daarvoor wil ze Hem eren.

Lk 1:26-30 | Gabriël wordt naar Maria gezonden

26 In de zesde maand nu werd de engel Gabriël door God gezonden naar een stad in Galiléa, Nazareth genaamd, 27 naar een maagd die ondertrouwd was met een man genaamd Jozef, uit [het] huis van David; en de naam van de maagd was Maria. 28 En toen de engel bij haar was binnengekomen, zei hij: Gegroet, begenadigde, de Heer is met u, <u bent gezegend onder de vrouwen>. 29 Zij nu ontstelde over zijn woord en overlegde wat voor begroeting dit kon zijn. 30 En de engel zei tot haar: Wees niet bang, Maria, want u hebt genade bij God gevonden;

In de zesde maand van de zwangerschap van Elizabeth wordt Gabriël weer naar de aarde gezonden. God bepaalt van en voor alles de juiste tijd. De tijd is van Hem. Hij gaat nooit overhaast te werk. Er moet een ruimte van zes maanden zitten tussen de geboorte van de Heer Jezus en die van Zijn voorloper. Als de hemel opnieuw opengaat om een boodschapper naar de aarde te sturen, is het doel dit keer niet de tempel in Jeruzalem, maar Nazareth. Deze plaats zou de mens wel als laatste hebben gekozen voor de vervulling van Gods plan, een plaats waarvan de naam alleen al voldoende is om hen die er vandaan komen te veroordelen (Jh 1:46-47).

De engel moet met een boodschap, een bijzondere boodschap, naar een maagd. Dat hij naar een maagd wordt gezonden, staat op de voorgrond. Verderop wordt de naam van de maagd genoemd. Ze is niet iemand waar de mensen van de wereld de mond vol over hebben. Ze is voor de wereld een onbekende, maar God kent haar. Hij heeft haar uitgekozen om de moeder van Zijn Zoon te worden.

Daarvoor is het belangrijk dat zij maagd is en dat haar man uit het huis van David komt. Zo zal de profetie van Jesaja worden vervuld die heeft gesproken over een maagd die zwanger zal worden (Js 7:14). Tevens zullen alle profetieën worden vervuld die erover spreken dat Iemand uit het huis van David en wel de Zoon van David op de troon van de HEERE, Jahweh, in Jeruzalem zal regeren (1Kr 29:23; 2Sm 7:12-16; Ps 89:3-4).

Dat niemand Jozef en Maria kent, bewijst wel hoe vervallen het huis van David is. Jozef is geen prins, hij is slechts een eenvoudige timmerman. Hier vindt God de sfeer waarin Zijn beloften kunnen worden vervuld.

De engel bezoekt Maria thuis. Hij komt met zijn boodschap tot haar in haar privéleven en niet in de tempel, zoals bij Zacharia. Het laat zien hoe dicht God bij de mensen komt met Zijn mededelingen. De engel groet haar. Hij verzekert haar ervan dat de Heer, Jahweh, met haar is. Ook noemt hij haar gezegend onder de vrouwen. Het maakt Maria bijzonder onder alle vrouwen van de hele wereld dat zij door God is uitverkoren om de moeder van de Heer Jezus te worden.

Dat kan alleen het gevolg zijn van de genade van God. In zichzelf is zij niet meer dan alle andere vrouwen. Toch kiest God haar uit omdat zij iemand is die zich bewust is van de genade van God. De rooms-katholieke kerk heeft uit deze begroeting de afgodische gedachte geproduceerd dat Maria vol van genade zou zijn en als middelares zou kunnen optreden. Zij is in zichzelf echter een zondige vrouw die zelf ook haar Zoon als Heiland voor haar zonden nodig heeft. Om als zodanig de moeder van de Messias te worden is niets anders dan Gods genade.

We lezen niet dat ze schrikt van de verschijning van de engel, zoals Zacharia (vers 12), maar dat ze schrikt van zijn woorden. De begroeting van de engel brengt haar tot nadenken daarover. Ze kan dit niet bevatten, maar ze wijst het niet in ongeloof af. Dit tekent haar Godvruchtige gezindheid.

De engel stelt haar gerust. Hij verzekert haar van de genade die ze bij God heeft gevonden. Dat wil zeggen dat ze ernaar heeft gezocht, zoals eens Noach (Gn 6:8). De genade die haar wordt gegeven dat zij de moeder van de Messias mag worden, gaat veel verder dan de genade die ze als zondaar bij God heeft gevonden. Het zal haar wens zijn geweest de moeder van de Heer Jezus te worden, zoals dat de wens zal zijn geweest van elke Godvrezende maagd in Israël die tot het nageslacht van David behoorde (Dn 11:37a).

Lk 1:31-35 | De geboorte Christus aangekondigd

31 en zie, u zult zwanger worden en een Zoon baren en u zult Hem de naam Jezus geven. 32 Deze zal groot zijn en Zoon van [de] Allerhoogste worden genoemd, en [de] Heer, God, zal Hem de troon van Zijn vader David geven, 33 en Hij zal over het huis van Jakob Koning zijn tot in eeuwigheid en aan Zijn koningschap zal geen einde zijn. 34 Maria echter zei tot de engel: Hoe zal dit zijn, daar ik geen gemeenschap heb met een man? 35 En de engel antwoordde en zei tot haar: [De] Heilige Geest zal over u komen en [de] kracht van [de] Allerhoogste zal u overschaduwen; daarom ook zal dat Heilige Dat geboren zal worden, Gods Zoon worden genoemd.

Wat in vers 31 staat, maakt duidelijk dat de Heer Jezus waarachtig Mens is, want daarin wordt aangekondigd dat Hij geboren zal worden uit een vrouw (Gl 4:4). Hij is haar Zoon. De naam die zij Hem moet geven, toont aan dat Hij Jahweh is. Tegen Zacharia is gezegd dat Elizabeth zwanger zal worden en een zoon zal baren als de verhoring van hun gebed. Dat maakt duidelijk dat God getrouw is en Zijn goedheid bewijst aan Zijn volk dat op Hem wacht. Wat tegen Maria wordt gezegd, is een daad van vrijmachtige genade. Zij heeft genade bij God gevonden. Zij zal zwanger worden, ondanks het feit dat ze niet getrouwd is. Zij zal een Zoon baren door een vrijmachtige daad van God.

Evenals de engel tegen Zacharia heeft gezegd hoe hij zijn zoon moet noemen, zegt de engel tegen Maria hoe zij haar Zoon moet noemen. Zijn naam zal “Jezus” zijn, dat betekent ‘Jahweh is heil’ of ‘Jahweh is Heiland’, dat is Behouder of Redder. De naam ‘Jezus’ kwam vaker voor in Israël, maar Maria weet dat haar Zoon die Naam volkomen zal waarmaken.

De engel vertelt haar verder over deze wondere Zoon door Zijn Naam nader te verklaren. Hieruit blijkt dat Hij meer dan alleen waarachtig Mens is. Hij is in de eerste plaats werkelijk “groot”, zoals geen ander mens dat is. Hij is groot in Zichzelf. Dat is anders dan Johannes van wie gezegd is dat hij groot zal zijn “voor het aangezicht van <de> Heer” (vers 15). Geen enkel mens is met Hem te vergelijken. We zullen in dit evangelie zien dat Hij in alles wat Hij doet en zegt, volmaakt tot Gods eer leeft. Dat maakt een mens werkelijk groot.

In Zijn Persoon is Hij de “Zoon van [de] Allerhoogste”. Dat bepaalt ons erbij dat Zijn positie ook verheven is boven elke denkbare macht op aarde. In die positie zijn ook de gelovigen met Hem verbonden, want zij worden juist in dit evangelie ook “zonen van [de] Allerhoogste” genoemd (Lk 6:35). In die positie zal Hij ook eens zitten op de troon van Zijn vader David die God Hem zal geven. Dat zal Zijn eigen troon zijn. De Heer Jezus zit nu nog niet op Zijn troon, maar op de troon van Zijn Vader (Op 3:21).

Als Hij op Zijn eigen troon zit, zal Hij regeren over het huis van Jakob, dat is heel Israël, de twaalf stammen, en niet alleen het huis van Juda. Dat Lukas spreekt over “Jakob” en niet over ‘Israël’, doet denken aan de moeiten die God met dit volk heeft gehad. Jakob is de naam voor het volk in zijn zwakheid en vaak eigenwillige handelingen.

De Heer Jezus zal ook niet in zwakheid en tijdelijk regeren met de voorbijgaande macht van een vergankelijk leven, zoals dat voor iedere aardse heerser vóór Hem het geval is geweest. Hij zal Koning zijn “tot in eeuwigheid”. Hij heeft geen opvolger. Zijn koningschap, Zijn regering, zal geen einde kennen (Dn 7:14) en zal daarom ook nooit door een ander worden overgenomen.

Maria vraagt niet, zoals Zacharia, om een teken, maar om een verklaring. Haar vraag komt niet voort uit ongeloof, maar is naar de gedachten van God. Daarom krijgt ze ook antwoord. In het geval van Zacharia ging het alleen om de uitoefening van de buitengewone macht van God in de gewone, natuurlijke gang van zaken. Maria vraagt echter niet of het zal gebeuren, maar ze vraagt met heilig vertrouwen hoe het zal gebeuren, want het moet gebeuren buiten de gewone, natuurlijke gang van zaken om. Aan de vervulling zelf twijfelt ze niet. Hieruit blijkt overigens de vanzelfsprekendheid dat er voor het huwelijk geen geslachtsgemeenschap plaatsvindt. Hoe ze dan toch zwanger zal worden, kan ze niet bedenken.

In het antwoord dat zij ontvangt, horen we de openbaring van God aangaande het wonder van de ontvangenis van de Heer Jezus. We horen over de realiteit van de maagdelijke geboorte en het volkomen bovennatuurlijke karakter van het Mens worden van Christus. Hij zal niet worden verwekt door een man, maar door God. De Mens Christus Jezus zal het Nageslacht van de vrouw zijn (Gn 3:15), niet van een man. Maria zal zwanger worden door de werking van God de Heilige Geest Die als een schaduw over haar zal komen. Dit overschaduwen betekent dat de heerlijkheid van God over haar zal komen op een wijze die we later op de berg van de verheerlijking zien, wanneer een wolk Petrus, Johannes en Jakobus overschaduwt (Lk 9:34; vgl. Ex 40:35).

Daardoor is God de Vader van de Heer Jezus als Mens en wordt Hij ook als Mens Gods Zoon genoemd. Hij is niet verwekt door een zondig mens als ook Jozef is, maar door God. Vandaar dat Hij een lichaam heeft dat net zo begrensd en zwak is als dat van ieder ander mens, maar zonder een zondige natuur waardoor het onmogelijk is dat Hij zou kunnen zondigen. Hij is dan ook “dat Heilige”, Dat volkomen voor God afgezonderde, Dat geboren is. Hij neemt Zijn plaats in onder de mensen, maar tegelijk is Hij de totaal Andere. Hij is de Zondeloze, de Rechtvaardige.

Lk 1:36-38 | Bemoediging voor Maria

36 En zie, Elizabeth, uw bloedverwante, is eveneens zwanger van een zoon in haar ouderdom; en dit is de zesde maand voor haar die onvruchtbaar heette, 37 want geen enkel ding zal vanwege God onmogelijk zijn. 38 Maria nu zei: Zie, de slavin van [de] Heer, moge met mij gebeuren naar uw woord. En de engel ging van haar weg.

Als een extra bemoediging vertelt de engel dat Elizabeth eveneens zwanger is van een zoon, terwijl ze al oud is en altijd onvruchtbaar is geweest. Dat Gabriël Maria meedeelt dat Elizabeth zwanger is, doet hij om Maria in haar geloof te versterken met het oog op wat hij tegen haar heeft gezegd. Voor Maria is dat een bewijs dat God aan het werk is. Hij is bezig grote dingen te bewerken. Zij mag daarvan horen en God gebruikt haar daar zelfs voor, evenals Elizabeth.

God gebruikt zwakke instrumenten om grote dingen te doen, zodat blijkt dat het Zijn werk is en niet dat van mensen. De engel spreekt ook over Elizabeth omdat de Zoon van Maria en de zoon van Elizabeth, hoe volkomen verschillend ze ook zijn, toch ook nauw aan elkaar verbonden zijn. De zoon van Elizabeth is de voorloper van de Zoon van Maria.

Dat Elizabeth zwanger is ondanks haar hoge leeftijd en de voortdurende onvruchtbaarheid, is een bewijs dat voor Hem geen enkel ding onmogelijk is. Hij is in staat om leven te geven waar het menselijkerwijs niet mogelijk is. Hij is de God Die bezig is een omkeer te brengen in het lot van Zijn volk op een wijze die het menselijk denken te boven gaat.

Maria gelooft en onderwerpt zich aan de Heer. De wonderbare tussenkomst van God brengt haar niet tot zelfverheffing, maar tot ootmoed. Ze noemt zichzelf “de slavin van [de] Heer”, dat is Jahweh. Altijd als er besef is van de genade die God verleent, is het gevolg de bereidheid volledig beschikbaar te zijn om te dienen. De grootheid van dit wonder brengt God zo dicht bij haar, dat ze zichzelf vergeet.

De engel heeft zijn boodschap gebracht en gaat weg.

Lk 1:39-45 | Maria bij Elizabeth

39 Maria nu stond in die dagen op en reisde met haast naar het gebergte, naar een stad van Judéa; 40 en zij kwam in het huis van Zacharia en groette Elizabeth. 41 En het gebeurde toen Elizabeth de begroeting van Maria hoorde, dat het kindje opsprong in haar schoot; en Elizabeth werd vervuld met [de] Heilige Geest, 42 en zij riep uit met luid geroep en zei: Gezegend ben jij onder [de] vrouwen en gezegend is de vrucht van je schoot. 43 En waaraan dank ik dit dat de moeder van mijn Heer bij mij komt? 44 Want zie, toen het geluid van je begroeting in mijn oren klonk, sprong het kindje van vreugde op in mijn schoot. 45 En gelukkig zij die geloofd heeft; want de dingen die haar van [de] Heer uit zijn gezegd, zullen worden volbracht.

Maria is vol van alles wat zij heeft gehoord. Zij moet hierover spreken. Met wie kan ze dat beter doen dan met haar die ook zo door God is bezocht? De engel heeft haar verteld over Elizabeth. Dat wekt het verlangen naar haar toe te gaan. Ervaringen met de Heer, ontdekkingen uit Zijn Woord, vragen om gemeenschap, vragen erom gedeeld te worden met hen die dat kennen en zich daarover verheugen. Maria reist naar het gebergte. Dat stelt symbolisch voor dat gemeenschap over de dingen van de Heer met de hemel in verbinding staan, verheven van de aarde. Wat zich tussen Maria en Elizabeth afspeelt, is een prachtig voorbeeld van gemeenschap in de Heilige Geest.

Haar doel is haar ervaringen en wat ze heeft gehoord te delen met Elizabeth. Daarvoor moet ze naar het huis van Zacharia, want daar is Elizabeth. Dit echtpaar leefde niet gescheiden. Misschien is ze wel vaker bij Elizabeth geweest en heeft er een begroeting plaatsgevonden. De begroeting waarmee Maria Elizabeth dit keer begroet, is echter anders dan alle andere keren. Het is niet de begroeting die plaatsvindt als twee familieleden elkaar na langere tijd ontmoeten. De aanleiding is voor hen beiden een bezoek uit de hemel en Goddelijke mededelingen die aan hen beiden zijn gedaan. Er is dit keer dan ook geen behoefte voor het uitwisselen van allerlei beleefdheden. Er is direct gemeenschap.

Door Gods werk in beide vrouwen bestaat tussen hen een buitengewone innerlijke band. Johannes reageert in de schoot van Elizabeth op de begroeting van Maria, en Elizabeth wordt vervuld met de Heilige Geest. Dit is een tafereel van de innigste gemeenschap naar aanleiding van de dingen die God bezig is te doen met het oog op de komst van Zijn Zoon in de wereld. Als harten vol zijn van Zijn werk in Zijn Zoon, is dat het resultaat van het werk van de Geest, Die tegelijk alle ruimte krijgt om harten te vullen. Dan wordt er gemeenschap beleefd op de wijze waar God vreugde in vindt.

Elizabeth denkt niet aan het grote wonder van haar eigen zwangerschap en de bijzondere zoon die zij zal baren. Ze is vol van de genade die Maria ten deel is gevallen en van de vrucht van de schoot van Maria. Dit is werkelijk het resultaat van het vervuld zijn met de Heilige Geest. Dan wordt alle aandacht gericht op de Heer Jezus en wat Hij doet en gedaan heeft. Hij is het onderwerp van het gesprek. Dit is de ware gemeenschap van de heiligen.

Maria is gezegend door God omdat onder alle vrouwen het haar ten deel is gevallen de moeder van de Messias te worden. Ook de vrucht van haar schoot is gezegend, maar op een heel andere wijze. Die vrucht ontvangt geen zegen als een begenadigde, maar is het voorwerp van zegen en lofprijzing. Maria komt geen lofprijzing toe, de vrucht van haar schoot wel. De vrucht van haar schoot is Christus. Hij, van Wie Salomo zegt dat de hemel der hemelen Hem niet kan bevatten (1Kn 8:27), woont in de moederschoot van de maagd uit Nazareth.

Later zal Hij drie dagen en drie nachten in de schoot van de aarde zijn. Evenals Hij onbevlekt uit de moederschoot komt, komt Hij onbevlekt uit het graf. Hij is volkomen uniek onder de mensen. Hij is Mens én God in één Persoon. Hij is God geopenbaard in het vlees. Daarom is Hij het voorwerp van de lofprijzing van mensen.

Elizabeth is er ook van onder de indruk dat de moeder “van mijn Heer” bij haar komt. Ze aanvaardt in geloof dat het Kind dat Maria draagt haar persoonlijke Heer is. Het gaat niet om Maria, maar om haar Kind, hoewel er wel een nauwe verbinding tussen Maria en het Kind is. Dit persoonlijke “mijn Heer” (vgl. Jz 5:14; Ps 110:1) horen we door nog drie andere personen in het Nieuwe Testament zeggen. We horen het uit de mond van Maria Magdalena (Jh 20:13), Thomas (Jh 20:28) en Paulus (Fp 3:8). Het wordt gezegd door twee vrouwen en twee mannen.

Elizabeth vertelt hoe de woorden van begroeting die Maria sprak een reactie bij het kindje in haar schoot heeft veroorzaakt. Ze heeft zelfs gemerkt dat het kindje in haar schoot opsprong “van vreugde”. De begroeting veroorzaakte vreugde bij dit ongeboren kind. Dit is tegelijk een vernietigend oordeel over hen die een ongeboren kind menen te kunnen aborteren omdat het geen persoon zou zijn.

Ten slotte spreekt Elizabeth haar volle geloof uit in wat de Heer tot Maria heeft gezegd. Zij prijst Maria gelukkig, niet om wie Maria in zichzelf is, maar omdat Maria heeft geloofd. Dit geloof in wat God heeft gezegd, mag ook ons kenmerken. Wij hebben immers wat God tegen ons heeft gezegd in Zijn Woord. Als wij dat geloven, zullen ook wij gelukkig geprezen worden.

Lk 1:46-47 | De lofzang van Maria

46 En Maria zei: Mijn ziel maakt de Heer groot, 47 en mijn geest verheugt zich over God, mijn Heiland,

Na de lofzang van Elizabeth komt die van Maria. Haar lofzang heeft veel overeenkomst met de lofzang van Hanna naar aanleiding van de geboorte van Samuel (1Sm 2:1-10). Na die van Maria vermeldt Lukas er nog vijf in de twee beginhoofdstukken, zodat we in totaal zeven lofzangen vinden. We horen nog over de lofzang van Zacharia (verzen 67-79), de lofprijzing van de engelen (Lk 2:14), de lofzang van de herders (Lk 2:20), van Simeon (Lk 2:29-32) en van Anna (Lk 2:38). Met uitzondering van de engelen zijn het allemaal uitingen van het persoonlijk geloof dat overweldigd is door de goedheid van de Heer. Als dat het geval is, kan een lofprijzing niet uitblijven.

Van Maria staat niet dat zij vervuld wordt met de Heilige Geest zoals we wel lezen van Elizabeth (vers 41). Dat betekent niet dat zij niet vervuld is met de Heilige Geest, maar dat haar uitingen nog meer dan die van Elizabeth haar persoonlijke geloofsbeleving weergeven van de dingen die haar zijn verteld. Ze spreekt over de gevoelens van haar ziel en haar geest.

Met haar ziel maakt ze de Heer groot. De Heer kan niet groter worden door onze lofprijzing, maar Hij kan wel groot worden voor onze ziel. Dit groot maken heeft niet te maken met iets kleins dat onder een microscoop wordt gelegd en dan groot gemaakt wordt. Het is hier veelmeer iets als bijvoorbeeld een enorm grote ster die zo ver weg is, dat hij klein lijkt. Door ernaar te kijken door een telescoop wordt de ster niet groter, maar wordt zijn grootheid dichterbij gehaald, er is beter te zien hoe groot de ster is. Zo kan onze ziel de Heer groot maken. We kunnen alles bezingen waarin Hij groot is, zoals Zijn genade en barmhartigheid. Zo brengen we iets van Zijn grootheid tot uitdrukking in onze wereld waarin Hij zo klein en onbetekenend lijkt.

Als we aan alle weldaden denken die Hij aan ons heeft gedaan, welt er uit onze ziel een lofzang op. Zijn goedertierenheid brengt onze ziel in beweging, gevoelens van dankbaarheid kunnen niet uitblijven. We maken Hem groot, terwijl we toch nog zover achterblijven bij Zijn werkelijke grootheid. Paulus verlangde ernaar dat Christus werd groot gemaakt in zijn lichaam (Fp 1:20). Daar gaat het om het zichtbaar maken van Wie Christus is door hem heen, dat anderen door zijn lichamelijke optreden Christus zullen zien, dat Hij dichter bij de mensen wordt gebracht. Hier gaat het om de uitingen van de ziel, de behoefte om God en anderen te vertellen Wie Hij voor mij persoonlijk is. Hoe weinig doen we dat omdat we zo weinig onder de indruk raken van al Gods goedheid en genade die Hij heeft bewezen in de gave van Zijn Zoon. Laat Maria een aansporing voor ons zijn meer de Heer groot te maken.

Niet alleen haar ziel is bij haar lofprijzing betrokken, ook haar geest. Een lofzang is niet slechts een emotionele uiting, maar er zijn geestelijke overwegingen. Haar uiting van vreugde ligt in het feit dat ze in God een Heiland heeft. Daarmee zegt ze dat, hoewel ze de moeder van de Heer Jezus is, ze Hem ook als Heiland nodig heeft.

In de uiting van haar gevoelens is zij ook een beeld van het gelovig overblijfsel dat op dezelfde wijze zal reageren wanneer Christus voor de tweede keer tot Zijn volk komt. Het karakter van de gedachten die het hart van Maria vervullen en de toepassing ervan, zijn helemaal Joods. Dat kan ook niet anders. Het is ermee als met zoveel psalmen en ook als met de lofzang van Hanna (1Sm 2:1-10). Tegelijk geven deze uitingen van dankbaarheid ons zo enorm veel voor onze eigen ziel, voor ons die door genade de geweldige waarheden van het christendom mogen kennen. Wij mogen God ook als Heiland kennen. Zo wordt Hij meerdere keren in het Nieuwe Testament genoemd (1Tm 2:3; Tt 1:3; 3:4).

Wij staan echter niet in verbinding met Hem als Jahweh, de HEERE, de God van het verbond met Israël, maar wij mogen die God als onze Vader kennen en door de Heilige Geest Hem “Abba, Vader” noemen (Rm 8:15; Gl 4:6). Dat is het gevolg van de komst van de Heer Jezus, in Wie God Zich als de drie-enige God heeft bekendgemaakt: als Vader, Zoon en Heilige Geest. Brengt dat onze ziel tot een voortdurende lofprijzing?

Lk 1:48-50 | Aanleiding van de lofzang

48 omdat Hij de geringheid van Zijn slavin heeft aangezien. Want zie, van nu aan zullen alle geslachten mij gelukkig prijzen, 49 omdat de Machtige grote dingen aan mij heeft gedaan; en heilig is Zijn Naam, 50 en Zijn barmhartigheid is van geslacht tot geslacht voor hen die Hem vrezen.

Maria is zich bewust van haar eigen geringheid en dat juist daarom God haar heeft aangezien. Ze is diep onder de indruk van Zijn handelen tegenover haar persoonlijk. Als ze zegt dat alle geslachten haar gelukkig zullen prijzen, is dat niet om zichzelf te verheffen, maar heeft dat zijn aanleiding in wat God met haar heeft gedaan, wat Hij van haar heeft gemaakt. Zij is iemand door wie God wordt geëerd en niet het voorwerp van verering dat de rooms-katholieke kerk van haar heeft gemaakt.

Ze bezingt God als “de Machtige”. Het besef van onze eigen geringheid en het besef van wat God aan ons heeft gedaan, zullen maken dat wij Hem als ‘de Machtige’ bezingen. Alleen Hij heeft in Zijn almacht dit aan ons kunnen doen. Dat zal het overblijfsel van Israël ook zo ervaren als Hij het vanuit de verdrukking in de zegen van het vrederijk brengt.

Hij is echter niet alleen machtig, Hij is ook “heilig”. Al Zijn daden aan ons zijn gebaseerd op Zijn heiligheid. Nooit kan Hij enige zegen aan welk mens ook geven als deze niet aan Zijn heiligheid beantwoordt. Dat garandeert tegelijk de onveranderlijkheid en zekerheid van de zegen. Zijn Naam is heilig, Hij zegent waar Hij met de zonde heeft afgerekend. Dat heeft Hij gedaan in de Zoon Die Hij beloofd heeft te geven.

De zegen die Hij geeft, is behalve verbonden aan Zijn heilige Naam ook verbonden aan Zijn “barmhartigheid”. God ziet in Zijn barmhartigheid om naar ellendige mensen die het zonder Hem niet redden en zich dat ook bewust zijn. Wie Hem vrezen, onthoudt Hij Zijn barmhartigheid niet. Zolang er mensen op aarde zijn die in hun nood tot Hem roepen, zal Hij Zijn barmhartigheid tonen. Dit geldt voor het overblijfsel dat in nood is, dit geldt voor de zondaar die in nood is, dit geldt voor de gelovige die in nood is. Nooit houdt Hij op de Barmhartige te zijn.

Lk 1:51-53 | De toekomst als vervuld bezongen

51 Hij heeft een krachtig werk gedaan door Zijn arm; Hij heeft hoogmoedigen in [de] overlegging van hun hart verstrooid; 52 Hij heeft machtigen van tronen gestoten en nederigen verhoogd; 53 hongerigen heeft Hij met goede dingen vervuld en rijken leeg weggezonden;

Wat Maria in deze verzen bezingt, wordt pas in het vrederijk werkelijkheid, maar het geloof ziet die toestand al vooruit. Maria bezingt het krachtige werk van Zijn arm. Hij gaat Zich met Zijn volk bemoeien om uitvoering te geven aan Zijn plannen. Wat Hij gaat doen, gaat dwars tegen de hoogmoed van de mens in. Hoogmoedigen menen dat zij de zaak onder controle hebben, maar als God aan het werk gaat, zal Hij die hoogmoed verstrooien. Er zal niets van overblijven. Dat geldt voor Zijn volk Israël dat in ongeloof zijn weg gaat en dat geldt voor de mensen van de wereld die menen dat zij alles naar hun hand kunnen zetten. In beide gevallen wordt de dwaasheid van de overleggingen van hun hart openbaar.

Ondanks alle intellectuele en financiële inspanningen wordt de chaos in de wereld op alle terreinen groter. Toch meent de mens in zijn hoogmoed dat hij de zaak onder controle kan krijgen. God zal echter op Zijn tijd in het wereldgebeuren ingrijpen, zoals Hij al zo vaak in het klein, in het verborgen, alleen zichtbaar voor het geloof, heeft gedaan.

Het geloof ziet dat door Hem de koningen regeren (Sp 8:15-16; Rm 13:1). Hij stelt ze aan en Hij zet ze af (Hs 13:11). Hij heeft machtige mensen als de farao en Nebukadnezar van de troon gestoten en een herdersjongen als David verhoogd. Zo zal Hij de troon van de satan omverwerpen en Zijn Knecht Jezus voor aller oog verhogen. Dit is de taal van het geloof, terwijl de wereld denkt dat ze zelf kan uitmaken wie over haar regeert.

Het geeft de gelovige rust als hij eraan denkt dat ook de machthebbers geen macht zouden hebben als God hun die niet had gegeven. De Heer Jezus getuigt daarvan (Jh 19:11). Die gedachte zal het overblijfsel steunen als de antichrist aan de macht komt en hij de getrouwen heftig vervolgt. Dat mogen alle gelovigen weten die zuchten onder een Godvijandige overheid.

Niet alleen de machthebbers staan onder Zijn gezag, ook de omstandigheden waarin de gelovigen zich bevinden staan daaronder. Aan alle sociale ellende die het gevolg is van vervolging, zal Hij een einde maken. Hij zal de rollen omkeren. Zij die gebrek leden, zullen verzadigd worden en zij die zich ten koste van anderen verrijkten, zullen alles kwijtraken.

Lk 1:54-55 | God maakt Zijn beloften waar

54 Hij heeft Zich Zijn knecht Israël aangetrokken om te gedenken aan [de] barmhartigheid 55 (zoals Hij heeft gesproken tot onze vaderen) jegens Abraham en zijn nageslacht tot in eeuwigheid.

Wat God op het punt staat te gaan doen, is het bewijs dat Hij Zijn knecht Israël niet is vergeten. Het leek er wel op, want het volk was al zo lang in ellende. Maar Hij is begaan met Zijn volk. Altijd is Hij vol barmhartigheid ervoor geweest, maar nu is de tijd aangebroken, de volheid van de tijd, om Zich Zijn barmhartigheid te gedenken, om er uiting aan te geven. Het geloof blijft daarnaar uitzien.

Maria, het geloof, het gelovig overblijfsel, weet dat de basis van Gods handelen Zijn Woord is. Wat Hij heeft beloofd, zal Hij doen. Zijn beloofde zegen zal komen. Zelfs als blijkt dat de komst van Zijn Zoon om die zegen te brengen de maat van de slechtheid van het volk vol maakt, blijven de beloften staan. Hij zal ze vervullen.

Lk 1:56 | Maria keert terug naar huis

56 – Maria nu bleef ongeveer drie maanden bij haar en keerde terug naar haar huis.

Tegen de tijd dat Johannes geboren zal worden, gaat Maria terug naar huis. Ze is drie maanden bij Elizabeth geweest. Dat zijn maanden van gemeenschap geweest, van een delen van de goede dingen die God gaat geven. Wat een genade dat God zulke perioden geeft in het leven van Zijn kinderen op aarde.

Lk 1:57-66 | De geboorte van Johannes de doper

57 De tijd van Elizabeth nu werd vervuld dat zij zou baren, en zij baarde een zoon. 58 En haar buren en bloedverwanten hoorden dat [de] Heer Zijn barmhartigheid aan haar had groot gemaakt en zij waren met haar verblijd. 59 En het gebeurde op de achtste dag dat zij kwamen om het kindje te besnijden; en zij noemden het naar de naam van zijn vader Zacharia. 60 En zijn moeder antwoordde en zei: Nee, maar het zal Johannes heten. 61 En zij zeiden tot haar: Er is niemand in uw familie die deze naam draagt. 62 Zij nu wenkten zijn vader, hoe hij wilde dat het zou heten. 63 En hij vroeg om een schrijftafeltje en schreef aldus: Johannes is zijn naam. En zij verwonderden zich allen. 64 Onmiddellijk echter werd zijn mond geopend en zijn tong [losgemaakt] en hij sprak, terwijl hij God zegende. 65 En er kwam vrees over allen die rondom hen woonden en in het hele gebergte van Judéa werden al deze dingen druk besproken. 66 En allen die het hoorden, namen het ter harte en zeiden: Wat zal dit kind toch zijn? Immers, de hand van [de] Heer was met hem.

Het wonder van de zwangerschap van Elizabeth geschiedt op natuurlijke wijze. Op natuurlijke wijze ontwikkelt zich ook het leven van Johannes in de buik van zijn moeder. Als ze de tijd van haar zwangerschap heeft vervuld, baart zij haar kind. Het was bekend dat het een zoon zou zijn. Haar blijdschap over de geboorte van deze zoon is groot. In die blijdschap delen haar buren en familieleden. Allen erkennen dat de geboorte van deze zoon te danken is aan de barmhartigheid van de Heer.

Ze zien het niet als zo maar een daad van barmhartigheid, maar als een daad die op bijzondere wijze de barmhartigheid van de Heer, dat is Jahweh, naar voren brengt. De Heer heeft Zijn barmhartigheid door de geboorte van Johannes op grootse wijze aan Elizabeth bewezen. Deze grote barmhartigheid is de oorzaak van de blijdschap. Zijn barmhartigheid komt in dit gedeelte steeds weer terug (verzen 50,54,58,72). Zijn grote barmhartigheid zou ons altijd tot grote blijdschap moeten brengen, of die nu aan onszelf of aan anderen wordt betoond.

Johannes wordt naar de wet op de achtste dag besneden (Gn 17:12; Lv 12:3). Bij die gelegenheid geven zij, die hem besnijden, hem ook zijn naam. Zij noemen hem Zacharia. Zo heet zijn vader en daarom moet hij ook zo heten. Maar zij kennen de bijzondere roeping van deze zoon niet. Als we niet door God zijn onderwezen, gaan we te werk naar onze gewoonten. Elizabeth is door God onderwezen en geeft haar zoon de naam die hun door de engel is gezegd. Als ze de naam “Johannes” uitspreekt, spreekt ze daarmee over de genade van God, want Johannes betekent ‘Jahweh is genadig’.

De anderen zijn niet overtuigd. Zij horen over de genade van God, maar het dringt niet door. Ze erkennen niet dat die naam meer is dan een naam om gewoonten in stand te houden. Door vast te houden aan hun gewoonten ontgaat hun de bijzondere betekenis van zijn naam. Dan halen zij zijn vader erbij. Hij moet zeggen hoe zijn zoon zal heten. Zacharia kan nog steeds niet spreken. Daarom vraagt hij om een schrijftafeltje. Daarop schrijft hij de naam van zijn zoon. Dat is Johannes en niet zijn naam, Zacharia. Dit bewijst zijn geloof.

Hij weet dat het zijn enige zoon zal zijn en toch geeft hij hem niet zijn eigen naam. Hij doet hiermee afstand van zijn recht op zijn kind en erkent het recht van God op hem. Door een naam te geven die geen relatie tot hemzelf of zijn familie heeft, erkent Zacharia dat God de bron van dit kind is en dat hij zelf geen recht op hem heeft. Hij wijdt hem aan God.

De anderen verwonderen zich allen. Ze delen niet in het geloof van de betekenis van die naam. Wel erkennen ze dat er iets bijzonders aan de hand is. Zo kunnen velen onder de indruk zijn van een bepaald handelen van God, zonder zich voor die God te buigen en te erkennen dat Hij aan het werk is.

Het moment dat Zacharia in gehoorzaamheid en geloof de naam ‘Johannes’ opschrijft, is het moment van het einde van de tucht van zijn stomheid. Ongeloof heeft hem stom gemaakt, geloof opent zijn mond. Hij erkent de genade van God. Zodra hij zijn mond weer kan opendoen en zijn tong kan gebruiken, is het eerste wat hij doet: God loven. Dat zal het overblijfsel ook doen als de tucht van God in de grote verdrukking voorbij is en zij de genade van God erkennen.

Allen die van deze dingen horen, worden bevreesd. Zij merken dingen op die boven hun verstand gaan, die ze niet kunnen verklaren, maar ook niet kunnen loochenen. Als een mens met zulke dingen te maken krijgt en hij kan door het ontbreken van geloof hier niet de hand van de Heer in zien, overvalt vrees hem. Het is geen angst, maar ontzag. Het levert in elk geval veel stof tot gesprek.

De gebeurtenissen rondom de geboorte van Johannes maken diepe indruk. Allen voelen aan dat dit kind iets bijzonders is. Ze bespeuren dat de hand van de Heer met deze jongen is. Johannes is iemand van wie je merkt dat de Heer bij hem is. Kennen de mensen ons ook zo?

Lk 1:67-73 | God gedenkt aan Zijn verbond

67 En zijn vader Zacharia werd vervuld met [de] Heilige Geest en profeteerde aldus: 68 Gezegend zij [de] Heer, de God van Israël, want Hij heeft Zijn volk bezocht en er verlossing voor bewerkt, 69 en heeft een hoorn van behoudenis voor ons opgericht in [het] huis van Zijn knecht David 70 (zoals Hij heeft gesproken door [de] mond van Zijn heilige profeten die van oudsher zijn geweest), 71 behoudenis van onze vijanden en uit [de] hand van allen die ons haten; 72 om barmhartigheid te doen aan onze vaderen en te gedenken aan Zijn heilig verbond, 73 aan [de] eed die Hij onze vader Abraham heeft gezworen;

Na zijn vrouw Elizabeth (vers 41) wordt nu Zacharia vervuld met de Heilige Geest door Wie hij gaat profeteren. Het zal ook niet moeilijk zijn geweest voor de Heilige Geest om Zacharia tot spreken te brengen. Zacharia heeft ruim negen maanden kunnen nadenken.

De geboorte van zijn zoon is de aanleiding voor zijn profetie, maar de inhoud ervan is niet zijn zoon. Hoewel hij ook enkele woorden aan hem wijdt, is de inhoud van zijn profetie de nog ongeboren Christus van God. Dat is altijd de vrucht van het werk van de Heilige Geest, Die altijd Christus verheerlijkt.

Zacharia looft Jahweh, de God van Israël omdat Hij het voor Zijn volk heeft opgenomen. Hij spreekt over de komst van Christus alsof die al heeft plaatsgevonden. Dit is een algemeen kenmerk van profetie: zij spreekt over gebeurtenissen als al vervuld, terwijl ze geschiedkundig nog in de toekomst liggen. Alle gebeurtenissen die hij in het eerste deel van zijn lofzang noemt (verzen 68-75), zullen in volle zin pas worden vervuld bij de tweede komst van Christus.

Hij spreekt erover dat God Zijn volk heeft bezocht. God heeft Zijn volk immers moeten verlaten vanwege hun ontrouw (Ez 10:18-19; 11:23), maar Hij keert er nu weer naar terug in de Persoon van Zijn Zoon. Hij spreekt er ook over dat God verlossing voor Zijn volk bewerkt. Dat zal in de eerste plaats de verlossing van hun zonden zijn door Zijn werk op het kruis bij Zijn eerste komst. Het zal vervolgens ook verlossing van hun vijanden zijn door hen te verslaan bij Zijn tweede komst.

Zijn overwinnend optreden houdt verband met het opnieuw oprichten van het vervallen huis van David. De “hoorn” spreekt van kracht. De kracht van de behoudenis die Hij zal laten zien, is het gevolg van Zijn verbond met “[het] huis van Zijn knecht David”. Al Zijn handelingen die tot gevolg hebben dat Hij Zijn volk zal verlossen en zal zegenen, zijn een vervulling van alles wat Hij lang tevoren heeft gezegd door de mond van Zijn heilige profeten.

In zijn profetie ziet Zacharia vooruit naar gebeurtenissen die Gods volk de behoudenis zullen brengen door hen te bevrijden van hun vijanden en allen die hen haten. Gods volk heeft zo enorm veel vijanden en mensen die het haten. De verdrukking en vervolging zijn geweldig groot en het verlangen naar bevrijding evenzo. Christus zal hen bevrijden door hun vijanden te oordelen. Daar ziet de Godvrezende Jood naar uit. Wij hebben ook vijanden. Wij zien er echter niet naar uit dat Christus ons van hen zal bevrijden door hen om te brengen, maar door ons tot Zich te nemen. Zacharia erkent dat de behoudenis uit de macht van hun vijanden een daad van barmhartigheid is.

Dit handelen van God is het gevolg van Zijn “gedenken aan Zijn heilig verbond”. Hij heeft Zich door een verbond verplicht Zijn volk te zegenen. In dit gedenken aan Zijn heilig verbond wordt de betekenis van de naam ‘Zacharia’ waargemaakt. ‘Zacharia’ betekent immers ‘Jahweh heeft Zich herinnerd’. De Heilige Geest inspireert hem te vertrouwen op de onvoorwaardelijke belofte aan Abraham, zoals ook Maria dat heeft gedaan (vers 55). In het zweren van God wordt de betekenis van de naam ‘Elizabeth’ waargemaakt. ‘Elizabeth’ betekent immers ‘God heeft gezworen’. Dat God heeft gezworen, is de extra garantie die Hij geeft dat Hij Zijn beloften waarmaakt (Hb 6:13-18).

Lk 1:74-75 | Gods doel met de verlossing

74 om ons te geven dat wij, gered uit [de] hand van <onze> vijanden, onbevreesd Hem zouden dienen, 75 in heiligheid en gerechtigheid voor Zijn aangezicht al onze dagen.

God heeft een doel met de redding van Zijn volk uit de hand van hun vijanden. Hij wil dat Zijn volk, en wij, Hem onbevreesd dienen. God geeft dit, Hij is een Gever. Als Hij ons uit de macht van onze vijanden heeft gered, wil dat zeggen dat we geen angst meer voor hen hoeven te hebben. Ook voor Hem hoeven we geen angst te hebben. Hem onbevreesd dienen houdt verband met liefde (1Jh 4:18). Vrees en liefde verdragen elkaar niet, ze sluiten elkaar uit. Wie bang is voor God, geeft er blijk van Zijn liefde niet werkelijk te kennen.

Als Zijn volk door Hem bevrijd is, zodat het Hem onbevreesd mag dienen, plaatst Hij het voor Zijn aangezicht. Om daar te kunnen zijn zorgt Hij ervoor dat het volk beantwoordt aan Zijn heiligheid en gerechtigheid. En dat niet voor een klein poosje, maar al hun dagen. De liefde van God gaat veel verder dan alleen dat ze Hem onbevreesd mogen dienen, hoe groot dat ook al is. Ze mogen voor Zijn aangezicht zijn, dat is in Zijn directe tegenwoordigheid. Dat is de zegen van het vrederijk.

Voor ons, christenen, gaan deze begrippen nog veel verder. Wij mogen weten dat wij nu al in de wereld zijn “zoals Hij is” (1Jh 4:17). Dat wil zeggen dat de gelovigen dezelfde plaats hebben als Christus. Als ik gerechtigheid bezit, heb ik dat in Hem; als ik heiligheid bezit, heb ik dat in Hem; als ik leven heb, heb ik dat in Hem; zo is het met de heerlijkheid, de erfenis, de liefde. God zegent ons niet alleen door Christus, maar ook met Hem en dat niet met betrekking tot de aarde tijdens het vrederijk, maar nu al geestelijk en binnenkort in de hemel en tot in eeuwigheid.

In geestelijk opzicht hebben we “de nieuwe mens” aangedaan, “die overeenkomstig God geschapen is in ware gerechtigheid en heiligheid” (Ef 4:24). “Heiligheid” wil zeggen afgezonderd tot God, terwijl we door het kwaad omgeven zijn. “Gerechtigheid” houdt in dat we ieder geven wat hem toekomt, zowel ten opzichte van God als tegenover de mensen.

Lk 1:76-79 | Profetie over Johannes

76 En jij, kind, zult een profeet van [de] Allerhoogste worden genoemd, want jij zult voor het aangezicht van [de] Heer heengaan om Zijn wegen te bereiden, 77 om Zijn volk kennis van [de] behoudenis te geven in [de] vergeving van hun zonden, 78 door [de] innerlijke barmhartigheid van onze God, waarmee [de] Opgang uit [de] hoogte ons zal bezoeken, 79 om te schijnen voor hen die in duisternis en schaduw van [de] dood zitten, om onze voeten te richten op [de] weg van [de] vrede.

In deze verzen richt Zacharia zich tot het kind Johannes. Terwijl de oude man de jongen in zijn armen houdt en hem in het gezicht kijkt, spreekt hij deze woorden tot hem. Het zijn de eerste woorden die we van Zacharia tot hem in de Schrift hebben. Hij spreekt tot Johannes over het grote voorrecht om een profeet van de Allerhoogste te mogen zijn. Johannes mag de wegen bereiden van de Heer Die geboren zal worden (Js 40:3). Deze allerhoogste Heer, dat is de HEERE, Jahweh, is de Heer Jezus. De Allerhoogste is de Naam van God in het vrederijk, waar Hij boven alles is en alles aan Hem onderworpen is.

Zacharia zegt tegen zijn zoon hoe hij de wegbereider van de Messias zal zijn. Hij zal dat zijn door de weg te gaan bereiden in de harten van mensen. Hij weet dat de enige manier om “Zijn volk”, dat is het volk van de Allerhoogste, te helpen, zal zijn door hun te leren hoe ze vergeving van hun zonden kunnen ontvangen en daardoor deel kunnen krijgen aan de behoudenis die God aanbiedt. Daarvoor zal hij de doop van bekering prediken. Zijn prediking is gebaseerd op “[de] innerlijke barmhartigheid” van God – dat is de ‘barmhartigheid van Gods ingewanden’, zoals er letterlijk staat – die in de komst van Christus zo heel tastbaar wordt.

“[De] Opgang uit [de] hoogte” is een bijzondere omschrijving voor Christus. Zijn komst is werkelijk het morgenlicht van een nieuwe dag. Elke aardse zonsopgang gebeurt voor het menselijk oog van beneden naar boven, maar de opgang van Christus is van boven naar beneden. Zacharia beschrijft de komst van de Opgang als het schijnen van het licht in de duisternis en de schaduw van de dood (Js 9:1). Het volk is in de duisternis, zonder licht, en het enige uitzicht dat het heeft, is de dood. Dat is de ellende waarin het volk verkeert. De komst van de Heer Jezus biedt in die toestand licht en uitzicht.

Waar licht komt, wordt een weg duidelijk. Die weg is de weg van de vrede, van vrede met God en met elkaar. Eerst kenden zij de weg van de vrede niet (Rm 3:17). Door Christus en door het bloed van het kruis kunnen ze vrede met God krijgen en vervolgens hun voeten zetten op de weg van de vrede. Het is de weg van het leven, waar de schaduw van de dood is geweken. Op die weg kunnen hun voeten ‘gericht’ worden, dat wil zeggen dat God de richting van hun leven bepaalt.

Ieder die vrede met God heeft, kan die weg gaan, terwijl de voeten geschoeid zijn met de toerusting van het evangelie van de vrede (Ef 6:15). Deze vrede is hemels, het is de vrede van God (Fp 4:7). Als wij deze vrede bezitten, zal in onze wandel zichtbaar zijn dat wij vanuit die vrede leven. Dan brengen we alles wat in ons hart is bij God. We rusten dan in elke omstandigheid waarin Hij ons brengt. De Heer Jezus is hierin ons voorbeeld (Mt 11:25-30).

De vrede van God wordt gekenmerkt door de rust van God op Zijn troon, onaangedaan door alle gewoel op aarde. De duivel zal alles doen om te proberen onze vrede weg te nemen. Net als bij Job zal hij daarvoor allerlei (onaangename) omstandigheden gebruiken. In de hemel is niets waardoor we onrustig worden en onze vrede verliezen. Het getuigenis van de hemelse werkelijkheid zal op aarde vooral gezien worden in de vrede die wij te midden van alle gewoel uitstralen.

Lk 1:80 | Voorbereidingsjaren van Johannes

80 Het kind nu groeide op en werd gesterkt in [de] geest, en was in de woestijnen tot [de] dag van zijn optreden tegenover Israël.

In dit vers hebben we de samenvatting van het leven van Johannes tot het begin van zijn dienst. God houdt Zich met hem bezig in de stilte van de woestijn om hem voor te bereiden op zijn ernstige boeteprediking die hij in komende dagen zal moeten houden. Het is een geestelijke voorbereiding voor een optreden tegenover een volk dat ver van God is afgeweken.

Hij krijgt niet de opdracht om een politieke partij te vormen en zo Gods gedachten onder Gods volk bekend te maken. God onderwijst hem niet in allerlei vechtmethoden om vervolgens een leger te vormen om daarmee de vijand te verjagen. De echte vijand zit in het hart. Daarom moet het hart worden bereikt. Daarvoor moet Johannes leren alleen op God te vertrouwen.

Lukas 2

Lk 2:1-5 | De inschrijving

1 Het gebeurde nu in die dagen dat er een bevel uitging van keizer Augustus dat het hele aardrijk moest worden ingeschreven. 2 (Deze inschrijving vond voor het eerst plaats toen Quirinius stadhouder over Syrië was.) 3 En allen gingen om zich te laten inschrijven, ieder naar zijn eigen stad. 4 Jozef nu ging ook op van Galiléa uit [de] stad Nazareth naar Judéa, naar [de] stad van David die Bethlehem heet, omdat hij uit [het] huis en [de] familie van David was, 5 om zich te laten inschrijven met Maria, zijn ondertrouwde [vrouw], die zwanger was.

Na de verschillende aankondigingen die God door een engel heeft laten doen als voorbereiding op het zenden van Zijn Zoon, gaat het gebeuren: God gaat “Zijn eigen Zoon in een [gedaante] gelijk aan het vlees van [de] zonde” zenden (Rm 8:3). Hij gaat Zijn eerstgeboren Zoon in de wereld inbrengen (Hb 1:6). In die dagen van voorbereiding spreekt God niet alleen door een van de machtigste engelen van de hemel, Gabriël, maar Hij werkt ook door de machtigste mens op aarde, “keizer Augustus”. Gabriël deed graag wat God Hem opdroeg. Keizer Augustus heeft er niet het geringste besef van dat God hem gebruikt.

Keizer Augustus laat een bevel uitgaan dat het hele aardrijk waarover hij heerst, moet worden ingeschreven. Hij doet dat met het oog op te betalen belastingen. Dat deze keizer daartoe de macht heeft, maakt de stand van zaken duidelijk zowel in Israël als in de wereld. Keizer Augustus regeert in Israël. Het laat zien dat de opperheerschappij in handen van de volken ligt, zoals door Daniël is aangekondigd (Dn 2:37; vgl. Ne 9:36) en het laat de afwezigheid van de troon van God op aarde zien.

Toch zien we, zoals al is aangegeven, op een indrukwekkende manier Wie er werkelijk regeert. De heidense machthebber Augustus houdt in geen enkel opzicht rekening met God. Hij wil controle over alle mensen uitoefenen. Hij zoekt zijn eigen eer en rijkdom en niet de eer van God. We zien hoe God dit hoogmoedige plan van deze heidense heerser gebruikt om Zijn eigen plan te vervullen.

Als het om de belangen en de heerlijkheid van de Heer Jezus gaat, is de mens Augustus met al zijn macht en keizerlijke heerlijkheid slechts een werktuig in de handen van God om Zijn raadsbesluiten te vervullen. Dat het werkelijk zo is dat God hier Zijn hand in heeft, blijkt wel uit het feit dat de aangekondigde inschrijving voorlopig helemaal niet plaatsvindt wanneer het raadsbesluit van God aangaande de geboorte van Zijn Zoon is vervuld. God neigt harten van koningen als waterbeken (Sp 21:1), opdat zij doen wat Hem past. Wat is het ook voor ons machtig om te weten dat God boven alles staat en alles werkt naar de raad van Zijn wil tot uitvoering van Zijn heerlijke plannen die tot zegen van Zijn volk zijn.

Niemand verzet zich tegen het bevel van de keizer. Ze gaan allen op reis naar de stad waar ze geboren zijn. Iedereen moet gehoorzamen. Zo groot is de macht van de keizer, die in het verre Rome zetelt. Het toont de volkomen vernedering en dienstbaarheid van Gods volk. Vanwege hun zonden zijn ze met lijf en goederen slaven van de heidenen (Ne 9:36-37).

Nu komt de ware bedoeling van God met deze door de keizer bevolen inschrijving. Het bevel geldt ook voor de inwoners van Judéa. Daarom gaat ook Jozef op reis. Hij is slechts een dienaar van de keizer en moet doen wat deze zegt. Deze nazaat van koning David heeft evengoed te gehoorzamen aan dit bevel als iedere andere Israëliet. Er wordt voor hem geen uitzondering gemaakt. Toch wordt door zijn gehoorzaamheid aan dit bevel alleen maar het wonderbare raadsbesluit van God vervuld. Daardoor zal immers de Heiland-Koning geboren worden in de stad waar deze gebeurtenis naar het getuigenis van God moet plaatsvinden.

Uitvoerig beschrijft Lukas waar Jozef vandaan komt, waar hij heengaat en waarom. Om deze Jozef daarheen te laten gaan zet God het hele aardrijk dat onder het bestuur van een heidense vorst staat in beweging. God had evengoed tegen Jozef kunnen zeggen dat hij even naar Bethlehem moest verhuizen. Maar de omstandigheden waarin Gods handelen plaatsvindt, moeten ons onder de indruk brengen van Gods opperheerschappij die Hij gebruikt tot welzijn van Zijn volk. Hij werkt Zijn plan uit, zonder dat mensen en soms ook de Zijnen weten hoe Hij daarbij te werk gaat. Achteraf zien de Zijnen hoe Hij alles heeft bestuurd tot hun welzijn.

Ook Maria moet naar Bethlehem. Jozef is nog niet met haar getrouwd, maar er is wel vastgelegd dat zij bij elkaar horen. Maria is naar het woord van de engel zwanger. In haar draagt ze de Heer Jezus.

Lk 2:6-7 | De geboorte van de Heer Jezus

6 Het gebeurde nu toen zij daar waren, dat de dagen vervuld werden dat zij zou baren, 7 en zij baarde haar eerstgeboren Zoon en wikkelde Hem in doeken en legde Hem neer in een kribbe, omdat er voor hen geen plaats was in de herberg.

De Heer Jezus heeft in de moederschoot van Maria de ontwikkeling doorgemaakt die ieder mens doormaakt. Negen maanden lang heeft dit proces geduurd. Dan breekt de dag aan dat de Heiland geboren kan worden. De geboorte van Christus, Zijn komst in de wereld, is voor het geloof een gebeurtenis van ongekende betekenis. God is Mens geworden en neemt daardoor deel aan Zijn schepping. De Schepper bezoekt Zijn schepping op een wijze die alleen door God kon worden bedacht en uitgevoerd. De Zoon van God vernedert Zich en wordt Mens (Fp 2:7-8).

Hoe geheel anders is de Heer dan bijvoorbeeld een Theudas die van zichzelf zei “dat hij iemand [van betekenis] was” (Hd 5:36). Christus neemt niet de gestalte van een engel aan en bezoekt in die gedaante de mensen, zoals Hij eerder vaker heeft gedaan. Hij komt ook niet als volwassen Man, zoals Adam. Hij komt ook niet met een engelenmacht om machtigen van de troon te stoten en er rechtmatig plaats op te nemen. Nee, Hij wordt als hulpeloze Baby geboren. Is er iets zwakker dan een pasgeboren baby? Zo komt de Heer en neemt als Kind deel aan al de zwakheden en toestanden van het menselijk leven.

En waar wordt Hij geboren? Niet in een paleis, maar in een stal. Als gevolg van de inschrijving is de herberg vol. De rijken hebben zich daar van een plaats verzekerd, zodat Christus in een stal wordt geboren. Niemand wenst plaats te maken voor de hoogzwangere Maria die de Heiland in haar schoot draagt. Niemand slaat acht op haar en het Kind in haar schoot. Alles spreekt van armoede en onbekendheid. Het is ook een getuigenis dat er in de wereld geen plaats is voor God, noch voor wat van God is. Zoveel volmaakter komt hierin de liefde tot uiting die Hem naar de aarde brengt.

Het woord “herberg” dat hier wordt gebruikt, betekent ‘gastverblijf’, een eenvoudige ruimte met in het midden plaats voor het vee. Dit woord komt nog een keer voor. De Heer Jezus gebruikt hetzelfde woord ‘gastverblijf’ als Hij aanduidt waar Hij met Zijn discipelen het Pascha wil eten (Mk 14:14). Hij noemt het daar ”Mijn gastverblijf”. In de herberg van deze wereld is voor Hem en ook voor de gelovigen geen plaats. Maar er is een herberg waar gelovigen welkom zijn, een bovenzaal, waar Hij de Zijnen uitnodigt om bij Hem te zijn. Dat is Zijn eigen herberg.

Lk 2:8-12 | Grote blijdschap voor de herders

8 En er waren herders in diezelfde landstreek, die ‘s nachts in het open veld de wacht hielden over hun kudde. 9 En <zie>, een engel van [de] Heer stond bij hen en [de] heerlijkheid van [de] Heer omscheen hen, en zij werden buitengewoon bang. 10 En de engel zei tot hen: Weest niet bang, want zie, ik verkondig u grote blijdschap, die voor het hele volk zal zijn; 11 want u is heden een Heiland geboren, Die Christus [de] Heer is, in [de] stad van David. 12 En dit zal voor u het teken zijn: u zult een Kindje vinden in doeken gewikkeld en liggend in een kribbe.

In Mattheüs 2 ontmoeten we in verbinding met de geboorte van de Heer Jezus de groten van de wereld (Herodes) en de godsdienstig aanzienlijken (schriftgeleerden). Er is bij hen echter totale onwetendheid over de geboren Christus. Zij horen ervan via wijzen uit het oosten, van ver buiten het volk Israël. Lukas laat ons zien dat de herders de eersten zijn die het nieuws van de geboorte van Christus horen.

Herders stonden in die tijd niet hoog in aanzien. Zeker de nachtwakers waren vaak ongeletterde mensen. Juist aan hen verschijnt een engel om hun de geweldige gebeurtenis van de geboorte van de Christus bekend te maken. Herders zijn mensen die werk doen dat ook de Heer Jezus doet. Hij is de goede Herder. Zij zijn bezig met de kudde en waken erover. Zo is de Heer Jezus bezig met Zijn kudde, Zijn volk.

Voor de derde keer in deze eerste hoofdstukken verschijnt een engel aan mensen met de boodschap aangaande de komst van de Heer Jezus. Evenals Zacharia worden de herders bang. Engelen maken altijd grote indruk. Het zijn geen lieftallige verschijningen. Bij Zacharia verscheen hij, bij Maria kwam hij binnen, hier staat hij bij hen. Het is alsof de engel er plotseling is.

Nu is er nog iets meer aanwezig. Daar is ook de heerlijkheid van de Heer Zelf die hen omschijnt. Het is de heerlijkheid van God in de wolk. Gods heerlijkheid kan bij mensen komen omdat de heerlijkheid van God in het geboren Kind aanwezig is. Daarom kan Johannes, de evangelist, zeggen over de Heer Jezus, Die hij en de andere discipelen hebben gezien toen Hij bij hen was: “Wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd” (Jh 1:14). De heerlijkheid van God is tot Zijn volk gekomen. In de donkere nacht straalt het heerlijke licht van de tegenwoordigheid van Jahweh. Hij verschijnt aan Zijn volk in heerlijke genade en niet om hen te verteren.

De engel stelt hen gerust. Ze hoeven niet bang te zijn, want hij komt met een boodschap van grote blijdschap. Die blijdschap is niet alleen voor hen, maar voor het hele volk. Het moet voor de engel ook een grote blijdschap zijn geweest om deze boodschap te verkondigen. Blijdschap is ook een kenmerk van dit evangelie. We hebben er in het begin al twee keer over gehoord (Lk 1:14,47) en we zullen het vaker tegenkomen. Lukas eindigt er ook mee (Lk 24:52). De komst van een God Die zo in genade tot mensen komt, kan niet anders dan grote vreugde veroorzaken. Niet dat alle mensen er deel aan hebben, maar ze kunnen er wel allen deel aan krijgen. Het aanbod gaat tot allen, tot het hele volk.

De oorzaak van de blijdschap is dat “heden”, op dit moment, “een Heiland”, een Verlosser is geboren, niet een rechter of wetgever. Het is ook niet een algemene aankondiging van de geboorte van de Heiland, maar de engel zegt dat Hij “u” geboren is. Deze grote gebeurtenis is voor hen persoonlijk. Zij mogen weten dat zij de voorwerpen van Gods genade zijn en dat mag ieder mens weten. In deze Heiland is de genade van God verschenen die voor alle mensen heil, dat is behoudenis, aanbrengt (Tt 2:11), of ze nu jong of oud, rijk of arm, ziek of gezond, sterk of zwak zijn. Voor allen heeft Hij de Heiland geboren doen worden.

Die Heiland is niemand anders dan “Christus”, dat betekent ‘Gezalfde’, Die tegelijk de “Heer” is, dat is Jahweh, de God van het verbond. De engel noemt ook de plaats van de geboorte. Hij zegt echter niet ‘Bethlehem’, maar “[de] stad van David”. Dat betekent dat Hij de beloofde Zoon van David is, de geboren Koning. In al deze namen die de engel noemt, ligt een volheid aan heerlijkheid van Hem Die is geboren.

De engel geeft hun een teken waaraan ze zullen weten dat hij de waarheid spreekt. Mensen die een Messias hebben verwacht Die een machtige krijgsheld is, prachtig gekleed en zittend op een troon, zullen beschaamd uitkomen. Zo komt Hij zeker nog eens terug. Dat zal tot hun schrik zijn. Daarvoor heeft Hij ook een teken gegeven. Dat teken komt nog, namelijk wanneer Hij voor de tweede keer verschijnt, dan in majesteit (Mt 24:30). Het teken dat de engel hier geeft, ontvouwt de geest waarin Hij nu tot Zijn volk en de mensen in het algemeen komt. Het teken is dat ze de machtige Persoon Die de engel zojuist heeft beschreven, zullen vinden in een Kindje dat Zich in de armoedigste omstandigheden bevindt: in doeken gewikkeld en in een voederbak voor dieren.

Lk 2:13-14 | Heerlijkheid, vrede, welbehagen

13 En plotseling was er met de engel een menigte van een hemelse legermacht, die God prees en zei: 14 Heerlijkheid zij God in [de] hoogste [hemelen], en vrede op aarde, in mensen van [Zijn] welbehagen.

Als de engel zo spreekt over zijn Schepper en over het wonder dat Hij Mens is geworden en de omstandigheden waarin dit gebeurt, voegt een menigte engelen zich bij hem. De hemel barst als het ware open omdat hij niet kan zwijgen bij het zien van een zo grote heerlijkheid. God is geopenbaard in het vlees en wordt hier gezien door de engelen die nu hun Schepper voor het eerst zien (1Tm 3:16). Zij hebben daar diepe belangstelling voor. Zij zijn als de cherubs op de ark die ook, om die diepe belangstelling te symboliseren, met hun gezichten naar beneden, naar het verzoendekselkijken (Ex 25:20).

Alle engelen prijzen God. De engelen houden zich bezig met deze gebeurtenis waarvan het lot van het heelal en de vervulling van Gods raadsbesluiten afhangt. Want Hij heeft het zwakke uitverkoren om het sterke te beschamen. Door een menigte engelen tot deze verachte, kleine groep nachtwakers te zenden laat God zien dat Hij aan alle hooggeplaatste personen in Jeruzalem voorbijgaat.

Door de komst van de Heer Jezus worden drie dingen zichtbaar. In de eerste plaats wordt daardoor heerlijkheid aan God in de hemel gebracht. Gods eer wordt in het volle licht gesteld. In Christus’ komst zijn de liefde, wijsheid en macht van God geopenbaard. Het is het bewijs van een macht die zich verheft boven de zonde en van een liefde die zich openbaart te midden van de zonde. Het is Gods wijsheid op deze manier Zijn eeuwig raadsbesluit te vervullen. Dit is een verhevenheid van het goed boven het kwaad die alleen bij God te vinden is en die Hem verheerlijkt. Hij overwint het kwade, de zonde, door het goede, de Heer Jezus.

Het tweede gevolg van de aanwezigheid van Hem Die God openbaart op aarde, is dat er op aarde vrede zal zijn. Dat is het doel van Zijn komst, hoezeer Hij, omdat Hij zal worden verworpen, ook een oorzaak van verdeeldheid en strijd zal zijn. Met dit laatste houden deze hemelse Godlovers zich niet bezig. Zij houden zich bezig met het feit van Zijn aanwezigheid en de gevolgen daarvan zoals die eenmaal ten volle verwerkelijkt zullen worden in het vrederijk. Hij Die dat zal bewerken, is de Persoon Die nu aanwezig is.

Het derde gevolg van Zijn aanwezigheid op aarde is het welbehagen, de genegenheid van God in mensen. Het feit dat de Heer Jezus Mens is geworden, bewijst Gods welbehagen in mensen. Niet engelen heeft Hij aangenomen, maar Hij heeft het nageslacht van Abraham aangenomen (Hb 2:16). Mensen zijn de voorwerpen van Gods grote liefde en genade. Het leven dat in Christus geopenbaard wordt, is het licht van en voor de mensen (Jh 1:4). Het is prachtig om te zien hoe deze heilige wezens de verhoging van een ander geslacht tot deze verheven plaats, door de vleeswording van het Woord, zonder jaloersheid prijzen. Het gaat om de heerlijkheid van God en dat is voor hen genoeg.

Lk 2:15-20 | De herders zien het Kind en getuigen

15 En het gebeurde, toen de engelen van hen waren weggegaan naar de hemel, dat de herders tot elkaar spraken: Laten wij toch naar Bethlehem gaan en deze zaak zien die er is gebeurd, die de Heer ons heeft bekendgemaakt. 16 En zij kwamen haastig en vonden Maria en Jozef, en het Kindje, liggend in de kribbe. 17 Toen zij Het nu hadden gezien, maakten zij het woord bekend dat hun over dit Kind gesproken was. 18 En allen die het hoorden, verwonderden zich over de dingen waarover door de herders tot hen werd gesproken. 19 Maria echter bewaarde al deze dingen en overwoog ze in haar hart. 20 En de herders keerden terug, terwijl zij God verheerlijkten en prezen om alles wat zij gehoord en gezien hadden, zoals tot hen gesproken was.

Als de engelen hun taak hebben volbracht, keren ze terug naar de hemel. Dan komen de herders in beweging. Ze sporen elkaar aan om naar Bethlehem te gaan. Ze weten dat Bethlehem de stad van David is. In deze eenvoudige Israëlieten tot wie de engel van de Heer gezonden was, is geloof aanwezig en werkzaam. De Heer heeft hun dingen bekendgemaakt en dat brengt hen tot actie. Zij willen gaan zien wat hun is verteld.

Zij reageren totaal anders dan de godsdienstige leiders als die horen van de geboren Koning. De leiders stellen zich in dienst van de vijand, en een massale slachting onder de baby’s van Bethlehem is het gevolg (Mt 2:16-18). De herders gaan om te aanbidden. Zo snel ze kunnen, gaan ze naar Bethlehem. Daar vinden ze Maria en Jozef en het Kindje Dat in de kribbe ligt. Ze zien niets spectaculairs, maar het Kindje Dat ze zien, is Gods behoudenis die tot de mensen is gekomen. Het is echter op een manier die alleen door het geloof kan worden gezien.

Ze gaan weer weg als ze “Het” hebben gezien, dat is het Kind. Over Maria en Jozef wordt niets gezegd. Het gaat om het Kind. Nu ze Hem hebben gezien, gaan ze getuigen. Het Goddelijke getuigenis dat ze van de engel hebben ontvangen, hebben ze nu persoonlijk ervaren in Hem Die ze hebben gezien. Nu kunnen ze wat hun is bekendgemaakt en wat ze nu ook zelf hebben gezien, niet meer voor zich houden. Hierover moeten ze met anderen spreken. De inhoud van hun boodschap is het woord, “zoals tot hen gesproken was”.

Er is verwondering bij allen die horen wat de herders vertellen, maar het brengt de mensen er niet toe ook naar de kribbe te gaan om het Kindje te zien. Het is te gewoon, zelfs beschamend, dat de Messias op deze wijze tot hen zou komen.

Het geloof van Maria koestert alles wat ze meemaakt (vgl. vers 51). Ze denkt erover na in haar hart. Het zijn voor haar geen voorbijgaande indrukken. Daarvoor is het te duidelijk dat God aan het werk is en dat de geboorte van haar Kind bijzonder is en bijzondere gevolgen zal hebben. Daar is zij mee bezig en daar is het geloof mee bezig.

De herders zijn onder de indruk van wat ze hebben gezien. Als ze terugkeren naar hun kudde, doen ze niets anders dan God verheerlijken en prijzen. Ze hebben zoveel moois gehoord en gezien. Het was allemaal in overeenstemming met wat hun door de engel was gezegd. Dit is een prachtige uitwerking van het geloof in het woord, in wat tot hen gesproken is. Zij geven er geen eigen betekenis aan, maar aanvaarden het zoals het is gezegd. Dat vormt de bron van de verheerlijking van God en de lofprijzing aan Hem. Zo zal het ook bij ons zijn als wij, wat we lezen in Gods Woord, in geloof aanvaarden. We kunnen dan niet anders dan Hem prijzen voor wat Hij ons in Zijn Woord heeft laten zien.

Lk 2:21 | Besnijdenis van de Heer Jezus

21 En toen acht dagen waren vervuld om Hem te besnijden, ontving Hij de naam Jezus, die door de engel was genoemd voordat Hij in de moederschoot was ontvangen.

De Heer Jezus is een Mens uit Israël, een Jood. Daarom zijn de wetten op Hem van toepassing. Hij Die uit een vrouw geboren is, is geboren onder de wet (Gl 4:4). Hij onderwerpt Zich aan wetten die Hij Zelf heeft gegeven. Dat houdt in dat Hij wordt besneden (Lk 1:59; Gn 17:12; Lv 12:3). Omdat Hij besneden is, is Hij verplicht de hele wet te onderhouden (Gl 5:3). Hij heeft dat gedaan. Bij Zijn besnijdenis ontvangt Hij ook de naam “Jezus”, dat betekent ‘Jahweh is heil of behoudenis’. Zo heeft de engel het gezegd en zo gebeurt het.

Zijn besnijdenis heeft een veel rijkere betekenis dan alleen dat het Zijn onderwerping aan de wet laat zien. Zijn besnijdenis heeft ook een geestelijke betekenis. Het ziet vooruit naar wat met Hem zal gebeuren op het kruis van Golgotha en wat ook daadwerkelijk is gebeurd. De besnijdenis op het kruis ziet op de dood onder het oordeel van God (Ko 2:11), waardoor Hij waarlijk de behoudenis heeft bewerkt. Daardoor kan er een nieuw begin zijn voor ieder mens die in geloof aanvaardt dat Christus ook voor hem het oordeel van God over zijn zonden heeft gedragen.

Van dat nieuwe begin spreekt de achtste dag. Het spreekt van de nieuwe schepping van allen die deelhebben aan de besnijdenis van Christus. Zijn besnijdenis is de grondslag dat er meerdere mensen van het welbehagen zullen zijn. God wil zonen van het welbehagen.

Lk 2:22-24 | Heiliging van de Heer Jezus

22 En toen de dagen van hun reiniging naar de wet van Mozes waren vervuld, brachten zij Hem naar Jeruzalem om Hem aan de Heer voor te stellen 23 (zoals geschreven staat in [de] wet van [de] Heer: ‘Alles wat mannelijk is, dat [de] moederschoot opent, zal de Heer heilig worden genoemd’) 24 en om een offer te brengen volgens wat in de wet van [de] Heer gezegd is: een paar tortelduiven of twee jonge duiven.

Na de besnijdenis vinden de dagen van de reiniging plaats. Als Jozef en Maria het reinigingsritueel hebben ondergaan (Lv 12:1-6), brengen ze Hem naar Jeruzalem om Hem in de tempel aan de Heer voor te stellen. Lukas is de evangelist van de tempel. Hij begint zijn evangelie met een tafereel in de tempel en hij eindigt zijn evangelie ermee.

De Heer Jezus is de eerstgeboren Zoon van Maria. Daarom moet ook met Hem worden gedaan naar het voorschrift uit Exodus 13 (Ex 13:2,12,15). Hij is echter niet alleen letterlijk de eerstgeboren Zoon van Maria, Hij is ook in de volle zin van het woord de Eerstgeborene van alle mensen en de hele schepping (Ko 1:15; Hb 1:6), dat wil zeggen dat Hij de Voornaamste is. Als gevolg van Zijn besnijdenis op het kruis is Hij ook de Eerstgeborene uit de doden (Ko 1:18) en daardoor ook de Eerstgeborene onder vele broeders (Rm 8:29).

Het moet een grote vreugde voor God zijn geweest toen Maria haar Zoon aan Hem voorstelde. God zag dat al allemaal in Hem. God zag dat Zijn Zoon vele zonen tot heerlijkheid zou leiden (Hb 2:10). Het evangelie naar Lukas is het evangelie van het zoonschap, van zonen van het welbehagen.

Bij de heiliging moet ook een offer worden gebracht. Jozef en Maria doen dat ook. Uit het offer dat zij brengen, blijkt in welke armoedige omstandigheden Christus geboren is (Lv 12:8). Zijn ouders brengen het offer van de armen. Tegelijk maken deze offers plaats voor het ware offer dat de Heer Jezus zal zijn. Zijn offer is de grondslag waarop aanbidding kan plaatsvinden. We bevinden ons in de tempel, dat is de plaats van aanbidding. Aanbidding kan alleen plaatsvinden op de grondslag van het offer van Christus en kan alleen gebeuren door hen die als zonen van Gods welbehagen verbonden zijn aan dé Zoon van Gods welbehagen.

Lk 2:25-28 | Simeon neemt het Kind in zijn armen

25 En zie, er was een man in Jeruzalem wiens naam was Simeon, en deze man was rechtvaardig en Godvrezend en verwachtte [de] vertroosting van Israël, en [de] Heilige Geest was op hem. 26 En hij had een Goddelijke aanwijzing ontvangen door de Heilige Geest, dat hij [de] dood niet zou zien voordat hij de Christus van [de] Heer had gezien. 27 En hij kwam door de Geest in de tempel. En toen de ouders het Kind Jezus binnenbrachten om volgens de gewoonte van de wet met Hem te doen, 28 nam hij Het in zijn armen en hij loofde God

Nadat aan de Heer Jezus is gedaan wat volgens de wet moest gebeuren, wordt met de woorden “en zie” onze blik gericht op een man in Jeruzalem. Hij is een van de vele mannen in Jeruzalem, maar hij is een man met bijzondere kenmerken. Zijn naam is “Simeon”, dat betekent ‘horen’. Hij heeft leren luisteren naar de stem van God. Dat is ook in zijn leven te zien. Hij is “rechtvaardig” voor andere mensen en vreest God. Hij leeft met het oog op de eer van God. Daardoor heeft hij ook liefde voor Gods volk dat er zo ellendig aan toe is. Hij is ook een man met toekomstverwachting. Hij ziet uit naar “[de] vertroosting van Israël”, waarvan hij weet dat die zal komen. Dat weet hij uit de Schriften. Met zo iemand verbindt de Heilige Geest Zich graag.

In Simeon zien we het Godvrezend overblijfsel dat de Heer Jezus als de Komende erkent naar wat de Geest in hen werkt. Tot het overblijfsel behoren zij die zich bewust zijn van de ellende en het verval van Israël, maar die tegelijk wachten op de God van Israël in vertrouwen op Zijn onwankelbare trouw voor de vertroosting van Zijn volk. Zij roepen steeds: “Hoelang [nog]?” (Ps 6:4; 13:2; 35:17; 79:5; 89:47; 90:13; 94:3).

Wij zien nog meer in Simeon. Wij zien in hem de Geest van zoonschap. Wie de Geest van zoonschap bezit en zich door Hem laat leiden, is iemand met wie God gemeenschap kan hebben en met wie Hij Zijn gedachten kan delen. God kan aan Simeon Zijn gedachten duidelijk maken. Simeon verwacht de vertroosting van Israël, en de eerste die wordt vertroost, is hijzelf. Hij gelooft al Gods toezeggingen met het oog op de vertroosting van Israël. Hij gelooft ook de toezegging van God voor hem persoonlijk. Het moet een grote bemoediging voor hem zijn geweest te horen dat hij met eigen ogen de Christus van de HEERE, Jahweh, zal zien.

Simeon komt in de tempel, niet door een ster of door een droom of door een engel, maar door de Heilige Geest Die op hem is. Hij wordt geleid door de “Geest van zoonschap” (Rm 8:15). Een man als Simeon die zich zo door de Geest laat leiden, komt op het juiste moment in de tempel. Hij komt in de tempel en daar lopen Jozef en Maria met het Kind Jezus.

Hij hoeft niet te vragen of het Kind dat dit echtpaar bij zich heeft de Christus van de Heer is. De Geest maakt hem dat duidelijk. De herders hebben de engel gezien en buigen zich voor het Kind neer. De wijzen hebben de ster gezien en buigen zich voor het Kind neer. Simeon neemt het Kind in zijn armen. Hij omhelst Het en sluit Het in zijn hart. In zijn armen ligt de behoudenis van de wereld en de vrede voor de aarde. Het is zelfs zo, dat wie het Kind in zijn hart sluit, de behoudenis en de vrede al in zijn hart heeft, terwijl er nog geen vrede op aarde is. Als je zo Christus in je armen hebt, kun je niet anders dan God loven.

Lk 2:29-32 | De lofzang van Simeon

29 en zei: Nu laat U, Heer, Uw slaaf in vrede heengaan naar Uw woord, 30 want mijn ogen hebben Uw behoudenis gezien, 31 die U bereid hebt voor [het] aangezicht van alle volken: 32 een licht tot openbaring voor [de] naties en tot heerlijkheid voor Uw volk Israël.

Als Simeon het Kind in zijn armen heeft, looft hij zijn Heer, zijn Meester, van Wie hij een slaaf is. De Heer heeft Zijn woord aan hem waargemaakt. Hij kan nu in vrede heengaan. De wet van Mozes kon een zondig mens nooit in vrede laten heengaan. Simeon kan wel in vrede heengaan op grond van wat zijn Meester heeft gezegd. Het is geen inbeelding, maar nuchter geloof. Het is “naar Uw woord”. Het is niet slechts een hartstochtelijk verlangen of een optimistische hoop, maar volkomen zekerheid. Er is niets zo zeker als de getuigenissen van God en Zijn Woord. Nu heeft hij met eigen ogen de vervulling gezien van wat God tegen hem heeft gezegd. Simeon heeft namelijk van God een aanwijzing ontvangen dat hij de dood niet zien zal, voordat hij de Christus van de Heer gezien heeft. Aan hem is het beloofd en nu ziet hij Hem!

De vrede waarin hij kan heengaan naar het woord van de Heer, is geen zaak voor hem alleen. De behoudenis die de grond van de vrede is, is ook bestemd voor anderen die het Kind niet zullen zien, maar in Hem zullen geloven. Paulus schrijft namelijk: “De genade van God, heilbrengend voor alle mensen, is verschenen” (Tt 2:11). Over dit heil of deze behoudenis als een zaak die voor alle volken is en niet alleen voor Israël, hebben we niet gehoord in een eerdere lofzang. Daarom gaat Simeon verder dan de anderen.

Hij spreekt erover hoe de volken in de duisternis hebben geleefd gedurende de tijd dat God Israël als Zijn volk erkende. Voor de volken waren dat “de tijden der onwetendheid” (Hd 17:30). In die tijd strafte God hun zondige doen en laten niet en liet Hij hen op hun eigen wegen gaan (Hd 14:16) zonder in te grijpen. Maar nu, zegt de apostel, “beveelt God … aan de mensen, dat zij zich allen overal moeten bekeren” (Hd 17:30). De verontschuldiging voor onwetendheid geldt niet langer. Het licht schijnt, het ware licht. Christus is dat licht en Hij is een licht tot openbaring van de natiën. Het is nu de tijd van blindheid voor Israël, terwijl de volken die zo lang in het donker hebben gezeten, nu openbaar worden. Ze komen uit hun vernederende positie tevoorschijn.

Als God Zijn werk onder de volken voltooid heeft, zal bovendien dit waar worden: “En tot heerlijkheid van Uw volk Israël.” Het belangrijke vers 32 laat ons zien wat het gevolg is als Israël de Messias verwerpt. Het laat ook zien wat in de toekomst zal gebeuren, voordat zij op de plaats zullen komen die God voor hen bedoeld heeft. Dit is niet de volgorde die we in de profeten vinden, waar de Heer gezien wordt als de heerlijkheid van Israël Die ook de volken zegent, maar waar de volken ondergeschikt zijn aan het uitverkoren volk. In dit vers 32 is de volgorde omgekeerd en zeer veelzeggend: “Een licht tot openbaring van de natiën en tot heerlijkheid van uw volk Israël.”

Lukas spreekt over de tegenwoordige bedeling. De door de profeten voorzegde stand van zaken volgt op deze buitengewone periode – dat is de tijd waarin wij leven – waarin de volken geopenbaard zijn. Dan zal Hij Israël tot de hoogste aardse heerlijkheid boven alle andere volken verheffen. Zo is het in de wijsheid van God gegarandeerd dat Zijn goedheid altijd de volken zal gelden en dat Hij tevens Zijn oude en bijzondere beloften aan Israël zal vervullen. Gedurende de tegenwoordige bedeling zijn deze twee dingen noodzakelijk van elkaar gescheiden.

Lk 2:33-35 | Het zwaard door de ziel van Maria

33 En Zijn vader en moeder verwonderden zich over wat over Hem gesproken werd. 34 En Simeon zegende hen en zei tot Zijn moeder Maria: Zie, Deze is gesteld tot een val en opstanding van velen in Israël en tot een teken dat weersproken wordt 35 (<en> ook door uw eigen ziel zal een zwaard gaan), opdat [de] overleggingen uit vele harten openbaar worden.

Jozef en Maria worden “Zijn vader en moeder” genoemd. Zij krijgen Hem toevertrouwd als ouders. Voor hen is Hij een bijzondere Baby met een bijzondere taak. Hoe bijzonder Hij is en wat Zijn taak allemaal omvat, kunnen zij niet vatten. Ze horen verwonderd aan wat Simeon, onder de leiding van Gods Geest, van Hem zegt.

Dan lezen we dat Simeon “hen” zegent, dat zijn Jozef en Maria en niet het Kind. Vervolgens heeft hij nog een woord speciaal voor Maria. Haar Zoon zal de grote toetssteen voor allen in Israël worden (Js 8:14). Velen zullen over Hem ten val komen, maar er zullen ook velen zijn die zullen opstaan, nadat zij gevallen zijn. Dit laatste zal gebeuren in de toekomst met een overblijfsel (Rm 11:11-15).

In de verzen 31-32 hebben we de verklaring van de zekere vervulling van de raadsbesluiten van God in de Messias gehoord. Daarin beluisteren we de vreugde van Gods eigen hart. In de verzen 34-35 wordt de uitwerking beschreven van de voorstelling van Jezus als de Messias aan Israël op aarde. God stelt het hart van de mens op de proef. Als zodanig zal Hij een teken zijn dat weersproken wordt.

We vinden drie keer dat de Heer Jezus een teken is, elke keer in een ander verband, maar telkens verbonden met een gebeurtenis van enorm belang. Het eerste teken staat in verband met Zijn komst in vernedering, het teken van het Kind in de kribbe (vers 12). Het tweede teken staat in verband met Zijn verwerping, Zijn dood en Zijn opstanding (Lk 2:34-35; 11:29-30). Het derde teken staat in verband met Zijn verschijning in majesteit (Mt 24:30).

In verband met het tweede teken, het teken dat weersproken zal worden, zal er een zwaard door de ziel van Maria gaan. Als zij ziet hoe haar Kind wordt verworpen en hoe de natuurlijke banden van de Messias met het volk worden verbroken en miskend, zal dat grote smart in haar ziel veroorzaken. Hij zal verworpen en gedood worden omdat Hij de gedachten van vele harten openbaar zal maken, want Hij is licht. Dan zal duidelijk worden dat de mensen het licht haten en dat ze de duisternis liever hebben dan het licht. In Hem worden de raadsbesluiten van God en het hart van de mens geopenbaard.

Lk 2:36-38 | Anna, de profetes

36 En er was een profetes, Anna, een dochter van Fanuël, uit [de] stam van Aser; deze was op zeer hoge leeftijd gekomen, nadat zij na haar maagdelijke staat zeven jaar met [haar] man had geleefd. 37 En zij was een weduwe van ongeveer vierentachtig jaar, die niet uit de tempel week, terwijl zij met vasten en bidden [God] diende, nacht en dag. 38 En zij kwam op datzelfde ogenblik daarbij en loofde God en sprak over Hem tot allen die [de] verlossing van Jeruzalem verwachtten.

Na de bijzondere man Simeon brengt Lukas een bijzondere vrouw naar voren. Ook zij verdient in verband met de geboorte van de Heiland bijzondere aandacht. Zij is “een profetes”, dat wil zeggen iemand die de gedachten van God verstaat en weet hoe ze die moet toepassen op hart en geweten. Zij bezit de geest van de profetie en dat is Christus (Op 19:10). Haar leven draaide en draait om Christus.

De namen die worden genoemd, hebben allemaal een mooie betekenis. Haar eigen naam is “Anna”, dat betekent ‘genade’. Ze is een dochter van “Fanuël”, dat betekent ‘aangezicht van God’, en ze komt uit de stam van “Aser”, dat betekent ‘gelukkig’. Dat ze uit Aser komt, wil zeggen dat zij niet tot de twee stammen Juda en Benjamin behoort die uit de Babylonische ballingschap naar het land zijn teruggekeerd, maar dat zij behoort tot de tien stammen die nog in de verstrooiing zijn. Zij vertegenwoordigt Gods genade die naar het hele volk, alle twaalf stammen, uitgaat.

Ze is slechts zeven jaar getrouwd geweest en toen weduwe geworden en dat altijd gebleven. [NB Lukas heeft een speciaal oog voor weduwen. Hij schrijft in zijn evangelie over vijf weduwen (Lk 2:36; 4:26; 7:12; 18:3; 21:2).] Ze is nu oud geworden, maar haar geestkracht is gebleven. Omdat ze de ellende van Israël diep voelt, roept ze “nacht en dag” tot de troon van God met het hart van een weduwe voor een volk waarvoor God geen Echtgenoot meer is. Evenals zij is het volk waarlijk weduwe, alleen beseft het volk dat niet en wil dat ook niet beseffen. Het meent God voor Zich te kunnen claimen (vgl. Op 18:7).

Het hele bestaan van Anna is op God gericht ten behoeve van Zijn volk. Daarvoor vast zij en bidt zij onophoudelijk tot God. Evenals Simeon op het juiste ogenblik in de tempel is, komt ook Anna daar op het juiste moment. Ook zij hoeft niet geïnformeerd te worden over het Kind Dat Simeon in zijn armen heeft. Door Gods Geest begrijpt zij dat ze Christus ziet.

Hier ontmoeten zij die God vrezen elkaar en spreken met elkaar (Ml 3:16). Zij die tot het overblijfsel behoren, kennen elkaar. Anna spreekt tot hen. Ze maakt bekend dat de Heer Zijn tempel heeft bezocht. Ze hebben allen in Jeruzalem uitgezien naar de verlossing. Nu is de Verlosser er, onbekend voor de mensen, maar een oorzaak van grote vreugde voor het arme overblijfsel. Wat een antwoord op hun geloof!

Lk 2:39-40 | Terug in Nazareth

39 En toen zij alles hadden volbracht volgens de wet van [de] Heer, keerden zij terug naar Galiléa, naar hun stad Nazareth. 40 Het Kind nu groeide op en werd gesterkt, vervuld met wijsheid; en [de] genade van God was op Hem.

Na deze bijzondere voorstelling van de Heer Jezus aan Jahweh, gaan Jozef en Maria met het Kind terug naar het verachte Nazareth in het donkere noorden van Israël. Daar groeit Hij op. Naar die plaats, die een verachtelijke klank heeft, noemt Hij Zich als Hij in de heerlijkheid is en Saulus tot stilstand brengt in zijn woeden tegen Hem (Hd 22:8). Hij had niet onze Verlosser kunnen zijn als Hij heerlijkheid in Jeruzalem had gekregen. Zijn plaats is onder de armen van de kudde in heel Israël.

De geboorte van een kind verandert het leven van een gezin ingrijpend. Met een dergelijk Kind in hun gezin zal dat bij Jozef en Maria zeker het geval zijn geweest. Toch herneemt het leven voor Jozef en Maria gedurende de kindertijd en het volwassen worden van de Heer Jezus zijn gewone loop. Jozef werkt als timmerman. Ze krijgen ook samen kinderen (Mk 6:3).

Als een samenvatting van de eerste twaalf jaren van het leven van de Heer als Mens wordt ons meegedeeld dat Hij de gewone ontwikkeling doormaakt die de mens eigen is. Hij is waarachtig Mens en groeit op naar geest, ziel en lichaam. Zijn hele leven is een getuigenis van de genade van God die op Hem is. In Hem is Gods genade verschenen en zo dicht bij de mensen gekomen, dat ze Hem dagelijks meemaken, zonder dat Hij als Mens speciaal opvalt. Wel zal Hij zijn opgevallen door Zijn volmaaktheid in alle dingen.

Lk 2:41-45 | Het Kind Jezus in Jeruzalem

41 En Zijn ouders gingen jaarlijks naar Jeruzalem op het feest van het Pascha. 42 En toen Hij twaalf jaar was geworden en zij volgens de gewoonte van het feest waren opgegaan 43 en de dagen hadden voleindigd, bleef het Kind Jezus, toen zij terugkeerden, in Jeruzalem achter en Zijn ouders wisten het niet. 44 In de mening nu dat Hij bij het reisgezelschap was, gingen zij een dagreis ver en zochten Hem onder hun bloedverwanten en hun bekenden; 45 en toen zij Hem niet vonden, keerden zij naar Jeruzalem terug, op zoek naar Hem.

In de wet is voorgeschreven dat de Israëlieten jaarlijkse feesten hebben, bij gelegenheid waarvan zij, dat wil zeggen de mannen, moeten optrekken naar Jeruzalem. Een daarvan is het Pascha (Ex 12:24-27; Dt 16:1-8). De ouders van de Heer Jezus zijn vrome Israëlieten en trekken dan ook jaarlijks op naar het feest. Als hun Zoon twaalf jaar is geworden, gaat Hij ook met Zijn ouders mee naar het feest.

Zijn ouders zijn gewoon om naar het feest te gaan. Er is niets verkeerds aan gewoonten, het is wel verkeerd als iets uit niets anders dan uit gewoonte gedaan wordt. We moeten weten waarom we iets naar gewoonte doen, anders wordt het een holle vorm en hebben we niet in de gaten dat de Heer van ons geweken is. Als we plichtsgetrouw de samenkomsten bezoeken en we daar onze plaats naar gewoonte innemen, kan het zijn dat we dat doen met een leeg hart. We hebben dan niet in de gaten dat de Heer er niet is.

Als de dagen van het feest voorbij zijn, blijft de Heer Jezus in Jeruzalem achter, zonder dat Zijn ouders dat weten. Voor Hem is het optrekken naar Jeruzalem niet slechts een gevolg geven aan wat de wet voorschrijft. Voor Hem heeft het een diepere inhoud. Jeruzalem en de tempel zijn voor Hem plaatsen die Hem na aan het hart liggen. Het zijn door Hemzelf uitgekozen plaatsen, waar Hij Zijn Naam heeft doen wonen. Daar wil Hij verblijven. Zijn ouders weten niet waar Zijn hart werkelijk ligt. Wat voor ieder ander kind ongehoorzaamheid zou zijn, is voor Hem volmaaktheid.

Zijn ouders veronderstellen dat Hij wel ergens bij het reisgezelschap is, dat behoorlijk talrijk moet zijn geweest. Nadat ze een dag hebben gezocht, hebben ze Hem niet gevonden. Dat komt omdat ze op de verkeerde plaatsen hebben gezocht. Het kan ons ook gebeuren dat we de Heer Jezus op de verkeerde plaatsen zoeken. Dat gebeurt als we menen dat Hij bij ons is omdat we een Godvrezende familie hebben of dat Hij bij kennissen is die veel over de Bijbel weten. Het gaat er echter om of we Hem persoonlijk kennen en weten dat Hij alles doet met het oog op de eer van God.

Als ze Hem niet kunnen vinden, keren ze terug naar Jeruzalem. Ze zijn hun Zoon kwijt, ze missen Hem en ze willen Hem weer terug hebben. Dat is een mooi verlangen.

Lk 2:46-50 | In de dingen van Zijn Vader

46 En het gebeurde na drie dagen dat zij Hem in de tempel vonden, waar Hij zat te midden van de leraren en naar hen luisterde en hun vragen stelde. 47 Allen nu die Hem hoorden, waren buiten zichzelf over Zijn inzicht en Zijn antwoorden. 48 En toen zij Hem zagen, stonden zij versteld; en Zijn moeder zei tot Hem: Kind, waarom heb Je ons dit aangedaan? Zie, Je vader en ik hebben Je met smart gezocht. 49 En Hij zei tot hen: Waarom hebt u Mij gezocht? Wist u niet dat Ik in de dingen van Mijn Vader moet zijn? 50 En zij beseften het woord niet dat Hij tot hen sprak.

Het duurt nog drie dagen voordat Jozef en Maria Hem vinden. Het lijkt erop dat ze ook niet als eerste plaats aan Jeruzalem en de tempel hebben gedacht als plaatsen waar Hij kon zijn. Zij zijn niet als Simeon en Anna die daar door de Geest werden gebracht. De Heer Jezus verblijft waar God tegenwoordig is en waar Gods Woord wordt overdacht, waar mensen zich dag en nacht wijden aan de studie van Gods gedachten.

Zo weinig zijn ze nog op de hoogte van wat Hem werkelijk beweegt, dat ze vermoedelijk pas als allerlaatste plaats om te zoeken naar de tempel gaan als mogelijkheid om Hem daar te vinden. De verbazing moet van hun gezicht te lezen zijn geweest als ze Hem daar te midden van de leraren van Israël zien zitten. Maar let op Zijn houding tegenover de leraren, hoe gepast die is voor een Jongen van twaalf jaar, Die toch de eeuwige God is. Hij luistert naar hen en stelt hun vragen. Veel jaren later zullen zij Hem hun vragen stellen, maar dan om Hem te verzoeken en een aanleiding te vinden om Hem te veroordelen.

Door deze eenvoudige Jongen heen wordt voor allen die Hem horen iets openbaar wat ze niet kunnen verklaren, maar wat hen buitengewoon verbaast. Ze zien een gewone Jongen Die tegelijkertijd bovennatuurlijke eigenschappen openbaart. Hij is Dezelfde Die Stéfanus de wijsheid en de geest geeft om daardoor te spreken op een manier die zijn tegenstanders niet kunnen weerstaan (Hd 6:10). Even later zien de tegenstanders van Stéfanus hoe zijn gezicht er uitziet als het gezicht van een engel (Hd 6:15). Dit laatste is bij de Heer Jezus niet het geval. Er is niets bijzonders aan Hem te zien, “gestalte of glorie” heeft Hij niet (Js 53:2), maar wat Hij zegt, maakt grote indruk.

Zijn ouders verbazen zich erover dat Hij Zich daar bevindt. Maria slaakt een zucht van verlichting dat ze Hem eindelijk hebben gevonden en maakt Hem een verwijt dat Hij hen zo heeft laten zoeken. Ze spreekt over Jozef als “Je vader”, waarmee ze aangeeft dat ze is vergeten Wie Zijn Vader is. Dat is tegelijk de reden waarom ze Hem eerst niet kon vinden.

Het antwoord dat Hij geeft, zijn de eerste woorden die we in het Nieuwe Testament uit Zijn mond horen. Het zijn woorden die duidelijk maken waar het in Zijn leven om gaat. Zijn eerste woorden houden in dat Hij gemakkelijk te vinden is voor wie Hem kennen. Wie weet waar het bij Hem om gaat, hoeft niet lang te zoeken. Het probleem van Maria en Jozef is dat zij zo hun eigen opvattingen hebben over Wie hun Kind is. Ze denken er niet aan dat Hij met een opdracht op aarde is gekomen en dat Hij voor het vervullen daarvan voortdurend omgang met Zijn Vader heeft.

De Heer Jezus is Zich volmaakt bewust van Zijn juiste handelwijze. Hij vermaant Zijn moeder niet rechtstreeks, maar in zachtmoedige nederigheid wijst Hij haar terecht met vragen die haar erop wijzen waarom Hij op aarde is. Als ze dat had beseft, had ze geweten dat Hij in de tempel is. Ze is zelf ook naar Jeruzalem gekomen omdat ze wist dat God het vroeg. Ze is ook weer weggegaan omdat aan de verplichtingen was voldaan. Hij is altijd in de dingen van Zijn Vader en daarom is Hij daar gebleven.

Wat Hij zegt, de vragen die Hij stelt, dringt niet tot hen door. Dat komt omdat ze te weinig gericht zijn op de dingen die Hem bezighouden.

De vragen die de Heer aan Zijn ouders stelt, zijn vragen die kinderen altijd aan hun ouders kunnen stellen. Het is een vragen naar het waarom van de dingen die ouders doen (vgl. Ex 12:26; Jz 4:6). Wat antwoorden wij als onze kinderen vragen waarom we naar de gemeente gaan, of waarom we niet gaan? Wat antwoorden wij als ze ons vragen waarom we wel, of niet, in de Bijbel lezen? Allemaal vragen die ons als ouders soms stilzetten, om erover na te denken hoe ons leven met de Heer er uitziet.

Lk 2:51-52 | De Heer Jezus groeit op

51 En Hij daalde met hen af en kwam in Nazareth en Hij was hun onderdanig. En Zijn moeder bewaarde al deze dingen in haar hart. 52 En Jezus nam toe in <de> wijsheid en grootte en gunst bij God en mensen.

Als de taak van de Heer in Jeruzalem erop zit, gaat Hij met Zijn ouders mee naar huis. Hij gaat met hen mee op de afdaling naar Nazareth. Dat is meer dan alleen de beschrijving van het feit dat Nazareth lager ligt dan Jeruzalem. Het tekent de weg die de Heer in vernedering is gegaan.

Ten opzichte van Jozef en Maria neemt Hij de gepaste plaats in. Hij luistert naar de opdrachten die Hij van Zijn ouders krijgt en voert die zonder tegenspreken direct en volmaakt uit. Ze moeten zich keer op keer verbaasd hebben over hun oudste Zoon omdat Hij alles wat Hem wordt gevraagd direct en zonder mopperen doet. Ze hebben ook Zijn ontwikkeling gezien. Hij is zo waarachtig Mens, dat Hij lichamelijk en geestelijk dezelfde groei doormaakt die ieder mens doormaakt.

God ziet in gunst op Hem neer. Hij ontwikkelt Zich in volkomen harmonie met God en beantwoordt aan alles wat God heeft gezegd dat een mens moet zijn. In alles is Hij op God gericht. Gods wet is in Zijn binnenste, het is Zijn lust om Gods wil te doen (Ps 40:9). Daarom groeit Hij in alles volmaakt op als de zuivere vrucht van de wet. Dat gaat achttien jaar zo verder.

Ook bij de mensen is Hij een graag geziene Gast. Zijn aanwezigheid is voor alle mensen een zegen. Ze ervaren Zijn tegenwoordigheid als een weldaad. Hier is Iemand Die altijd tijd en aandacht voor hen heeft en altijd bereid is om te helpen.

Lukas 3

Lk 3:1 | De tijd van het optreden van Johannes de doper

1 In [het] vijftiende jaar nu van de regering van keizer Tibérius, toen Pontius Pilatus stadhouder was over Judéa en Herodes viervorst over Galiléa en zijn broer Filippus viervorst over Ituréa en het land Trachonítis en Lysánias viervorst over Abiléne, onder hogepriester Annas en Kajafas,

In het vorige tafereel wordt de Heer voorgesteld als Hij twaalf jaar is. Nu zijn we achttien jaar verder in de tijd. De dienst van de Heer Jezus gaat beginnen en wordt ingeluid door Johannes de doper, zoals vroeger de profeet Samuel de voorloper was van David. De datum van het begin van het optreden van Johannes wordt gegeven in verbinding met de heidense heerschappij over het volk van God.

Judéa is een provincie onder de macht van het rijk van de volken. De andere delen van Kanaän zijn verdeeld onder verschillende hoofden die aan dat keizerrijk onderworpen zijn. Het volk bevindt zich op dat ogenblik in een chaotische toestand, zowel uiterlijk als in hun hart. Het is Gods wil dat Zijn land geregeerd wordt door Zijn Messias, de Koning-Priester (Zc 6:13). Deze situatie heeft God in het Oude Testament voorgesteld in David en Levi.

Zowel het koningschap als het priesterschap is echter in handen van mensen terechtgekomen die niet om God geven, maar alleen aan zichzelf denken. Over Gods land regeert de keizer van het Romeinse rijk die zich laat vertegenwoordigen door een stadhouder, Pontius Pilatus. Verder regeren er nog diverse viervorsten. Een viervorst is een vorst over een vierde gedeelte van het land. Dat betekent een nog verdere versnippering van het rijk dan de twee delen waarin het al was verdeeld. Twee van die viervorsten zijn Herodessen, dat wil zeggen afstammelingen van Ezau. Ze mogen dan wel tot een broedervolk behoren, maar dit broedervolk is een van de grootste haters van Gods volk. Over hun haat lezen we in het boek van de profeet Obadja.

Er is niet alleen de ongewone heidense overheersing, ook intern is alles in verwarring. Er zijn twee hogepriesters. Wie heeft er ooit gehoord dat er twee hogepriesters waren? Annas is de schoonvader van Kajafas (Jh 18:13).

In de laatste hoofdstukken van dit evangelie zien we hoe al de leiders, politiek en godsdienstig, samenspannen om de Heer Jezus naar het kruis te brengen.

Lk 3:2-6 | De dienst van Johannes de doper

2 kwam [het] woord van God tot Johannes, de zoon van Zacharia, in de woestijn. 3 En hij kwam naar <de> hele streek van de Jordaan en predikte [de] doop van bekering tot vergeving van zonden; 4 zoals geschreven staat in [het] boek van [de] woorden van de profeet Jesaja: ‘Stem van een roepende in de woestijn: Bereidt de weg van [de] Heer, maakt Zijn paden recht. 5 Elk dal zal gevuld en elke berg en heuvel zal verlaagd worden, en wat krom is zal tot een rechte [weg] worden, en de oneffen tot vlakke wegen. 6 En alle vlees zal de behoudenis van God zien’.

In de zojuist beschreven omstandigheden komt het woord van God tot Johannes. Dit is een gebeurtenis van groot belang. Vierhonderd jaar lang was er geen profeet tot Israël gekomen met het woord van God. Het woord van God komt tot Johannes in de woestijn en niet tot de godsdienstige leiders in het godsdienstig centrum Jeruzalem. Daar kan God niet meer terecht met Zijn woord, want de leiders bepalen hun eigen koers en hebben zich voor Zijn roepstem afgesloten. De woestijn is de plaats die beantwoordt aan de geestelijke toestand van het volk. Hier begint de dienst van de profeet Johannes. Een profeet wordt vooral gezonden door God als het volk in verval is.

Eerdere profeten hebben opgeroepen tot terugkeer naar de wet die zij gebroken hebben. Johannes gaat daar niet mee door. Hij roept op tot bekering. De mensen moeten inzien dat ze op grond van de wet hopeloos verloren zijn.

Het terrein van zijn prediking is niet de tempel of Jeruzalem. Hij heeft zich afgescheiden van het godsdienstig centrum. Hij predikt bij de Jordaan, het symbool van de dood en opstanding van de Christus van Wie hij de voorloper is en naar Wie hij in zijn prediking verwijst. In zijn prediking roept hij op tot bekering om vergeving van zonden te ontvangen en zich te laten dopen. De doop voegt iemand bij Christus, de doop plaatst iemand aan Zijn kant.

Er is wel een verschil tussen de doop van Johannes en de christelijke doop. De doop van Johannes voegt bij een levende Messias. De christelijke doop voegt bij een verworpen en gestorven Christus (Rm 6:3). Johannes doopt in verbinding met bekering en vergeving van zonden. Alleen op die manier kan iemand werkelijk bij Christus worden gevoegd. Tevens nemen zij die zich laten dopen afstand van het goddeloze volk. Zij vormen een overblijfsel dat uitziet naar Christus. De prediking en doop van Johannes zijn gericht op een geestelijke voorbereiding van de harten om de Messias te ontmoeten.

Het optreden van Johannes is voorzegd, niet ‘in het boek van de profeet Jesaja’, maar “in het boek van de woorden van de profeet Jesaja”. Door de toevoeging “van de woorden” legt Lukas er de nadruk op dat elk woord van dat boek geïnspireerd is. Het gaat niet alleen om de grote lijn, maar om elk woord. Dat zien we ook in deze aanhaling. Met de komst van de Heer Jezus is deze profetie vervuld. Johannes is slechts een stem. Hij verdwijnt geheel bij Hem Die hij aankondigt.

De aanhaling van Jesaja stelt Johannes voor als “een roepende in de woestijn”. En wat roept Johannes? Hij roept het volk op om de weg van de Heer, dat is Jahweh, de Naam van God als de God van het verbond met Zijn volk, te bereiden. De Heer Jezus is Jahweh van het Oude Testament. Johannes roept het volk op zich voor te bereiden om Jahweh, Die in Christus zal komen, te ontvangen. Deze voorbereiding moet in het hart gebeuren en in de praktijk uitgewerkt worden in het gaan van rechte paden. Daartoe predikt hij de doop van bekering tot vergeving van zonden.

De komst van Christus heeft een omvangrijk en verstrekkend gevolg dat zich niet tot Israël beperkt. Lukas, onder de leiding van de Heilige Geest, spreekt over “elk dal” en over “elke berg” en over “alle vlees”. In Mattheüs, Markus en Johannes gaat de aanhaling niet zover. Lukas begint wel met de Joden, maar hij laat het niet bij hen; hij heeft alle volken op het oog. Daarom voegt de Heilige Geest er in de verzen 5-6 bijzondere uitdrukkingen van uitgestrektheid en veelomvattendheid bij. Hij Die komt, is niemand minder dan God geopenbaard in het vlees. Daarom is de behoudenis die door Hem komt niet beperkt tot Israël, maar komt tot “alle vlees”. Deze genade voor alle mensen is het bijzondere onderwerp van Lukas.

Lk 3:7-9 | Prediking van Johannes de doper

7 Hij zei dan tot de menigten die uitliepen om door hem gedoopt te worden: Adderengebroed, wie heeft u een aanwijzing gegeven om de komende toorn te ontvluchten? 8 Brengt dan vruchten voort, de bekering waardig; en begint niet bij uzelf te zeggen: Wij hebben Abraham tot vader! Want ik zeg u, dat God uit deze stenen Abraham kinderen kan verwekken. 9 En ook ligt de bijl al aan de wortel van de bomen; elke boom dan die geen <goede> vrucht voortbrengt, wordt omgehakt en in [het] vuur geworpen.

Er komen wel menigten naar Johannes toe, maar dat wil niet zeggen dat hij slechts een massa ziet en geen oog heeft voor de enkeling. Johannes spreekt niet algemeen tot de menigten, hij spreekt de enkeling aan. Hij maakt het evangelie tot een persoonlijke zaak en waakt ervoor dat personen zich niet door de massa laten meeslepen tot een keus die niet uit een werkelijke innerlijke overtuiging voortkomt.

Zijn optreden heeft niets van het volksvermaak waartoe het evangelie vandaag helaas vaak wordt verlaagd. Hij richt zijn niet-vleiende woorden tot de menigten om hun duidelijk te maken van wie ze in werkelijkheid afstammen. Ze hebben de duivel tot vader. Ze hoeven niet te denken dat ze zich erop kunnen beroemen nageslacht van Abraham te zijn (Jh 8:39) en dat op grond daarvan de komende toorn hun wel zal voorbijgaan. Zo is het niet. De klare taal van Johannes zal de waarlijk verootmoedigden onder hen dan ook niet terugschrikken, maar juist bevestigen in hun bekering.

Johannes wijst erop dat oprecht berouw te zien is aan het leven dat iemand leidt. Bij bekering horen vruchten die daarbij passen. Waardige vruchten van de bekering zijn het spreken van waarheid en het doen van dingen die naar de wil van God zijn. Zulke vruchten komen voort uit het nieuwe leven dat iemand krijgt als hij zich bekeert.

Er zijn ook mensen onder zijn gehoor die gedoopt willen worden omdat ze vinden dat ze daar recht op hebben. Bij hen is geen sprake van bekering, want dat hebben ze niet nodig, vinden ze zelf. Ze behoren toch tot het nageslacht van Abraham? Ze behoren toch tot het uitverkoren volk van God? Dan hebben ze recht op alle zegeningen.

Zulke redeneringen laten zien dat er geen besef is een zondaar te zijn en de hel te verdienen. Pleiten op afkomst geeft geen toegang tot de zegen. Zich beroemen op uiterlijke voorrechten doet het niet bij God (Jh 8:33,39-40). Hij zoekt waarheid in het binnenste (Ps 51:8). God is ook niet verplicht een mens te zegenen op grond van wat deze claimt. Naar Zijn vrijmacht kan Hij uit dode stenen kinderen verwekken en die aan Abraham toerekenen. Dat doet Hij in zekere zin ook met ieder mens die tot bekering komt (Rm 4:9-12). Niet de natuurlijke afstamming maakt tot kinderen van God, maar alleen Gods Geest en Gods Woord (Jh 3:5). God verwekt Zijn kinderen uit nutteloos, dood materiaal.

In zijn prediking wijst Johannes op het oordeel dat op het punt staat over het volk te komen. Met de komst van Christus is niet alleen zegen verbonden, maar ook oordeel. Ieder die Hem verwerpt en daarom geen goede vrucht voortbrengt, zal van het leven worden afgesneden en in het vuur van de hel worden geworpen. De bijl ligt al aan de wortel, dat wil zeggen bij de oorzaak, het probleem van de slechte vruchten. De wortel deugt niet en daarom deugen de vruchten niet. Omdat de wortel bedorven is, is er alleen bedorven vrucht of helemaal geen vrucht. Met de oude mens is niets te beginnen.

Lk 3:10-14 | Vruchten van de bekering laten zien

10 En de menigten vroegen hem aldus: Wat moeten wij dan doen? 11 Hij nu antwoordde en zei tot hen: Laat hij die twee onderklederen heeft, meedelen aan wie er geen heeft, en laat hij die voedsel heeft, evenzo doen. 12 Nu kwamen er ook tollenaars om gedoopt te worden en zij zeiden tot hem: Meester, wat moeten wij doen? 13 Hij nu zei tot hen: Vordert niets méér dan u is voorgeschreven. 14 En ook soldaten vroegen hem aldus: En wij, wat moeten wij doen? En hij zei tot hen: Plundert niemand uit en beschuldigt niemand vals, en weest tevreden met uw soldij.

De prediking van Johannes maakt diepe indruk op de menigten. Ze vragen wat ze moeten doen, welke vruchten er bij de bekering horen. Op deze vraag krijgen de verschillende groepen die bij Johannes komen van hem elk het passende antwoord. Wel lijkt er in de verschillende antwoorden die Johannes geeft een gemeenschappelijke wortel van het kwaad naar voren te komen, dat is die van de hebzucht, de geldzucht. Hoe we omgaan met geld, geeft uitstekend aan hoe het met ons hart is gesteld. Als Christus geen Heer is over ons geld en ons bezit, is Hij niet onze Heer.

De eerste groep moet van hun overvloed meedelen aan anderen. De tweede groep moet niet roven van anderen om zichzelf te verrijken. De derde groep moet tevreden zijn met wat ze heeft. Tegen de menigten in zijn algemeenheid zegt Johannes dat ze van hun welvaart moeten meedelen aan anderen die niets hebben.

Dit is een belangrijke graadmeter voor de werkelijkheid van de bekering. Als er leven uit God is, zal dat blijken uit het weggeven van ons bezit aan anderen. God is de gevende God. Wie de Goddelijke natuur heeft, zal zo handelen als Hij. De rijke overste is een illustratie van het tegendeel (Lk 18:18-30).

Een speciale groep in de menigten is die van de tollenaars. Ook zij zijn gekomen om gedoopt te worden en zij vragen wat er van hen wordt verwacht. Dat is een goede vraag. Iemand die pas tot bekering is gekomen, weet niet altijd direct hoe hij zich in alle dingen van het gewone leven moet gaan gedragen. Vaak zal er door de bekering wel een juiste aanvoeling zijn van wat gepast is, maar vaak ook moet daar eerst op worden gewezen. Dan zal de erkenning er ook zijn en het handelen volgen.

Het kenmerkende kwaad van de tollenaars is niet hun beroep, maar de wijze waarop ze het uitoefenen. Zij maken misbruik van hun positie en vorderen meer dan hun is opgedragen om aan belasting te innen. Johannes zegt hun wat ze moeten doen. In de bekering van Zacheüs de tollenaar zien we een illustratie van wat Johannes hier zegt (Lk 19:1-10; vgl. Lk 5:27-30). Zacheüs doet zelfs meer dan Johannes hier aan de tollenaars voorhoudt.

De soldaten vormen een andere speciale groep die bij Johannes komt met de vraag wat zij moeten doen. Ook voor de soldaten is hun beroep niet het kenmerkende kwaad, maar het misbruik dat zij maken van hun macht. Tevens laten zij duidelijk hun ontevredenheid merken over hun beloning. Soldaten van een bezettende macht hebben macht over anderen. De uitoefening van macht brengt vaak het slechtste in de mens naar boven. De hebzucht drijft hem ertoe zijn macht te misbruiken om zichzelf te verrijken ten koste van anderen. Plundering is stelen, het zich wederrechtelijk toe-eigenen van het bezit van iemand anders, met gebruikmaking van geweld en zonder iemand te ontzien. Zulke mensen hebben geen geweten en zullen anderen gemakkelijk vals beschuldigen om zelf vrij te blijven van straf of er zelf beter van te worden.

Belangrijk is nog dat ze tevreden moeten zijn met hun soldij. Opstand tegen de meerdere, de werkgever, is nooit een werk dat bij bekering hoort. Tevredenheid is een kenmerk van geloof in een zorgende God en voorkomt ook dat er geplunderd wordt.

Lk 3:15-17 | Johannes getuigt van Christus

15 Toen nu het volk in afwachting was en allen in hun harten overlegden over Johannes, of hij niet misschien de Christus was, 16 antwoordde Johannes en zei tot allen: Ik doop u wel met water, maar Hij komt Die sterker is dan ik, Wiens schoenriemen ik niet waard ben los te maken; Hij zal u dopen met [de] Heilige Geest en vuur; 17 Zijn wan is in Zijn hand om Zijn dorsvloer door en door te zuiveren en de tarwe in Zijn schuur samen te brengen, maar het kaf zal Hij met onuitblusbaar vuur verbranden.

Het volk is zo geboeid geraakt door deze man en zijn prediking en ze voelen zo goed aan dat dit bijzonder is, dat er in hun harten overleggingen komen dat Johannes misschien wel eens de Christus zou kunnen zijn. De krachtige prediking van Johannes die zonder enige vrees voor mensen verricht wordt, doet allen denken aan de Christus. Het is Gods bedoeling dat elke prediking Christus bij de mensen brengt. Niet dat zij moeten denken dat de prediker Christus is. Dat het volk overlegt of Johannes misschien de Christus is, maakt duidelijk dat zij ideeën over Christus hebben die niet door de Geest zijn gewerkt. De herders en Simeon en Anna hadden er geen moeite mee Christus te herkennen.

Johannes begrijpt wat zij overleggen. Hij wijst dan ook direct elke gedachte als zou hij de Christus zijn van de hand door te spreken over het verschil tussen zichzelf en Christus. Trouw wijst Johannes op Hem Die na hem komt. Hij staat geen moment toe dat het volk hoog van hem denkt. Hij wijst op zichzelf als iemand die met water doopt. Dat is een zinnebeeldige handeling. Wat de Heer Jezus zal doen, gaat veel verder. Hij zal Zijn kracht bewijzen door te dopen met de Heilige Geest en met vuur.

De doop met de Heilige Geest is wat Hij doet op de Pinksterdag, als Hij door de uitstorting van de Heilige Geest de gemeente vormt. De doop met vuur is wat Hij zal doen als Hij voor de tweede keer op aarde komt. Dan zal Hij het oordeel over alle goddelozen brengen. Vuur is het oordeel dat het boze verteert. In het licht van die machtige Persoon ziet Johannes zichzelf als niet eens waardig om het nederige werk van het losmaken van Zijn schoenriemen te doen.

Christus zal Zijn macht bewijzen door een volmaakt onderscheid aan te brengen tussen wie Hem toebehoren en wie Hem niet toebehoren. Hij zal de tarwe van het kaf scheiden. De tarwe, zij die Hem toebehoren, die Hem als hun leven bezitten (Jh 12:24), zal Hij in “Zijn” schuur, de hemel, samenbrengen. Het kaf, de ongelovigen, zal Hij in het onuitblusbare vuur van de hel werpen.

Lk 3:18-20 | Einde van de dienst van Johannes

18 Met nog vele andere vermaningen dan verkondigde hij aan het volk het evangelie; 19 toen echter Herodes de viervorst door hem aan de kaak werd gesteld inzake Herodias, de vrouw van zijn broer, en inzake alle boze dingen die Herodes had gedaan, 20 voegde hij bij alles ook dit dat hij Johannes in [de] gevangenis opsloot.

Johannes heeft nog veel meer vermaningen tot het volk gericht waardoor hij hun het evangelie verkondigde. Hier zien we dat de verkondiging van het evangelie samengaat met het uitspreken van vermaningen. Bij alle vermaningen waarmee Johannes het evangelie verkondigt, hoort ook het aan de kaak stellen van de verdorven leefwijze van Herodes die zich op tal van terreinen uitte.

Een ervan noemt Lukas met name, dat is zijn overspelige verhouding met Herodias, de vrouw van zijn broer. Johannes spaart niemand in zijn prediking, terwijl het hoofddoel ervan is ieder mens voor te bereiden om de Christus aan te nemen. Johannes de doper is niet alleen trouw ten opzichte van de laagste volksklassen, maar ook ten opzichte van de hoogste klasse. Zijn getuigenis voor Christus is vastberaden, hij geeft niets om eigen eer, want het gaat hem erom de Heer te verheerlijken.

Na een schildering van de trouwe dienst van Johannes, vermeldt Lukas zijn gevangenneming. Daardoor ondergaat Johannes het lijden ter wille van de gerechtigheid, want hij wordt wegens zijn gerechtigheid opgesloten in de gevangenis. Historisch gebeurt dat pas later, want Johannes heeft ook de doop van de Heer, waarover het volgende vers spreekt, voltrokken. Maar het einde van de dienst van Johannes wordt hiermee vastgesteld. Lukas doet dit om alle aandacht nu te laten vallen op Hem in Wie de genade van God is verschenen, “heilbrengend voor alle mensen” (Tt 2:11).

Lk 3:21-22 | De doop van de Heer Jezus

21 Het gebeurde nu, toen al het volk werd gedoopt en ook Jezus was gedoopt en bad, dat de hemel werd geopend 22 en de Heilige Geest in lichamelijke gedaante als een duif op Hem neerdaalde, en er kwam een stem uit [de] hemel: U bent Mijn geliefde Zoon, in U heb Ik welbehagen gevonden.

Van alle berichten die we hebben van de doop van de Heer, wordt alleen door Lukas vermeld dat Hij na Zijn doop bidt. Gebed is de ware uiting van afhankelijkheid. Het tekent het volmaakte Mens-zijn van de Heer. Lukas laat Hem acht keer in gebed zien, zeven keer op aarde en één keer verhoogd van de aarde op het kruis (Lk 3:21; 5:16; 6:12; 9:18; 9:29; 11:1; 22:41; 23:34).

Door Zich te laten dopen neemt de Heer Zijn plaats in te midden van “de heiligen die op aarde zijn” (Ps 16:3), waarmee het overblijfsel wordt bedoeld dat Hem verwacht. Vanaf de eerste stap die deze verootmoedigde gelovigen zetten op de weg van genade en leven, vinden ze daar de Heer Jezus met hen. En als Hij er is, houdt dat tevens de gunst en het welbehagen van de Vader en de aanwezigheid van de Heilige Geest in. Dat zien we als de hemel wordt geopend. Alle aandacht van de hemel gaat uit naar deze biddende Mens op aarde. Hij heeft geen voorwerp in de hemel, zoals Stéfanus, Hij is Zelf het voorwerp van de hemel (Hd 7:55-56). Telkens als de hemel opengaat, is Hij het voorwerp van de bewondering van de hemel (Jh 1:52; Op 19:11).

Voor een ogenblik wordt de Geest zichtbaar, wordt de stem van de Vader gehoord en de Zoon is tastbaar aanwezig. Dit is een prachtige openbaring van de drie-enige God. In de Zoon woont de hele volheid van de Godheid lichamelijk op aarde (Ko 1:19). Deze volheid van de Godheid woont nog steeds lichamelijk in Hem nu Hij in de heerlijkheid van de hemel is (Ko 2:9).

De Vader spreekt vanuit de hemel Zijn persoonlijk welbehagen in Hem tot Hem uit: “U bent Mijn geliefde Zoon, in U heb Ik welbehagen gevonden.” Dat doet Hij ook in Markus (Mk 1:11), terwijl Hij in Mattheüs Zijn welbehagen in Zijn Zoon uitspreekt als een getuigenis voor anderen: “Deze is Mijn geliefde Zoon, in Wie Ik welbehagen heb gevonden” (Mt 3:17). God geeft dit getuigenis als er gevaar is dat Hij op één lijn wordt gesteld met zondige mensen. We zien dat ook op de berg der verheerlijking (Lk 9:35). Christus neemt Zijn plaats in als Mens, maar God zorgt ervoor dat we Hem blijven zien als de unieke Mens.

Lk 3:23-38 | Geslachtsregister van de Heer Jezus

23 En Hij, Jezus, begon ongeveer dertig jaar oud te worden, en was, naar men meende, een Zoon van Jozef, de [zoon] van Eli, 24 van Matthat, van Levi, van Melchi, van Jannai, van Jozef, 25 van Mattathias, van Amos, van Nahum, van Esli, van Naggaï, 26 van Maäth, van Mattathias, van Semeï, van Josech, van Joda, 27 van Johanan, van Resa, van Zerubbabel, van Séalthiël, van Neri, 28 van Melchi, van Addi, van Kosam, van Elmadam, van Er, 29 van Jozua, van Eliëzer, van Jorim, van Matthat, van Levi, 30 van Simeon, van Juda, van Jozef, van Jonan, van Eljakim, 31 van Meleas, van Menna, van Mattatha, van Nathan, van David, 32 van Isaï, van Obed, van Boaz, van Salmon, van Nahesson, 33 van Aminádab, <van Ram,> <van Admin,> <van Arni,> van Hezron, van Perez, van Juda, 34 van Jakob, van Izaäk, van Abraham, van Terah, van Nahor, 35 van Serug, van Rehu, van Peleg, van Heber, van Selah, 36 van Kaïnan, van Arfachsad, van Sem, van Noach, van Lamech, 37 van Methusalah, van Henoch, van Jered, van Malaleël, van Kaïnan, 38 van Enos, van Seth, van Adam, van God.

Lukas vermeldt dat de Heer Jezus ongeveer dertig jaar oud is wanneer Hij met Zijn openbare dienst begint. In het Oude Testament is dat de leeftijd waarop de Levieten aan hun openbare dienst mochten beginnen (Nm 4:3,23,30,35,39,43,47).

Dan geeft Lukas het geslachtsregister van de Heer Jezus. Hij begint dit geslachtsregister met de opmerking dat men meent dat Hij een Zoon van Jozef is. Jozef geldt als Zijn vader, dat wil zeggen Zijn wettige vader. Dat is van belang voor de wettelijke rechten van de Heer Jezus op de troon van David. Die rechten blijken uit het geslachtsregister van Jozef dat Mattheüs geeft (Mt 1:1-17). Als Lukas vervolgens het geslachtsregister gaat geven, wijkt dat tot aan David in vers 31 volledig af van het geslachtsregister dat we in het evangelie naar Mattheüs hebben (Mt 1:6b-17). Dit kan niet anders betekenen dan dat we hier het geslachtsregister hebben dat via Maria loopt, zoals ook algemeen wordt aangenomen.

Hij is Mens door Zijn geboorte uit Maria. Dat hoefde niet aangetoond te worden door een geslachtsregister. Waarom dan dit geslachtsregister? Omdat dit geslachtsregister helemaal terugvoert naar Adam die op zijn beurt is voortgekomen uit de hand van God. Dat legt er de nadruk op dat de Heer Jezus ook als Mens Zoon van God is. In deze gedachtegang kon Paulus ook tegen de Atheners zeggen dat wij als mensen “Gods geslacht” zijn (Hd 17:29; Gn 1:27).

Verder zien we in al de namen die hier worden genoemd hoe God door de eeuwen heen de lijn heeft bepaald en in stand gehouden die tot Zijn einddoel voerde: de geboorte van Zijn Zoon. God heeft door al deze voorouders heen gewerkt om deze Mens precies op de juiste tijd in de wereld te brengen. De hele geschiedenis vóór Hem is een voorbereiding voor Zijn komst.

Maria is een begenadigde onder de vrouwen, maar ook al deze voorvaders zijn begenadigd om in de directe lijn te staan via welke de genade van God in Zijn Zoon volledig gestalte zal krijgen.

Lukas 4

Lk 4:1-2 | Verzocht door de duivel

1 Jezus nu, vol van [de] Heilige Geest, keerde terug van de Jordaan en werd door de Geest geleid in de woestijn, 2 veertig dagen verzocht door de duivel. En Hij at helemaal niets in die dagen, en toen zij waren geëindigd had Hij honger.

De Heer is gedoopt. De Heilige Geest, door Wie Hij is verwekt en Die altijd vol in Hem aanwezig is, is op Hem neergedaald als teken dat Hij Zijn dienstwerk kan beginnen. Voordat Hij Zijn dienstwerk begint, wordt Hij door de Geest, met Wie de Vader, God, Hem verzegeld heeft (Jh 6:27), in de woestijn geleid. Hij is de ware Zoon Die door de Geest van zoonschap wordt geleid. Hij wordt niet alleen naar de woestijn heengeleid, Hij wordt ook, als Hij in de woestijn is, in de woestijn rondgeleid. Het initiatief van de verzoekingen gaat van de Geest uit Die de Heer op het terrein brengt waar dat moet gebeuren.

De Geest doet dat om ons te laten zien wat de Mens is naar Gods gedachten en om daarin voor ons een voorbeeld te zijn. De Heer is niet als de eeuwige Zoon verzocht, maar als de Zoon van God Die Mens is. Daarom kan Hij voor ons een voorbeeld zijn. Het doel is om de verzoekingen te ondergaan waaronder Adam is bezweken. Adam werd verzocht en bezweek, terwijl hij in de ideaalste omstandigheden was. De Heer doorstaat de verzoekingen in omstandigheden waarin wij verkeren, niet in die waarin Adam was. Door de verzoekingen te doorstaan heeft Hij de sterke, de duivel, gebonden en kan Hij beginnen aan Zijn dienstwerk van het bevrijden van mensen uit de macht van de duivel (Mk 3:27).

Lukas geeft de verzoekingen niet in historische volgorde (zoals Mattheüs), maar in een morele volgorde, dat wil zeggen een volgorde naar de inhoud van de verzoekingen. Deze volgorde komt overeen met de volgorde van de elementen van de wereld zoals Johannes die in zijn eerste brief geeft: “De begeerte van het vlees, de begeerte van de ogen en de hoogmoed van het leven” (1Jh 2:16). De Heer wordt eerst verzocht met het oog op Zijn lichamelijke behoeften, dan met het oog op de heerlijkheid van de wereld en ten slotte heeft de duivel een geestelijke verzoeking voor Hem door Hem voor te stellen Zijn recht als Messias op te eisen. De eerste verzoeking is gericht op de begeerte van het vlees, de tweede op de begeerte van de ogen, de derde op de hoogmoed van het leven. De verzoekingen van de duivel betreffen de hele Mens, Zijn lichaam, ziel en geest (vgl. 1Th 5:23, waar de volgorde andersom is).

Al deze verzoekingen hebben bij de Heer als uitwerking dat Zijn volmaaktheid des te meer schittert. Hij kan zeggen dat de duivel in Hem geen enkel aanknopingspunt voor de zonde heeft (Jh 14:30). Dat kunnen wij niet zeggen, maar toch kunnen wij net als Hij staande blijven als er verzoekingen op ons af komen. De overwinning wordt niet behaald door te denken dat we erboven verheven zijn, maar door het volgen van het voorbeeld van de Heer in het hanteren van het Woord van God.

Het Woord van God behoort altijd het normale richtsnoer voor de leiding van ons leven te zijn in al onze omstandigheden. Dat betekent dat we alleen handelen als God het wil en dat we handelen in vertrouwen op Hem. Dat is ware gehoorzaamheid en afhankelijkheid. Zo handelt de Heer. Wat kan de duivel doen met een Mens Die nooit buiten de wil van God gaat en voor Wie die wil de enige beweegreden tot handelen is?

De Heer Jezus is veertig dagen lang verzocht door de duivel. De drie die voor ons opgetekend worden, zijn zijn laatste en hevigste verzoekingen. Hier zet de duivel alles op alles om de Heer alsnog tot een handeling te brengen die losstaat van een opdracht van Zijn God. En hoe zwak is Hij geworden als Hij veertig dagen lang niets heeft gegeten. Dit is het uitgelezen moment voor de duivel om met zijn laatste verzoekingen te komen. Mozes heeft ook eens veertig dagen niet gegeten en gedronken, maar hij was al die tijd alleen bij God, zonder dat de duivel er toegang had (Ex 24:18; Dt 9:9,18). De Heer was natuurlijk ook al die tijd bij God, maar Hij werd wel blootgesteld aan al de verzoekingen van de duivel.

Lk 4:3-4 | Eerste verzoeking

3 De duivel nu zei tot Hem: Als U Gods Zoon bent, zeg dan tot deze steen dat hij brood moet worden. 4 En Jezus antwoordde hem: Er staat geschreven: ‘Niet van brood alleen zal de mens leven, <maar van alle woord van God>’.

De duivel leidt de eerste van zijn laatste drie verzoekingen in met de woorden “als U Gods Zoon bent”. Hij daagt de Heer als het ware uit dat maar te bewijzen en dat te doen door van die steen brood te maken. De duivel erkent de macht van het woord van de Heer dat Hij het maar tegen de steen hoeft te zeggen en de steen zal in brood veranderen. En had Hij geen enorme honger? Dan kun je toch best je macht gebruiken om daarin te voorzien? Later zal Hij meerdere keren een grote menigte verzadigen met slechts een paar broodjes.

Het gaat er ook niet om of Hij het wel of niet kan, maar of de Vader het wil. Deze eerste verzoeking staat in verband met de lichamelijke behoefte aan eten die ook Christus eigen is. Hij is waarachtig Mens en heeft brood nodig voor Zijn lichaam. Honger hebben is geen zonde en ook eten om de honger te stillen is geen zonde.

Zoals gezegd, heeft Hij de macht om van deze steen brood te maken. Ook het gebruikmaken van Zijn macht is geen zonde. Als Hij die macht echter zou gebruiken tot eigen nut en nu zou eten, op aandringen van de duivel, zou Hij zondigen. Hij zou dan eten, zonder opdracht van Zijn Vader. Als Hij zou hebben gegeten, zou Hij Zich hebben laten leiden door Zijn lichamelijke behoefte in plaats van door Zijn Vader. Hij zou, in plaats van afhankelijkheid van de wil van God, de eigen wil hebben laten gelden.

Hoe volmaakt antwoordt Hij de duivel met een citaat uit Gods Woord (Dt 8:3). De Heer zegt niet tegen de duivel: ‘Ik ben God en jij bent de duivel, ga weg.’ Dat zou niet tot eer van God en ook geen hulp voor ons zijn geweest. Hij neemt de plaats in die ook wij hebben. Net als Hij kunnen wij de verzoekingen van de duivel alleen weerstaan en hem verjagen door het Woord van God te citeren.

Zijn antwoord op deze eerste verzoeking toont aan dat Hij de plaats inneemt tegenover God die de mens past, dat is de plaats van volkomen afhankelijkheid van God. Het natuurlijke leven van de mens is afhankelijk van het eten van brood. Het geestelijke leven van de mens is afhankelijk van het aannemen en gehoorzamen van het Woord van God. Hij luistert elke morgen naar wat God te zeggen heeft (Js 50:4) en dat bepaalt wat Hij doet en spreekt en waar Hij heengaat; daarin vindt Hij Zijn kracht.

Veel gelovigen leven van stenen in plaats van brood. Zij geven daarmee ook een slecht voorbeeld voor hun kinderen. Als het Woord niet ons dagelijkse voedsel is, hoeven we ook niet te verwachten dat onze kinderen daarnaar zullen vragen.

De Heer Jezus haalt elke keer iets uit het boek Deuteronomium aan. In dat boek heeft het volk de woestijnreis achter de rug en ligt het beloofde land vóór hen. God vertelt in dat boek aan het volk hoe Hij voor hen heeft gezorgd in de woestijn, wat Hij hun in de woestijn heeft willen leren en wat hun na de woestijn aan heerlijke zegeningen te wachten staat. God wil hun harten door alles wat Hij in dit boek zegt zo vormen, dat ze zich allen alleen op Hem zullen richten.

Hij wenst een volk van zonen te bezitten met wie Hij kan spreken over wat Zijn hart bezighoudt. En een zoon is er voor het welbehagen van God. Dat zien we volmaakt in dé Zoon, maar God wil het ook zo graag in al Zijn kinderen zien. Daarvoor is nodig dat ons leven wordt gevormd door het Woord van God en dat we daardoor leven en dat we ons leven niet laten bepalen door de lichamelijke behoeften, alsof daar alles om zou draaien.

Lk 4:5-8 | Tweede verzoeking

5 En hij voerde Hem omhoog en toonde Hem alle koninkrijken van het aardrijk in een ogenblik tijds. 6 En de duivel zei tot Hem: U zal ik al deze macht en hun heerlijkheid geven, want zij is mij overgegeven en aan wie ik wil geef ik ze; 7 als U dan voor mij [geknield] zult aanbidden, zal zij geheel van U zijn. 8 En Jezus antwoordde en zei tot hem: Er staat geschreven: ‘[De] Heer, uw God, zult u aanbidden en Hem alleen dienen’.

Voor zijn tweede verzoeking neemt de duivel Hem mee “omhoog”. Vanaf die verhevenheid laat hij Hem alle koninkrijken van het aardrijk zien. Alsof Hij niet alomtegenwoordig is! Maar Hij is hier Mens en onderwerpt Zich aan deze verzoeking. We zien hier ook de macht van de duivel die in staat is om in een flits alle heersende machten en de daarmee verbonden heerlijkheid te laten zien. Hij kan die macht overigens alleen uitoefenen als Christus hem daartoe de gelegenheid geeft.

De grote verzoeking is dat de duivel Hem alle macht over alle koninkrijken aanbiedt en alle heerlijkheid die daarbij hoort om die te nemen zonder dat Hij daarvoor zou hoeven te lijden. Hoe aantrekkelijk moet dat aanbod geweest zijn voor Iemand Die uiterst verzwakt is! De duivel bluft niet als hij zegt dat die koninkrijken aan hem zijn overgegeven. Dat is ook zo, sinds de mens hem de heerschappij over zijn leven gaf bij de zondeval. Als hij zegt dat hij ze geeft aan wie hij wil, is dat misleiding. In beperkte zin is het zo (vgl. Op 13:4), maar in absolute zin is het een leugen. God is namelijk de Opperregeerder (Dn 4:25; Rm 13:1). Hij stelt koningen aan en zet ze af. De Heer betwist echter geen van beide.

De duivel wil Hem die koninkrijken wel geven, maar hij vraagt een tegenprestatie. Nooit geeft de duivel iets weg zonder dat er een prijs voor moet worden betaald. Die prijs is altijd: eer voor hem. De duivelse list van zijn voorstel is dat in het geval dat de Heer Jezus dit had gedaan en die koninkrijken Zich zo eigen had gemaakt, Hij tegelijk in de macht van de duivel was geweest en de duivel werkelijk alle heerschappij had gehad. Wat de duivel geeft, is hij niet kwijt. Wie iets van hem aanneemt, verkoopt zijn ziel aan hem.

Voor het antwoord op deze tweede verzoeking haalt de Heer Jezus weer iets aan uit het Woord van God en weer uit het boek Deuteronomium. De duivel heeft voorgesteld dat Hij hem door een simpele knieval zou aanbidden, maar in het Woord van God staat dat alle aanbidding en dienst alleen voor God moeten zijn (Dt 6:13; 10:20). Door dit antwoord toont de Heer dat het enige waar het bij Hem om gaat, volkomen overgave aan God is. Tevens laat Hij daardoor zien dat in dat licht wereldse macht en majesteit op zich niets voor Hem betekenen.

Aanbidden van God is de hoogste roeping van een mens. God de Vader wenst aanbidders, naar hen zoekt Hij (Jh 4:23-24). In het boek Deuteronomium gaat het ook speciaal over een plaats van aanbidding waar God Zijn volk als zonen wil ontmoeten, opdat ze Hem aanbidden. Zonen zeggen “Abba, Vader” (Rm 8:15; Gl 4:5-6). Het kennen en genieten van die relatie doet alle heerlijkheid van de wereld in het niet vallen.

Lk 4:9-12 | Derde verzoeking

9 Hij nu voerde Hem naar Jeruzalem en liet Hem op de dakrand van de tempel staan en zei tot Hem: Als U Gods Zoon bent, werp Uzelf dan van hier naar beneden; 10 want er staat geschreven: ‘Zijn engelen zal Hij bevel geven aangaande U om U te bewaren, 11 en zij zullen U op [de] handen dragen, opdat U niet misschien Uw voet aan een steen stoot’. 12 En Jezus antwoordde en zei tot hem: Er is gezegd: ‘U zult [de] Heer, uw God, niet verzoeken’.

Voor zijn derde poging om de Heer Jezus ten val te brengen voert de duivel Hem naar de tempel in Jeruzalem. Hij laat Zich meenemen naar de dakrand van de tempel. De duivel stelt Hem voor om Zichzelf naar beneden te werpen. Weer laat hij dit voorstel voorafgaan door de uitdagende woorden “als U Gods Zoon bent”. Hij zegt daarmee: ‘Als U dat dan echt bent, bewijs het maar eens.’

Om zijn verzoeking kracht bij te zetten haalt de duivel nu zelf iets uit Gods Woord aan. Hij zegt dat de Heer, als Hij inderdaad Gods Zoon is, Zich gerust naar beneden kan werpen, want Hij zal dan immers op de bewarende ondersteuning van de engelen van God mogen rekenen (Ps 91:11). Is Hij niet het voorwerp van de verering van de engelen? Als Hij hierop zou ingaan, zou Hij ook de roem van de mensen op het tempelplein verwerven. Ze zouden Hem zeker als de Messias aannemen.

Deze verzoeking is in werkelijkheid een verzoeking tot zelfverheffing in de dingen die God heeft gegeven. Maar er is bij de Heer Jezus geen zoeken van Zichzelf. Hij kent het Woord ook. Hij weet dat diezelfde psalm spreekt over een gezeten zijn in de schuilplaats van de Allerhoogste (Ps 91:1). Dat is de plaats die Hij inneemt en daarom is er bij Hem geen enkele gedachte om God te verzoeken. Het is voor Hem niet nodig dat Hij God moet uitproberen of het wel waar is wat Hij heeft gezegd.

Daarbij komt nog dat de duivel altijd selectief is in zijn citeren van de Bijbel. De duivel kent de Bijbel goed. Hij citeert daaruit (Ps 91:11). We kunnen er echter van op aan dat hij altijd verzen verdraait of slechts gedeeltelijk aanhaalt als hij iets citeert uit de Bijbel. Hier laat hij opzettelijk iets weg en wel de woorden “dat zij U bewaren op al Uw wegen”. De duivel spreekt niet over “Uw wegen”, dat zijn de wegen van de Heer, Jahweh, want de Heer Jezus gaat Zijn weg in gehoorzaamheid aan Hem.

De aard van de derde verzoeking is om Hem te doen twijfelen aan de trouw van God. Het is een uittesten of God wel zal doen wat Hij in Zijn Woord heeft gezegd. In het antwoord dat Hij geeft en dat weer uit de Schrift komt en weer uit Deuteronomium, blijkt Zijn volkomen vertrouwen op God (Dt 6:16). Israël heeft bij Rafidim God verzocht (Ex 17:1,7). Ze wilden wel eens weten of God wel met hen was, terwijl de bewijzen zo overvloedig gebleken waren. De Heer weerstaat de verzoeking met het Schriftwoord dat ervoor waarschuwt de Heer, Zijn God te verzoeken. We beledigen God als we Hem niet op Zijn Woord vertrouwen, hoe misschien de omstandigheden ook lijken aan te geven dat God niet te vertrouwen zou zijn.

Lk 4:13-15 | In de kracht van de Geest verder

13 En nadat de duivel alle verzoeking tot een eind had gebracht, week hij van Hem voor een tijd. 14 En Jezus keerde in de kracht van de Geest terug naar Galiléa, en een gerucht over Hem ging uit door de hele streek; 15 en Hij leerde in hun synagogen, door allen geëerd.

Met deze drie verzoekingen heeft de duivel al zijn verzoekingen tot een eind gebracht. Hij kan niets meer bedenken waarin hij de Heer Jezus nog meer zou kunnen verzoeken. Als de meesterverzoeker wijkt, wil dat zeggen dat hij de verliezer is. Niet dat hij het ooit toegeeft, maar hem is een krachtige nederlaag toegebracht. Hij weet dat hij in deze Mens zijn Meerdere heeft ontmoet. Maar hij komt terug, want hij wijkt slechts voor een tijd van Hem. De duivel weet dat hij de verliezer is, toch geeft hij het nooit op.

Terwijl de duivel van Hem is geweken, gaat de Heer in de kracht van de Geest verder. Dezelfde Geest Die Hem geleid heeft in de woestijn en door de verzoekingen van de duivel heen, leidt Hem nu om Zijn openbare dienst te beginnen. Hij heeft niets van de kracht van de Geest verloren bij de verzoekingen. Hij komt glansrijk als Overwinnaar tevoorschijn om nu Zijn dienstwerk van genade onder de mensen te beginnen. Een dergelijk leven, zo volmaakt tot eer van God, kan niet onopgemerkt blijven. De hele streek spreekt over Hem, zonder dat velen Hem ooit nog hebben gezien of persoonlijk hebben gehoord.

Overal waar Hij komt, leert Hij in “hun synagogen”, de plaatsen waar de Joden samenkomen om te luisteren naar de uitleg van de wet. Altijd als de Heer leert of predikt, is dat om God voor te stellen. De synagoge is daarvoor bij uitstek geschikt en is dan ook het eerste terrein van Zijn dienst. Hij wil onderwijs geven om mensen naar Zijn beeld te vormen, zodat ze op Hem lijken en naar Zijn voorbeeld God zullen dienen.

In wat Hij leert en doet, wordt de genade van God zichtbaar. Die genade wordt op twee manieren zichtbaar. We lezen over de rijkdom van Gods genade (Ef 1:7) in verband met de vergeving die God aan een zondaar schenkt. We lezen ook over de heerlijkheid van Gods genade (Ef 1:6), wat nog een stapje hoger gaat dan de rijkdom van Gods genade. De heerlijkheid van Gods genade wordt zichtbaar als God van de zondaar een zoon maakt die Hij aan Zijn hart verheft. Dit onderwijs van de genade dat uit Zijn mond komt (vers 22), bezorgt Hem de eer van allen die Hem horen.

Lk 4:16-21 | Het Schriftwoord van Jesaja wordt vervuld

16 En Hij kwam in Nazareth waar Hij was opgevoed en ging naar Zijn gewoonte op de dag van de sabbat naar de synagoge en stond op om te lezen. 17 En [het] boek van de profeet Jesaja werd Hem gegeven; en toen Hij het boek had ontrold, vond Hij de plaats waar geschreven stond: 18 ‘[De] Geest van [de] Heer is op Mij, doordat Hij Mij heeft gezalfd om aan armen het evangelie te verkondigen; 19 Hij heeft Mij gezonden om aan gevangenen loslating te prediken en aan blinden [het] gezicht, om verbrokenen heen te zenden in vrijlating, om te prediken [het] aangename jaar van [de] Heer’. 20 En nadat Hij het boek had opgerold en aan de dienaar teruggegeven, ging Hij zitten, 21 en de ogen van allen in de synagoge waren op Hem gericht. Hij nu begon tot hen te zeggen: Heden is dit Schriftwoord in uw oren vervuld.

De Heer komt weer in Nazareth. Dat is de plaats waar Hij is opgevoed. Bij die opvoeding hoorde ook het naar de synagoge gaan op de sabbat. Dat was Hij gewoon. Naar deze goede gewoonte handelt Hij nog steeds. Hij gaat naar de synagoge en staat op om te lezen. Hij wil de aanwezigen, zoals altijd, uit Gods Woord leren.

Of Hij erom gevraagd heeft, staat er niet bij, maar het boek van de profeet Jesaja wordt Hem gegeven. In elk geval heeft Hij het zo geleid, want Hij wilde dat boek hebben omdat daar iets in staat waarover Hij de aanwezigen wil onderwijzen. Het wordt allemaal menselijk beschreven, zo ook dat Hij de plaats “vond … waar geschreven stond”, alsof Hij ernaar moest zoeken. Hij is God Die deze passage Zelf heeft laten opschrijven – zoals trouwens het hele boek Jesaja en het hele Woord van God –, maar Lukas stelt Hem als Mens voor. Dat blijkt ook hier weer treffend.

Hij gaat helemaal naar hoofdstuk 61 van het boek omdat in dat hoofdstuk de schitterende dienst wordt beschreven die Hij op het punt staat in genade te gaan uitoefenen. Van dat hoofdstuk leest Hij de eerste twee verzen voor (Js 61:1-2). In de eerste woorden die Hij leest, zien we weer de drie-eenheid van God. Het gaat daar over de Geest, over de Heer, dat is Jahweh, God, en over ‘Mij’ dat is Hijzelf, Christus.

God heeft Christus gezalfd met Zijn Heilige Geest. Dat hebben we gezien bij Zijn doop in de Jordaan (Lk 3:22). Zalving heeft te maken met de toebereiding voor een bepaalde dienst. Zo werden in het Oude Testament koningen, priesters en soms ook profeten gezalfd met het oog op de dienst die zij zouden gaan verrichten. De Heer Jezus is alle drie. Hij is de ware Koning, de ware Priester en de ware Profeet. Zijn zalving betekent Zijn bijzondere toerusting voor Zijn dienst als Koning, als Priester en als Profeet.

Vervolgens leest Hij dat Hij door God met de Geest is gezalfd om “aan armen het evangelie te verkondigen”. Dat is Zijn eerste opdracht. De armen zijn zij die zich hun ellende bewust zijn en tot God om hulp roepen. Lukas spreekt over “armen” waar Jesaja over “zachtmoedigen” spreekt. De zachtmoedige is iemand die door lijden overstelpt is en daardoor klein is geworden. Hij is verbroken en verbrijzeld door het leed. Hij is ook innerlijk verbroken door het bewustzijn van zijn zonden. Dat bewerkt het gevoel van een armoede waarbij alleen God hulp kan bieden. Dat doet Hij door voor zulke armen van geest Christus te zenden met “het evangelie”. Evangelie betekent ‘goede boodschap’. In Jesaja staat “blijde boodschap”. Een goede boodschap is ook een blijde boodschap.

De “gevangenen” aan wie de Heer loslating komt prediken, zijn zij die met ketenen van de zonde en de duivel gebonden zijn. Velen zijn gebonden door de godsdienstigheid van de farizeeën, schriftgeleerden en sadduceeën. Daardoor zijn ze ook “blinden” en kunnen ze de ware bedoelingen van God niet zien Die altijd zegen voor Zijn volk op het oog heeft. Zij zijn ook de “verbrokenen”, verbroken door de zware lasten van de zonden en ook door het zware juk dat de godsdienstige leiders op hen leggen. De Heer komt verlichting brengen aan hen die deze gebrokenheid voelen en daardoor in het hart gewond zijn.

Hij is gezonden om “[het] aangename jaar van [de] Heer”, Jahweh, uit te roepen. Het “jaar” staat niet voor een bepaalde datum, maar voor een periode. Die periode duurt zolang Hij het evangelie predikt aan Israël, dat is ongeveer drieënhalf jaar. Uiteindelijk wordt hiermee het jaar bedoeld waarin alles wat door God aan Israël is beloofd en wat zij door hun ontrouw zijn kwijtgeraakt aan hen zal worden teruggegeven. Dat zal het ware jubeljaar zijn met uitbundige vreugde over dit welbehagen, een ‘jaar’ dat duizend jaar zal duren. Met deze gedachte houdt de Heer op met lezen van het citaat van Jesaja.

Wat verder volgt in de profetie van Jesaja, gaat over de bevrijding van Israël door het oordeel dat in wraak zal worden uitgeoefend over de vijanden van het volk. In de eerste plaats is Hij niet gekomen om wraak te oefenen. In de tweede plaats kondigt Hij geen beloften van een toekomstige bevrijding aan, want Hij is Zelf door Zijn aanwezigheid de vervulling van de beloften.

De Heer Jezus heeft staande uit het Woord van God voorgelezen. Eerbied voor het Woord heeft Hem doen staan. Als Hij heeft gelezen, geeft Hij het boek terug aan de dienaar en gaat weer zitten. De wijze van voorlezen en het voorgelezen gedeelte hebben diepe indruk gemaakt. Niemand zit te slapen of staart verveeld naar het plafond. De ogen van allen zijn op Hem gericht. Dit is ook een prachtige houding voor de gemeente wanneer zij samenkomt rondom Hem.

Dan begint Hij te spreken. Hij gaat de gelezen woorden uitleggen. Lukas geeft alleen de kern ervan aan ons door. De kern is dat wat Hij zojuist heeft gelezen en wat zij hebben horen voorlezen, in hun oren vervuld is. Het moet nog wel met hun hart worden aangenomen. Naar aanleiding van het gelezen gedeelte en Zijn uitleg daarvan is de conclusie eenvoudig dat Hij dit zojuist gelezen gedeelte op Zichzelf toepast. Het stelt Hem voor als Degene op Wie de Geest is en Die doet wat geprofeteerd is. Daardoor wordt in Hem de volheid van de genade van God aan de mens bekendgemaakt.

Lk 4:22-24 | Woorden van genade niet aangenomen

22 En allen gaven Hem getuigenis en verwonderden zich over de woorden van de genade die uit Zijn mond kwamen, en zeiden: Is Deze niet [de] Zoon van Jozef? 23 En Hij zei tot hen: Zeker zult u deze vergelijking tot Mij zeggen: Dokter, genees Uzelf; alles wat wij hebben gehoord dat in Kapernaüm is gebeurd, doe dat ook hier in Uw vaderstad. 24 Hij nu zei: Voorwaar, Ik zeg u, dat geen enkele profeet aangenaam is in zijn vaderstad.

Allen getuigen van Hem, allen spreken over Hem, Hij is het onderwerp van hun gesprek. Wat ze hebben gehoord, is zo heel anders dan wat ze altijd horen. Met de stem van de wet zijn ze bekend. Nu horen ze iets wat nooit eerder op dergelijke wijze is gesproken. Ze horen Iemand Die woorden van genade spreekt. Dat erkennen zij, ze proeven iets van de rijkdom van de genade. Toch zien ze in Hem niet meer dan een gewoon mens. Ze kennen Hem als de Zoon van Jozef. Hoe is het mogelijk dat deze eenvoudige Man Die ze hebben zien opgroeien, zulke woorden kan spreken?

Ze zijn er helaas blind voor dat Hij God is in de volheid van Zijn Persoon. Alleen het geloof ziet hier de afhankelijke Mens Die vol is van de Heilige Geest en in de kracht van de Geest handelt en spreekt en overstroomt van genade voor mensen. Om dat geloof te bezitten is het noodzakelijk zichzelf eerst te zien als een arme van geest die het evangelie nodig heeft om daar vervolgens als een blinde en gevangene en verbrokene een beroep op te doen.

Zo zien de mensen van Nazareth zichzelf niet en daarom verwonderen zij zich over die woorden van genade. Het is geen gelovige verwondering, maar een verwondering die voortkomt uit ongeloof, in de zin dat het toch niet mogelijk kan zijn dat zo Iemand zulke woorden spreekt. Ze struikelen over Hem omdat Hij voor hen slechts een gewone timmermanszoon is. De woorden van genade zijn aan hen niet besteed. Israël is helemaal niet berekend op genade. Zij zijn immers Gods uitverkoren volk? Maar Lukas stelt alles en iedereen op de grondslag van de genade. Alleen via de genade is er zegen mogelijk, zowel voor Gods volk als voor de heidenen.

De Heer weet dat zij wel onder de indruk zijn van de woorden van genade die Hij heeft gesproken, maar dat hun harten en gewetens niet overtuigd zijn. De oorzaak daarvan is dat zij uit zijn op het zien van wonderen. Ze hebben gehoord van dingen die Hij in Kapernaüm heeft gedaan. Zij willen wel dat Hij zulke dingen ook eens bij hen doet. Ze willen graag tekenen en wonderen zien. Hij kent hun hart en weet wat ze tot Hem zullen zeggen. Hij weet dat ze Hem zullen uitdagen voor Zichzelf op te komen (vgl. Lk 23:39; Mt 27:40). Ze willen dat Hij Zichzelf waarmaakt door het doen van wonderen en tekenen.

Wonderen en tekenen zijn echter nooit een doel op zichzelf, maar zijn altijd een bijkomstige zaak. Ze ondersteunen en begeleiden de prediking om die te bekrachtigen als een woord dat werkelijk van God komt. Hij komt het Woord van God brengen en dat willen ze van Hem, Die ze zo goed menen te kennen, niet aannemen. De Heer deelt hierdoor in het algemene lot dat alle profeten hebben ondergaan. Op de plaatsen waar ze het meest bekend zouden moeten zijn, zijn ze het minst geacht. In de verwerping van alle eerdere profeten is Hij ook al verworpen. Nu komt Hij Zelf naar Zijn volk en in Zijn schepping, maar Hij wordt niet gekend en niet aangenomen. Hij is het “aangename” jaar van de Heer komen prediken, maar Hij is niet “aangenaam” (hetzelfde woord) in Zijn vaderstad. Als Hij niet “aangenaam” is, kan er ook geen “aangenaam jaar” van de Heer komen.

Lk 4:25-30 | Genade voor de heidenen

25 Ik zeg u echter naar waarheid: er waren vele weduwen in de dagen van Elia in Israël, toen de hemel drie jaar en zes maanden gesloten was, zodat er grote hongersnood was over het hele land, 26 en tot niemand van hen werd Elia gezonden, maar wel naar Sarepta bij Sidon, tot een vrouw, een weduwe. 27 En er waren vele melaatsen in Israël ten tijde van de profeet Elisa, en niemand van hen werd gereinigd, maar wel Naäman de Syriër. 28 En allen in de synagoge werden met toorn vervuld toen zij dit hoorden; 29 en zij stonden op, wierpen Hem de stad uit en voerden Hem op [de] rand van de berg waarop hun stad was gebouwd, om Hem van de steilte af te werpen. 30 Hij echter ging midden tussen hen door en vertrok.

De Heer illustreert Gods genade met twee voorbeelden uit hun eigen Schriften. In beide gevallen gaat het om zondaars uit de heidenen die ontvangers van de genade worden. Door deze voorbeelden wordt de ware gezindheid van hun hart openbaar. Het eerste voorbeeld van de genade komt uit de dagen van Elia en wel uit de tijd van drieënhalf jaar droogte die Hij aangeeft met de woorden dat “de hemel drie jaar en zes maanden gesloten was”, dat wil zeggen dat er geen regen viel (1Kn 17:1,7). God onthield Zijn volk Zijn zegen. Hij deed dat op grond van het gebed van Elia (Jk 5:17). Elia bad dit gebed omdat het volk zo ver van de HEERE was afgeweken en hij ernaar verlangde dat het volk weer naar Hem zou terugkeren. Soms zijn daar drastische middelen voor nodig.

De Heer Jezus herinnert niet voor niets aan die tijd. Het volk is ook nu ver van God afgeweken. Zouden ze de parallel zien en nu wel openstaan voor de genade? Toen de periode van grote droogte er was, werd Elia tot niemand van het volk Israël gezonden. Er was buiten het land een vrouw, een weduwe, die wel openstond voor God. Naar haar werd Elia gezonden (1Kn 17:9). Nu zendt God wel Zijn Zoon naar het hele volk. Zullen ze Hem aannemen?

De Heer brengt een ander voorbeeld van de genade naar voren, uit de tijd van de profeet Elisa. Toen waren er veel melaatsen in Israël, maar niemand richtte zich tot God om gereinigd te worden. Naar aanleiding van het getuigenis van een meisje werd er door een heidense melaatse man een beroep gedaan op Gods genade in de profeet Elisa (2Kn 5:1-14). En hij werd gereinigd. Nu zendt God Zijn Zoon wel naar het hele volk om hen van de melaatsheid van hun zonden te reinigen. Zullen ze Hem aannemen?

De reactie van allen die zich zojuist nog hebben verwonderd over de woorden van genade, is schokkend. Als Hij Zijn voorbeelden van betoonde genade aan de heidenen heeft gegeven, worden ze allemaal met toorn vervuld. Genade voor de heidenen is voor hen een onmogelijkheid, een volstrekt verwerpelijke gedachte. Zoiets kan nooit. Het maakt duidelijk dat zij niet van genade afhankelijk willen zijn. Deze reactie zien we altijd bij een religieus, niet wedergeboren mens: zelf de genade niet aannemen en die aan anderen misgunnen.

Verklarende woorden van de genade zijn goed, maar zodra ze merken dat genade niets anders dan onwaardigheid van de ontvanger als voorwaarde heeft, worden ze woedend. Ze vinden dat Hij goede dingen zegt, maar Hij moet niet menen dat zij op de bodem van de genade gaan staan. Alsof zij niet beter zijn dan de verachte heidenen! Bij deze eerste gelegenheid waar de genade wordt aangeboden, wordt ze beslist afgewezen. En niet alleen afgewezen. Ze willen Hem, Die de Brenger van de genade is, vermoorden. Ze gooien Hem de stad uit en voeren Hem naar de steilte van de berg om Hem daarvan naar beneden te werpen.

De Heer laat Zich de stad uitwerpen en Hij laat Zich meevoeren naar de steilte. Dan openbaart Hij op een volmaakt zachtmoedige wijze Zijn Goddelijke macht en majesteit. Zijn dienstwerk moet verdergaan. Zonder enig zichtbaar vertoon van macht keert Hij Zich om. Allen laten Hem los en gaan opzij. In volkomen rust gaat Hij tussen hen door en vertrekt. Wat een verhevenheid in Hem! Wat een drama voor Nazareth! We lezen nergens in de evangeliën dat de Heer daar nog een keer is geweest. Het lijkt erop dat Hij er voorgoed is vertrokken.

Lk 4:31-37 | Genezing van een bezetene

31 En Hij daalde af naar Kapernaüm, een stad van Galiléa, en leerde hen op de sabbatten. 32 En zij stonden versteld over Zijn leer, want Zijn woord was met gezag. 33 En in de synagoge was een mens die [de] geest van een onreine demon had; 34 en hij schreeuwde uit met luider stem: Ach, wat hebben wij met U te maken, Jezus, Nazaréner? Bent U gekomen om ons te verderven? Ik weet Wie U bent: de Heilige van God. 35 En Jezus bestrafte hem en zei: Zwijg en ga uit van hem. En de demon wierp hem in het midden neer en ging van hem uit zonder hem iets te schaden. 36 En er kwam verbazing over allen; en zij spraken tot elkaar en zeiden: Wat is dit voor een woord? Want met gezag en kracht gebiedt Hij de onreine geesten en zij gaan uit! 37 En een gerucht over Hem ging uit naar elke plaats in de omgeving.

De Heer daalt nog verder af. Eerst is Hij afgedaald van Jeruzalem naar Nazareth (Lk 2:51). Nu daalt Hij af van Nazareth naar Kapernaüm. Hij Die van de hoogste hoogte is gekomen, bezoekt de laagste plaats. Door Zijn aanwezigheid wordt Kapernaüm verhoogd tot de hemel, maar zonder dat de inwoners daarmee in geestelijk opzicht hun voordeel doen (Mt 11:23).

Hij leert de inwoners van die stad op de sabbatten. Ook daar is verwondering over Zijn leer omdat Hij met gezag spreekt. Altijd is Hij erop uit het Woord te spreken. Het Woord, niet een wonder, vormt de verbinding tussen het hart en God. Dat is het wapen waarmee Hij de vijand verslaat. Een wonder kan die verbinding niet tot stand brengen, want het Woord richt zich tot het geloof, terwijl een wonder gedaan wordt als teken voor het ongeloof.

God brengt geloof voort door het Woord, zoals Hij ook voedsel geeft door het Woord. Dit bewijst de onmetelijke waarde van het Woord van God. En als dat Woord door Christus wordt gesproken, wordt het met gezag gesproken. Allen die het horen, staan er versteld over. Dat staan mensen altijd als we het Woord met gezag prediken. Het is ook geen woord van mensen, maar het is Gods levend en krachtig Woord dat werkt (1Th 2:13). Mensen kunnen het afwijzen, zelfs de kracht ervan loochenen, maar dat neemt niets van de kracht van het Woord weg.

Dat de mensen zich verwonderen over de Heer en Zijn leer hoeft ons niet te verbazen. In de synagoge werd het Woord van God op een heel andere wijze gebracht. Het werd gebracht door leiders die de kracht ervan loochenden en het alleen brachten met het oog op hun eigen eer en om invloed op de mensen te hebben. Daardoor is de synagoge een dode plaats, waar mensen met een onreine geest ongestoord aanwezig kunnen zijn.

Zodra de Heer Jezus er komt, kan de demon niet verborgen blijven en openbaart hij zich. De demon vertelt Wie Hij is, iets waar het volk blind voor is. De Heer neemt echter geen getuigenis van demonen aan. Hij legt de demon het zwijgen op en op Zijn machtwoord verlaat deze zijn slachtoffer. Hoewel de demon naar de aard van zijn verdorven wezen een laatste poging doet zijn slachtoffer te beschadigen, gaat hij uit zonder hem iets te schaden.

Allen die dit meemaken, zijn vol verbazing. Eerder was er verwondering over de genade van Zijn woorden (vers 22), nu is er verbazing over het gezag en de kracht ervan. Ze spreken niet zozeer over de uitdrijving, maar over Zijn woord. Wat ze hebben gezien, is de uitwerking van Zijn woord. Ze zien Iemand Die spreekt op een wijze dat een mens bevrijd wordt uit de macht van de duivel.

De woorden en daden van de Heer gaan als een lopend vuurtje door de hele omgeving. Dit zijn woorden en werken die ze nooit eerder hebben waargenomen. De Zoon van God maakt duidelijk dat Hij is gekomen om de werken van de duivel te verbreken (1Jh 3:8).

Lk 4:38-39 | Genezing van Petrus’ schoonmoeder

38 Hij nu stond op en ging uit de synagoge naar het huis van Simon; de schoonmoeder van Simon nu was bevangen door een zware koorts en zij vroegen Hem over haar. 39 En Hij ging aan haar hoofdeinde staan en bestrafte de koorts, en deze verliet haar; en zij stond onmiddellijk op en diende hen.

Na Zijn onderwijs in de synagoge en de genezing die Hij daar heeft verricht, verlaat de Heer de synagoge. Zijn volgende werkterrein is het huis van Zijn discipel Simon Petrus. Simon heeft zijn schoonmoeder in huis. Het zal voor zijn vrouw wel fijn zijn geweest dat haar moeder bij haar was. Als visser was Petrus vaak weg en binnenkort zal hij zelfs voor langere tijd zijn vrouw achterlaten omdat hij de Heer Jezus gaat volgen. Nu is zijn schoonmoeder ernstig ziek. Ze heeft een zware koorts. Dan komt de Heer daar en de huisgenoten vragen Hem over haar. Ze brengen hun nood bij Hem. Dit is een mooi voorbeeld voor ons dat wij altijd met onze zorgen over anderen, ook met ziekten van onze familieleden, bij de Heer mogen komen.

De Heer gaat direct op hun verzoek in. Hij neemt plaats aan haar hoofdeinde, daar waar de kwaal zich het meest uit, en Hij bestraft de koorts. De koorts gehoorzaamt alsof het een persoon is en verlaat de zieke. Ook hier overwint Hij door de macht van Zijn woord. Ze is onmiddellijk genezen en in staat om te dienen.

Koorts is een ziekte die een mens heel actief maakt en die ook veel energie kost, zonder dat er enig resultaat uit die activiteit en energie voortkomt. Hij berooft van kracht en levert niets op. Koorts veroorzaakt verwarring, de koortsige is niet in staat om goed te denken. Als de koorts is verdwenen, is er rust en ook kracht en inzicht om het juiste te doen. Genezing heeft altijd als doel dat de Heer en de Zijnen worden gediend. Dat doet de schoonmoeder van Petrus.

Lk 4:40-41 | Andere genezingen

40 Toen nu de zon onderging, brachten allen die zieken met allerlei kwalen hadden, ze tot Hem; en Hij legde ieder van hen de handen op en genas hen. 41 En er gingen van velen ook demonen uit, terwijl zij de woorden riepen: U bent de Zoon van God! En Hij bestrafte hen en liet hun niet toe te spreken, omdat zij wisten dat Hij de Christus was.

De macht van God en de volheid van genade ontvouwen zich op wonderbare wijze te midden van veel ellende. Alle soorten ziekten en ellende worden bij de Heer gebracht en alle lijdenden vinden bevrijding. Zo wordt de genade in talloze voorbeelden zichtbaar, want het wezen van genade is dat zij uitstroomt, zonder de vraag of iemand het wel of niet verdient. De Heer bevrijdt niet alleen lichamelijk van ziekten. Hij bevrijdt ook velen van demonen. De hele macht van de vijand, al de droevige gevolgen van de zonde, zowel voor het lichaam als voor de geest, verdwijnen voor Hem. De zieken legt Hij de handen op. Bij bezetenen doet Hij dat nooit. Hen bevrijdt Hij door Zijn machtwoord.

De demonen geven getuigenis van Hem dat Hij de Zoon van God is. Maar Hij wil absoluut geen getuigenis van demonen. Daarom bestraft Hij hen en verbiedt hen erover te spreken dat Hij de Christus is. Demonen kunnen wel gedwongen worden de waarheid te erkennen aangaande Christus, maar ze zullen nooit hun karakter van misleiders tegenover mensen loochenen. Demonen spreken slechts dan waarheid als ze ertoe gedwongen worden door God. Hun karakter blijft echter dat van de vader van de leugen in wie geen waarheid is (Jh 8:44).

Lk 4:42-44 | Prediking in andere steden

42 Toen het nu dag werd, ging Hij naar buiten en ging weg naar een woeste plaats; en de menigten zochten Hem op en kwamen naar Hem toe, en zij hielden Hem tegen, opdat Hij niet van hen zou weggaan. 43 Hij zei echter tot hen: Ook aan de andere steden moet Ik het evangelie van het koninkrijk van God verkondigen, want daartoe ben Ik uitgezonden. 44 En Hij predikte in de synagogen van Judéa.

Na een dag vol activiteit die tot diep in de nacht heeft geduurd, gaat de Heer bij het aanbreken van de dag naar buiten. Hij zoekt de eenzaamheid. Hij heeft er behoefte aan om alleen te zijn met Zijn God. Die tijd wordt Hem niet gegund. De menigten zijn zo onder de indruk van Zijn wonderen en woorden van genade, dat ze Hem opzoeken. Ze willen Hem tegenhouden, want Hij moet bij hen blijven. Dat is een goed verlangen. De motieven zijn echter niet goed, want het gaat slechts om het voordeel dat Hij brengt. De Heer laat Zich er ook niet door misleiden om bij hen te blijven. Hij zoekt geen eer voor Zichzelf, maar wil Zijn werk volbrengen.

Er zijn nog zoveel andere steden waar Hij nog niet is geweest. Ook voor hen heeft Hij de blijde boodschap van “het koninkrijk van God”. Hij moet daarheen gaan, want daartoe is Hij door God gezonden. Gods plan is om een koninkrijk te vestigen waarin de Zoon des mensen zal regeren. Dat koninkrijk heet ‘het koninkrijk van God’ omdat het van God is. De Koning Die erover zal regeren, is Christus Die hier in vernedering op aarde is, onderworpen aan God, om onderdanen voor dat koninkrijk te vormen. Hij doet dat, voordat het koninkrijk in heerlijkheid wordt opgericht, alsof Hij er Zelf een onderdaan van is, wat Hij niet is.

Als Hij Zijn besluit heeft toegelicht dat er nog andere steden zijn waar Hij heen moet, gaat Hij door met prediken. Hij wil Gods Woord bij de mensen brengen. Hij doet dat op de daarvoor geëigende plaatsen, de synagogen.

Lukas 5

Inleiding

Dit hoofdstuk laat ons in vier fasen zien hoe iemand tot een volgeling wordt naar het voorbeeld van de Heer Jezus. Daarvoor worden de gebeurtenissen in dit hoofdstuk bij elkaar gebracht, zonder dat Lukas rekening houdt met de chronologische volgorde. Het begint met zelfveroordeling (verzen 1-11), daarop volgen reiniging (verzen 12-16) en vergeving en kracht (verzen 17-25), waarna de roeping tot de dienst kan volgen (verzen 27-32). Het hoofdstuk besluit met als resultaat van alle voorgaande gebeurtenissen het voorstellen van het nieuwe dat in de plaats van het oude komt (verzen 35-39).

Lk 5:1-7 | Een wonderbare visvangst

1 Het gebeurde nu, toen de menigte op Hem aandrong en het Woord van God hoorde, dat Hij bij het meer Gennézareth stond. En Hij zag twee schepen bij het meer liggen; 2 de vissers nu waren van boord gegaan en spoelden de netten. 3 Hij nu ging aan boord van een van de schepen, dat van Simon was, en vroeg hem iets van het land af uit te varen; en terwijl Hij zat, leerde Hij de menigten vanuit het schip. 4 Toen Hij nu ophield met spreken, zei Hij tot Simon: Vaar uit naar de diepte en werpt uw netten uit voor een vangst. 5 En Simon antwoordde en zei: Meester, de hele nacht dóór hebben wij ons ingespannen en niets gevangen; op Uw woord echter zal ik de netten uitwerpen. 6 En toen zij dit hadden gedaan, omsloten zij een grote massa vissen, en hun netten scheurden. 7 En zij wenkten hun metgezellen die in het andere schip waren, om hen te komen helpen, en zij kwamen; en zij vulden beide schepen zodat zij bijna zonken.

De Heer predikt het Woord van God bij het meer Gennézareth. Omdat de menigte op Hem aandringt, wordt Hij bijna in zee geduwd. Hij gebruikt dan niet Zijn Goddelijke macht om mensen op een afstand te houden, zoals in Lukas 4 (Lk 4:30), maar Hij neemt Zijn toevlucht tot één van de twee schepen die Hij daar ziet liggen.

Terwijl Hij het Woord van God brengt, spoelen de vissers hun netten. Ze komen blijkbaar net terug van de vangst. Wat komen ze op een mooi moment terug, hoewel ze teleurgesteld zijn dat een hele nacht werken niets heeft opgeleverd. Maar ze zullen grote dingen meemaken. De Heer gaat zonder te vragen aan boord van een van de schepen. Hij is de Heer. Het is het schip van Simon Petrus. Simon vraagt Hem niet wat Hij doet.

De Heer vraagt Simon een klein eindje de zee op te gaan. Simon gehoorzaamt direct. Hij stelt zijn schip en zijn krachten en zijn tijd beschikbaar. Hij zal best moe zijn geweest na een nacht vissen, maar als de Heer het vraagt, zet hij zich weer in. Zo werkt Simon mee in het werk van de Heer. Hij geeft Hem gelegenheid om in zijn schip te gaan zitten en vanuit zijn schip de menigten te leren. Stellen wij ook zo onze middelen, krachten en tijd beschikbaar dat de Heer Zijn werk tot zegen voor anderen kan doen?

Er komt een einde aan de toespraak van de Heer. Hij weet wat de menigten kunnen verdragen. Nu is het tijd voor iets anders. Hij gaat Simon belonen voor zijn medewerking. Hij zegt tegen hem dat hij moet uitvaren naar de diepte en zijn netten moet uitwerpen voor een vangst. Het gaat niet om een poging om iets te vangen, want Hij stelt het resultaat al vast.

Als ervaren visser kan Petrus het niet nalaten Hem erop te wijzen dat ze de hele nacht hebben gevist, maar dat al hun inspanningen niets hebben opgeleverd. Ze hebben dat gedaan zoals ze dat altijd deden en ze zijn ervaren vissers. Hij weet dat het overdag zeker niet zal lukken als het ’s nachts al niet lukt. Simon begint zijn reactie echter met de Heer als “Meester”, dat wil zeggen zijn Meerdere, te erkennen. Het is de titel van iemand die boven anderen staat. Het hier gebruikte woord voor ‘meester’ komt alleen in dit evangelie voor (Lk 5:5; 8:24,45; 9:33,49; 17:13).

Deze erkenning opent de weg tot zegen. Petrus heeft al erkend dat de oude, beproefde methode niet werkt. Nu moet hij het gaan doen op de manier die de Heer aangeeft. Omdat de Meester het zegt, zal hij de netten uitwerpen. Dit is geloof in het woord van de Heer. Het resultaat van gehoorzaamheid is zegen, een grote zegen. De Heer heeft zoveel vissen in hun netten gebracht, dat ze de massa niet kunnen houden. Menselijke middelen zijn te klein om de zegen te ontvangen die de Zoon van God geeft.

Er is zoveel vis, dat ook het andere schip met vis wordt gevuld. Beide schepen worden tot de rand vol met vis. De schepen zijn zo vol, dat ze bijna zinken. De Zoon van God zegent met een volle, overlopende maat.

Na de opstanding van de Heer krijgt Petrus opnieuw de opdracht het net uit te werpen en dan scheurt het net niet (Jh 21:11). Dat het na de opstanding van de Heer Jezus is, wijst erop dat het nieuwe gekomen is. Daar komen alleen de getelden in het net.

Lk 5:8-11 | Vissers van mensen

8 Toen nu Simon Petrus dit zag, viel hij aan de knieën van Jezus neer en zei: Ga uit van mij, want ik ben een zondig mens, Heer. 9 Want verbazing had hem en allen die bij hem waren, aangegrepen over de vangst van de vissen die zij hadden gedaan, 10 en evenzo ook Jakobus en Johannes, zonen van Zebedeüs, die deelgenoten van Simon waren. En Jezus zei tot Simon: Wees niet bang, van nu aan zul je mensen vangen. 11 En nadat zij de schepen op het land hadden getrokken, verlieten zij alles en volgden Hem.

Simon Petrus erkent dat de Heer de vissen in het net heeft gebracht. Hij ziet zich plotseling geplaatst tegenover de almachtige en alwetende God. Het bewijs van Zijn macht brengt hem op de knieën. In Zijn licht ziet hij zichzelf als een zondig mens. Hij erkent dat hij niet bij Hem thuishoort. Tegelijk is hij aan de knieën van de Heer. Hij is dicht bij Hem. Daardoor voelt hij aan dat de Heer hem niet zal wegsturen. Hij weet dat de Heer een gebroken geest aanvaardt en een verbrijzeld en verslagen hart niet veracht (Ps 51:19). Deze overtuiging is het werk van de Heilige Geest. De Heilige Geest stelt de grootheid van Christus voor. De mens die dat ziet, zal zichzelf als zondaar zien.

Tegelijk stelt de Heilige Geest ook de aantrekkelijkheid van Christus voor. Hij is de Mens voor Wie het woord uit Spreuken 19 volmaakt geldt: “Het verlangen van de mens is zijn goedertierenheid” (Sp 19:22). Dit woord kan wel als opschrift boven dit evangelie, dat Hem als Mens voorstelt, worden gezet. De Heer is vol goedertierenheid om overtuigde zondaars te ontvangen. Hij verlangt naar hen. De mens die dat ziet, weet dat Hij een overtuigde zondaar niet verstoot, maar juist aanvaardt. Meerderen hebben gezegd dat ze gezondigd hebben of dat ze een zondig mens zijn, maar dat niet gedaan aan de knieën van de Heer Jezus, in vertrouwen in Hem en daarom hebben ze nooit vrede gevonden.

De boot van Petrus is twee keer in een etmaal het meer op gevaren. Een keer in de nacht, want dan is de kans op een goede vangst het grootst, en een keer overdag, wanneer de kans op een goede vangst aanzienlijk kleiner is. De omgeving is dezelfde bij beide gelegenheden, de mannen ook en ook het gereedschap. Slechts één ding is anders: de tweede keer is Christus aan boord. Dat maakt het grote verschil in het resultaat.

Verbazing over de grote vangst heeft Simon en allen die bij hem zijn, aangegrepen. Het maakt diepe indruk op hen. Jakobus en Johannes worden nog met name genoemd. Het zijn vakbroeders van Simon en zelfs compagnons. Ze delen in de vangst en in de verbazing. Ze zullen ook door de Heer worden geroepen om Hem te volgen, tegelijk met Petrus.

Roeping is altijd een persoonlijke roeping. Lukas laat horen hoe de Heer Simon roept. Hetzelfde geldt ook voor de anderen. De Heer stelt Simon, die aan Zijn knieën ligt, gerust. Hij hoeft niet bang te zijn voor Zijn grootheid. Zien op Christus en op Zijn woord vertrouwen betekent ruimte geven aan de volmaakte liefde die de vrees uitdrijft (1Jh 4:18). Tegelijk is dit de juiste houding waarmee de Heer verder kan. Daarom zegt Hij vervolgens tegen Petrus dat hij vanaf dit moment een visser van mensen zal worden. Door de persoonlijke ervaring die Petrus heeft opgedaan, kan hij nu mensen gaan vangen door hen onder de indruk te brengen van de grootheid van Christus en van hun eigen zondigheid.

De vissers maken hun dagelijkse werk netjes af, ze trekken de schepen aan land. Dan verlaten ze alles en volgen Hem. Het staat er zo eenvoudig, maar wat een gebeurtenis! De ontmoeting met de Heer Jezus en Zijn roeping hebben een enorme verandering in hun leven tot gevolg. Er is geen overweging, geen vraag om eerst afscheid te nemen. De roeping van de Heer is bepalend. De gevolgen ervan kunnen ze aan Hem overlaten.

Lk 5:12-16 | Reiniging van een melaatse

12 En het gebeurde toen Hij in een van de steden was, zie, [daar was] een man vol melaatsheid; toen hij nu Jezus zag, viel hij op [zijn] gezicht en smeekte Hem aldus: Heer, als U wilt, kunt U mij reinigen. 13 En Hij strekte Zijn hand uit, raakte hem aan en zei: Ik wil, word gereinigd! En terstond week de melaatsheid van hem. 14 En Hij beval hem het aan niemand te zeggen: Maar ga heen, toon u aan de priester en offer voor uw reiniging zoals Mozes heeft geboden, hun tot een getuigenis. 15 Het woord over Hem verbreidde zich echter des te meer; en vele menigten kwamen samen om [Hem] te horen en van hun ziekten genezen te worden. 16 Hij trok Zich echter terug in de woestijnen en bad.

Erkenning van zonden, zoals we dat in de vorige geschiedenis bij Petrus hebben gezien, is niet voldoende. Het is wel de eerste noodzakelijke stap, maar er moet iets op volgen. Er moet ook kennis van reiniging komen. Dat leren we in de genezing van de melaatse. Daarom is het eerste wat de discipelen in het gevolg van de Heer meemaken de ontmoeting met “een man vol melaatsheid”. Melaatsheid is een beeld van de zonden waarin de mens leeft. De man is vol melaatsheid. Hij is op het punt aangekomen dat er niets reins meer aan hem is. In die toestand kan hij rein worden verklaard (Lv 13:12-13).

In beeld is hij de zondaar die geen enkele verontschuldiging meer voor zijn zonden zoekt. Hij erkent dat hij hopeloos verloren is. Het enige waarop hij nog hopen kan, is de genade van de Heer. De wet kan alleen melaatsheid vaststellen en de voorwaarden stellen voor iemand die van melaatsheid is gereinigd. Het is voor de wet onmogelijk om een melaatse van zijn melaatsheid reinigen. Dat is het geweldige van de kracht van de genade die in Christus aanwezig is.

Als de melaatse Hem ziet, valt hij op zijn gezicht en smeekt Hem of Hij hem wil reinigen. De melaatse is ervan overtuigd dat de Heer het kan, maar hij weet niet of Hij het wil. De man doet niet tevergeefs een beroep op Zijn genade. De Heer raakt hem aan en spreekt met Goddelijk gezag: “Ik wil, word gereinigd!” Op dit bevel wijkt de melaatsheid direct van de man. Hier bewerkt genade reiniging, zoals eerst bij Petrus overtuiging van zonde (vers 8). Zo is de Heer in staat om het probleem van de zonden in het leven van ieder mens op te lossen en hem te reinigen van zijn zonden. Daarvoor heeft Hij het werk op het kruis volbracht.

In het offer dat de man moet brengen voor zijn reiniging, geeft hij daarvan getuigenis. Hij mag geen ruchtbaarheid geven aan zijn genezing. Wel wil de Heer dat er getuigenis van de reiniging wordt gegeven tegenover de godsdienstige leiders. Daarom zendt Hij de man naar de priesters. De priesters zullen moeten erkennen wat met de melaatse gebeurd is. Daardoor zullen ze de tussenkomst van God moeten erkennen, dat wil zeggen dat de Heer Jezus God is. Wie immers kan melaatsheid reinigen dan God alleen (2Kn 5:7)? In het offer dat de man moet brengen, eert hij ook God voor de reiniging.

De genezing van de melaatse zal niet onopgemerkt zijn gebleven. Iedereen die hem kende, zal aan hem hebben gezien dat hij genezen is. Daardoor wordt over de Heer gesproken in een steeds wijdere omgeving. Velen willen Hem horen en door Hem van hun ziekten worden genezen. De genade trekt mensen aan. De genade stroomt ook vrijgevig van Hem uit.

De Heer neemt als de afhankelijke Mens ook tijd voor gemeenschap met God in het gebed. Daarvoor trekt Hij Zich terug in de eenzaamheid. Daarna gaat Hij de mens weer dienen.

Lk 5:17-26 | Genezing van een verlamde

17 En het gebeurde op een van die dagen dat Hij leerde, en er zaten farizeeën en wetgeleerden, die uit elk dorp van Galiléa en Judéa en van Jeruzalem <bijeen> gekomen waren, en er was kracht van [de] Heer om gezond te maken. 18 En zie, mannen brachten op een bed een mens die verlamd was, en zij trachtten hem binnen te dragen en <hem> voor Hem neer te leggen. 19 En daar zij vanwege de menigte geen manier vonden om hem binnen te dragen, klommen zij op het dak en lieten hem met het bed door de tegels in het midden neer, vóór Jezus. 20 En toen Hij hun geloof zag, zei Hij: Mens, uw zonden zijn u vergeven. 21 En de schriftgeleerden en de farizeeën begonnen te overleggen en zeiden: Wie is Deze, Die lasteringen spreekt? Wie kan zonden vergeven dan God alleen? 22 Jezus echter onderkende hun overleggingen, antwoordde en zei tot hen: Waarom overlegt u in uw harten? 23 Wat is gemakkelijker: te zeggen: Uw zonden zijn u vergeven, of te zeggen: Sta op en loop? 24 Maar opdat u weet dat de Zoon des mensen macht heeft op de aarde zonden te vergeven, – zei Hij tot de verlamde: Ik zeg u: sta op, neem uw bed op en ga naar uw huis. 25 En onmiddellijk stond hij op voor hun ogen, nam dat waarop hij gelegen had en ging weg naar zijn huis, terwijl hij God verheerlijkte. 26 En ontzetting beving allen en zij verheerlijkten God en werden met vrees vervuld en zeiden: Wij hebben vandaag ongelofelijke dingen gezien.

De Heer gaat voort met het dienen van mensen. Dat zien we in deze geschiedenis, waarin een nieuw element naar voren komt dat van belang is voor het vormen van onderdanen van het koninkrijk. In de beide vorige geschiedenissen gaat het om iets wat weggenomen moet worden: vrees vanwege de zonde en melaatsheid als een beeld van de zonde. In deze geschiedenis gaat het ook om iets wat weggenomen wordt, maar ook om iets wat gegeven wordt. De zonden worden vergeven en er wordt kracht gegeven.

Voor de derde keer in dit hoofdstuk wordt een geschiedenis ingeleid met de woorden “het gebeurde” (verzen 1,12). Als de Heer ergens is, ‘gebeurt’ er altijd iets. Wat gebeurt, vloeit voort uit Zijn onderwijs. Eerst worden de omstandigheden geschilderd. De Heer is aan het leren. Onder Zijn gehoor bevinden zich farizeeën en wetgeleerden die van heinde en verre gekomen zijn om Hem te horen. Ook is de kracht van de Heer aanwezig om gezond te maken. Het is een tafereel vol geestelijk leven.

Dan zien we vier mannen die hun verlamde vriend op een bed bij de Heer willen brengen. Deze mannen zijn met de verlamde begaan. Ze vervoeren hem op een bed, dat wil zeggen dat ze hem niet naar de Heer slepen, maar een middel gebruiken dat voor de verlamde prettig is. Ook weten ze dat de enige kans op genezing bij Hem te vinden is. Daarom moet hij daarheen. Ze zetten zich voor hun vriend in en handelen in geloof in Christus.

Als ze op de plaats komen waar Hij is, vinden ze een menigte die de weg naar Hem blokkeert. Vaak vormen mensen een blokkade om tot Christus te gaan. Maar hun geloof is volhardend en vindingrijk. Als het niet op de gewone manier kan, door de deur, dan maar op een ongewone manier, via het dak. De vrienden breken het dak open en laten het bed met hun verlamde vriend erop voor de Heer neerzakken. Daar wilden ze hem brengen en daar is hij dan.

De Heer Jezus heeft in de geest het hele handelen van de vrienden gevolgd. Hij kent en ziet hun geloof. Hij beantwoordt hun geloof door tot hun vriend die geweldige en weldadige woorden van vergeving te spreken. Hij ziet het ware probleem van hun vriend en dat lost Hij eerst op. Mogelijk dat zijn verlamming het gevolg is van een bepaalde zonde. De melaatse in de vorige geschiedenis had reiniging nodig. Deze mens heeft vergeving nodig. Melaatsheid heeft tot gevolg dat er geen omgang met anderen mag zijn, want een melaatse is een uitgestotene. Bij deze mens zien we dat de zonde verlamt, waardoor er geen omgang met anderen kan zijn.

Dit woord over vergeving van zonden brengt de schriftgeleerden en farizeeën in verweer. Ze horen iets wat hun als lastering in de oren klinkt. Dit past niet in hun theologie. Alleen God kan zonden vergeven. Wie meent Deze wel dat Hij is? Het is hun duidelijk dat hier Iemand aan het woord is Die Zich aanmatigt God te zijn. In hun opmerking dat alleen God zonden kan vergeven, hebben ze volkomen gelijk. Tegelijk zijn zij met al hun theologische kennis stekeblind voor de heerlijkheid van de Heer Jezus, dat Hij, Die voor hen staat, waarachtig God is. Ze hoeven hun afkeer van Hem niet hardop uit te spreken om Hem te laten weten wat er in hen omgaat. Als de waarachtige God kent Hij de overleggingen van hun harten. Door dit uit te spreken bewijst Hij Wie Hij is.

Hij zet hen met enkele vragen op hun plaats. Wat zou er voor hen gemakkelijker zijn om te zeggen: uw zonden zijn vergeven, of: sta op en loop? Voor deze mensen is zowel het een als het ander onmogelijk. Voor Hem is het beide mogelijk. Alleen God kan zonden vergeven. De Heer Jezus vergeeft ze. Hij is God, maar Hij vergeeft ze als de Zoon des mensen, als Hij Die op aarde is om daar Gods goedertierenheid te brengen. Hij vergeeft niet alleen, Hij geneest ook. Daarmee laat Hij zien dat Hij de Messias is, want Hij vervult wat in Psalm 103 geschreven staat: “Die al uw ongerechtigheid vergeeft, Die al uw ziekten geneest” (Ps 103:3). Hij is het bewijs dat God Zijn volk bezoekt.

Hij beveelt de man zijn bed op te nemen en naar zijn huis te gaan. Het resultaat is er direct. De man staat voor hun ogen op. Met de woorden die de Heer spreekt, geeft Hij de man ook de kracht om te gehoorzamen. De man gaat niet zitten overleggen of hij het wel zal kunnen. Hij gelooft Zijn woord en hij doet het.

De farizeeën en schriftgeleerden nemen het waar. Ze kunnen dit wonder niet loochenen, maar het verandert niets aan hun vijandschap. Ze komen er niet door tot bekering. De vergeven en genezen mens draagt het volle resultaat van wat de Heer heeft gedaan met zich mee. Zijn hart is bevrijd en zijn lichaam hersteld. Hij draagt nu zijn bed dat hem heeft gedragen. De Heer heeft hem zijn zonden vergeven en hem kracht gegeven om te lopen. Zo gaat hij naar zijn huis, terwijl hij God verheerlijkt. Wat zal hij thuis hebben verteld over alles wat de Heer Jezus heeft gezegd en gedaan! Het eerste terrein waar Gods eer moet worden vermeld, is het terrein waar we ‘thuis’ zijn.

Allen die hebben gezien wat er is gebeurd, worden door ontzetting bevangen. Ze verheerlijken God en tevens vervult vrees hen. Ze hebben innerlijk geen deel aan Christus. Ze horen woorden met hun oren en nemen gebeurtenissen waar met hun ogen, maar het heeft geen effect op hun hart. Het enige wat ze zeggen, is dat ze vandaag ongelooflijke dingen hebben gezien. Ze zijn mensen van de dag. De indrukken zijn morgen weer vervaagd.

Lk 5:27-32 | De roeping van Levi

27 En daarna ging Hij naar buiten en zag een tollenaar genaamd Levi bij het tolhuis zitten; en Hij zei tot hem: Volg Mij. 28 En hij liet alles achter, stond op en volgde Hem. 29 En Levi richtte een grote maaltijd voor Hem aan in zijn huis; en er was een grote menigte van tollenaars en van anderen, die met hen aanlagen. 30 En hun farizeeën en schriftgeleerden mopperden tegen Zijn discipelen en zeiden: Waarom eet en drinkt u met de tollenaars en zondaars? 31 En Jezus antwoordde en zei tot hen: Zij die gezond zijn, hebben geen arts nodig, maar zij die ziek zijn. 32 Ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar zondaars tot bekering.

De Heer verlaat het huis waar Hij het Woord heeft onderwezen en een verlamde heeft genezen. Buitengekomen ziet Hij een tollenaar zitten. Zijn naam is Levi. Hij is dezelfde als de latere evangelist Mattheüs. Levi zit bij het tolhuis. Hij is bezig met het innen van geld. Dat is zijn werk en dat doet hij graag. Tollenaars hebben namelijk de mogelijkheid om zichzelf zeer te bevoordelen als ze, in opdracht van de Romeinen, de belasting innen.

Terwijl Levi bezig is geld te innen of wacht op mensen die belasting komen betalen, roept de Heer hem. De Heer kent hem. Hij weet dat zijn hart leeg is, al heeft hij nog zoveel geld. Dan zegt Hij tegen hem: “Volg Mij.” Dat is een bevrijdende roep. Zodra Levi de roepstem hoort, worden zijn hart en zijn geest van het geld afgekeerd.

De volgorde die Lukas opschrijft, is opmerkelijk. We lezen eerst dat Levi alles achterlaat, dat wil zeggen dat zijn hart het geld loslaat. Daarna lezen we dat hij opstaat en de Heer volgt. Na de lessen van zelfveroordeling in Petrus (vers 8), van reiniging in de melaatse (vers 13) en van vergeving waardoor kracht komt voor de wandel in de verlamde (vers 24), zien we hier het vierde dat de genade doet: ze geeft een nieuw, aantrekkelijk voorwerp in de Persoon van Christus.

Levi laat ook direct zien dat hij bekeerd is. We zien bij hem het resultaat van het volgen van de Heer. Hij is veranderd van iemand die van anderen neemt in iemand die aan anderen geeft (Ps 112:9). Hij, die genade ontvangen heeft, betoont nu zelf ook genade aan anderen. Het voorwerp van zijn dienst is de Heer. Hij richt “voor Hem” een grote maaltijd aan in zijn huis. Hij stelt zijn huis beschikbaar voor Hem. De Heer Jezus is het middelpunt en aantrekkingspunt voor anderen die ook door Hem worden aangetrokken.

In de handelwijze van Levi zien de farizeeën en schriftgeleerden weer een aanleiding om iets ten nadele van de Heer Jezus te zeggen. Ze mopperen tegen de discipelen. Ze spreken niet de Heer Zelf rechtstreeks aan, maar ze spreken Zijn discipelen aan. Die zijn in hun ogen net zo erg als hun Meester. Ze bedoelen het natuurlijk wel als kritiek op Hem. Zij begrijpen niets van het feest dat Levi heeft georganiseerd. Ze mopperen vanwege het gezelschap waarin de discipelen zich bevinden. Hoe kunnen zij, als mensen die zeggen dat ze voor God willen leven, met zulke laag gezonken personen samen eten!? Zo reageren lieden die geen besef hebben van genade. Ze verheffen zichzelf en kijken neer op anderen.

De Heer dient hen van antwoord. Hij wijst erop dat zij, als gezonde mensen, geen hulp van een arts nodig hebben. Je roept geen dokter als je je gezond voelt. Zij voelen zich goed, ze zijn niet melaats of verlamd, voelen zich geen zondaar en zoeken daarom geen hulp. De mensen die er slecht aan toe zijn en dat beseffen, hebben wel de hulp van een arts nodig. De Heer Jezus is de grote Arts. Hij heeft geen boodschap voor hen die van zichzelf menen dat ze rechtvaardig zijn.

Voor zondaars die beseffen hoe ellendig ze eraan toe zijn, heeft Hij wel een boodschap. Hij stelt hun de weg van behoud voor door hun te vertellen dat ze gered zullen zijn als ze zich bekeren van hun zondige weg en in Hem geloven. De Heer maakt van de zondaars die tot bekering komen geen nieuwe wetsbetrachters, maar bruiloftszonen en nieuwe vaten waarin de wijn van de vreugde wordt uitgegoten, zoals we in de volgende verzen voorgesteld vinden.

Daar hebben de farizeeën geen oog voor. Zij zijn als de oudste zoon die geen deel wil nemen aan de feestvreugde vanwege de terugkeer van de jongste zoon en daarom bewust buiten het huis van muziek en dans blijft (Lk 15:25,28).

Lk 5:33-35 | Het vasten

33 Zij nu zeiden tot Hem: De discipelen van Johannes vasten dikwijls en doen gebeden, evenzo ook die van de farizeeën, maar die van U eten en drinken. 34 Jezus nu zei tot hen: Kunt u soms de bruiloftsgasten laten vasten, terwijl de Bruidegom bij hen is? 35 Er zullen echter dagen komen dat de Bruidegom van hen wordt weggenomen, dan zullen zij vasten, in die dagen.

De hardnekkige rechtvaardigen laten zich niet verslaan. Ze hebben nog een vraag aan Hem. Ze weten dat Johannes discipelen heeft en dat hij zijn discipelen strenge leefregels heeft gegeven, waaronder het vasten en het doen van gebeden. Dat past helemaal in hun lijn, want zo onderwijzen zij ook hun eigen discipelen. Als ze nu kijken naar de discipelen van de Heer, zien ze daar een gedrag dat in hun ogen ongepast is. Zijn discipelen doen niet anders dan eten en drinken. Kijk maar eens naar die grote maaltijd die Levi heeft aangericht en waaraan ze zich te goed hebben gedaan.

Ook dit is een reactie van lieden die niets van de genade begrijpen. Wettische mensen misgunnen altijd de vrijheid waarin de Heer Zijn discipelen leidt. In het volgende gedeelte (Lk 6:1) zien we trouwens dat dit soort maaltijden geen dagelijkse kost voor de discipelen is, want daar zien we dat ze honger hebben. Vrijheid die de Heer geeft, leidt nooit tot losbandigheid, maar tot een genieten van wat Hij geeft. Wie in vrijheid leeft, weigert voedsel aan te nemen uit de hand van de duivel, zoals de Heer Jezus heeft laten zien bij de verzoeking in de woestijn (Lk 4:4).

De Heer verklaart waarom Hij Zijn discipelen niet laat vasten. De reden is dat Hij bij hen is. Hij is de Bruidegom. Over de bruid wordt niet gesproken. Hij spreekt wel over bruiloftsgasten. Dat zijn Zijn discipelen. De Heer wijst erop dat er dagen komen dat Hij niet bij hen zal zijn. Hiermee doelt Hij op de dagen van Zijn dood en Zijn verblijf in het graf als Hij zal zijn uitgestoten uit de wereld. Dat zullen voor Zijn discipelen dagen van diep verdriet zijn (Jh 16:16-22). Dan zullen zij vasten.

Lk 5:36-39 | Oude en nieuwe dingen

36 Hij nu sprak ook een gelijkenis tot hen: Niemand zet een van een nieuw kleed gescheurde lap op een oud kleed; anders zal hij én het nieuwe scheuren én de lap van het nieuwe zal bij het oude niet passen. 37 En niemand doet jonge wijn in oude zakken; anders zal de jonge wijn de zakken doen barsten en hij zal uitgestort worden en de zakken gaan verloren; 38 maar jonge wijn moet men in nieuwe zakken doen. 39 <En> niemand die oude heeft gedronken, wil jonge, want hij zegt: De oude is best.

Om Zijn tegenstanders duidelijk te maken wat het verschil is tussen Zijn dienst en die van Johannes en het hele Oude Testament, spreekt Hij een gelijkenis tot hen. Wat Hij zegt en wat Hij op aarde is komen brengen, vergelijkt Hij met een nieuw kleed. Dit nieuwe kleed past niet bij het oude. Het oude is het Jodendom waarin alles door de wet is geregeld. De wet heeft het volk geen zegen gebracht, maar verlies van zegen en veroordeling, want de wet is door het volk verbroken.

De Heer is niet gekomen om het volk aan de wet te houden. Hij had dat kunnen doen, want Hij hield Zelf de wet volmaakt. Maar als Hij het volk de wet had voorgehouden, was daarmee nog niets aan de natuur van de mens veranderd. De mens is met zijn hele wezen een wetsovertreder en daardoor strafschuldig. Hij kan alleen zegen krijgen als hij op een totaal andere basis wordt benaderd en wel op de basis van genade. Die genade is Christus komen brengen. In Hem is de genade van God verschenen, heilbrengend voor alle mensen (Tt 2:11). Deze genade is het wezen van het christendom, zoals de wet het wezen van het Jodendom is.

Het is onmogelijk het nieuwe kleed van het christendom in te passen in het oude kleed van het Jodendom. Ze sluiten elkaar volledig uit. Het nieuwe moet het oude vervangen en niet ermee verbonden worden. Het is als met het oude verbond dat plaats moet maken voor het nieuwe verbond (Hb 8:13). Wet en genade gaan niet samen. Waar wordt geprobeerd de wet en de genade met elkaar te vermengen, neemt men geen van beide serieus en doet men beide geweld aan. Dan is de wet geen wet meer en de genade houdt op genade te zijn. In de genade zijn de kracht en de vreugde, waarvan de wijn een beeld is, van de Geest werkzaam, zoals in de wet de kracht van de mens werkzaam is.

De jonge wijn van de Geest kan niet in de oude verpakking. De oude verpakking stelt een mens voor die leeft op basis van de wet. De macht van de Geest van God in genade kan Zich niet laten opsluiten binnen de inzettingen van de wet. De oude dingen zijn de vormen van de mens naar het vlees. Het nieuwe is de kracht van God naar de Heilige Geest. De oude mens moet plaatsmaken voor de nieuwe mens.

De jonge wijn moet in nieuwe zakken. Dat wil zeggen dat de nieuwe kracht en vreugde van de Heilige Geest alleen passen bij hen die de genade voor verloren zondaars hebben ontvangen. Zij proberen niet meer op basis van de wet voor God rechtvaardig te zijn, want ze hebben ingezien dat het leven naar de wet onmogelijk is omdat de mens een zondaar is. Voor wie dat erkent, is Christus gekomen met Zijn genade. Wie de genade heeft aangenomen, is een nieuwe schepping, een nieuwe zak, waarin de Heilige Geest als jonge wijn kracht en vreugde brengt.

De Heer weet hoe moeilijk het voor een mens is, en zeker voor een Jood, om van genade alleen afhankelijk te zijn. Het betekent dat de mens zichzelf veroordeelt en erkent dat hij niet in staat is iets goeds te doen. Tot die conclusie komt een mens heel moeilijk. Veel liever wil hij zelf presteren, zich inzetten om de wet te houden, de behoudenis zelf verdienen. Zolang hij zegt “de oude is best”, wijst hij de genade af.

De Bruidegom is aanwezig. Hoewel dit een oorzaak van vreugde moest zijn, gezien de kracht van God die er is, verkiest de mens toch het oude omdat het hem belangrijk maakt. De kracht van God doet dat niet. Het oude is zo vertrouwd, dat we bang zijn het in te leveren voor het onbekende nieuwe. We leveren het oude alleen in als we in het nieuwe de Heer herkennen. De maatstaf mag niet zijn hoe we het altijd hebben gezien, maar de maatstaf moet zijn het licht dat God door Zijn Woord geeft. Als we ons afsluiten voor de kracht van Gods Woord zullen we verstarren in overleveringen.

Lukas 6

Lk 6:1-5 | Aren plukken op een sabbat

1 Het gebeurde nu op [de] <tweede-eerste> sabbat dat Hij door [de] korenvelden ging, en Zijn discipelen plukten en aten aren, terwijl ze die met hun handen stukwreven. 2 Sommigen van de farizeeën nu zeiden: Waarom doet u wat op de sabbat niet geoorloofd is? 3 En Jezus antwoordde en zei tot hen: Hebt u dit dan niet gelezen wat David deed toen hij honger had, hij en zij die bij hem waren? 4 <Hoe> hij het huis van God binnenging en de toonbroden nam en at en <ook> gaf aan hen die bij hem waren, die men niet mag eten behalve alleen de priesters? 5 En Hij zei tot hen: De Zoon des mensen is Heer <ook> van de sabbat.

Het onderwijs van de Heer over het oude en het nieuwe wordt in deze en de volgende geschiedenis geïllustreerd. Beide geschiedenissen gaan over iets wat op de sabbat gebeurt. De sabbat is bij uitstek iets dat bij de wet, het oude, hoort. De Heer zal hier laten zien hoe het nieuwe werkt.

God heeft de sabbat gegeven als een teken van het verbond. Hij heeft die dag nooit bedoeld als een dag die een verhindering vormt voor Zijn genade. Dat blijkt al uit het feit dat God de sabbat heeft gegeven nog voordat de zondeval heeft plaatsgevonden. Hij heeft die dag bedoeld als een zegen. De farizeeën en schriftgeleerden hebben er echter een dag van gemaakt die een juk is geworden. De Heer handhaaft de sabbat, Hij schaft die niet af, maar gebruikt die dag als een dag van zegen en genade, zoals die altijd naar Gods bedoeling had moeten zijn.

De eerste geschiedenis vindt plaats op de “tweede-eerste sabbat”. Hoogstwaarschijnlijk wordt daarmee de eerste sabbat na de tweede dag van de ongezuurde broden bedoeld. De tweede-eerste sabbat (vgl. Lv 23:9-14) geeft aan dat de eerste schoof van de oogst al bewogen is en de discipelen daardoor vrij zijn om van de aren te eten. Het is de eerste sabbatdag na het bewegen van de eerste schoof voor Jahweh. Geen echte Israëliet zou het als wettig hebben beschouwd om vers koren te eten, voordat Jahweh in de aanbieding aan Hem van die eerste schoof Zijn deel had gekregen.

De Heer wandelt op die dag met Zijn discipelen door de korenvelden, dat wil zeggen te midden van de zegeningen van God, waarvan de discipelen eten – er staat niet dat de Heer dat ook deed. Dat de discipelen aren plukken en eten is volkomen geoorloofd omdat, zoals al is opgemerkt, de eerste schoof van de oogst al voor de HEERE, Jahweh, bewogen is én omdat de wet het toestaat (Dt 23:25). De farizeeën denken daar anders over. Zij hebben hun eigen wetten gemaakt en daarin opgenomen wat allemaal wel en vooral wat allemaal niet op een sabbat mag. Ze maken daarom opmerkingen over het gedrag van de discipelen.

De Heer neemt het voor Zijn discipelen op. In Zijn antwoord laat Hij twee dingen zien: de positie die Hij inneemt en Zijn Persoon. Zijn positie komt overeen met die van David die op de vlucht is voor Saul. Naar die geschiedenis verwijst de Heer hier (1Sm 21:1-9). David was Gods gezalfde koning, maar verworpen. Het was niet Gods bedoeling dat Zijn gezalfde gebrek zou lijden ten koste van het voldoen aan formele wetsvoorschriften. God, Die deze inzettingen heeft gegeven, staat boven de door Hem ingestelde inzettingen.

Zo is ook het hele Israëlitische systeem ondeugdelijk geworden door de afwijzing van de Koning, de ware David. De farizeeën bekommeren zich om bijzaken, terwijl ze Christus verwerpen. Lukas wijst op de overeenkomst met de geschiedenis van koning David. De positie van de Heer is precies als die van David na zijn zalving en voordat hij de troon besteeg. David verkeerde in zulke buitengewone moeilijkheden, dat hij het heilige brood te eten kreeg.

Als de gezalfde koning en zijn volgelingen gebrek hebben aan het hoogstnodige, weigert God, als het ware, vast te houden aan het ritueel. Hoe kan Hij toonbrood van het volk aannemen als voedsel voor Zijn priesters, als Zijn koning, met hen die hem volgen, met de dood worden bedreigd? In diezelfde positie verkeert de grote Zoon van David met Zijn discipelen. Dat blijkt wel duidelijk uit de honger van de Gezalfde en Zijn trouwe volgelingen.

De Heer wijst op die geschiedenis in vragende vorm. Hij stelt vragen die hun geestelijke beoordeling van een situatie vragen. Door het antwoord daarop, hardop of onuitgesproken in hun hart, tonen ze of ze met God leven of dat zij alleen rekening houden met mensen, met zichzelf.

De Heer geeft Zelf het antwoord. In dit antwoord wijst Hij op Wie Hij is. Hij is de Zoon des mensen aan Wie God alle dingen onderworpen heeft. Hij eist het recht erop nog niet op, maar dat betekent niet dat Hij het niet heeft. Als zodanig is Hij Heer over alle dingen, ook over de sabbat. Daarbij komt dat Hij als Jahweh Zelf, want dat is Hij, de sabbat heeft ingesteld. Het is duidelijk dat Hij hier de nadruk legt op Zijn Persoon. De sabbat kan Hem niet beperken in Zijn goedheid. Integendeel, de sabbat staat Hem ter beschikking om Zijn goedheid te tonen. Dat zien we in de volgende geschiedenis.

Lk 6:6-11 | Een verschrompelde hand genezen

6 Het gebeurde nu op een andere sabbat dat Hij de synagoge binnenkwam en leerde; en daar was een mens, wiens rechterhand verschrompeld was. 7 De schriftgeleerden en de farizeeën nu letten op [Hem] of Hij op de sabbat zou genezen, om een beschuldiging tegen Hem te kunnen vinden. 8 Hij kende echter hun overleggingen en zei tot de mens met de verschrompelde hand: Sta op en ga in het midden staan. En hij stond op en ging [daar] staan. 9 Jezus nu zei tot hen: Ik vraag u of het geoorloofd is op de sabbat goed te doen of kwaad te doen, een leven te behouden of verloren te laten gaan? 10 En Hij keek hen allen rondom aan en zei tot hem: Strek uw hand uit. Hij nu deed het en zijn hand werd hersteld. 11 Zij echter raakten vervuld van uitzinnigheid en bespraken samen onder elkaar wat zij met Jezus zouden doen.

Opnieuw komt de sabbat ter sprake. Nu niet in verbinding met Christus’ positie of Persoon, maar met Zijn macht. Hij heeft de macht om in genade te genezen. Die macht oefent Hij uit, of Zijn tegenstanders dat nu bevalt of niet. Hij is “op een andere sabbat” dan die van de vorige verzen een synagoge binnengegaan. Daar leert Hij. Waar Hij komt, is het geen vraag of Hij dat mag. Hij is daar en leert. Er is daar ook een mens met een verschrompelde rechterhand. Deze man kan niet genieten van de vrucht van het land. Hij kan geen aren plukken en die met zijn handen stuk wrijven (vers 1).

De schriftgeleerden en de farizeeën zijn daar ook aanwezig. Ze zien de Heer en ze zien de man met de verschrompelde hand. Ze kennen de goedheid en kracht van de Heer en zien het al gebeuren dat Hij gaat genezen. Daar zitten ze op te wachten, want dan hebben ze een beschuldiging tegen Hem. Zij luisteren niet naar Zijn onderwijs, maar zijn in spanning of Hij inderdaad zal gaan genezen, want dan hebben ze Hem.

De Heer neemt hun onuitgesproken uitdaging aan. Hij laat de mens een plaats innemen die voor allen zichtbaar is. De man gehoorzaamt en gaat in het midden staan. Daarmee neemt hij plaats naast de Heer en tegenover de godsdienstige leiders. Hij ziet ook dat de ogen van allen op hem zijn gericht. Daardoor laat hij zich niet weerhouden alles van de Heer te verwachten. Hij houdt het oog op Hem en op Zijn goedheid gericht.

Voordat de Heer de man geneest, stelt Hij de godsdienstige leiders een vraag naar het doen van goed of kwaad op de sabbat. Hij houdt hun voor dat het gaat om het behouden of verloren laten gaan van een leven. Het gaat om het leven van de man. Dat leven is pas echt leven als hij onbeperkt kan genieten van wat God aan zegeningen in het land heeft gegeven.

De Heer kijkt allen rondom Hem aan. Hij kijkt hen met Zijn allesziende ogen een voor een in de ogen. Hij wil allen bij Zijn daad van genade en genezing betrekken. Het moet allen duidelijk zijn dat deze daad allen iets te zeggen heeft. Allen moeten erover nadenken of Zijn daad goed of kwaad is. Dan zegt Hij tegen de man dat hij zijn hand moet uitstrekken. Deze vraagt zich niet af of hij het kan, ook niet welke hand hij moet uitstrekken. Hij gehoorzaamt met als resultaat het herstel van zijn hand. Hierdoor is hij een bruiloftszoon geworden en deelt hij in de zegen en vreugde van bruiloftszonen.

Het geweten van de godsdienstige leiders is zo verhard, dat het betoon van genade hen uitzinnig maakt. Het voert hen tot beraadslagingen hoe ze Christus kunnen uitschakelen.

Lk 6:12-16 | Twaalf discipelen uitgekozen

12 Het gebeurde nu in die dagen dat Hij naar buiten ging naar de berg om te bidden, en Hij bracht de nacht door in het gebed tot God. 13 En toen het dag was geworden, riep Hij Zijn discipelen bij Zich en koos er twaalf van hen uit, die Hij ook apostelen noemde: 14 Simon, die Hij ook Petrus noemde, en zijn broer Andréas, Jakobus, Johannes, Filippus, Bartholomeüs, 15 Mattheüs, Thomas, Jakobus, [de zoon] van Alfeüs, Simon, bijgenaamd de Zeloot, Judas, [de broer] van Jakobus, 16 en Judas Iskariot, die [de] verrader is geworden.

Tegenover de toenemende haat van de leidslieden zoekt de Heer de eenzaamheid voor gemeenschap met Zijn God. Zo deed Hij ook toen allen Hem zochten om genezen te worden (Lk 5:15-16). In alle omstandigheden is het gebed de toevlucht van deze afhankelijke Mens. In plaats van te worden tegengehouden door de haat van de godsdienstige leiders, breidt de Heer de instrumenten van de genade uit. Hij betrekt anderen in dit werk omdat Hij door hen alle mensen met het evangelie wil bereiken.

Hij roept Zijn discipelen bij Zich na een nacht van gebed. Geen van de profeten die door God naar Zijn volk zijn gezonden, heeft anderen bij zich geroepen om ze vervolgens uit te zenden. Hij kan dat wel krachtens Zijn majesteit, maar Hij doet het als de afhankelijke Mens. Hij kent de wil van Zijn Vader. Daarom vergist Hij Zich niet als Hij ook Judas Iskariot uitkiest.

Hij omringt Zich hier met harten die trouw zijn aan God, de geroepenen van Zijn genade. Hij noemt hen “apostelen”, dat betekent ‘gezondenen’. Hij gaat hen uitzenden. Dat doet Hij enkele hoofdstukken verder en ook nadat Hij naar de hemel is gegaan. Als de apostelen van het Lam zullen zij voortzetten wat Hij is begonnen.

In elke opsomming van de twaalf discipelen die we in de evangeliën hebben, wordt Simon het eerst genoemd. De Heer geeft hem de naam Petrus. Dat wijst op het gezag van de Heer. Personen die boven anderen staan, hebben de macht namen te geven of te veranderen (Gn 2:19; Dn 1:6-7). De tweede is zijn broer Andréas. Het is mooi om met een broer de Heer te mogen dienen. Er is een familierelatie, een geloofsrelatie en een dienstrelatie. Die drie relaties zien we ook bij de volgende twee discipelen, de broers Jakobus en Johannes.

Filippus wordt in elke opsomming als vijfde genoemd en staat daarmee aan het hoofd van de tweede groep van vier discipelen. Deze tweede groep bestaat in elke opsomming van de twaalf discipelen uit dezelfde vier discipelen, waarbij de volgorde onderling wel wisselt. Bartholomeüs is waarschijnlijk dezelfde als Nathanaël die door Filippus bij de Heer is gebracht (Jh 1:45-51; 21:2). Daardoor zal er een nauwe verbinding tussen hen zijn geweest. Mattheüs is de schrijver van het evangelie, ook bekend als Levi, de ex-tollenaar. Thomas heet ook Didymus, dat tweeling betekent (Jh 21:2). Dat lijkt erop te wijzen dat hij een tweelingbroer heeft. Van zijn broer weten we niets, van Thomas weten we dat Hij de Heer is gevolgd.

Jakobus, de zoon van Alfeüs, is de eerste van de derde groep van vier discipelen. In die groep is ook Simon, de Zeloot. De Zeloten – letterlijk: ijveraars – waren volgelingen van Judas de Galileeër, die verklaarde dat men belastingen alleen aan God en niet aan de Romeinen diende te betalen. Het is opmerkelijk dat de Heer zowel een Mattheüs, die belastingen voor de Romeinen inde, als een Simon, die dat bestreed, tot Zijn discipelen maakt. Zij die van nature vijanden zijn, worden in hun liefde voor de Heer vrienden. De Heer roept ook Judas. Met het oog op hem zal Hij zeker in het gebed met Zijn Vader hebben gesproken. Als Judas wordt geroepen, is hij nog niet de verrader, maar hij zal het worden.

Lk 6:17-19 | De Heer geneest velen

17 En Hij daalde met hen af en ging op een vlakke plaats staan, met een grote menigte van Zijn discipelen en een grote massa van het volk uit heel Judéa en Jeruzalem en van de kuststreek van Tyrus en Sidon, 18 die gekomen waren om Hem te horen en van hun ziekten gezond te worden. En zij die door onreine geesten gekweld waren, werden genezen. 19 En de hele menigte trachtte Hem aan te raken, omdat er kracht van Hem uitging en allen gezond maakte.

De Heer daalt af “met hen”, dat is met de discipelen die Hij zojuist heeft uitgekozen om apostelen te zijn. Er staat niet dat zij met Hem afdalen, maar Hij daalt met hen af. Wat een bewijs van genade! De Heer is altijd bereid om met ons af te dalen, met ons mee te gaan om de taak te vervullen die Hij heeft gegeven. Hij daalt mee af omdat Hij hen gaat uitzenden om te doen wat Hij doet: woorden van genade spreken. Ze moeten daarom van Hem leren welke boodschap Hij brengt. Die boodschap moeten ze niet alleen als kennis tot zich nemen, maar Zijn woorden moeten eerst hun vormend werk in henzelf doen. Zijn woorden zijn woorden die levens veranderen.

Hij kiest een vlakke plaats uit, waar de grote menigte die bij Hem is, Hem kan zien en horen. Die menigte is afkomstig uit Judéa en Jeruzalem, waar de dienst van de apostelen moet beginnen nadat Hij naar de hemel is gegaan (Hd 1:8). Er zijn ook mensen van buiten Israël, van de kuststreek van Tyrus en Sidon. De genade is niet beperkt tot Israël, maar is bedoeld voor alle mensen, tot aan het einde van de aarde.

De grote menigte is gekomen “om Hem te horen”, dat is het eerste. Zijn woorden zijn een weldaad om naar te luisteren. De waarde ervan is groot en dat erkent de menigte. De grote menigte is ook gekomen om van hun ziekten gezond te worden. Het gaat hun niet alleen om Zijn woorden. De Heer is genadig en voorziet in hun nood.

Ook zij die door onreine geesten worden gekweld, worden genezen. Zij hadden zich voor die onreine geesten opengesteld en waren misleid door deze demonische machten die inspeelden op hun onreine begeerten. Toen ervoeren ze dat ze zich aan kwelgeesten hadden overgegeven, waarvan ze zichzelf niet meer konden bevrijden. De Heer is genadig, en een beroep op Hem voor bevrijding beantwoordt Hij. Het lijkt wel alsof de hele menigte uit zieken bestaat.

Ze willen Hem allen aanraken om gezond te worden. De kracht van de Heer is merkbaar aanwezig en dat willen ze benutten. Zonder enige voorwaarde te stellen maakt Hij allen gezond die Hem aanraken. Zijn kracht is eerder zichtbaar geworden om de genezende werking van Zijn leer aan de samengestroomde farizeeën en wetgeleerden te tonen (Lk 5:17). Nu is er kracht die allen gezond maakt in tegenwoordigheid van Zijn discipelen die Hij zal uitzenden en die Hij in de volgende verzen met gezonde en gezond makende woorden gaat leren (1Tm 6:3).

Lk 6:20-23 | ‘Gelukkig’

20 En Hij hief Zijn ogen op naar Zijn discipelen en zei: Gelukkig u, armen, want van u is het koninkrijk van God. 21 Gelukkig u die nu honger hebt, want u zult verzadigd worden. Gelukkig u die nu weent, want u zult lachen. 22 Gelukkig bent u wanneer de mensen u haten en wanneer zij u uitstoten en smaden en uw naam als slecht verwerpen ter wille van de Zoon des mensen. 23 Verblijdt u op die dag en springt op van vreugde, want zie, uw loon is groot in de hemel; want op dezelfde wijze deden hun vaderen met de profeten.

Deze ‘zaligsprekingen’ lijken veel op die van Mattheüs 5-7. Toch gaat het waarschijnlijk om een andere gelegenheid en om een andere menigte. De Heer zal bij verschillende gelegenheden dingen van dezelfde inhoud hebben gezegd, maar in woorden die passend zijn voor elk van die gelegenheden. Dat doen alle predikers die bij verschillende gelegenheden over dezelfde onderwerpen spreken, maar dat telkens op een iets andere wijze doen.

In deze toespraak wijst de Heer op het karakter dat Zijn onderwijs zal vormen in hen die het aannemen. Hij spreekt in de eerste plaats tot Zijn discipelen, terwijl de menigten meeluisteren (Lk 7:1). Hij heft Zijn ogen op naar Zijn discipelen, dat wil zeggen dat Hij als Meester een lagere plaats inneemt. Het onderwijs dat Hij geeft, wordt in en door Hem volmaakt in praktijk gebracht. Hij draagt geen lesstof over, maar een levensstijl, een gedrag waarin zichtbaar wordt Wie God is Die in vernedering in Christus tot de mens is gekomen.

Het verschil met de bergrede in het evangelie naar Mattheüs blijkt uit de aanspreekvorm die de Heer gebruikt. Hier richt Hij zich rechtstreeks tot Zijn discipelen. Hij spreekt hen aan en zegt met het oog op het koninkrijk van God dat het “van u” is. In Mattheüs spreekt Hij niet tot een bepaalde klasse, maar over een bepaalde klasse en zegt dat het koninkrijk der hemelen “van hen” is (Mt 5:3).

In het evangelie naar Mattheüs spreekt Hij over de kenmerken van hen die onderdanen zijn in het koninkrijk der hemelen, een koninkrijk dat door de verwerping van de Koning is uitgesteld, maar dat zal worden opgericht als Hij terugkeert. Ondertussen is het koninkrijk in verborgenheid opgericht, zoals Hij in de gelijkenissen in Mattheüs 13 duidelijk maakt. In de bergrede houdt Hij aan hen die in dat koninkrijk zijn als het ware de grondwet van dat koninkrijk voor waaraan zij zich hebben te houden. In het evangelie naar Lukas wijst Hij op een bijzonder kenmerk van hen die bij Hem horen, namelijk hun verbondenheid met Hem. In de beschrijving die Hij hier van Zijn discipelen geeft, blijkt Hij Zijn verwerping als een voldongen feit te veronderstellen. Zij delen in Zijn verwerping.

In de eersten die Hij gelukkig noemt, komt het genoemde verschil met wat in Mattheüs staat, duidelijk tot uiting. Lukas vermeldt dat de Heer Zijn discipelen persoonlijk en direct aanspreekt: “Gelukkig u, armen.” Mattheüs doet dat niet. Hij tekent uit de mond van de Heer op: “Gelukkig de armen van geest”, dat is algemeen en betrokken op de geest.

Zijn volgelingen zijn in alle opzichten arm. Zij hebben geen grote verbeelding en ook geen grote rijkdom. Zij lijken op Hem Die ter wille van ons arm is geworden (2Ko 8:9). Ze mogen dan nu wel arm zijn, maar straks krijgen ze het hele koninkrijk van God als hun ware rijkdom. Dit vooruitzicht is de reden dat de arme discipel zich gelukkig mag weten.

De ware discipel heeft ook honger, maar de Heer spreekt daarover het “gelukkig” uit. In Mattheüs verbindt Hij aan de honger ook ‘dorst’ en ‘naar gerechtigheid’. In Lukas is het weer algemeen. Discipelen hebben honger naar alles wat van God is en wat ze niet om zich heen in de wereld zien. De wereld heeft geen honger naar God, maar werpt Hem uit. De wereld jaagt het eigen belang na ten koste van alles en iedereen. Met God wordt geen enkele rekening gehouden.

De discipel hongert naar de tijd dat God door Christus op aarde zal regeren. Dan zal hij verzadigd worden. Al zijn verlangens naar wat van God is, zullen worden bevredigd. De hele situatie op aarde kan de discipel niet blij maken. Hij lijdt daaronder, het doet hem verdriet. Die situatie blijft echter niet voortduren. Als God door Christus op aarde zal regeren, zal hij lachen.

Omdat God nu nog niet in Christus op aarde regeert, maar juist is verworpen, zal dat ook het deel zijn van de discipelen van Christus. De mensen zullen hen haten en uitstoten en smaden. Hun naam zal met verachting worden genoemd. En dat allemaal omdat ze bij de verworpen Zoon des mensen horen. De Heer noemt hen gelukkig. Het is een gelukkig lot om te delen in de smaad die Zijn deel is.

Over wat de mensen hen zullen aandoen ter wille van Hem, hoeven ze niet te treuren. Daarover mogen ze zich integendeel verheugen. Dat hebben ze ook gedaan (Hd 5:41) en velen na hen. Door wat mensen hen aandoen ter wille van Hem, worden ze blij op aarde, terwijl de gedachte aan loon in de hemel hen extra blij mag maken. In het lijden dat hun wordt aangedaan, worden ze deelgenoten van de profeten die hebben geleden van de vaderen van deze vervolgers. Mensen die vervolgen, doen wat hun voorouders al hebben gedaan.

Lk 6:24-26 | ‘Wee’

24 Daarentegen wee u, rijken, want u hebt uw troost al. 25 Wee u die verzadigd bent, want u zult honger hebben. Wee u die nu lacht, want u zult treuren en wenen. 26 Wee wanneer alle mensen goed van u spreken; want op dezelfde wijze deden hun vaderen met de valse profeten.

Hier spreekt de Heer over een tegenovergestelde klasse van mensen. Het zijn mensen over wie Hij het “wee” uitspreekt. In de bergrede horen we dit niet. Dit zijn de mensen van de wereld, die zich aan haar vreugden en genoegens overgeven. Over hen spreekt Hij het “wee” uit, zoals Hij over de anderen het “gelukkig” uitspreekt. Het verschil wordt gemaakt door het wel of niet volgen van Hem. Hoewel het over een andere klasse van mensen gaat, spreekt Hij nog steeds tot “u”. Hij wil de discipelen ook dat op het hart binden.

Hij spreekt over de rijken in tegenstelling tot de armen in vers 20. De armen zijn de armen in algemene zin. Zo zijn ook de rijken de rijken in algemene zin. Niet alleen de materieel rijken, maar ook zij die rijk zijn aan geestelijke vermogens en daardoor menen op anderen te kunnen neerzien. Zij hebben later geen troost nodig, want zij leven al met de voor hen ‘troostrijke’ gedachte dat ze het helemaal hebben gemaakt en dat zonder God.

Hetzelfde geldt voor hen die verzadigd zijn. Zij hebben alles wat hun hart begeert. Ze vinden ook dat ze er voor anderen zijn geweest, waardoor ze ook innerlijk volle genoegdoening ervaren. Alle ellende in de wereld kunnen zij niet verhelpen, maar ze hebben toch maar gedaan wat ze konden. Aan God denken ze echter niet. Daardoor gaan ze eraan voorbij dat alle ellende in de wereld het gevolg is van de zonde van de mens die ook in hen is.

Er komt een tijd dat het afgelopen zal zijn met hun zelfvoldaanheid. Ook allen die het leven als een groot lachfestijn zien, zullen ontnuchterd worden. We kunnen denken aan carnaval. Mensen sparen er een jaar voor, leven ernaar toe en gooien alle remmen los als het zover is. Voor hen zou het hele leven carnaval mogen zijn. Ze gaan aan Gods rechten op de mens voorbij. Ook denken ze er niet aan dat door de zonde van de mens de wereld de Zoon van God heeft verworpen.

Wie niet in verbinding met Christus leeft, kan kort lachten, maar zal eeuwig treuren en huilen. De enige troost die deze mensen hebben, is het leven dat zij op dit moment op aarde genieten. De gelovigen daarentegen zullen met een eeuwige vertroosting worden vertroost als ze bij de Heer Jezus zijn (Lk 16:25).

De Heer waarschuwt ervoor dat een ware discipel niet door alle mensen wordt gewaardeerd. Door alle mensen gewaardeerd worden vormt een groot contrast met hen van wie de naam als slecht wordt verworpen ter wille van de Zoon des mensen (vers 22). Als alle mensen goed van iemand spreken, is die persoon een draaier, iemand die met iedereen meepraat en overal goed doet en zo meent iedereen tot vriend te hebben. Iemand op het verkeerde wijzen is er bij hen niet bij en zeker niet de prediking van het oordeel van God over de zonde. Zulke mensen lijken op de valse profeten die zeggen wat het volk graag hoort (Mi 2:11). Zulke profeten liggen goed bij het volk, maar niet bij God.

Lk 6:27-30 | Liefde voor vijanden

27 Maar tot u die hoort, zeg Ik: Hebt uw vijanden lief, doet wél aan hen die u haten, 28 zegent hen die u vervloeken, bidt voor hen die u smaden. 29 Bied aan hem die u op de wang slaat, ook de andere; en weiger aan hem die u de mantel afneemt, ook het onderkleed niet. 30 Geef aan ieder die van u vraagt, en eis het uwe niet terug van hem die het neemt.

Nu volgen aanwijzingen op welke manier de discipelen de geest van genade van de Heer kunnen tonen. Hij zendt Zijn discipelen nog niet uit, maar bereidt hen daarop voor. Het begint met liefde. Dat is de enig juiste gezindheid waarin genade kan worden betoond. Liefde komt voort uit het hart van God en is in Christus zichtbaar geworden. God en Christus zijn in de eerste plaats in deze verzen te zien. Alleen als er een innerlijke verbinding met de Heer Jezus is, kan de discipel deze dingen ook waarmaken, want dan is de liefde van God in zijn hart uitgestort (Rm 5:5). Liefde wordt het meest zichtbaar als die zich uit tegenover vijanden. Liefde die kan uitstromen en zelfs een vijand kan omarmen, is niet menselijk, maar Goddelijk.

De Heer spreekt tot Zijn discipelen als “u die hoort”. Het begint met het horen naar Hem. Liefde tot de Heer blijkt uit horen naar Hem. Vanuit de liefde die we in Hem zien, kan er goed worden gedaan aan mensen die ons haten. In het vervolg spreekt de Heer over diverse kanalen waarin de liefde kan uitstromen, in overeenstemming met de aard van de vijandschap die we tegenkomen. Elke vorm van vijandschap geeft gelegenheid tot een bepaalde uiting van liefde. Deze dingen zijn niet in praktijk te brengen door mensen die het wel willen, maar Hem niet kennen Die het volmaakt in praktijk heeft gebracht en Hem niet als hun leven hebben.

Zegenen is het goede toewensen. Dat doen aan hen die ons het kwade toewensen, is ware navolging van Christus. Als de Heer aan het kruis hangt, vraagt Hij Zijn Vader hun te vergeven die Hem hebben gekruisigd (Lk 23:34). Dat is uit zijn op zegen voor vervloekers. Als mensen ons smaden, gaan we voor hen bidden. De Heer zegt niet dat we moeten bidden voor onszelf, maar voor hen. Wat zullen we voor hen bidden?

De discipel die in liefde wandelt, zoekt geen vergelding als hij mishandeld wordt, maar is bereid nog meer mishandeling te ondergaan. Hij staat niet op zijn rechten, maar laat zich alles afnemen en is bereid er nog meer bij te geven. Dit is niet het onnozele en onverantwoordelijke omgaan met ons leven en ons bezit, maar de reactie op haat en smaad vanwege onze verbinding met de Heer Jezus. Zo heeft Hij gereageerd op wat Hem werd aangedaan.

Een discipel die in liefde wandelt, geeft waar dat gevraagd wordt. Hij geeft omdat God een Gever is en omdat de Heer Jezus Zichzelf heeft gegeven en hij dat heeft leren kennen voor zichzelf. Als iets van hem wordt afgenomen, als hij wordt onteigend omdat hij bij Christus hoort, zal hij niet op zijn rechten staan, als hij die al zou hebben. Zo is het voorgekomen dat aan christenen de gelegenheid is ontnomen om te studeren, of om een zaak te beginnen, waar anderen dat wel mochten. Christus heeft nooit van Zijn recht op het koningschap gebruikgemaakt. Het is Hem ontnomen en Hij heeft dat aanvaard.

Lk 6:31-36 | Wees ontfermend

31 En zoals u wilt dat u de mensen doen, doet <u> hun <ook> evenzo. 32 En als u liefhebt hen die u liefhebben, wat voor dank hebt u? Immers, ook de zondaars hebben lief die hen liefhebben. 33 En als u goeddoet aan hen die u goeddoen, wat voor dank hebt u? Ook de zondaars doen hetzelfde. 34 En als u leent aan hen van wie u hoopt [terug] te ontvangen, wat voor dank hebt u? Ook zondaars lenen aan zondaars om evenveel terug te ontvangen. 35 Hebt daarentegen uw vijanden lief, en doet goed, en leent zonder iets terug te hopen; en uw loon zal groot zijn, en u zult zonen van [de] Allerhoogste zijn, want Hij is goedertieren over de ondankbaren en bozen. 36 Weest ontfermend, zoals <ook> uw Vader ontfermend is.

De discipel is erop uit om anderen goed te doen. Hij denkt niet in negatieve termen. Hij denkt niet: Wat ik niet wil dat anderen mij aandoen, dat doe ik ook niet bij anderen. Hij denkt in positieve termen: Wat ik zou willen dat anderen mij aandoen, dat wil ik bij anderen doen. Ook dit is waar van God en Christus. De Heer Jezus is begonnen met goeddoen en Hij mocht erop rekenen dat daarna de mens Hem zou goeddoen.

De Heer spitst het voorgaande toe door erop te wijzen dat het niet gaat om het gedrag van discipelen onder elkaar. Als daar liefde is – en die behoort er te zijn –, dan is het niet moeilijk om lief te hebben. Dat levert geen speciale gevoelens van dankbaarheid bij anderen op. Het is iets wat ook onder zondaars wordt gevonden. Het is in dit opzicht niet kenmerkend voor het hebben van gevoelens van liefde. Het gaat om gevallen waarin liefde wordt geopenbaard die de ander niet verwacht.

Ook bij goeddoen gaat het erom dat dit niet gebeurt als een soort vergelding aan hen die ons hebben goedgedaan. Dan is er geen reden waarom de ander dankbaar zou zijn. De mensen in de wereld handelen op dezelfde manier. Als we geld lenen aan iemand die in geldnood zit en we doen dat met in ons achterhoofd de hoop dat we er iets aan verdienen, dat er een tegenprestatie komt in welke vorm ook, hebben we niet onbaatzuchtig, uit liefde, geleend. We zijn dan niet beter dan zondaars die ook alleen lenen als ze er zeker van zijn dat ze minstens het geleende bedrag terugkrijgen.

Het gaat om het liefhebben van en goeddoen en lenen aan vijanden. Als we dat doen zoals de Heer dat bedoelt en Zelf heeft gedaan, zullen we een groot loon ontvangen. Bovendien zullen we dan echte zonen van de Allerhoogste zijn. God heeft liefde gegeven, goedgedaan, geleend. Als wij dat doen, lijken we op Hem. “Allerhoogste” is de glorieuze Naam van God in het vrederijk, wanneer Hij alle machten heeft gelegd aan de voeten van de Zoon des mensen. God is ook nu al de Allerhoogste. Zijn verhevenheid boven alle dingen komt op bijzondere wijze tot uiting in Zijn verhevenheid boven het kwaad.

Wat een bemoediging voor discipelen die omgeven zijn door het kwaad en soms denken dat ze erdoor overwonnen worden. De Allerhoogste is erboven verheven. Die verhevenheid laat Hij zien in Zijn goedertierenheid, dat is Zijn volle goedheid over ondankbaren en bozen in plaats van hen te verdelgen. Als wij zo doen, zijn we echte zonen die op hun Vader lijken. Dit is zoonschap zoals de Heer het bedoelt, zoonschap dat tot een vreugde voor de Vader is. Met dit gedrag is zelfs loon verbonden.

De Heer vat het voorgaande in één woord samen: ontferming. Alle mensen hebben behoefte aan ontferming. De Vader heeft Zich over de discipelen ontfermd. In het gevoel van die ontferming kunnen de volgelingen van de Heer naar alle mensen om hen heen gaan om het voorgaande onderwijs in praktijk te brengen. Zonen voelen zich niet boven anderen verheven en oordelen niet. Die gezindheid en houding worden in het volgende gedeelte voorgesteld.

Lk 6:37-42 | Het oordelen van anderen

37 En oordeelt niet en u zult geenszins worden geoordeeld; veroordeelt niet en u zult geenszins worden veroordeeld; laat los en u zult worden losgelaten; 38 geeft en u zal worden gegeven; een goede, ingedrukte, geschudde, overlopende maat zal men in uw schoot geven; want met de <zelfde> maat waarmee u meet, zal u ook worden gemeten. 39 Hij nu sprak ook een gelijkenis tot hen: Kan soms een blinde een blinde leiden? Zullen zij niet beiden in een kuil vallen? 40 Een discipel is niet boven zijn meester; ieder echter die volmaakt is, zal zijn als zijn meester. 41 En wat ziet u de splinter in het oog van uw broeder, maar de balk in uw eigen oog merkt u niet? 42 <Of> hoe kunt u tot uw broeder zeggen: Broeder, laat mij de splinter in uw oog wegdoen, terwijl uzelf de balk in uw oog niet ziet? Huichelaar, doe eerst de balk uit uw oog weg, en dan zult u helder zien om de splinter in het oog van uw broeder weg te doen.

Als het voorgaande onderwijs ter harte is genomen, dreigt een ander gevaar. Dat gevaar is het zich beter voelen dan anderen, zich boven anderen verheven voelen. Zo is God niet opgetreden in deze wereld. Als de discipel dat vergeet, krijgt een geest van kritiek vat op hem die zich uit in het leveren van kritiek op alles wat niet beantwoordt aan dit eerdere onderwijs.

De Heer waarschuwt Zijn discipelen voor een hooghartige geest, de eigendunk om over alles een oordeel te kunnen en te moeten vellen. Oordelen is het zich vormen van een uitgesproken mening over iets wat iemand doet en waarvan wordt geoordeeld dat het niet goed is, zonder dat dit oordeel de discipel toekomt. Veroordelen is het afschrijven van iemand die naar het oordeel van de discipel niet juist handelt. De discipel moet ermee rekenen dat hij, zoals hij oordeelt en veroordeelt, zelf zal worden geoordeeld en veroordeeld.

De Heer zegt het in negatieve vorm. Als je het niet doet, zal het ook niet met jou gebeuren. Daarom moeten we onze eigen mening over anderen loslaten, we moeten anderen de vrijheid geven en ze aan de Heer overlaten. We zullen dat zelf als een ware bevrijding ervaren. Altijd maar menen over alles een oordeel en veroordeling te moeten hebben is gebondenheid. Als we leren loslaten, zullen we in ware vrijheid leven, dat is de Heer kunnen dienen zoals Hij het graag wil. In plaats van op anderen kritiek te leveren, moeten we anderen geven. Als we dat doen, zullen we ook vergelding ontvangen en wel op een indrukwekkend overvloedige wijze.

De Heer haalt hiervoor een voorbeeld aan van de markt. Iemand die koren kocht, kocht dat in een maat. De koopman deed daar het koren in. Hij kon het daar losjes in strooien, maar hij kon ook proberen er zoveel mogelijk in te doen door het koren in te drukken en te schudden. Hij kon er zelfs een kop op doen, zodat de maat overliep. Zo zal God met ons in overvloed handelen. We zullen van God ontvangen boven wat we werkelijk hebben verdiend. Het algemene beginsel is dat ons wordt gedaan, zoals we zelf hebben gedaan. Dit gaat op zowel voor kritiek oefenen als voor geven.

In een gelijkenis spreekt de Heer Jezus over het zichtbaar maken van Gods eigenschappen. God kunnen we niet zien, maar Zijn zonen zijn wel te zien. Het kan om echte zonen gaan, zij die door Christus ziende zijn gemaakt en daardoor God kennen en Zijn eigenschappen kunnen vertonen. Het kan echter ook gaan om hen die zich aanmatigen met God in verbinding te staan. Zij zeggen Hem te kennen en werpen zich op als leidslieden voor anderen. De Heer spreekt ons aan op onze belijdenis, op wat we voorgeven te zijn en aan anderen laten zien. Menen we dat we zien en dat we anderen kunnen leiden? In elk geval kan een blinde niet een blinde leiden. Een blinde is iemand die geen zicht op Christus heeft.

Als we niet op Hem zien en op Hem lijken, kunnen we nooit een ander de goede weg wijzen. We komen dan om, met hen die achter ons aan komen. Dat kunnen onze kinderen zijn, dat kunnen medechristenen zijn. Een discipel moet zich niet aanmatigen meer te zijn dan zijn meester. Een echte discipel wil op zijn meester lijken, zoals een echte zoon op zijn vader wil lijken. En dat niet slechts een beetje, in enkele aspecten, maar in alles. “Volmaakt” is iemand die volkomen onderwezen is en geheel is gevormd door het onderwijs van de meester en daardoor op hem lijkt. Hij zal gelijk zijn aan zijn meester in alles waarin hij door deze meester is gevormd. Christus was en is de volmaaktheid en wij groeien in alle dingen op tot Hem, tot de maat van de volle wasdom van de volheid van Christus (Ef 4:13; Ko 1:28).

Misschien is ons probleem niet zozeer dat we blind zijn. We zien wel, we kennen de Heer, maar ons probleem kan zijn dat we zo weinig op Hem zien. We zijn weliswaar niet blind, maar we zijn wel zwaar beperkt in ons gezichtsvermogen en dat zonder het zelf in de gaten te hebben. We menen zelfs dat we zo scherp zien, dat we de splinter in het oog van onze broeder kunnen opmerken. Het is alleen tragisch dat we niet in de gaten hebben dat we zelf een balk in ons oog hebben. De Heer gebruikt deze overdrijving om aan te geven hoe blind we kunnen zijn voor onze eigen tekorten, terwijl anderen die duidelijk opvallen. En wij maar denken dat we het geringe tekort in het leven van onze broeder haarscherp kunnen beoordelen.

We moeten twee dingen leren kennen: Wie de Heer is en wie we zelf zijn. Iemand die de balk in zijn eigen oog niet ziet, heeft zijn oog niet op de Meester gericht en kent zichzelf niet. Het gaat nog verder. Er is niet alleen de aanwezigheid van de balk in het eigen oog en het ondanks dat waarnemen van de splinter in het oog van de ander. Er is ook nog de aanmatiging wel even de splinter uit het oog van de broeder weg te doen zonder ook maar de geringste aanvoeling te hebben van de balk in het eigen oog.

Discipelen kunnen helemaal blind zijn voor hun eigen opzichtige fouten waar velen in hun omgeving zich aan irriteren. Het is werkelijk verbijsterend hoe zulke mensen met gemak een kleine onhebbelijkheid in een medediscipel aanwijzen waaraan ze zich irriteren en nota bene dan ook nog aanbieden wel even die in hun ogen irritante onhebbelijkheid te verwijderen. De Heer noemt zulke discipelen huichelaars. Zij moeten eerst maar eens naar zichzelf kijken. Pas als ze zichzelf in Gods licht hebben gezien en veroordeeld, kunnen ze een ander tot hulp zijn.

Lk 6:43-45 | Elke boom heeft zijn eigen vrucht

43 Want er is geen goede boom die bedorven vrucht voortbrengt, en evenmin een bedorven boom die goede vrucht voortbrengt; 44 want elke boom wordt aan zijn eigen vrucht gekend; want men plukt geen vijgen van dorens en men oogst geen druiven van een braamstruik. 45 De goede mens brengt uit de goede schat van zijn hart het goede voort, en de boze brengt uit de boze [schat] het boze voort; want uit [de] overvloed van [het] hart spreekt zijn mond.

Een handelwijze als die van de man met de balk is een bedorven vrucht. De man is geen goede boom. Omdat hij een bedorven boom is, brengt hij geen goede vrucht voort. Het zelfoordeel van de vorige verzen wordt toegepast op de bomen. Het oordelen van zichzelf zorgt er niet alleen voor dat er goede vrucht kan komen, maar zorgt er vooral voor dat de persoon zelf een goede boom wordt. Een boom wordt gekend niet alleen aan goede of slechte vruchten, maar ook aan zijn eigen vrucht. Elke boom brengt die vrucht voort die in overeenstemming is met zijn eigen aard. De christen draagt de vruchten van de natuur van Christus. Het gaat om het hart en om werkelijke gehoorzaamheid in de praktijk.

Ware goedheid kan alleen voortkomen uit een goed hart. Van de boom en de vrucht gaat de Heer over op het hart. Als daarin Christus als de goede schat wordt gekoesterd, komt uit dat hart het goede voort. Zo iemand is een goed mens. Het omgekeerde is dat iemand die niet Christus als een goede schat in zijn hart heeft, een slecht mens is. In zijn hart zit een slechte schat. Hij denkt alleen aan zichzelf. Wat er uit hem voortkomt, is slecht.

Wat voor schat iemand in zijn hart heeft, blijkt uit de woorden die hij spreekt. Iemand die gekenmerkt wordt door het steeds maar leveren van kritiek, die altijd maar negatief over anderen praat, is een slecht mens. De discipel die geleerd heeft van de Meester, is erop uit anderen goed te doen. Dat zal blijken uit zijn spreken. Hij zal goede dingen zeggen over de Heer Jezus en over de Zijnen en er voor anderen willen zijn, zoals de Heer Jezus er voor anderen was. Zo waren de gelovigen in Rome mensen van wie Paulus kon zeggen dat ze “vol goedheid” waren (Rm 15:14), terwijl hij eerder heeft gezegd dat de mens van nature geen goed doet (Rm 3:12).

Lk 6:46-49 | Twee fundamenten

46 En waarom noemt u Mij Heer, Heer, en doet niet wat Ik zeg? 47 Ieder die tot Mij komt en Mijn woorden hoort en ze doet, Ik zal u tonen aan wie hij gelijk is. 48 Hij is gelijk aan een mens die een huis bouwde; hij groef, diepte uit en legde een fundament op de rots. Toen er nu een stortvloed kwam, sloeg de waterstroom tegen dat huis en was niet in staat het te doen wankelen, omdat het goed gebouwd was. 49 Wie echter hoort en niet doet, is gelijk aan een mens die een huis bouwde op de aarde, zonder fundament, waar de waterstroom tegenaan sloeg; en het stortte terstond in, en de verwoesting van dat huis was groot.

Het komt erop aan of we de Heer werkelijk als Heer erkennen. We kunnen Hem wel als “Heer, Heer” aanspreken en Hem zo op overdreven wijze met de mond ‘Heer’ noemen, maar als we niet doen wat Hij zegt, is het een leugen. In dit opzicht gaat het er niet om wat we belijden, maar wat we doen, wat we laten zien in ons leven.

De Heer geeft aan waaraan de ware discipel gelijk is die naar Zijn woorden luistert en ernaar handelt. Hij illustreert dat met een aansprekend voorbeeld. De discipel die hoort naar de woorden van de Meester, zal dat laten zien door hard te werken aan een goed fundament voor zijn levenshuis. Zo iemand is diep doordrongen van de gevaren die zijn leven bedreigen. Om voor zijn levenshuis een betrouwbaar fundament te hebben steekt hij af naar de diepte. Hij is niet oppervlakkig bezig, maar graaft alles uit zijn leven weg wat geen houvast biedt. Hij wil een goed fundament hebben. Dat biedt alleen de rots. De rots is een beeld van Christus (Mt 16:18; 1Ko 10:4). Hij is het fundament (1Ko 3:11).

Als een discipel zijn huis daarop heeft gebouwd, kunnen er stortvloeden en waterstromen komen, maar zijn huis wankelt niet. Het is goed gebouwd omdat het op de rots staat. Er is diep gegraven in de ziel, waardoor alle zondigheid naar boven is gekomen en in Gods licht is beleden en geoordeeld. Wie diep gegraven heeft, heeft leren zeggen “ik ellendig mens” (Rm 7:24). Vervolgens komt hij op de rots: “God zij echter dank door Jezus Christus onze Heer!” (Rm 7:25). Dan is er voor hem geen veroordeling meer (Rm 8:1). De woorden van Christus zijn de rots. Door acht te geven op Zijn woorden overleven we elke aanval van de tegenstander. Als iemand zo zijn geloof bewijst uit zijn gehoorzaamheid, zal hij nooit bewogen of beschaamd worden.

Er zijn echter ook mensen die wel naar de woorden van Christus luisteren, maar er niet naar handelen. Zij zetten zich niet in om te graven en uit te diepen. Zij bouwen hun huis “op de aarde”, omdat ze menen dat de “aarde”, dat wil zeggen de aardse dingen, voldoende basis biedt voor hun leven. Als de waterstromen komen, blijkt dat die dingen geen fundament zijn. Dat levenshuis stort in en de verwoesting van dat huis is groot. Het wordt een ruïne.

We kunnen het ‘huis’ ook toepassen op het ‘huis’ van de christenheid (vgl. 2Tm 2:20) en het ‘huis’ van Israël (vgl. Hb 8:8). De woorden “wie echter hoort en niet doet” geven precies aan wat de christenen en de Joden heeft gekenmerkt. Als de Heer terugkomt in heerlijkheid, zal de zwaarste slag van het oordeel niet de heidenvolken treffen die nooit het Woord van God hebben gehoord, maar de belijdende Joden en de belijdende christelijke volken tot wie het Woord van God in rijke mate is gekomen. Zij hebben het evangelie gehoord, maar er geen gehoor aan gegeven.

Lukas 7

Lk 7:1-10 | De hoofdman van Kapernaüm

1 Nadat Hij al Zijn woorden ten aanhoren van het volk had voleindigd, ging Hij Kapernaüm binnen. 2 Een slaaf van een hoofdman nu, die hem dierbaar was, was ziek en lag op sterven. 3 Daar hij nu van Jezus had gehoord, zond hij oudsten van de Joden naar Hem toe met het verzoek te komen en zijn slaaf te behouden. 4 Toen zij nu bij Jezus waren gekomen, smeekten zij Hem dringend aldus: Hij is het waard dat U dit voor hem doet, 5 want hij heeft ons volk lief en heeft zelf de synagoge voor ons gebouwd. 6 Jezus nu ging met hen mee. Toen Hij echter niet ver meer van het huis was, zond de hoofdman vrienden om tot Hem te zeggen: Heer, doe geen moeite, want ik ben niet belangrijk genoeg dat U onder mijn dak binnenkomt. 7 Daarom heb ik ook mijzelf niet waard geacht naar U toe te komen; maar spreek met een woord en laat mijn knecht gezond worden. 8 Want ook ik ben een mens onder gezag [van anderen] gesteld en heb soldaten onder mij; en ik zeg tot deze: Ga, en hij gaat; en tot een ander: Kom, en hij komt; en tot mijn slaaf: Doe dit, en hij doet het. 9 Toen Jezus nu dit hoorde, verwonderde Hij Zich over hem; en Hij keerde Zich om naar de menigte die Hem volgde en zei: Ik zeg u, zelfs in Israël heb Ik zo’n groot geloof niet gevonden. 10 En toen zij die waren gezonden, waren teruggekeerd in het huis, vonden zij de <zieke> slaaf gezond.

De Heer is klaar met Zijn onderwijs voor Zijn discipelen, maar het volk heeft meegeluisterd. Ook zij zijn door Hem aangesproken. De woorden, Zijn woorden, zijn woorden van geest en leven (Jh 6:63). Als we Zijn woorden horen, kunnen we niet neutraal blijven.

Dan gaat de Heer Kapernaüm binnen. In de geschiedenis die Lukas optekent, zien we wat het geloof in Zijn woord in de praktijk betekent, en dat bij een heidense hoofdman. In Kapernaüm is een hoofdman die een slaaf heeft die hem dierbaar is. Dat is een opmerkelijke verhouding. Een slaaf was normaal gesproken een ‘ding’. Dat de slaaf dierbaar is voor de hoofdman, zegt iets van de hoofdman en het zegt iets van de slaaf.

Nu is deze slaaf ziek en ligt zelfs op sterven. De hoofdman zal van alles hebben gedaan om zijn zieke slaaf gezond te krijgen, maar niets heeft geholpen. In zijn uiterste nood neemt hij zijn toevlucht tot de Heer Jezus Die daar net de stad binnenkomt. Hij heeft al van Hem gehoord. Hij kijkt hoog tegen Hem op, zoals verderop blijkt (vers 6). Daarom gaat hij niet zelf naar de Heer, maar zendt hij oudsten van de Joden naar Hem toe. Dat is een erkenning van de uitverkorenheid van dat volk als de middelaar tussen God en de heidenen. Het gebruikmaken van de oudsten van de Joden om de zegen van de Heer te krijgen is een beeld van wat in de toekomst zal gebeuren, wanneer de volken zullen erkennen dat God met Zijn volk is (Zc 8:23).

Deze oudsten zijn onder de indruk van de macht van Christus. Ze geloven dat Hij in staat is de zieke slaaf beter te maken. Ze smeken Hem het te doen omdat naar hun beoordeling de hoofdman het waard is. Zij geven een goed getuigenis van hem. Dit is geen belijdenis onder dwang. Zowel hun geloof in de Heer Jezus als hun waardering voor de hoofdman is echt, maar ze beoordelen de heiden wel helemaal naar zijn houding tegenover hen. Dat is typisch Joods. In plaats van te zien dat hun eigen wet hen veroordeelt, zien ze zichzelf als boven de heidenen staan. Ze zijn ‘ik’ gericht.

De hoofdman heeft God lief en hij heeft het volk van God lief. Dat blijkt uit zijn bouwen van de synagoge. Gods Geest heeft hem al aangeraakt. We zien hoe hij niet alleen de oudsten, maar ook zijn vrienden gebruikt, die meer de taal spreken van zijn eigen hart. Als hij de zuivere gevoelens van zijn hart laat spreken en zijn vrienden bemiddelen als zijn tweede gezantschap, zegt hij: “Heer, doe geen moeite, want ik ben niet waard dat U onder mijn dak komt.” We zien hier twee dingen: het diepe besef dat hij heeft van de heerlijkheid van de Heer Jezus en het daarmee overeenkomende diepe besef van zijn eigen geringheid. De hoofdman ziet zichzelf als niet waardig (vgl. verzen 4-5).

De oudsten hebben zijn bouwen van hun synagoge als een verdienste naar voren gebracht. De hoofdman zelf doet geen beroep op zijn bouwen van de synagoge voor de Joden als een verdienste waardoor hij de Heer wel gunstig zou stemmen en tot handelen zou bewegen. Hij vertrouwt volledig op de volmacht van het woord van de Heer en Zijn genade waardoor in zijn nood zal worden voorzien. Voor ons moet het ook voldoende zijn dat Hij ‘een woord spreekt’. Het is het geloof dat Hem eenvoudig op Zijn woord neemt, zonder acht te slaan op gevoel of ervaring.

Hij ziet in Christus een Persoon Die over alle dingen gezag heeft, zoals hijzelf gezag heeft over zijn soldaten en slaven. Hij ziet in de Heer ook een Persoon Die onder gezag van een Ander gesteld is, zoals hij dat ook is. Hij weet niets af van de Messias, maar hij erkent in Christus de afhankelijkheid van God en de macht van God. Dit is niet zomaar een gedachte, dit is geloof, en zo’n geloof is in Israël niet te vinden.

Lukas vermeldt ook het geweldige resultaat van het geloof van de hoofdman. De oudsten en de vrienden zien, wanneer ze thuiskomen, de zieke slaaf gezond. Van dit handelen van de Heer is een groot getuigenis uitgegaan. Velen zijn er getuigen van. Er zal ook geloofsovertuiging en veel dankbaarheid tegenover Hem zijn geweest.

Lk 7:11-17 | De jongeman van Naïn

11 En het gebeurde vervolgens dat Hij naar een stad ging, Naïn geheten, en met Hem gingen <vele van> Zijn discipelen en een grote menigte. 12 Toen Hij nu de stadspoort naderde, zie, een gestorvene werd uitgedragen, een eniggeboren zoon van zijn moeder, en zij was weduwe, en een aanzienlijke menigte uit de stad was bij haar. 13 En toen de Heer haar zag, werd Hij met ontferming over haar bewogen en zei tot haar: Ween niet. 14 En Hij kwam naderbij, raakte de baar aan en de dragers stonden stil; en Hij zei: Jongeman, Ik zeg je, sta op. 15 En de dode ging overeind zitten en begon te spreken. En Hij gaf hem aan zijn moeder. 16 En vrees beving allen en zij verheerlijkten God en zeiden: Een groot Profeet is onder ons verwekt, en: God heeft Zijn volk bezocht. 17 En dit woord over Hem ging uit in heel Judéa en in de hele omtrek.

De genade van God in Christus vervolgt zijn weg. Op die weg ligt ook Naïn. De Heer gaat daarheen, met in Zijn gevolg twee soorten mensen: veel van Zijn discipelen en een grote menigte. Als Hij met de vele mensen om Zich heen de stadspoort nadert, komt Hem een stoet tegemoet met in hun midden een gestorvene. Het is de eniggeboren zoon van zijn moeder, een weduwe. Israël is als die weduwe, zonder man. Israël heeft een eniggeboren Zoon op Wie het zijn hoop had moeten stellen. En juist Hij zal in de dood gaan en daarmee zal alle hoop van het volk verdwijnen. Israël zal Hem zelf ter dood brengen.

Bij de weduwe zijn ook veel mensen. Zo ontmoeten hier twee grote groepen mensen elkaar. Het middelpunt van de ene menigte is het Leven. Het middelpunt van de andere menigte is de dood. De Heer ziet de moeder, de weduwe. Zij is beroofd van haar laatste steun en vreugde. Haar man was al gestorven en nu moet ze haar zoon naar het graf brengen. Zo vindt er bij de stadspoort, de plaats waar recht wordt gesproken, de confrontatie plaats tussen het leven en de dood. Een van beide menigten zal ruimte moeten maken voor de andere. Wie heeft het recht van doorgang?

Menselijk bezien heeft de dood het laatste woord. De dood heeft het recht aan zijn kant. De dood is immers het rechtvaardige loon van de zonde (Rm 6:23)? Als de dood echter wordt geconfronteerd met het Leven, verliest de dood zijn recht en elke aanspraak erop. Lukas merkt op dat “de Heer” de moeder ziet. Hij, de Heer, heeft het gezag over leven en dood. De dood zal moeten wijken voor de aanspraken van Hem Die dood geweest is en weer levend is geworden tot in alle eeuwigheid (Op 1:18).

Als de Heer haar ziet – en Hij kent haar hele leven en haar verdriet –, wordt Hij “met ontferming over haar bewogen”. Dit woord ‘ontferming’ komt drie keer voor in Lukas: bij de Samaritaan over de man die in handen van rovers is gevallen (Lk 10:33), bij de vader over zijn jongste zoon als hij deze van ver ziet komen (Lk 15:20) en hier in vers 13. Vervolgens spreekt de Heer de troostvolle woorden: “Ween niet.” Dat kan Hij zeggen, de Bron van alle troost. Hij spreekt die woorden tot haar, zonder dat er een hoorbaar beroep door de weduwe op Hem is gedaan. Hij handelt vanuit Zijn eigen volheid van genade. Er is bij de vrouw geen geloof te zien, we zien slechts genade en medegevoel van de kant van de Heer.

Dan komt Hij Die het leven is naderbij. Hij raakt de baar aan en de dragers staan stil. Waarom raakt Hij de baar aan? Omdat Hij Zich daarmee vereenzelvigt. Die baar is Zijn baar. Het ziet vooruit naar Zijn dood die Hij zal smaken voor anderen waardoor Hij het leven aan anderen kan meedelen. Ieder ander mens wordt door deze aanraking verontreinigd, maar bij Hem is het andersom. Wat Hij aanraakt, wordt door Zijn reinheid rein. We hebben dat gezien bij de aanraking van de melaatse (Lk 5:13). Bij de aanraking van de dode zien we dat Zijn machtige hand de dood tot staan brengt.

Dan spreekt Hij woorden van leven. Hij spreekt de dode toe en de dode gehoorzaamt. Hij die gestorven is, is een jongeman, iemand die in de kracht van zijn leven in de greep van de dood is gekomen. De dood moet zijn greep op deze jongeman loslaten als hij de Zoon van God met gezag hoort zeggen: “Ik zeg je, sta op” (vgl. Jh 5:25).

Het resultaat laat niet op zich wachten, maar is er direct. De dode gaat overeind zitten. De eerste uiting van leven is dat hij gaat spreken. Dat is ook het resultaat bij iedere bekering. Als iemand uit de dood is overgegaan in het leven, zal hij daarvan getuigen. Dan geeft de Heer hem aan zijn moeder. Hij weet wat de jongeman nodig heeft en Hij weet wat de moeder nodig heeft. Hij plaatst ze beiden in de verhouding terug die ze hadden, voordat de dood tussenbeide kwam. Hij heeft de familieverbanden ingesteld.

Hij geeft de jongeman niet de opdracht Hem te volgen. De jongeman moet er zijn voor zijn moeder. Dat is de opdracht die de Heer hem geeft. En de moeder krijgt haar troost en haar steun terug. Er staat zo opmerkelijk dat Hij hem aan haar geeft, Hij is de Gever van elke goede gave. Eenmaal zal Israël de eniggeboren Zoon terugkrijgen. Dat is als Hij is opgestaan uit de doden en terugkeert naar Zijn volk.

Wat hier gebeurt, maakt weer grote indruk en God wordt verheerlijkt. Allen zien dat God in Christus aanwezig is en dat God in Hem Zijn volk bezoekt. Hij is voor hen echter niet meer dan een groot profeet, iemand in de rij van andere grote profeten. Ze zien niet dat Hij de Messias is. Toch zorgt wat Hij heeft gedaan ervoor dat in de wijde omtrek “dit woord over Hem” bekend wordt dat God Zijn volk heeft bezocht.

Lk 7:18-23 | De vraag van Johannes de doper

18 En de discipelen van Johannes berichtten hem over dit alles. 19 En Johannes riep twee van zijn discipelen bij zich en zond hen naar de Heer om te zeggen: Bent U Degene Die zou komen, of moeten wij een ander verwachten? 20 Toen nu de mannen bij Hem waren gekomen, zeiden zij: Johannes de doper heeft ons naar U toe gezonden om te zeggen: Bent U Degene Die zou komen, of moeten wij een ander verwachten? 21 (Op dat ogenblik genas Hij velen van ziekten en kwalen en boze geesten en aan vele blinden schonk Hij het gezicht.) 22 En Hij antwoordde en zei tot hen: Gaat heen en bericht Johannes wat u hebt gezien en gehoord: blinden kunnen weer zien, kreupelen lopen, melaatsen worden gereinigd en doven horen, doden worden opgewekt, aan armen wordt het evangelie verkondigd; 23 en gelukkig is hij die over Mij niet ten val komt!

Ook de discipelen van Johannes de doper horen alles wat er van de Heer Jezus wordt verteld. Misschien hebben sommigen zelf Hem wel daden zien verrichten. Ze doen hiervan verslag aan Johannes in de gevangenis. Als Johannes dit allemaal hoort, raakt hij vertwijfeld. Hij zit in de gevangenis, en de Heer, Die hij heeft aangekondigd, is aan een rondreis bezig waarop Hij allerlei wonderen doet. Is Hij het koninkrijk aan het vestigen en vergeet Hij Zijn voorloper? Hij heeft Hem aangekondigd, hij heeft op Hem gewezen en Hem gedoopt. Waarom bevrijdt Hij hem dan niet? Hij wil weten Wie het is van Wie hij zulke dingen hoort. Met die vraag zendt hij twee van zijn discipelen naar de Heer.

Johannes is zijn geloof niet kwijt, maar is in verwarring gebracht. Op zichzelf genomen is het goed dat hij ermee naar de Heer gaat, naar het juiste adres. De Heer ontvangt de discipelen. Ze zeggen van wie ze komen en waarom Johannes hen heeft gestuurd. De vraag is eenvoudig. Is Hij de beloofde Messias of moeten ze toch uitzien naar de ware Messias? De vraag is misschien begrijpelijk, maar hij komt voort uit verkeerde verwachtingen. Lukas vermeldt dat, op het ogenblik dat de vraag wordt gesteld, de Heer bezig is met het verrichten van een overvloed aan weldaden. De vraag wordt beantwoord door alles waar Hij mee bezig is, wat Hij laat zien.

Dat is dan ook een deel van het antwoord dat de Heer aan de discipelen van Johannes geeft. Hij zegt niet: ‘Zeg maar tegen Johannes dat Ik de Messias ben.’ Ze mogen hem gaan vertellen wat ze met hun eigen ogen hebben gezien en wat ze met hun eigen oren hebben gehoord. Hij wijst op Zijn daden en op Zijn boodschap. Maar dat is toch juist wat Johannes heeft horen vertellen in de gevangenis en wat hem zo aan het twijfelen heeft gebracht? Wat voegt dat toe aan wat Johannes al wist?

De Heer heeft inderdaad voor Johannes geen andere boodschap dan Hij voor het hele volk heeft, maar Hij brengt het op een nieuwe en frisse manier tot hem. Hij is niet gekomen om recht uit te oefenen, maar om genade te bewijzen. Een verkeerde kijk op Zijn handelen of verkeerde gedachten over hoe Hij zou moeten handelen, doet ook ons wel eens twijfelen aan Hem.

De Heer spreekt het “gelukkig” uit over hen die Hem niet afwijzen omdat Hij niet aan hun verwachtingen beantwoordt. Wie Hem volgt en vertrouwt ondanks dat hij soms niet begrijpt waarom dingen zo lopen, is gelukkig. Johannes heeft Hem niet afgewezen, maar de Heer wil met deze woorden Johannes zeggen dat hij mag blijven geloven dat hij de Messias heeft aangekondigd. Johannes hoeft daaraan niet te twijfelen, ondanks zijn gevangenschap.

Lk 7:24-30 | De Heer spreekt over Johannes

24 Toen nu de boden van Johannes waren weggegaan, begon Hij tot de menigten te zeggen over Johannes: Wat bent u in de woestijn gaan aanschouwen? Een riet door wind bewogen? 25 Maar wat bent u gaan zien? Een mens in zachte kleren gekleed? Zie, zij die prachtig gekleed gaan en in weelde leven, zijn in de paleizen. 26 Maar wat bent u gaan zien? Een profeet? Ja, Ik zeg u, zelfs meer dan een profeet. 27 Deze is het van wie geschreven staat: ‘Zie, Ik zend Mijn bode voor U uit, die Uw weg voor U heen zal bereiden’. 28 <Want> Ik zeg u: onder hen die uit vrouwen geboren zijn, is niemand groter <profeet> dan Johannes; maar de geringste in het koninkrijk van God is groter dan hij. 29 (En al het volk dat dit hoorde en de tollenaars rechtvaardigden God, daar zij waren gedoopt met de doop van Johannes; 30 de farizeeën en de wetgeleerden echter hebben de raad van God voor zichzelf terzijde gesteld, daar zij niet door hem waren gedoopt.)

Na de boodschap die de Heer voor Johannes heeft, heeft Hij een woord over Johannes tot de menigten. De menigten moeten niet denken dat Johannes een twijfelaar is die ook maar wat heeft geroepen en nu het geloof in zijn eigen boodschap is kwijtgeraakt.

De Heer spreekt de menigten in hun geweten aan. Toen ze naar Johannes uitliepen in de woestijn, waarom hebben ze dat gedaan? Wat wilden ze gaan zien? Zagen ze toen een twijfelende man, een slappeling, die nu eens dit en dan weer wat anders zei? Een man die zijn woorden liet bepalen door de omstandigheden, net als een riet daarheen buigt waarheen de wind waait? Was zijn prediking niet krachtig geweest? En wat hebben ze ermee gedaan? Of hadden ze gedacht een man te zien die er prachtig uitzag, indrukwekkend als verschijning vanwege de glans van zijn kleding? Als ze dat hadden gedacht, hadden ze niet naar de woestijn, maar naar een paleis moeten gaan. De prediking van Johannes en zijn hele optreden getuigden van grote kracht en soberheid.

Maar wat waren ze gaan zien? Een profeet toch? Wel, ze hebben hem gezien. Maar daarbij had het niet moeten blijven. Ze hadden vooral moeten luisteren naar zijn prediking en ernaar moeten handelen! De man die ze hebben gezien in de woestijn, is een bijzondere profeet. De Heer wil de menigten de werkelijkheid van het optreden van Johannes nog eens met kracht onder de aandacht brengen, want Hij wil hun geweten bereiken, zodat ze Hem zullen aannemen.

Johannes is niet zomaar een profeet. Zijn optreden is voorzegd in de Schrift. Er is over hem geschreven dat hij als bode voor “U”, dat is Jahweh, dat is de Messias, uit is gezonden om Zijn weg te bereiden. Weten de menigten dat wel?! En heeft Johannes Hem niet aangewezen als de Messias en heeft Hij in Zijn woorden en daden niet bewezen dat Hij het is? En wat doen zij met Hem? Nemen ze Hem aan als Messias langs de weg van bekering en berouw, zoals Johannes heeft gepredikt of willen ze alleen maar profiteren van Zijn goedheid?

Nadat de Heer als het bijzondere van Johannes heeft aangetoond dat hij als profeet in de Schriften is aangekondigd, zegt Hij dat er nooit een groter profeet is geboren dan Johannes. Johannes gaat alle voorgaande profeten te boven. Allen hebben de komst van de Messias aangekondigd, maar alleen Johannes heeft met zijn vinger de Messias kunnen aanwijzen en kunnen zeggen: Hij is het. Van alle profeten is hij de enige die heeft kunnen prediken dat het koninkrijk nabij is gekomen.

Vervolgens maakt de Heer de vergelijking tussen Johannes de doper en allen die in het koninkrijk van God zijn en zegt dat de geringste in het koninkrijk van God groter is dan deze grootste profeet die ooit uit vrouwen is geboren. Hoe kan dat? Dat kunnen we alleen begrijpen als we bedenken dat het hier niet gaat om een vergelijking van personen, maar om een vergelijking van positie. Het gaat om het contrast tussen de positie van de gelovigen in het Oude Testament en die van de gelovigen in het Nieuwe Testament.

“Groter” heeft niet met de persoon, maar met de positie te maken. Als het zou gaan om een vergelijking van de persoon, welk lid van de gemeente zou zich dan met Johannes de doper durven vergelijken? De wet en de profeten gaan tot op Johannes (Mt 11:13), want met de komst en verwerping van Christus is een nieuw tijdperk aangebroken. Het koninkrijk van God is niet opgericht in kracht en majesteit, maar in verborgenheid. Ieder mens die zich bekeert, schaart zich achter een op aarde verworpen Christus en wordt verbonden aan een Heer in de hemel. Dit is het deel van de gemeente.

De gemeente is niet zoals Johannes de vriend van de Bruidegom (Jh 3:29), maar de bruid. Ieder die tot de gemeente behoort, is dan ook groter dan hij. Johannes behoorde niet tot het koninkrijk van God, dat is het koninkrijk dat God opricht en waarover Hij een Mens, de Zoon des mensen, als Hoofd aanstelt. Dat kon pas gebeuren nadat de Zoon des mensen Zijn plaats in de heerlijkheid had ingenomen. Daarom was het koninkrijk er vóór die tijd nog niet.

Al de woorden van de Heer over Johannes de doper vinden instemming bij allen die door Johannes zijn gedoopt. Zij rechtvaardigen God, dat wil zeggen, zij spreken recht van God en erkennen het rechtvaardig handelen van God in het optreden van Johannes. Zij geven God gelijk in Zijn oordeel over hen. Daarom hebben zij zich door Johannes laten dopen.

Lukas noemt nog apart de tollenaars. Voor deze klasse mensen zijn de woorden van de Heer over Johannes een grote bemoediging. Zij moeten in dubbel opzicht tegen de stroom ingaan. Ze zijn gehaat vanwege hun beroep en nu hebben ze zich ook nog openlijk bij de Messias gevoegd. De verstandigen en wijzen echter, de geleerden en de groten, de farizeeën en wetgeleerden, hebben de raad van God voor zichzelf verijdeld. Zij weigeren namelijk het voorbereidende werk van Johannes de doper aan te nemen.

Lk 7:31-35 | Fluitspel of klaagliederen

31 Met wie zal Ik dan de mensen van dit geslacht vergelijken en aan wie zijn zij gelijk? 32 Zij zijn gelijk aan kinderen die op de markt zitten en elkaar toeroepen en zeggen: Wij hebben voor jullie op de fluit gespeeld en jullie hebben niet gedanst; wij hebben klaagliederen gezongen en jullie hebben niet geweend. 33 Want Johannes de doper is gekomen zonder brood te eten en wijn te drinken, en u zegt: Een demon heeft hij. 34 De Zoon des mensen is gekomen en heeft gegeten en gedronken, en u zegt: Zie, een mens die een gulzigaard en wijndrinker is, een vriend van tollenaars en zondaars. 35 En de wijsheid is gerechtvaardigd door al haar kinderen.

De Heer neemt Zijn gehoor in Zijn betoog mee als Hij Zich hardop afvraagt met wie Hij hen zou kunnen vergelijken, zodat ze zullen zien aan wie ze gelijk zijn en zichzelf daarin zullen herkennen. Hij spreekt over hen als “de mensen van dit geslacht”, dat wil zeggen de mensen van een bepaald soort, mensen met bepaalde kenmerken. Hoe kan hun worden duidelijk gemaakt wat voor soort mensen ze zijn?

Hij schetst het tafereel van spelende kinderen. Een aantal heeft op de markt gespeeld, ze hebben een voorstelling gegeven en anderen hebben toegekeken. Als ze klaar zijn, komt er echter geen applaus, maar ook geen ‘boe’ geroep. Er komt helemaal geen reactie. Ze blijven besluiteloos. Waartoe God ook oproept, ze hebben er geen zin in. Als God in Christus vreugde aanbiedt, willen ze niet dansen. Als God oproept tot rouw, willen ze niet huilen. Als God oproept tot gerechtigheid, is dat te streng voor de mens. Als Hij oproept tot genade, is hem dat te gemakkelijk. Welke weg God ook gaat, de mens moet er niets van hebben. Hij veracht de genade en deinst terug voor de wet.

Johannes de doper heeft klaagliederen voor hen gezongen vanwege hun zonden. Zijn komst en wijze van leven pasten bij zijn prediking. Toen hij kwam zonder dat hij samen met hen brood at en wijn dronk, zeiden zij: “Een demon heeft hij.” Maar hoe zou hij met hen kunnen eten en drinken, terwijl hij tegen hen moest prediken omdat zij zo in hun zonden leefden? Zijn prediking zou krachteloos worden als hij gewoon met hen feestvierde. Maar ze hebben niet op zijn prediking gereageerd.

Dan komt de Heer Jezus. Hij heeft voor hen op de fluit gespeeld, Hij heeft de lieflijke muziek van de genade laten horen. Maar er is geen vreugdedans geweest als reactie. De Zoon des mensen eet en drinkt wel. Hij wil gemeenschap met boetvaardige zondaars, maar die houding veroordelen zij ook. Ze wijzen op Hem als “een mens die een gulzigaard en wijndrinker is, een vriend van tollenaars en zondaars”. En ook dat wordt een reden om niet te geloven. Voor mensen die niet willen, is het nooit goed. Toch geven ze de Heer, ongewild, een compliment door Hem een vriend van berouwvolle tollenaars en zondaars te noemen.

Er zijn er echter ook die de prediking van Johannes de doper hebben geloofd en de Heer Jezus als de Messias hebben erkend. Zij zijn de rechtvaardiging van de wijsheid. De ware wijsheid zal vanzelf blijken als zij aan het licht komt in hen die door haar zijn opgevoed en gevormd. De wijsheid wordt in deze kinderen gezien. De wijsheid van God wordt bewezen in allen die Christus hebben aangenomen als enige mogelijkheid om gered te worden. Hij is de wijsheid van God (1Ko 1:30). Hij is de enige weg. Een andere weg tot behoud is er niet. Wie Hem gelooft, zegt dat God rechtvaardig is om op deze manier zondaars te behouden. Een van de kinderen in wie de wijsheid wordt gerechtvaardigd, is de vrouw uit de volgende geschiedenis.

Lk 7:36-38 | Een zondares komt bij de Heer

36 Een van de farizeeën nu vroeg Hem bij zich te eten; en Hij ging in het huis van de farizeeër en lag aan. 37 En zie, een vrouw die in de stad een zondares was en die merkte dat Hij in het huis van de farizeeër aanlag, bracht een albasten fles met balsem, 38 ging wenend achter Hem staan, bij Zijn voeten, en begon Zijn voeten met haar tranen nat te maken en droogde ze af met de haren van haar hoofd, en zij kuste Zijn voeten innig en zalfde ze met de balsem.

De Heer wordt geconfronteerd met twee personen. De een is een man met een onberispelijke levenswandel, een theoloog. De ander is een zondares, iemand die als zodanig openlijk bekendstaat. Deze confrontatie vindt plaats in het huis van een farizeeër die de Heer wel eens van dichtbij wil meemaken en Hem daarom te eten heeft gevraagd. De Heer gaat op de uitnodiging in, want Hij moet daar een dienst van genade bewijzen en onderwijs van genade geven.

Een zondares die op zoek is naar vergeving, zoekt Hem. Ongetwijfeld heeft ze haar zonden aan God beleden, maar heeft ze geen weet van de vergeving. Ze voelt aan dat Hij vol genade is en ze weet dat ze bij Hem moet zijn om vergeving te krijgen. Ze vindt Hem dan ook. Ze laat zich niet afschrikken door de wetenschap dat ze het huis van een farizeeër binnen moet gaan. Het gaat haar om Hem en Hij is daar. Dan moet zij daar ook zijn. Een berouwvolle zondares en een Heiland horen bij elkaar. Ze is op de ontmoeting voorbereid, want ze heeft een albasten fles met balsem bij zich. Haar eerbetoon aan de Heiland en het beroep op Zijn genade beginnen met tranen. Ze neemt de nederigste plaats in, bij Zijn voeten.

Vijf keer vinden we in dit evangelie mensen aan de voeten van de Heer, elke keer met een eigen kenmerk. Hier is het een zondares die wordt heengezonden in vrede. Ook zien we een ex-bezetene aan de voeten van de Heer zitten die vandaar wordt heengezonden om van Hem te getuigen (Lk 8:35). We komen Jaïrus tegen, een man in diepe smart, die zich aan de voeten van de Heer werpt en daar troost vindt (Lk 8:41). We ontmoeten Maria die aan de voeten van de Heer zit en daar door Hem wordt ingevoerd in Zijn gedachten en daar het goede deel geniet (Lk 10:39). Ten slotte vinden we een genezen melaatse aan de voeten van de Heer, een plaats waar hij aanbidding brengt (Lk 17:16).

Met haar tranen begint de vrouw de voeten van de Heer nat te maken en ze droogt ze af met de haren van haar hoofd. Daarna kust ze Zijn voeten innig om ze ten slotte te zalven met de balsem. Ze is diep onder de indruk van Zijn voeten, want het zijn de voeten die haar vrede brengen (Js 52:7). Dat zoekt ze, want ze weet dat ze een zondares is.

Haar tranen spreken van haar berouw. Het haar van haar hoofd, dat lang genoeg is om er Zijn voeten mee af te drogen, spreekt van haar toewijding (1Ko 11:15). Haar kussen spreken van haar liefde. De balsem spreekt van aanbidding. Er is bij de vrouw Goddelijke kennis van Christus. Die kennis is voor haar geen leerstuk, maar heeft een diepe uitwerking in haar hart. Ze voelt Wie Hij is. Genade geeft een diepe overtuiging van wat zonde is, met daaraan onlosmakelijk verbonden het bewustzijn dat God goed is. Wie zich zo aan de Heer Jezus hecht, vindt het ware licht.

Lk 7:39-43 | De Heer heeft Simon iets te zeggen

39 Toen nu de farizeeër die Hem had genodigd dit zag, zei hij bij zichzelf: Als Deze een profeet was, zou Hij wel weten wie en wat voor een vrouw het is die Hem aanraakt, want zij is een zondares. 40 En Jezus antwoordde en zei tot hem: Simon, Ik heb u iets te zeggen. (Hij nu sprak: Meester, zeg het.) 41 Een schuldeiser had twee schuldenaars; de een was vijfhonderd denaren schuldig en de ander vijftig. 42 Toen zij niet konden betalen, schonk hij het hun beiden. Wie van hen dan zal hem het meest liefhebben? 43 Simon antwoordde en zei: Ik veronderstel, hij aan wie hij het meest heeft geschonken. Hij nu zei tot hem: U hebt juist geoordeeld.

Niet alleen de vrouw wordt openbaar in het licht. Ook Simon bevindt zich in het licht en wordt openbaar. Bij hem zien we het tegendeel van wat de vrouw kenmerkt. Bij hem is geen geloof. God geopenbaard in het vlees is in zijn huis en hij ziet niets. Hij stelt koeltjes en mogelijk triomfantelijk vast dat de Heer geen profeet kan zijn, anders zou Hij wel geweten hebben wie Hem aanraakt. Er is voor deze farizeeër niets wat erger is dan met een zondares in aanraking te komen. Maar Simon heeft ook de Heer Jezus niet aangeraakt, zoals de Heer hem dat verderop voorhoudt!

Simon meent dat de Heer niet weet wat voor een vrouw het is die Hem aanraakt. Simon weet ook niet dat de Heer zowel de vrouw als hem volkomen kent. De Heer antwoordt op iets wat Simon denkt. Hij kent de gedachten van ieder mens. Hij heeft Simon iets te zeggen wat voor hem persoonlijk is. Simon neemt de goede houding aan. Hij is wel benieuwd wat de Heer te zeggen heeft. Daarom heeft hij Hem ook uitgenodigd. Hij noemt Hem ook “Meester”, niet omdat hij Hem als zodanig voor zichzelf erkent, maar omdat de Heer als zodanig bekendstaat.

De Heer stelt Simon in een gelijkenis drie mensen voor. De een is schuldeiser, de beide anderen zijn schuldenaars, maar met een verschillende schuld. De een heeft een grote schuld, de ander een kleine schuld. Zowel de schuldenaar met de grote schuld als die met de kleine schuld is niet in staat om te betalen. Dan bewijst de schuldeiser beiden genade en scheldt hun allebei hun schuld kwijt. De vraag aan Simon is wie van de beide schuldenaars de schuldeiser het meest zal liefhebben.

De Heer wil Simon door deze gelijkenis leren dat hij misschien wel minder zonden heeft gedaan dan de vrouw, maar dat hij net zo onbekwaam is om te betalen als de vrouw en daarom evenals zij de vergevende barmhartigheid nodig heeft. Schuldeisers roepen in het algemeen geen gevoelens van liefde op, vergevende genade doet dat wel. Dat kan zelfs Simon juist beoordelen. Hij geeft dan ook het goede antwoord.

Lk 7:44-46 |De Heer vergelijkt Simon met de vrouw

44 En terwijl Hij Zich omkeerde naar de vrouw, zei Hij tot Simon: Ziet u deze vrouw? Ik ben in uw huis gekomen; water voor [Mijn] voeten hebt u Mij niet gegeven, maar zij heeft Mijn voeten met haar tranen nat gemaakt en met haar haren afgedroogd. 45 Een kus hebt u Mij niet gegeven, maar zij heeft vanaf dat Ik binnengekomen ben niet opgehouden Mijn voeten innig te kussen. 46 Met olie hebt u Mijn hoofd niet gezalfd, maar zij heeft met balsem Mijn voeten gezalfd.

Dan gaat de Heer tot Simon over de vrouw spreken. Zonder dat zij zich ervan bewust is geweest, heeft deze arme vrouw als enige in deze omstandigheid gehandeld zoals het passend is. Dat komt omdat zij de allesomvattende belangrijkheid van Hem Die daar aanwezig is op de juiste waarde schat. Als de God-Heiland aanwezig is, welke betekenis hebben Simon en zijn huis dan? De aanwezigheid van de Heer doet al het andere vergeten.

De Heer kijkt naar de vrouw en geeft Simon een grote les. Hij wijst hem op de vrouw. Zeker heeft hij haar gezien, maar met totaal andere ogen dan de Heer. De Heer gaat Simon nu vertellen hoe Hij haar ziet en waardeert naar wat zij Hem heeft gedaan. Hij vertelt ook hoe Hij Simon ziet en hoe Hij heeft ervaren wat Simon niet heeft gedaan.

Hij is in zijn huis gekomen, maar Simon heeft Hem elke gebruikelijke vriendelijkheid als Gast onthouden. Hij heeft niet in Hem ontdekt wat de vrouw in Hem heeft ontdekt en is onverschillig en koud gebleven ten opzichte van Hem. De Heer heeft gemist wat Simon alleen al als gastheer aan Hem had behoren te doen. De vrouw heeft dat op meer dan voortreffelijke wijze gecompenseerd, tot grote schande en schaamte van Simon.

De tranen van de vrouw zijn voor Hem een grote verfrissing geweest op Zijn vermoeiende reis door de woestijn. Er is niets wat de Heiland meer verkwikt dan uitingen van oprecht berouw over zonden. Het afdrogen van Zijn voeten met haar haren is ook een daad die Hij bijzonder waardeert. Hij ziet haar verlangen naar toewijding. Door het afdrogen van de tranen met haar haren zijn haar tranen in haar haren opgenomen, ze zijn er als het ware mee vereenzelvigd. In beeld wijst dat erop dat de vrouw zich in haar toewijding altijd bewust is gebleven van haar afkomst. Ze heeft in het kussen van Zijn voeten haar liefde op de innigste manier en aanhoudend getoond, terwijl er bij Simon alleen kilte was. De Heer heeft ook gemist dat Simon Zijn hoofd zalfde, maar de vrouw heeft dat meer dan goedgemaakt door Zijn voeten met balsem te zalven.

Lk 7:47-50 | De vrouw in vrede heengezonden

47 Daarom zeg Ik u: haar vele zonden zijn vergeven, want zij heeft veel liefgehad; maar wie weinig wordt vergeven, die heeft weinig lief. 48 Hij nu zei tot haar: Uw zonden zijn vergeven. 49 En zij die mee aanlagen, begonnen onder elkaar te zeggen: Wie is Deze dat Hij zelfs zonden vergeeft? 50 Hij nu zei tot de vrouw: Uw geloof heeft u behouden, ga heen in vrede.

De Heer besluit Zijn onderwijs aan Simon door te verklaren dat de vrouw heeft gehandeld uit liefde voor Hem en dat zij Hem zeer liefhad. De veelheid van haar zonden had haar naar Hem gevoerd, want ze wist dat ze bij Hem vergeving voor al haar zonden kon krijgen. Haar liefde voor de Heer was groot, want ze wist dat Zijn liefde groter was dan al haar zonden. Daarom krijgt ze wat ze zoekt: vergeving van haar vele zonden.

Wat ze in de Heer heeft gezien, wat Hij is voor zondaars zoals zij, heeft door genade haar hart gewillig gemaakt om naar Hem toe te gaan en heeft in haar de liefde gewekt die ze voor Hem had. Ze dacht alleen aan Hem. Hij had bezitgenomen van haar hart met uitsluiting van alle andere invloeden. Daarom was ze het huis van de hoogmoedige farizeeër binnengegaan, want Hij was daar. Zijn aanwezigheid beantwoordde elke moeilijkheid. Ze zag wat Hij voor zondaars was en dat de ellendigste en diepst gezonken mens bij Hem een toevlucht vond.

Door genade heeft de arme vrouw gevoeld dat er een hart is dat ze kan vertrouwen als er niets anders meer is. En dat is het hart van God! God bedekt de overtreding en jaagt daarmee liefde na, Hij wekt daarmee liefde op (Sp 17:9). Die liefde is in het hart van de vrouw en daarom is ze tot de Heer Jezus gekomen om van Hem de vurig gewenste vergeving te vragen voor haar vele zonden die ze al aan God had beleden. Haar liefde dreef haar uit naar Hem. God zoekt die liefde ook bij ons.

Na het onderwijs aan Simon richt de Heer Zich tot de vrouw en verklaart dat haar zonden haar vergeven zijn. Nadat haar hart is overweldigd door de liefde van God, is nu ook haar geweten gerustgesteld.

Dat lokt bij de aanwezigen weer een reactie uit. Ze praten er onder elkaar over Wie Hij toch wel is dat Hij zelfs zonden vergeeft. Zij praten over vergeving als theologisch vraagstuk, zoals dat ook vandaag zo vaak gebeurt. Maar alleen het hart dat overtuigd is van zonden en naar vergeving verlangt, ziet Wie Hij is. Als de Heer tot Simon spreekt over de vrouw, spreekt Hij over alles wat zij in liefde aan Hem heeft gedaan. Tegen de vrouw zegt Hij dat haar geloof haar heeft behouden; Hij spreekt niet over haar liefde die ze overvloedig aan Hem heeft betoond.

De vrouw is de enige van het hele gezelschap die in vrede heengaat.

Lukas 8

Lk 8:1-3 | Wie de Heer volgen

1 En het gebeurde daarna, dat Hij rondreisde door stad en dorp, terwijl Hij predikte en het evangelie van het koninkrijk van God verkondigde, en de twaalf waren bij Hem, 2 en enige vrouwen die van boze geesten en ziekten waren genezen: Maria, Magdalena geheten, van wie zeven demonen waren uitgegaan, 3 en Johanna, [de] vrouw van Chusas, zaakwaarnemer van Herodes, en Susanna, en vele anderen, die hen dienden met hun bezittingen.

Nadat de Heer de vrouw in vrede heeft laten heengaan, zien we Hem rondreizen door stad en dorp, terwijl Hij predikt en het evangelie van het koninkrijk van God verkondigt. Hier gaat het om Zijn dienst met het Woord. Er is geen sprake van wonderen en tekenen, maar van het Woord. De Heer predikt en verkondigt de goede boodschap van het koninkrijk van God, dat wil zeggen dat Hij door Zijn prediking mensen wil vormen die zich onderwerpen aan Zijn gezag. Bij Hem zijn ook de twaalf. Zij zijn bij Hem in opleiding en horen hoe Hij predikt en verkondigt. Dat moeten zij straks ook gaan doen.

De twaalf heeft Hij uitgekozen om bij Hem te zijn, maar niet alleen zij zijn bij Hem. Na de vrouw uit het vorige hoofdstuk horen we hier van nog meer vrouwen die vrede hebben gevonden. Zij zijn ook kinderen van de wijsheid en van het koninkrijk geworden en volgen en dienen Hem uit liefde. Het koninkrijk bestaat uit mensen die Hem uit liefde dienen, want het is het koninkrijk van de Zoon van de liefde van de Vader (Ko 1:13). Vrouwen hebben vaak een betere aanvoeling van Wie de Heer is dan mannen. Dat de Heer zoveel vrouwen in Zijn gevolg heeft, maakt ook duidelijk van hoe grote betekenis Hij hen acht.

De rabbijnen hielden vrouwen voor minderwaardig, onbekwaam om godsdienstonderwijs te ontvangen. Zij hadden bijvoorbeeld een wet gemaakt die de man verbood om in het openbaar met een vrouw te spreken. De Heer is totaal anders ten aanzien van vrouwen. Hij waardeert hun liefde en dienst.

Enkele vrouwen worden bij name genoemd. Als eerste Maria Magdalena. Zij is de Heer bijzonder dankbaar. Zij heeft Hem lief, want Hij heeft haar van zeven demonen bevrijd. Ze is nu vrij van gebondenheid en wil alleen maar bij haar Bevrijder zijn. Er zijn ook voorname vrouwen bij, zoals Johanna, de vrouw van Chusas, de zaakwaarnemer van Herodes. Zij zal als vrouw van de zaakwaarnemer van Herodes regelmatig aan diens hof zijn. Zij heeft de leegte van de wereldse pracht gezien en heeft de gezochte vrede in de Heer gevonden. Zij hoort nu ook bij Hem, evenals Susanna, van wie we niet meer weten dan haar naam, en nog veel meer andere vrouwen van wie we niet eens hun namen weten. De Heer kent ieder van hen persoonlijk. Hun dienst voor Hem is dat zij hun bezittingen Hem ten dienste stellen. Dat zou bijvoorbeeld kunnen zijn door regelmatig voor een maaltijd te zorgen.

Lk 8:4-8 | De gelijkenis van de zaaier

4 Toen zich nu een grote menigte verzamelde en zij van alle steden naar Hem toe kwamen, sprak Hij door een gelijkenis: 5 De zaaier ging uit om zijn zaad te zaaien. En terwijl hij zaaide, viel het ene [zaad] bij de weg en werd vertrapt, en de vogels van de hemel aten het op. 6 En ander [zaad] viel op de rots, en toen het opgroeide, verdorde het, omdat het geen vochtigheid had. 7 En ander [zaad] viel midden in de dorens, en de dorens groeiden mee op en verstikten het. 8 En ander [zaad] viel in de goede aarde en toen het opgroeide, bracht het honderdvoudige vrucht voort. Toen Hij dit zei, riep Hij: Wie oren heeft om te horen, laat hij horen!

Door Zijn rondreizen heeft de Heer veel bekendheid gekregen. Er verzamelt zich een grote menigte bij Hem van alle steden in de omtrek. Dat is voor Hem de gelegenheid om de gelijkenis van de zaaier uit te spreken. In deze gelijkenis is Hij de zaaier. In het beeld van de zaaier laat Hij zien dat Hij niet langer naar vrucht bij Zijn volk op zoek is, maar dat Hij als de Zaaier het zaad van het Woord van God in de harten zaait om vrucht voort te brengen.

Het beeld van de zaaier is voor de menigte een alledaags beeld. Ze zijn bekend met het werk van een zaaier. Ze weten ook dat niet alle zaad daadwerkelijk vrucht voortbrengt. Zo is er zaad dat bij de weg valt. Dat zaad wordt vertrapt en door de vogels van de hemel opgegeten. Er is ook zaad dat op de rots valt. Daar groeit het wel op, maar dat is slechts voor een moment. Het verdort snel omdat rotsgrond geen vochtigheid kan opnemen. Weer ander zaad komt tussen de dorens terecht. Het zaad groeit wel op, maar de dorens groeien mee op en zijn er de oorzaak van dat het zaad verstikt. Er is ook zaad dat in goede aarde valt. Als het opgroeit, brengt het overvloedig vrucht voort.

Als de Heer de gelijkenis heeft uitgesproken, roept Hij de menigte toe de betekenis van de gelijkenis te achterhalen en ter harte te nemen.

Lk 8:9-10 | Waarom gelijkenissen?

9 Zijn discipelen nu vroegen Hem wat deze gelijkenis betekende. 10 Hij nu zei: U is het gegeven de verborgenheden van het koninkrijk van God te kennen, maar tot de overigen [spreek Ik] in gelijkenissen, opdat zij kijkend niet kijken en horend niet verstaan.

Zijn discipelen blijken oren te hebben om te horen, want zij willen de betekenis weten. De Heer antwoordt daarop dat zij de verborgenheden van het koninkrijk mogen kennen. Het is hun “gegeven”, dat wil zeggen dat het Gods genade is die hun bekendmaakt wat de verborgenheden betekenen.

Deze verborgenheden hebben te maken met het feit dat Christus naar de gedachten van God over Zijn koninkrijk regeert. Maar nu Christus verworpen is, kan dat koninkrijk niet openlijk en in kracht worden gevestigd. De verborgenheid is dat het koninkrijk ondanks de verwerping van Christus wordt gevestigd, echter onzichtbaar voor de wereld, maar zichtbaar voor het geloof. Het koninkrijk is namelijk overal waar het Woord van God in de harten is gezaaid om daar vrucht voort te brengen.

Om de verborgenheden te verstaan moet men de Heer Zelf innerlijk hebben aangenomen. Omdat de discipelen Hem zijn gevolgd en zich aan Hem hebben verbonden, kunnen zij begrijpen wat de verborgenheden inhouden. De volle omvang ervan begrijpen ze op dit moment nog niet, maar die zullen ze gaan begrijpen als de Heer Jezus in de hemel is en zij als gevolg daarvan de Heilige Geest zullen hebben ontvangen. In de discipelen zien we het gelovig overblijfsel, dat duidelijk wordt onderscheiden van het ongelovige volk.

Lk 8:11-15 | Uitleg van de gelijkenis van de zaaier

11 Dit nu betekent de gelijkenis: het zaad is het Woord van God. 12 Zij nu die bij de weg zijn [gezaaid], zijn zij die horen; daarna komt de duivel en neemt het Woord uit hun hart weg, opdat zij niet geloven en behouden worden. 13 Zij nu die op de rots zijn [gezaaid], zijn zij die wanneer zij horen het Woord met vreugde ontvangen; en dezen hebben geen wortel, zij geloven voor een tijd, en in een tijd van verzoeking vallen zij af. 14 Wat nu tussen de dorens valt, dat zijn zij die horen en door zorgen en rijkdom en genietingen van het leven weggaan en verstikt worden en geen rijpe vrucht dragen. 15 Wat nu in de goede aarde [valt], dat zijn zij die als zij het Woord horen, het in een uitnemend en goed hart bewaren en met volharding vrucht dragen.

De Heer Jezus zaait het Woord van God. Hij reist rond om dat te prediken en te verkondigen. Overal waar Hij het spreekt, komt het zaad van het Woord in een bepaald soort grond terecht. We lezen bij alle soorten grond dat zij het Woord ‘horen’. Toch brengt het niet in alle gevallen vrucht voort. Het zaad openbaart wat het karakter van de grond is waarin het valt. Het zaad wordt vereenzelvigd met de hoorder.

De Heer spreekt het Woord van God. Zij die bij de weg gezaaid zijn, zijn zij die horen. Ze horen wel, maar de duivel komt en neemt het Woord uit hun hart weg. Daardoor geloven ze niet en worden niet behouden. Deze hoorders zijn geen vrucht voor het koninkrijk. Zo’n zaad, dat wil zeggen zo’n hoorder, is Simon uit het vorige hoofdstuk (Lk 7:36-47).

De tweede soort zaad zijn zij die op de rots zijn gezaaid. Deze hoorders zijn ook geen vrucht voor het koninkrijk. Even lijkt het erop of het wel zo is. Ze horen het Woord en ontvangen het met vreugde. Het Woord van God brengt echter niet eerst vreugde, maar droefheid. Het doet eerst het werk van de ploeg in het geweten en maakt een mens zijn zonden bekend.

Als dat werk niet gebeurt, is er geen wortel. Dan wordt er voor een tijdje geloofd, maar als het geloof beproefd wordt, blijkt het er niet te zijn. De verzoeking kan zijn door verdrukking, maar ook door verleiding. Ze vallen af van hun aanvankelijke belijdenis. Een innerlijk werk van levendmakend geloof is er nooit geweest. Het is slechts een uiterlijke zaak geweest.

De derde soort zaad zijn zij die horen, maar tussen de dorens opgroeien. De dorens overwoekeren het zaad. Ook zij lijken even vrucht te dragen, maar het is geen rijpe vrucht. De Heer noemt drie redenen waardoor het zaad niet werkelijk kan ontkiemen en tot rijpe vrucht kan komen. In de eerste plaats zijn er zorgen. Iemand kan omkomen in zijn zorgen, terwijl hij ze bij de Heer had kunnen brengen. Dat zou het bewijs zijn geweest dat het zaad vrucht had gedragen. Tegenover de zorgen staat de rijkdom. Iemand kan ook daardoor zo in beslag zijn genomen, dat het Woord geen vrucht draagt. Hij heeft zijn rijkdom niet aan de Heer gegeven. In de derde plaats kunnen de genietingen van het leven een oorzaak zijn dat het Woord geen vrucht draagt. Mensen horen het Woord, vinden het goed klinken, maar gaan op in alles wat het leven biedt. Het ware genot vinden ze niet in het leven van en voor de Heer.

Ten slotte is er de goede aarde. Dat zijn zij die het Woord horen en bij wie het door het hart wordt opgenomen en daarin wordt bewaard. De Heer noemt zo´n hart “een uitnemend en goed hart”. Dat hart is overtuigd van Wie de Heer is en van de waarheid van Zijn Woord. Bij die hoorder is een levensverbinding ontstaan tussen zijn hart en de Heer.

In de gelijkenis spreekt de Heer over honderdvoudig vrucht dragen (vers 8). Het gaat hier om het Woord van God. Dan is het alleen vóór of tegen, alles of niets, honderdvoudige vrucht of geen vrucht. Waar het Woord ontvangen wordt in een eerlijk of uitnemend of overtuigd hart, zal er vrucht zijn en blijven. De vrucht beantwoordt aan het zaad.

De vrucht die met volharding wordt gedragen, is de liefde voor God en de Heer Jezus. Zij die het Woord horen en bewaren, gaan volhardend door, want de drijfveer voor hun handelingen is Christus. Als er moeilijkheden komen, als er teleurstelling is, zelfs van medegelovigen, gaan ze toch door, want ze zien op Christus.

Lk 8:16-18 | Het licht moet vrij kunnen schijnen

16 Niemand nu die een lamp ontstoken heeft, bedekt haar met een vat of zet haar onder een bed, maar hij zet haar op een kandelaar, opdat zij die binnenkomen het licht zien. 17 Want er is niets verborgen dat niet openbaar zal worden, en niets geheim dat niet bekend zal worden en in [het] openbaar zal komen. 18 Kijkt u dan uit hoe u hoort. Want wie heeft, hem zal worden gegeven; en wie niet heeft, ook wat hij meent te hebben zal van hem worden genomen.

Vrucht is er voor God, licht is er voor de omgeving. Vandaar dat de Heer na de vrucht nu over het licht spreekt. Het licht is een openbaar getuigenis. Elke ware bekering als vrucht van het gezaaide Woord is het aansteken van een nieuwe lamp in deze donkere wereld. Zoals zorgen en rijkdom het zaad van het Woord verstikken, zo zal het licht niet kunnen schijnen als er een bedekking over wordt gedaan. Dat gebeurt als wij ons lichaam, voorgesteld in een “vat”, overdadige aandacht geven of als wij ons gemak zoeken, voorgesteld in een “bed”. Het ‘vat’ kan ook spreken van de dagelijkse bezigheden. Daar kunnen we zo druk mee zijn, dat er van ons getuigenis niets terechtkomt.

Dat iemand een nieuwe natuur ontvangt door de werking van het Woord van God, is niet genoeg. God richt een getuigenis op voor Zichzelf. Waar een kandelaar ontstoken wordt, is het niet de bedoeling dat die bedekt wordt. Hij moet licht geven, “opdat zij die binnenkomen het licht zien”. God wil dat het licht duidelijk schijnt. Het is er immers om te kunnen zien.

Het Woord maakt ook alles openbaar. Alles wat we verborgen of geheim willen houden, zal een keer openbaar worden en bekendgemaakt worden. Als wij het licht niet openbaren, zal de Heer het doen op Zijn tijd. Daarom is een vrucht van het Woord dat we niet alleen voor anderen schijnen, maar ook zelf in het licht zijn.

“Hoe” wij horen heeft te maken met onze gezindheid. “Wat” wij horen (Mk 4:24) ziet meer op dat waarnaar wij luisteren, want er is veel vermenging van waarheid en dwaling. Lukas kijkt naar het hart van de mens. Het is niet alleen belangrijk wat ik hoor van een ander, maar ook hoe ik zelf hoor. Door mijn eigen toestand kan ik gevaar lopen om een dwaling aan te nemen en de waarheid te verwerpen. De fout zit niet altijd in wat ik hoor, maar kan ook in mijzelf zitten. Als we niet goed luisteren omdat we in een verkeerde gezindheid zijn, zullen we verliezen wat we al meenden te hebben. We zijn dan geen goede grond en er is geen vrucht.

Iemand hoort bijvoorbeeld spreken over de waarheid van de komst van Christus voor de gemeente en hij ziet dat hij deel is van de bruid van Christus. Als hij dat niet in zijn hart opneemt en daarover spreekt met God, zal hij niet gaan uitzien naar de komst van Christus. Hij zal vergeten dat hij niet bij de wereld hoort, en de waarheid dat Christus spoedig komt, zal voor hem zijn kracht verliezen. Het gevolg is dat hij zal opgaan in de wereld omdat hij die waarheid niet in zijn hart in gemeenschap met God vasthoudt.

Lk 8:19-21 | De verwanten van de Heer Jezus

19 Zijn moeder en Zijn broers nu kwamen naar Hem toe en konden Hem niet bereiken vanwege de menigte. 20 En men berichtte Hem: Uw moeder en Uw broers staan buiten en willen U zien. 21 Hij antwoordde echter en zei tot hen: Mijn moeder en Mijn broeders zijn dezen die het Woord van God horen en doen.

Nadat de Heer Zijn onderwijs over het Woord van God en de werking ervan heeft gegeven, komen Zijn familieleden naar Hem toe. Hij is echter zo omgeven door een menigte, dat zij Hem niet kunnen bereiken. Natuurlijke betrekkingen zijn geen garantie dat iemand toegang heeft tot de Heer.

Eerder hebben vier mannen met een verlamde vriend en met geloof zich niet door de menigte laten tegenhouden, maar een weg gezocht om bij Hem te komen en dat is gelukt (Lk 5:19). De familieleden van de Heer doen die moeite niet. Zij laten Hem een boodschap bezorgen en of Hij er maar even voor wil zorgen dat ze bij Hem kunnen komen. De Heer maakt duidelijk dat Zijn ware familiebetrekkingen niet gebaseerd zijn op natuurlijke verwantschap, maar op het horen en doen van het Woord van God.

Als we goed horen, brengt het ons in verbinding met Christus Zelf. Het in geloof ontvangen Woord dat vrucht draagt voor God en licht doet uitstralen naar de mensen, brengt in een nauwe relatie met Christus.

Lk 8:22-25 | De storm op het meer

22 Het gebeurde nu op een van die dagen, dat Hij aan boord van een schip ging, Hij en Zijn discipelen, en Hij zei tot hen: Laten wij oversteken naar de overkant van het meer. En zij staken van wal. 23 Terwijl zij nu voeren, viel Hij in slaap. En er sloeg een stormwind neer op het meer, en zij liepen vol en verkeerden in nood. 24 Zij nu gingen naar Hem toe, wekten Hem en zeiden: Meester, Meester, wij vergaan! Hij echter stond op en bestrafte de wind en de golfslag van het water, en zij hielden op en er ontstond een stilte. 25 Hij nu zei tot hen: Waar is uw geloof? Zij echter vreesden en verwonderden zich en zeiden tot elkaar: Wie is toch Deze, dat Hij zelfs de winden en het water gebiedt en zij Hem gehoorzamen?

We zien in de geschiedenis van de storm op het meer dat de Heer met Zijn discipelen verenigd is in de moeilijkheden en stormen waardoor ze omringd zijn. Deze stormen en moeilijkheden zijn het deel van de discipelen omdat ze zich in Zijn dienst hebben begeven. Hij is daarin bij hen, hoewel Hij schijnbaar geen aandacht schenkt aan deze moeilijkheden. God laat deze oefening van het geloof toe. De discipelen zijn om Christus’ wil en met Hem in deze toestand, daarom is Hij met hen. Hij, om Wiens wil ze in de storm zijn, is met Zijn macht aanwezig om hen te beschermen. Ze zijn met Hem in dezelfde boot.

Het is weer iets waarvan Lukas vermeldt dat “het gebeurde op een van die dagen”. Dat zijn de dagen van de Zoon des mensen op aarde. De Zoon des mensen gaat aan boord van een schip. Hij gebruikt de vervoermiddelen die alle mensen gebruiken. Hij verplaatst Zich niet op wonderbare wijze, zoals na Zijn opstanding.

Lukas vermeldt ook nadrukkelijk de verbinding tussen Hem en Zijn discipelen als hij zegt: “Hij en Zijn discipelen.” Die verbinding komt ook tot uiting in de opdracht van de Heer: “Laten wij oversteken.” Hij verbindt hen met Zich en spreekt over “wij”. Zo steken zij samen van wal.

De Heer is zo waarachtig Mens, dat Hij aan boord in slaap valt. Hij is vermoeid. Hij is ook zo vertrouwend op Zijn God, dat Hij rustig doorslaapt al worden ze overvallen door een stormwind en loopt de boot vol water. Ze verkeren in nood, maar Hij slaapt. Als de discipelen wijs waren, zouden ze inzien dat al hun zegeningen berusten in de Meester en dat hun hele veiligheid van Hem afhangt. Daarom is er voor het geloof geen reden om bang te zijn. Hij valt in slaap en Hij laat toe dat de dingen hun loop hebben. Wat er ook gebeurt, het schip waarin de Heer Jezus is, kan geen onveilige plaats zijn voor degenen die bij Hem zijn.

Maar de discipelen houden het niet uit. Ze gaan naar Hem toe. Dat is een goede zaak. Dan maken ze Hem wakker. Dat hoefde niet. Ze hadden rustig bescherming bij de Heer kunnen zoeken in de zekerheid dat Hij uitkomst zou bieden. Later heeft Petrus dat gedaan, toen hij in de gevangenis was en sliep (Hd 12:6). Soms is slapeloosheid het gevolg van een niet vertrouwen op de Heer, een gebrek aan vertrouwen dat Hij de regie in handen heeft en dat het Hem niet uit de hand loopt.

Nu maken ze Hem wakker omdat ze bang zijn dat ze vergaan. Ze roepen “wij vergaan”, alsof Hij zou kunnen verdrinken. Omdat dat onmogelijk is en zij bij Hem zijn, zullen zij niet vergaan. Daar komt nog bij dat Hij heeft gezegd: “Laten wij oversteken naar de overkant.” Zou iets wat Hij heeft gezegd door een storm verhinderd kunnen worden? Als Hij iets zegt, is dat de garantie dat het gebeurt. Hij denkt aan het einde van de reis, wij kijken naar de weg erheen.

Hun geroep maakt duidelijk dat ze er geen idee van hebben Wie ze aan boord hebben. Ze beseffen niet dat Hij, Die ligt te slapen, Degene is Die niet zal “sluimeren of slapen” (Ps 121:4). Hoe begrijpelijk is hun reactie voor ons en tegelijk een les om de Heer te vertrouwen als we weten dat we met Hem op weg zijn.

De Heer komt op het hulpgeroep van Zijn discipelen in actie. Hij had liggend de wind en het water kunnen bestraffen, maar Hij staat op. God staat op. Dan gebeurt er wat! Hij bestraft de wind en de golfslag van het water. Dat betekent dat de satan achter deze storm zit. Zoals ziekten en demonen verdwijnen als Hij ze bestraft, zo gehoorzamen ook de natuurelementen en houden op met hun woeden tegen Hem en de Zijnen. Het gevolg is stilte. De stilte die altijd in Zijn hart is, vestigt Hij in de schepping en ook in de harten van de Zijnen.

De Heer berispt hen met Zijn vraag naar hun geloof. Daar gaat het om voor volgelingen van de Heer. Is er geloof in Hem, waarheen Hij ons ook leidt en wat er ook gebeurt? Als Hij de omstandigheden in Zijn macht heeft, wat valt er dan te vrezen? De discipelen zijn vol eerbied voor Zijn majesteit en verwonderen zich over Hem. Zo doet de Heer ons ook meer dan eens versteld staan over Zijn wonderbare uitkomst in situaties waarin wij geen uitkomst zagen.

Lk 8:26-29 | Een bezetene komt de Heer tegemoet

26 En zij voeren verder naar de landstreek van de Gerasenen, die tegenover Galiléa ligt. 27 Toen Hij nu uit [het schip] aan land was gegaan, kwam Hem een man uit de stad tegemoet die demonen [in zich] had en sinds geruime tijd geen kleding had aangetrokken, en niet in een huis verbleef, maar in de graven. 28 Toen hij nu Jezus zag, schreeuwde hij het uit, viel voor Hem neer en zei met luider stem: Wat heb ik met U te maken, Jezus, Zoon van God de Allerhoogste? Ik bid U, pijnig mij niet. 29 Want Hij had de onreine geest bevolen van die mens uit te gaan; want vele malen had hij hem aangegrepen, en hij was met ketenen en voetboeien gebonden om hem in bewaring te houden; en hij brak de banden stuk en werd door de demon gedreven in de woestijnen.

Ze vervolgen hun bootreis en komen in de landstreek van de Gerasenen. De locatie wordt nader aangegeven als de landstreek “die tegenover Galiléa ligt”. De Heer gaat daarheen om een arme bezetene op te zoeken en te bevrijden. Na de nood van de discipelen en de uitredding door Hem zien we in deze geschiedenis de nood van een enkel mens en de bevrijding daaruit door Hem.

De nood van de discipelen had te maken met hun dienst voor Hem. Ze hadden Hem in hun nood bij Zich. Het ging er alleen om op Hem te vertrouwen. De nood van de man in de volgende geschiedenis is totaal anders. Hij is volledig buiten de Heer en volkomen in de macht van de satan. Toen de discipelen in nood waren, riepen ze de Heer te hulp; de man schreeuwt dat hij niets met Hem te maken heeft. In beide gevallen toont de Heer Zijn macht en uitkomst.

Als ze uit het schip aan land zijn gegaan, wacht Hem met Zijn discipelen niet bepaald een warm onthaal. Voor de discipelen betekent het wel verder onderwijs. Na in het schip de kracht van de natuurelementen te hebben ervaren komen ze nu in een gebied waar de satan heer en meester is. Er komt een man uit de stad Hem tegemoet. Het is niet zomaar een man. Lukas beschrijft een mens die volkomen in de macht van de satan is.

De man loopt zonder enig zelfrespect en zonder enige schaamte naakt rond. Hij woont ook niet in een huis, maar in de graven, het terrein van de dood. Normaal praten is er ook niet bij. Als hij de Heer ziet, valt hij voor Hem neer. Luid spreekt hij uit dat er tussen hem en de Heer geen enkele band is. Wel erkent hij Zijn macht om hem te oordelen. Hij vraagt de Heer hem niet te pijnigen omdat hij weet dat dit het oordeel is dat hem wacht.

De stem van de man is de stem van de demonen. De demonen hebben zo volledig bezit van deze man genomen, dat de woorden die zij uiten hem worden toegeschreven. De Heer is hier gekomen om mensen uit de macht van de satan te bevrijden. Hij heeft de onreine geest, die er onder andere de oorzaak van is dat de man schaamteloos naakt rondloopt, bevolen uit hem te gaan. De geest is behalve onrein ook gewelddadig en krachtig. Het is een geest die niet door mensen te temmen en door geen enkele menselijke kracht te binden is. Vele malen is geprobeerd de man te bedwingen door hem met ketenen en voetboeien te binden. Het was allemaal tevergeefs, want hij brak de banden stuk. Rusteloos wordt hij door de demon in woeste gebieden gedreven.

Lk 8:30-33 | Demonen uit de bezetene en in de varkens

30 Jezus nu vroeg hem: Wat is uw naam? En hij zei: Legioen – want vele demonen waren in hem gegaan. 31 En zij smeekten Hem dat Hij hun niet zou gebieden in de afgrond te gaan. 32 Nu was daar een kudde van vele varkens, die op de berg weidde. En zij smeekten Hem hun toe te staan daarin te gaan, en Hij stond het hun toe. 33 De demonen nu gingen uit van de mens en gingen in de varkens; en de kudde stortte zich van de steilte in het meer en verdronk.

De Heer wil dat de demon zich openbaar maakt en vraagt naar zijn naam. De demon antwoordt dat zijn naam “Legioen” is, want hij is niet alleen, maar met hem zijn vele demonen in de man gegaan. Hoe het zover heeft kunnen komen, staat er niet bij. Het is een waarschuwing dat wij ons voor niets van de satan moeten openstellen. Als hij eenmaal ingang bij een mens heeft, zal hij trachten volledige controle over die mens te krijgen. Een onreine geest kan langzaam maar zeker bezit van iemand nemen als hij zich bijvoorbeeld inlaat met pornografie. Elke onreine gedachte of onrein beeld moet, zodra die opkomt, veroordeeld worden, anders heeft de satan een opening.

De demonen weten dat de Heer de macht heeft hen in de afgrond te zenden. Daarom smeken ze Hem dat niet te doen. Ze doen Hem het voorstel hen in de varkens te zenden. Hij staat dat toe. Dat is geen toegeeflijkheid van Hem, maar Hij gebruikt de demonen om het kwaad van de bewoners van die streek te oordelen. Zij zijn net zo onrein als de varkens die ze houden. Tevens openbaren de demonen hun vernietigingsdrang.

Zoals de wind en de zee Hem gehoorzaamden, zo doen ook de demonen dat. Wat er met de zwijnen gebeurt, is een beeld van wat er met de Joden zal gebeuren. Als heidense machten later zullen komen om hun heilige stad in bezit te nemen, zullen ze zich in een onbegrijpelijke verblinding in de strijd werpen en zich laten afslachten. Dit is het gevolg van hun verwerping van de Heer Jezus.

Lk 8:34-37 | Reactie van de mensen in Gerasa

34 Toen nu zij die [ze] weidden, zagen wat er was gebeurd, vluchtten zij en berichtten het in de stad en op de velden. 35 Zij nu liepen uit om te zien wat er was gebeurd; en zij kwamen bij Jezus en vonden de mens van wie de demonen waren uitgegaan, aan de voeten van Jezus zitten, gekleed en goed bij zijn verstand; en zij vreesden. 36 Zij nu die het hadden gezien, berichtten hun hoe de bezetene was behouden. 37 En de hele volksmassa van de streek der Gerasenen vroeg Hem van hen weg te gaan, want zij waren door grote vrees bevangen. Hij nu ging aan boord van het schip en keerde terug.

Zij die de varkens hadden geweid, slaan op de vlucht. Ze zijn de controle over de kudde volledig kwijtgeraakt. Overal in de omtrek, zowel in de stad als op de velden, gaan ze vertellen wat er is gebeurd. Ze doen een ooggetuigenverslag, want ze hebben het met eigen ogen gezien. Hun verhaal brengt allen die het horen ertoe om ook te gaan zien wat er is gebeurd.

Als ze bij de Heer komen, vinden ze daar de mens die hun gebied altijd zo onveilig maakte, in volkomen rust aan Zijn voeten zitten. Hij is niet meer naakt en waanzinnig. Hij is lichamelijk gekleed en geestelijk gezond. Hier zien we een beeld van wat de genade in staat is te bewerken in een mens die kort tevoren nog volledig in de macht van de satan was. Dat zou toch wel hun harten moeten treffen. Wat zij met hun boeien niet hebben bereikt, heeft de genade van God in Christus gedaan.

Maar de uitwerking op de mensen die dit zien, is vrees. Dan doen de getuigen verslag van het behoud van de bezetene. Ze hebben gezien hoe de demonen door de Heer bij hem werden uitgedreven en in hun kudde zijn gegaan en hoe hun kudde is omgekomen. In plaats van onder de indruk te komen van de genezing van de bezetene zijn ze onder de indruk van het verlies van hun kudde. De Heer had hun kudde in de vernieling gejaagd. Zo Iemand Die hun bezit heeft afgepakt, zijn ze liever kwijt dan rijk. Ze willen Hem niet. Het gezelschap van de bezetene hebben ze verdragen, het gezelschap van de Heer verdragen ze niet. Of Hij maar wil gaan. Zonder een woord te zeggen gaat de Heer weer aan boord van het schip en keert terug naar Galiléa.

Lk 8:38-39 | De opdracht

38 De man nu van wie de demonen waren uitgegaan, bad Hem bij Hem te mogen zijn. Hij liet hem echter gaan en zei: 39 Keer terug naar uw huis en vertel alles wat God u heeft gedaan. En hij ging weg en verkondigde door de hele stad alles wat Jezus hem had gedaan.

Het is begrijpelijk dat de man die door de Heer is bevrijd, bij Hem wil blijven. Maar de Heer laat hem gaan. Mooi is dat: Hij laat hem gaan. Tegelijk geeft Hij hem een opdracht mee. Hij zegt tegen de man dat hij naar zijn huis moet gaan, waar hij niet is geweest sinds hij bezeten was en in de graven woonde. Daar kan hij zijn familie laten zien hoe hij is veranderd en vertellen wat er met hem is gebeurd. Dat is het eenvoudigste wat ieder kan doen die door de Heer is bevrijd uit de macht van de satan. Deze opdracht geldt ook voor ons.

De Heer zegt tegen de man dat hij moet vertellen “alles wat God” hem heeft gedaan. De man vertelt echter “alles wat Jezus” hem heeft gedaan. Het is hem duidelijk dat de Heer Jezus God is. Hij doet zijn verhaal niet alleen thuis, maar door de hele stad. Zij wilden de Heer niet bij Zich hebben, maar in Zijn grote genade zendt Hij hun toch een getuige. Dit is wat sinds Zijn verwerping nog steeds gebeurt. Wij zijn gezonden in de wereld waaruit Hij is weggegaan omdat die Hem heeft verworpen om ervan te getuigen wat Hij aan ons heeft gedaan.

Lk 8:40-42 | Jaïrus smeekt de Heer voor zijn dochter

40 Toen nu Jezus terugkeerde, wachtte de menigte Hem op, want zij zagen allen naar Hem uit. 41 En zie, er kwam een man, genaamd Jaïrus, en deze was een overste van de synagoge; en hij viel aan de voeten van Jezus en smeekte Hem in zijn huis te komen, 42 omdat hij een enige dochter van ongeveer twaalf jaar had en deze op sterven lag. Terwijl Hij nu heenging, drongen de menigten tegen Hem aan.

Als de Heer terugkeert, wacht Hem een hartelijke ontvangst. Allen zien naar Hem uit. Zo zal de Heer in de toekomst door Zijn volk in waarheid worden ontvangen. Nu is het nog vanwege Zijn weldaden en niet vanwege de nood van hun zonden, maar de houding is prachtig. Zien wij ook naar Hem uit? Hij kan elk ogenblik komen, want Hij heeft gezegd: ‘Ik kom spoedig.’

Uit de menigte maakt zich een man los. Het is Jaïrus, een overste van de synagoge. Als overste van de synagoge is Jaïrus een vooraanstaande en voorname Jood die nauw verbonden is aan de wet. Hij is geen tegenstander van de Heer. Integendeel, in zijn nood doet hij een beroep op Hem, terwijl hij aan Zijn voeten valt.

Iedereen ziet die houding, maar hij schaamt zich daar niet voor. Hij smeekt de Heer in zijn huis te komen. Dit is de manier waarop een Jood genezing verwacht. Hij verwacht dat de Messias komt naar de plaats waar hij woont. Bij de heidense hoofdman hebben we een geloof gezien dat groter is, want hij geloofde in de kracht van het woord van de Heer (Lk 7:7).

De nood van Jaïrus betreft zijn enige dochter. Ze is twaalf jaar en ligt op sterven. Ze is opgevoed in de sfeer van de wet, maar dat heeft niet kunnen voorkomen dat ze nu op sterven ligt. Het beroep dat Jaïrus op de Heer doet, is niet tevergeefs. Omringd door de menigte begeeft Hij Zich op weg naar het huis van Jaïrus. De toestand van het meisje geeft de toestand van het volk weer. Het volk ligt op sterven en de Heer is gekomen om het volk gezond te maken.

Lk 8:43-48 | De bloedvloeiende vrouw

43 En een vrouw die twaalf jaar lang een bloedvloeiing had gehad, die <heel haar levensonderhoud aan artsen had uitgegeven, maar> door niemand kon worden genezen, 44 kwam van achteren naar Hem toe en raakte de zoom van Zijn kleed aan, en onmiddellijk hield haar bloedvloeiing op. 45 En Jezus zei: Wie is het die Mij heeft aangeraakt? Toen nu allen het ontkenden, zei Petrus <en zij die bij hem waren>: Meester, de menigten drukken en dringen U <en zegt U: Wie is het die Mij heeft aangeraakt?> 46 Jezus echter zei: Iemand heeft Mij aangeraakt, want Ik heb gemerkt dat kracht van Mij is uitgegaan. 47 Toen nu de vrouw zag dat zij niet verborgen bleef, kwam zij bevend; en zij viel voor Hem neer en verklaarde voor al het volk om welke reden zij Hem had aangeraakt en hoe zij onmiddellijk gezond was geworden. 48 Hij nu zei tot haar: Dochter, uw geloof heeft u behouden, ga heen in vrede.

In de menigte is nog iemand met een nood. Het is een vrouw die twaalf jaar lang bloedverlies heeft geleden. Zij heeft zich verborgen gehouden. Haar bloedvloeiing maakte haar onrein (Lv 15:19-27) en ook ongeschikt voor de eredienst. De vrouw mocht niet mee-eten van het vredeoffer. Ze was daarvan verstoten, al twaalf jaar lang.

In verbinding met de leeftijd van de dochter van Jaïrus – zij was immers twaalf jaar – laat het zien dat het volk zijn hele geschiedenis lang, vanaf zijn begin, onrein is geweest. De dochter stelt de toestand van heel Israël voor, waarnaar de Heer op weg is om hun leven te geven. De vrouw stelt de enkeling van het volk voor die zich van de menigte losmaakt om nu al genezing te vinden op grond van persoonlijk geloof.

Het leven vloeide langzaam uit haar weg. Ze had alles wat ze had om van te leven uitgegeven om van haar kwaal te worden genezen. Alle artsen die ze had bezocht en betaald om genezen te worden, hadden haar niet kunnen genezen. Ze heeft geen cent meer en geen hoop op herstel. Er rest haar nog slechts één mogelijkheid: Christus.

Zo is het bij talloze mensen geweest die van alles hebben geprobeerd om vrede in hun hart te krijgen. Ze hebben kapitalen uitgegeven, maar het heeft hun geen innerlijke rust gegeven. Ze hebben van alles gedaan, maar in plaats van rust te vinden is de rusteloosheid alleen maar groter geworden. Totdat ze in hun nood met de Heer Jezus in aanraking kwamen. Toen ze hun leven aan Hem toevertrouwden, vonden ze rust en vrede.

De vrouw blijft in de menigte, maar ze weet zo dicht bij de Heer te komen, dat ze de zoom van Zijn kleed kan aanraken. Zodra ze dat heeft gedaan, merkt ze dat ze genezen is. De bloedvloeiing houdt onmiddellijk op. Het is slechts een aanraking en dat aan het onderste deel van Zijn kleed, maar ze ontvangt de volle zegen omdat ze het in geloof heeft gedaan. De zoom wil zeggen de kwasten onder aan het kleed waarin de hemelsblauwe draad verweven is (Nm 15:38). Ze heeft zich diep gebukt om een beroep te doen op de hemel, waarvan de hemelsblauwe draad spreekt.

Zij raakte de Heer van achteren aan, maar Hij wil haar in Zijn tegenwoordigheid brengen, van aangezicht tot aangezicht. Hij wil haar laten weten dat Hij van harte instemt met haar genezing. Het lijkt nu immers alsof zij die genezing gestolen heeft, maar in werkelijkheid ligt de oorzaak in de aanraking van het geloof. Daarom zegt Hij: “Wie is het die Mij heeft aangeraakt?”

Als allen het ontkennen, proberen Petrus en anderen de Heer het onlogische van Zijn vraag te laten zien. Hoe kan Hij dat nu toch vragen! De menigten dringen tegen Hem op. Velen hebben Hem aangeraakt. Het is ook wel zo dat iedereen die direct om Hem heen is, Hem heeft aangeraakt, maar dat zijn geen aanrakingen die in geloof zijn gedaan.

De Heer vraagt niet verder, maar stelt vervolgens dat iemand Hem heeft aangeraakt. Het was niet het dringen van de menigten. Dat gebeurde geheel onopzettelijk. De aanraking die Hij heeft gemerkt, was een bewuste aanraking, een aanraking in geloof in Wie Hij is. Iemand had in waarachtig geloof tot Hem de toevlucht genomen, hoe zwak dat geloof ook was.

Het dringen van de menigten deed geen kracht van Hem uitgaan. Op die manier genas de Heer niet. Zulk dringen is van geen nut om een zegen van Hem te krijgen. Maar de gelovige die zich in Zijn nabijheid bevindt en Hem, hoe bescheiden en verlegen ook, aanraakt, krijgt altijd een zegen van Hem.

Dan maakt de vrouw zich bekend. Bevend komt ze bij de Heer. Ze valt voor Hem neer en vertelt, terwijl het hele volk het hoort, waarom ze Hem heeft aangeraakt en dat ze onmiddellijk gezond is geworden. De vrouw geeft een geweldig geloofsgetuigenis voor het volk over de Heer Jezus en Zijn macht.

Nadat zij openlijk de “hele waarheid” (Mk 5:33) heeft verteld, ontvangt zij van de Heer de zekerheid van de vergeving van haar zonden. Hij gebruikt met opzet het woord “dochter” omdat Hij daarmee Zijn genegenheid voor haar tot uitdrukking brengt om haar vrees en ongerustheid weg te nemen. Vervolgens geeft Hij voor haar ziel wat alleen Hij kan geven: vrede.

Wat een vreugde zal het ook later voor haar zijn, zich de woorden te herinneren die Hij tot haar heeft gesproken. Hij heeft haar Zijn garantie gegeven door haar te vertroosten toen zij zo vreesachtig was. Hij heeft haar geloof erkend, hoe zwak dat ook was, en haar ten slotte weggezonden met een boodschap van vrede. Dit is meer waard dan de genezing van het lichaam.

Lk 8:49-50 | De dochter van Jaïrus is gestorven

49 Terwijl Hij nog sprak, kwam er iemand van de overste van de synagoge, die zei: Uw dochter is gestorven; val de Meester niet <meer> lastig. 50 Jezus echter hoorde dit en antwoordde hem: Wees niet bang, geloof alleen en zij zal behouden worden.

Jaïrus, die het eerst bij de Heer is gekomen, ontvangt niet als eerste de zegen. Die is voor de vrouw die onderweg een beroep op de Heer heeft gedaan. Zo is het met Israël, van wie Jaïrus een beeld is, en de gelovigen uit de volken, van wie we in de vrouw een beeld kunnen zien. De Heer was onderweg om Israël te genezen, maar Hij is door het volk verworpen. Dat heeft de weg vrij gemaakt om de volken te zegenen. Dat is de tijd waarin wij nu leven.

De Heer heeft ook voor Israël genezing, zelfs als het leven er totaal uit verdwenen is. Na de periode met zegen voor de volken komt Hij terug om ook Israël tot leven te wekken. Dat toont het vervolg van de geschiedenis, waar we de werkelijke toestand van Israël zien. Israël is niet slechts ziek, het volk dood, maar Christus bezit in Zichzelf opstandingsleven.

Blijdschap en verlossing krijgen we alleen door het geloof in Zijn Persoon, in de Goddelijke kracht in Hem, in de genade die komt om deze kracht uit te oefenen. De Joden zijn lang opstandig geweest in hun ongeloof. Ze hebben lang geprobeerd om de Naam uit te roeien van Hem, Die door bepaalde uitspraken Zichzelf aan God gelijk maakte. Toch zullen ook zij hun verworpen Messias erkennen als hun Heer en hun God en hun verdorde beenderen zullen leven (Ez 37:1-10).

Heel Israël – dat wil zeggen het gelovig overblijfsel – zal ten slotte behouden worden (Rm 11:25-26). Het volk zal bloeien en uitbotten en de oppervlakte van de aarde vervullen met vruchten! Die belofte ligt opgesloten in de opwekking van het gestorven meisje. Hij Die de vader van het meisje beval niet te vrezen maar te geloven, zal de belofte vervullen die Hij eens heeft gegeven.

De geschiedenis bevat ook veel wat ons in ons persoonlijk geloofsleven bemoedigt. De Heer is op aarde om de genade van God bekend te maken voor alle mensen. Van die genade mogen ook wij drinken door de lessen uit deze geschiedenissen op onszelf toe te passen.

Terwijl de Heer nog spreekt, komt er iemand van de overste van de synagoge met een mededeling voor de overste. Zijn dochter is gestorven. Op de mededeling volgt ook nog de gelaten uiting dat de Meester daarom niet langer hoeft te worden lastiggevallen. Alsof we Hem lastigvallen als er naar onze gedachten toch niets meer te redden valt. Als er naar onze beoordeling van de situatie niets meer te redden valt, komt het juist aan op geloof. Dat is ook wat de Heer antwoordt als Hij het bericht hoort.

Hij heeft Zich op weg naar het huis van Jaïrus begeven om diens dochter te genezen. Dan kan het niet zo zijn dat daar door een ‘toevallig’ oponthoud niets meer van terechtkomt. De Heer kent de zwakheid van het geloof en stelt Jaïrus eerst gerust met de bemoediging: “Wees niet bang.”

Zo komt Hij tegemoet aan ons zwakke geloof. Wat voor het zwakke geloof een verhindering lijkt te zijn dat Hij uitkomst kan geven, zal Hij gebruiken om des te duidelijker Zijn macht van genade te tonen. De macht van Zijn genade blijkt het meest als de situatie het meest hopeloos is.

Na de bemoediging om niet bang te zijn zegt de Heer dat Jaïrus moet doen wat overblijft als de situatie volkomen hopeloos is: “Geloof alleen.” Hiermee zegt Hij: ´Stel je vertrouwen volledig op Mij.´

Lk 8:51-56 | De dochter van Jaïrus opgewekt

51 Toen Hij nu bij het huis was gekomen, liet Hij niemand met Zich naar binnen gaan dan Petrus, Johannes en Jakobus, en de vader van het kind en de moeder. 52 Allen nu weenden en weeklaagden over haar. Hij echter zei: Weent niet, want zij is niet gestorven, maar slaapt. 53 En zij lachten Hem uit, daar zij wisten dat zij gestorven was. 54 Hij echter greep haar hand en riep de woorden: Kind, sta op. 55 En haar geest keerde terug en zij stond onmiddellijk op; en Hij gebood dat men haar te eten zou geven. 56 En haar ouders ontzetten zich; Hij echter beval hun niemand te zeggen wat er was gebeurd.

De Heer komt bij het huis. Hij laat alleen de drie discipelen die met Hem op de berg waren, mee naar binnen gaan, met de vader en moeder van het meisje. Zij mogen er getuige van zijn hoe Hij haar tot leven brengt. Voor de drie discipelen zal het weer een bijzondere bemoediging zijn met het oog op hun latere dienst voor de Heer. De vader en moeder mogen er ook bij zijn, want Hij wil het kind direct weer aan hun zorg toevertrouwen. Ze hebben hun zorg getoond door Zijn hulp in te roepen.

Er zijn ook mensen aanwezig die alleen de dood zien, maar die staan buiten de deur. Hij zegt hun dat ze kunnen stoppen met huilen omdat het meisje niet gestorven is, maar slaapt. Voor Hem is de dood een slaap waaruit Hij iemand kan wakker maken. Waar Hij is, moet de dood wijken. Er is ook nooit iemand gestorven in de directe omgeving van de Heer. De mensen die over het meisje huilen en weeklagen, draaien bij het horen van Zijn woorden om als een blad aan een boom en beginnen spottend te lachen. Ze lachen Hem uit. Zo weinig begrijpen deze mensen van de macht van God. Ze hebben geen oog voor de macht van het leven in Hem.

De Heer antwoordt hun niet, maar grijpt de hand van het kind. Dan roept Hij de woorden: “Kind, sta op.” Hij roept, want ze moet wakker worden. Hij roept “de woorden”, want Zijn woorden wekken haar tot leven. Het meisje hoort de stem van de Zoon van God en haar geest keert in haar terug en ze wordt levend (Jh 5:25). Zoals de bloedvloeiing “onmiddellijk” ophield (verzen 44,47), zo is ook hier “onmiddellijk” resultaat. Er is geen proces van wakker worden. Ze staat onmiddellijk op.

De zorg van de Heer gaat verder dan haar leven te geven. Hij gebiedt dat men haar te eten geeft. Ze heeft veel geleden en moet weer op krachten komen. Het is ook van belang bij ieder die nieuw leven ontvangt dat hij te eten krijgt. Het nieuwe leven moet worden gevoed met gezond geestelijk voedsel. Dat is in de eerste plaats Gods Woord.

De ouders die zo in de sfeer van de wet hebben geleefd en hun kind met de wet hebben opgevoed, zijn diep onder de indruk van de genade van de Heer. Al hun goede bedoelingen waren erop gericht dat hun kind zou leven, maar ze hebben moeten constateren dat het enige resultaat de dood was. Nu hebben ze een beroep gedaan op Iemand Die genade bewijst en ze hebben het leven voor hun dochter gekregen.

Genade is altijd een zaak die ontzetting bewerkt bij hen die in een wettische sfeer leven. In verbinding met Zijn dienst wil de Heer dat dit wonder verborgen blijft, want Hij moet aangenomen worden op grond van het getuigenis dat Hij geeft aan het geweten en het hart. De opwekking van de dochter van Jaïrus is een voorbijgaande daad, hoewel vol van levenskracht. Het is een incidentele gebeurtenis. De tijd die gekenmerkt zal worden door een algemene zegen, is er nog niet. Daarom beveelt de Heer hun tegen niemand te zeggen wat er is gebeurd. Als Hij Zelf niet aangenomen wordt, als men weigert Zijn woord aan te nemen, is het tevergeefs om Zijn kracht algemeen openbaar te maken.

Lukas 9

Lk 9:1-6 | De uitzending van de twaalf

1 Hij nu riep de twaalf samen en gaf hun kracht en macht over alle demonen en om ziekten te genezen. 2 En Hij zond hen uit om het koninkrijk van God te prediken en <de zieken> gezond te maken. 3 En Hij zei tot hen: Neemt niets mee voor onderweg, geen staf, geen reiszak, geen brood, geen geld; hebt ook niet <elk> twee onderklederen. 4 En welk huis u ook binnengaat, blijft daar en vertrekt vandaar. 5 En allen die u niet ontvangen – vertrekt uit die stad en schudt het stof van uw voeten af tot een getuigenis tegen hen. 6 Zij nu vertrokken en trokken de dorpen door, terwijl zij overal het evangelie verkondigden en genezingen verrichtten.

De Heer roept Zijn twaalf discipelen samen bij Hem. Het gaat van Hem uit. Hij geeft ook wat nodig is voor de dienst, zowel in geestelijk als in materieel opzicht. Hij voorziet hen van kracht en macht. Kracht ziet op de bekwaamheid, de energie, om iets te doen; macht is het gezag of het recht om de kracht te gebruiken. Hij geeft hun kracht en macht “over alle demonen”. Die zullen ze veelvuldig in hun dienst tegenkomen om hen in hun dienstwerk tegen te werken en zo mogelijk te verhinderen dat zij hun dienst verrichten. Hij geeft hun ook kracht en macht “om ziekten te genezen”. Zo voorziet de Heer als de Almachtige Zijn discipelen van wat nodig is om de genade van God aan mensen te betonen.

Nadat Hij hen heeft voorzien van kracht en macht, zendt Hij hen uit met de opdracht “om het koninkrijk van God te prediken”. Daar gaat het om. Hij wil mensen laten weten dat dit koninkrijk van God er aankomt, dat het aanstaande is. Het gezond maken van zieken is het teken dat de prediking zegen voor de hoorders inhoudt.

Vervolgens geeft de Heer de nodige aanwijzingen. Ze hoeven zich nergens druk over te maken als het gaat om hun eigen behoeften. Dat is onnodige ballast die hen alleen maar zal hinderen in het vervullen van hun opdracht. Hij wil dat ze zich volkomen aan hun taak kunnen toewijden en zich daarop alleen hoeven te concentreren.

Alles waar mensen normaliter voor zorgen als ze op reis gaan, en wat dan ook terecht is, daarvan moeten Zijn discipelen afzien. De Heer wil hen doordringen van de noodzaak van ongedeelde toewijding aan hun opdracht. Ze mogen erop rekenen dat Hij voor hen zal zorgen. Later zullen ze ook erkennen dat Hij voor hen heeft gezorgd (Lk 22:35).

Ze moeten zich ook niet druk maken over het uitzoeken van een logeeradres. Als ze in een huis gastvrij worden ontvangen, moeten ze daar blijven. Dat huis zal hun uitvalsbasis zijn. Van daaruit zullen ze elke morgen de stad intrekken om het koninkrijk van God te prediken en daarheen kunnen ze ’s avonds weer terugkeren.

Ze moeten ook rekening houden met het feit dat er steden zullen zijn waar ze niet welkom zijn. Dan moeten ze uit die stad vertrekken. Van die stad moeten ze het stof van hun voeten afschudden dat daaraan is gekomen toen ze er hun boodschap brachten. Het is een teken: als die stad hen verwerpt, kunnen zij met die stad geen enkele gemeenschap hebben. Het zal de discipelen niet anders vergaan dan het Hem is vergaan.

De twaalf vertrekken en voeren hun opdracht uit. Overal waar zij komen, verkondigen ze het evangelie en verrichten ze genezingen naar het woord van de Heer. Zo krijgt het getuigenis van de Heer een aanzienlijke uitbreiding waardoor zelfs Herodes van Hem hoort.

Lk 9:7-9 | Herodes in verlegenheid

7 Herodes de viervorst nu hoorde alles wat er gebeurde; en hij was in verlegenheid, omdat door sommigen werd gezegd dat Johannes uit [de] doden was opgewekt, 8 en door sommigen dat Elia was verschenen, en door anderen dat een profeet, een van de ouden, was opgestaan. 9 Herodes nu zei: Johannes heb ik onthoofd, maar Wie is Deze van Wie ik zulke dingen hoor? En hij trachtte Hem te zien.

Als Herodes alles hoort wat de discipelen doen, weet hij niet hoe hij het heeft. Er doen allerlei geruchten de ronde (vgl. verzen 18-19). Zijn geweten wordt aangesproken, want er wordt door sommigen gezegd dat Johannes uit de doden is opgewekt. Er waren inderdaad doden opgewekt. Ook dat gerucht zal overal doorgedrongen zijn. Maar als mensen er het fijne niet van weten, laten ze zich meevoeren door hun eigen denkbeelden die gevormd zijn door een misvormd geweten.

Behalve de naam van Johannes wordt ook die van Elia genoemd die verschenen zou zijn. Weer anderen spreken van de opstanding van een van de oude profeten. De fantasie heeft de vrije loop als mensen slechts op geruchten afgaan. Alleen als we in verbinding met de Heer en Zijn Woord zijn, worden we bewaard voor het uiten of geloven van dergelijke ongecontroleerde meningen.

Als Herodes de naam van Johannes hoort, denkt hij even aan de mogelijkheid dat deze zou zijn opgestaan (Mt 14:2). Hij rekent ook weer met die mogelijkheid af, want hij heeft Johannes toch onthoofd. Wat Herodes hoort, zijn geruchten over wat de discipelen doen, maar hij concludeert terecht dat het allemaal afkomstig is van de Heer Jezus. Hij vraagt zich af Wie Hij toch wel is. Het is echter slechts natuurlijke nieuwsgierigheid, een benieuwd zijn naar het bovennatuurlijke, zonder oprecht verlangen naar de waarheid. Zijn wens om Hem te zien zal in vervulling gaan, maar anders dan hij zich heeft voorgesteld (Lk 23:8-11).

Lk 9:10-11 | De apostelen en de menigten bij de Heer

10 En toen de apostelen waren teruggekeerd, vertelden zij Hem alles wat zij hadden gedaan. En Hij nam hen mee en trok Zich met hen afzonderlijk terug naar een stad, Bethsaïda geheten. 11 Toen nu de menigten dit merkten, volgden zij Hem; en Hij ontving hen en sprak tot hen over het koninkrijk van God; en hen die genezing nodig hadden, maakte Hij gezond.

Als de apostelen hun opdracht hebben vervuld, keren ze naar de Heer terug en vertellen Hem alles wat ze hebben gedaan. Het is voor ons ook altijd goed om met alles wat we hebben mogen doen, naar de Heer te gaan. Alle werk voor Hem moet niet tot onze eigen eer zijn, maar tot Zijn eer. Hij heeft er de opdracht en ook de kracht voor gegeven. En als er enig resultaat is, is dat aan Hem te danken. Het lijkt er trouwens op dat de discipelen meer vervuld zijn van de kracht en macht die ze hebben mogen uitoefenen, want daarvan doen ze verslag aan de Heer. We vernemen niet dat ze Hem vertellen over de prediking en de resultaten dáárvan.

Dan neemt Hij hen mee om weer even met hen alleen te zijn. Hij kiest daarvoor de stad Bethsaïda uit. Daar is een huis waar Hij welkom is, met Zijn discipelen. Daar is rust om met hen verder te spreken over hun opdracht en hun daarover verder onderwijs te geven. Als de menigten merken dat Hij met Zijn discipelen naar Bethsaïda gaat, volgen zij Hem. De Heer Jezus zal onderweg ook met Zijn discipelen hebben gesproken over het verloop van hun uitzending. Daarna staat Hij ook weer open om de menigten te ontvangen.

Hoe groot het ongeloof van de menigten ook is, Hij is opnieuw in genade hun Dienaar en predikt tot hen en geneest hun zieken. Hij verwijst de menigten niet naar de discipelen of zegt tegen de discipelen dat zij weer een nieuwe mogelijkheid hebben voor hun dienst. Hij doet Zelf wat Hij de discipelen heeft opgedragen om te doen als Hij hen uitzendt (vers 2). Hij doet het Zelf om weer aan Zijn discipelen te laten horen en zien hoe Hij de menigten benadert.

Lk 9:12-17 | De spijziging van de vijfduizend

12 De dag begon echter te dalen, en de twaalf kwamen naar Hem toe en zeiden tot Hem: Stuur de menigte weg, opdat zij naar de omliggende dorpen en velden gaan om onderdak en proviand te vinden, want wij zijn hier in een woeste plaats. 13 Hij echter zei tot hen: Geeft u hun te eten. Zij echter zeiden: Wij hebben niet meer dan vijf broden en twee vissen, tenzij wij voedsel gaan kopen voor al dit volk; 14 want er waren ongeveer vijfduizend mannen. Hij echter zei tot Zijn discipelen: Laat hen gaan zitten in eetgezelschappen, elk van <ongeveer> vijftig. 15 En zij deden aldus en lieten hen allen zitten. 16 Toen Hij nu de vijf broden en de twee vissen had genomen, keek Hij op naar de hemel, zegende ze, brak ze en gaf ze aan de discipelen om ze aan de menigte voor te zetten. 17 En zij aten en werden allen verzadigd; en er werd opgeraapt wat hun aan brokken was overgeschoten, twaalf korven.

De Heer is tot laat in de middag bezig. Het zal niet lang duren of het wordt avond. De twaalf merken dat op en denken dat de Heer de tijd vergeet. Ze maken Hem erop attent en stellen Hem voor dat Hij de menigte wegstuurt. Hun argument klinkt aannemelijk, want ze willen de menigte de gelegenheid geven om op tijd voor onderdak en voedsel te zorgen. Ze zien wel dat er in de directe omgeving daarvan niets te vinden is. Tegelijk is hun voorstel ook ondoordacht. Hoe kan een menigte van alleen al vijfduizend mannen in korte tijd ergens onderdak en proviand vinden?

De problemen die de discipelen zien, zijn voor de Heer niet aanwezig. Hij wil hun een nieuwe les leren. Hij draagt hun op de menigte te eten te geven. Dat lijkt de discipelen een onmogelijke opdracht. Hoe kan Hij dat vragen? Ze hebben de beschikking over slechts vijf broden en twee vissen.

Het probleem van de discipelen is dat zij de moeilijkheid beoordelen in het licht van hun eigen vermogens en hulpbronnen in plaats van het probleem van de Heer uit te zien. De enige mogelijkheid die zij nog zien, is dat zij zelf voedsel gaan kopen voor “al dit volk”. De Heer verwacht geen praktische tips om te voldoen aan een opdracht die Hij geeft. Ze hebben bij hun uitzending ervaren dat Hij hun van het nodige voorziet om te voldoen aan de opdracht die Hij hun geeft. Dat zijn ze blijkbaar vergeten, zoals ook wij zo vaak vergeten wat Hij ons al van Zichzelf heeft laten zien.

Het gezelschap is groot. De discipelen hebben gezegd: “Stuur ze weg.” De Heer zegt: “Laat ze gaan zitten.” Om alles ordelijk te laten verlopen geeft Hij Zijn discipelen de opdracht het grote gezelschap op te delen in “eetgezelschappen” van ongeveer vijftig personen per ‘eetgezelschap’. Die vijftig hebben op een bijzondere manier een gemeenschappelijke maaltijd.

Dit kunnen we vergelijken met plaatselijke gemeenten. Alle gelovigen van die plaatselijke gemeente maken deel uit van de grote, wereldwijde gemeente, maar plaatselijk beleven zij op een bijzondere manier gemeenschap. Zij vormen een ‘eetgezelschap’ dat door de Heer door Zijn dienaren bij elkaar is gebracht om aan Zijn tafel met Hem en met elkaar gemeenschap te hebben.

De discipelen doen wat de Heer heeft gezegd en zorgen ervoor dat ze allemaal gaan zitten en zo tot rust komen. De houding van rust is de goede houding om de zegen van Hem te ontvangen.

De Heer neemt de vijf broden en de twee vissen. Voordat Hij die vermenigvuldigt, kijkt Hij op naar de hemel waardoor Hij Zijn handeling openlijk met God verbindt. Het was de zonde van Adam dat hij nam en at zonder op te kijken naar de hemel. De Heer zegent het voedsel, Hij spreekt de dankzegging ervoor uit, waardoor Hij het erkent als een gave van God. Ook dat deed Adam niet, dat kon hij ook niet.

Vervolgens breekt Hij het. Alleen door iets te breken kan het worden vermenigvuldigd. Als wij iets breken, heeft het voor ons vaak zijn waarde verloren. Als God iets breekt, of als wij iets breken voor God, wordt de waarde er groter door. Het grootst en heerlijkst zien we dat bij de instelling van het avondmaal. Daar lezen we hoe de Heer Jezus brood neemt en het breekt en zegt: “Dit is Mijn lichaam” (Mt 26:26; Mk 14:22; Lk 22:19; 1Ko 11:24). En wat is er uit Zijn lichaam dat in de dood verbroken is, een enorme menigte, de gemeente, voortgekomen. Wat een vermenigvuldiging!

Het resultaat van Zijn vermenigvuldiging is niet alleen dat allen kunnen eten, maar ook dat allen worden verzadigd én dat er zelfs nog twaalf korven met brokken over zijn. Als de Heer voorziet, doet Hij dat niet half en ook niet alleen volledig, maar overvloedig. Hij voorziet niet alleen voor het moment, maar ook voor de toekomst. Met dit wonder heeft Hij hun een bijzonder bewijs gegeven van de macht en aanwezigheid van God in hun midden. Naar Psalm 132 heeft Hij als Jahweh de armen van Zijn volk met brood verzadigd (Ps 132:15).

Lk 9:18-20 | Wie is Jezus?

18 En het gebeurde, toen Hij alleen in gebed was, dat de discipelen bij Hem waren, en Hij vroeg hun aldus: Wie zeggen de menigten dat Ik ben? 19 Zij nu antwoordden en zeiden: Johannes de doper; en anderen: Elia; en anderen, dat een profeet, een van de ouden, is opgestaan. 20 Hij nu zei tot hen: U echter, Wie zegt u dat Ik ben? Petrus nu antwoordde en zei: De Christus van God.

Na Zijn drukke bezigheden met de menigte heeft de Heer behoefte om te bidden. Daarvoor zondert Hij Zich af. Dit is ook voor ons belangrijk. Als we bezig zijn geweest met ons werk, waarbij onze aandacht werd opgeëist door allerlei dingen, is het nodig dat we ons een ogenblik terugtrekken om met de Heer te praten.

De discipelen zijn wel bij Hem, maar storen Hem niet. Als Hij klaar is met bidden, heeft Hij een vraag aan hen. Deze vraag vloeit uit Zijn gebed voort. Hij heeft er met Zijn Vader over gesproken hoe het volk reageert op Zijn boodschap. Nu wil Hij Zijn discipelen hierover onderwijzen. Zij moeten zich bewust zijn van de gezindheid van het volk en hun gedachten over Hem.

De discipelen weten wel wat er voor gedachten over Hem in omloop zijn. Het zijn dezelfde gedachten die ook bij Herodes zijn binnengewaaid (verzen 7-8). Deze meningen geven aan dat de aandacht van het volk wel is gewekt, maar dat ze niet verdergaan dan speculaties van de menselijke geest over de Heiland.

Het is wel goed om meningen van anderen over de Heer te kennen, maar de grote vraag is natuurlijk Wie de discipelen, en ook wij zelf, zeggen dat Hij is. Daar vraagt de Heer dan ook vervolgens Zijn discipelen naar, een vraag waarop wij ook een antwoord moeten geven.

Petrus antwoordt overtuigd dat Hij “de Christus van God” is. De Heer Jezus is de Messias, de Gezalfde, de Christus – allemaal namen met dezelfde betekenis – Die van God komt, van God is, Zelf God is. Als we overtuigd zijn van Wie Hij is, zullen we Hem ook zo bekendmaken. Dat mochten de discipelen op dat moment in de geschiedenis niet meer.

Lk 9:21-22 | Eerste aankondiging van het lijden

21 Hij nu waarschuwde hen en beval dit niemand te zeggen, 22 en zei: De Zoon des mensen moet veel lijden en verworpen worden door de oudsten, overpriesters en schriftgeleerden en gedood worden en op de derde dag worden opgewekt.

Na het prachtige getuigenis van Petrus dat Hij de Christus van God is, geeft de Heer hun de waarschuwing en het bevel dit niet meer tegen anderen te zeggen. Dit bevel moet hen hebben verrast omdat tot nu toe hun getuigenis aangaande Hem juist geweest is dat Hij de Christus is. De Heer maakt hun duidelijk dat het ogenblik gekomen is dat niet Zijn aardse heerlijkheid als Messias voor Hem ligt, maar de dood en de opstanding die Hij als de Zoon des mensen zal ondergaan.

Zijn titel “Zoon des mensen” heeft een grotere draagwijdte dan ‘Messias’. Messias is Hij voor Zijn volk Israël, terwijl Hij als de Zoon des mensen met alle mensen en de hele schepping in verbinding staat. Zijn lijden en dood hebben dan ook niet alleen gevolgen voor Zijn aardse volk, maar voor de hele schepping.

Het zijn vooral de godsdienstige leiders van Zijn volk die Hem zullen doden. Zij koesteren een dodelijke haat tegen Hem. De menigten zijn vooralsnog niet tegen Hem. Ze zoeken Hem juist, ze worden door Hem aangetrokken. Pas als de Heer gevangen is genomen, raken ze onder de invloed van de leiders en keren ze zich massaal tegen Hem. Zo beïnvloedbaar is de volksmening als er geen persoonlijk geloof in Christus is.

Lk 9:23-26 | Het kruis opnemen en volgen

23 Hij nu zei tot allen: Als iemand achter Mij wil komen, laat hij zichzelf verloochenen, dagelijks zijn kruis opnemen en Mij volgen. 24 Want wie zijn leven wil behouden, zal het verliezen; maar wie zijn leven verliest ter wille van Mij, die zal het behouden. 25 Want wat baat het een mens de hele wereld te winnen en zichzelf te verliezen of erbij in te boeten? 26 Want wie zich voor Mij en voor Mijn woorden schaamt, voor hem zal de Zoon des mensen Zich schamen wanneer Hij komt in Zijn heerlijkheid en die van de Vader en van de heilige engelen.

Direct in aansluiting op wat Hij heeft gezegd over Zijn lijden, verwerping en dood, houdt Hij Zijn discipelen voor dat dit ook het deel zal zijn van allen die Hem willen volgen. Dit lijden betreft dan alleen het lijden dat hun door mensen wordt aangedaan. In Zijn verzoenend lijden aan het kruis kan niemand Hem volgen of daarin delen. Dat werk heeft Hij helemaal alleen gedaan. Hij kon dat ook als Enige doen. Maar Hem volgen op Zijn weg van smaad door deze wereld staat open voor ieder die dat wil. Er zijn echter voorwaarden aan verbonden om het werkelijk te kunnen doen.

De eerste voorwaarde is dat iemand zichzelf moet verloochenen, dat wil zeggen dat hij zijn eigen wil in handen van de Heer Jezus legt en niet meer de dingen najaagt die hij zelf wil. Dat is een innerlijke zaak. De tweede voorwaarde is zijn kruis opnemen, dat wil zeggen dat hij bereid is de smaad te ondergaan die de wereld voor hem heeft. Dat is een uiterlijke zaak. Iemand die met een kruis op zijn rug door de stad naar de plaats van de terechtstelling ging, was een mikpunt van bespotting voor het volk. Zo iemand had ook van het leven niets meer te verwachten, zijn vonnis stond vast en hij was op weg naar de plaats waar zijn leven zou eindigen. Dat is wat de Heer van een discipel vraagt als Hij hem dit voorhoudt.

Hij vraagt niet dat we zo eens een enkele keer iets groots voor Hem verrichten, een of andere heldendaad, waar mensen bewondering voor hebben en waarover een boek kan worden geschreven of een film kan worden gemaakt. Hij wil dat we ons “dagelijks” met Hem in Zijn verwerping vereenzelvigen. Het moet elke dag worden waargemaakt. Dat vraagt volharding en niet af en toe een geloofsdaad.

Hoe dwaas het ook klinkt, maar de weg van het leven is de weg van zelfverloochening en het opnemen van het kruis. Als we die weg niet gaan omdat we willen genieten van het leven hier-en-nu, als we ons leven willen behouden, dan zal het resultaat zijn dat we het verliezen. Maar als we ons leven verliezen ter wille van Hem, dat wil zeggen dat we de zeggenschap erover aan Hem geven, dan zullen we het behouden. Het komt aan op geloof in Hem en Zijn beloften en dat terwijl Hij op weg is naar het kruis. Het betekent Zijn kant kiezen en Hem volgen op die weg.

De Heer doet ook een beroep op het nuchtere verstand. Stel je voor dat je de hele wereld wint, maar je verliest jezelf, je gaat eraan, je gaat erdoor verloren of je boet erbij in, dat wil zeggen je loopt geestelijke schade op (1Ko 3:15), je ondervindt nadeel, wat heb je er dan aan? Je kunt kortstondig genieten en dat ook nog maar in beperkte mate. Als je buik vol is, moet je gewoon stoppen met eten, al liggen er tonnen van het heerlijkste voedsel om je heen. Als je de beschikking hebt over de hele wereld, kun je overal heengaan waar je maar wilt en alles doen wat je maar wilt, maar het houdt een keer op. En dan? Dan komt de eeuwigheid, waar alleen telt wat je in je leven voor de Heer Jezus hebt gedaan.

Wie de Heer Jezus wil volgen, moet op Hem lijken. Wie Hem wel wil volgen, maar niet op Hem wil lijken, niet met Hem vereenzelvigd wil worden, maar zich voor Hem en Zijn woorden schaamt, zal door Hem op dezelfde manier worden behandeld bij Zijn wederkomst in heerlijkheid.

De Heer stelt in waarschuwende zin voor wat we verliezen als we Hem uiterlijk belijden, maar Hem verloochenen zodra het ons iets kost. We verliezen Zijn erkenning. ‘Zich voor Hem schamen’ betekent hier bang zijn om voor Hem uit te komen, waardoor er geen getuigenis van Hem wordt gegeven. Als Hij komt in Zijn majesteit, zal Hij allen die hebben gedeeld in Zijn verwerping openlijk erkennen, maar Hij zal Zich dan openlijk schamen voor ieder die zich voor Hem heeft geschaamd in Zijn verwerping. Het schamen van de Heer betekent dat Hij er niet toe komt zo iemand te erkennen als iemand die bij Hem hoort.

Hij komt in Zijn heerlijkheid, dat is Zijn eigen heerlijkheid als de Zoon des mensen. Dan is er geen vernedering meer, maar glorieuze majesteit. Hij komt ook in de heerlijkheid van Zijn Vader. De heerlijkheid van de Vader wordt dan niet alleen gehoord in de stem bij Zijn doop, of op de berg van de verheerlijking zoals we in de volgende verzen zien, maar zal dan voor allen indrukwekkend zichtbaar zijn. Wanneer Hij komt in Zijn heerlijkheid, zijn ook de heilige engelen bij Hem. Ze kondigen Hem dan niet aan als geboren op aarde met als teken een kindje in doeken gewikkeld, maar ze zullen op Zijn bevel alle ergernissen uit Zijn koninkrijk verzamelen en met vuur verbranden.

Lk 9:27-29 | De Heer Jezus in Zijn heerlijkheid

27 Ik nu zeg u in waarheid: er zijn sommigen van hen die hier staan, die [de] dood geenszins zullen smaken voordat zij het koninkrijk van God hebben gezien. 28 Het gebeurde nu ongeveer acht dagen na deze woorden, dat Hij Petrus, Johannes en Jakobus meenam en op de berg klom om te bidden. 29 En terwijl Hij bad, werd het uiterlijk van Zijn gezicht anders en Zijn kleding werd lichtend wit.

Als de Heer Jezus zo over Zijn komst in heerlijkheid heeft gesproken, belooft Hij aan sommigen van hen die bij Hem staan, dat ze die heerlijkheid zullen zien nog voordat ze zullen sterven. Dat wil zeggen dat ze niet het koninkrijk pas zullen zien nadat ze gestorven zijn en te Zijner tijd opgewekt worden om het koninkrijk binnen te gaan, maar dat ze bij hun leven het koninkrijk van God in zijn heerlijke en uiteindelijke vorm zullen zien.

Deze toezegging wordt al na ongeveer acht dagen ingelost. Lukas spreekt over “ongeveer acht dagen” omdat het getal acht het begin van een nieuwe periode voorstelt. Het getal zeven stelt een afgeronde periode voor. De zevende dag, de sabbat, wordt vervuld in de heerlijkheid van het vrederijk. Het nieuwe van de achtste dag is de vestiging van het koninkrijk van God, waarvan Christus het stralende middelpunt is en waarvan de heerlijkheid uitmondt in de eeuwigheid (2Pt 1:11; 3:18).

De Heer neemt Petrus, Johannes en Jakobus mee omdat zij later pilaren in de gemeente zullen zijn (Gl 2:9) en Hij met het oog daarop hun geloof wil versterken. Daardoor zullen zij ook in staat zijn het geloof van anderen te versterken. Het doel van de Heer om de berg op te gaan is trouwens om te bidden. Dit is weer een treffende en kenmerkende opmerking voor Lukas die Hem als afhankelijke Mens voorstelt.

Als Hij zo in gebed is, krijgt Zijn gezicht een ander aanzien en ook Zijn kleding verandert. Zijn gezicht was dat van een gewoon mens, een gezicht dat niet tussen andere gezichten opviel. Nu verandert het. Lukas merkt alleen op dat het anders wordt, dat het een metamorfose ondergaat. Zijn gezicht krijgt de heerlijkheid die past bij de heerlijkheid van de hemel. Het is een heerlijkheid die wij ook krijgen als we naar Hem in Zijn heerlijkheid kijken, want daardoor worden we naar datzelfde beeld veranderd (2Ko 3:18).

Lukas vermeldt ook dat Zijn kleding lichtend wit wordt. Zijn kleding wijst op Zijn uiterlijk, Zijn gedrag. Zijn gedrag te midden van de mensen is altijd van onbesmette, stralende schoonheid, maar dat zien alleen zij die daar oog voor hebben. Aan Zijn uiterlijk is dat niet te zien. Nu wordt het ook uiterlijk waarneembaar. Dat hoort bij Zijn verschijning in heerlijkheid.

Lk 9:30-31 | Mozes en Elia spreken met de Heer

30 En zie, twee mannen spraken met Hem; het waren Mozes en Elia, 31 die in heerlijkheid verschenen en over Zijn uitgang spraken die Hij zou volbrengen in Jeruzalem.

Bij Zijn verschijning in heerlijkheid horen ook de heiligen. Zij maken deel uit van de heerlijkheid die Christus zal hebben als Hij in Zijn koninkrijk verschijnt. In dit tafereel zien we heiligen bij elkaar die elkaar op aarde nooit zijn tegengekomen omdat ze door vele eeuwen van elkaar gescheiden waren. Alle heiligen worden voorgesteld in twee grote Godsmannen van wie de een de periode van de wet en de ander die van de profeten vertegenwoordigt.

Mozes was de wetgever en Elia was de man die een volk dat van de wet was afgeweken terugriep tot de wet. In Mozes zien we een beeld van de ontslapen gelovigen en in Elia een beeld van de gelovigen die opgenomen worden zonder te sterven. Beide groepen hebben deel met Christus aan de heerlijkheid van het koninkrijk op grond van Zijn dood. Mozes en Elia spreken met Hem over deze dood.

In hun eigen tijd hebben Mozes en Elia over andere dingen gesproken. Mozes heeft de wet gegeven en Elia heeft moeite gedaan om het volk ernaar terug te brengen opdat de zegen zou kunnen komen. Nu er van de nieuwe heerlijkheid sprake is, hangt alles af van de dood van Christus en daarvan alleen. Al het andere verdwijnt.

De gelovigen zijn in dezelfde heerlijkheid als de Heer Jezus. Ze zijn er met Hem en spreken op een vertrouwelijke manier met Hem over dingen die Hem het meest na aan Zijn hart liggen. Ze spreken over Zijn “uitgang”, dat wil zeggen over Zijn lijden en dood als Zijn uitgang uit de wereld om terug te keren naar de hemel. Het woord dat hier voor ‘uitgang’ wordt gebruikt, is het woord ‘exodus’ dat ons bekend is van het gelijknamige bijbelboek. In dat bijbelboek slaat het woord op de ‘uittocht’ van de Israëlieten uit Egypte. Hier spreekt Mozes, die de leider was bij die uittocht, over de uittocht van Christus waarvan de uittocht uit Egypte een beeld is.

Dat maakt tegelijk duidelijk dat Zijn ‘uittocht’ ook de uittocht van Zijn volk uit deze wereld betekent. Daaraan denken de gelovigen als zij het avondmaal vieren. Bij het avondmaal eten en drinken zij tot gedachtenis aan Hem Die leed en stierf en verkondigen zij Zijn ‘uitgang’, Zijn dood (1Ko 11:26). Ze doen dat “totdat Hij komt” om ook hen uit de wereld te doen uitgaan om tot Hem te gaan in de lucht (1Th 4:17).

Mozes en Elia spreken als degenen die de raadsbesluiten van God begrijpen, want Zijn uitgang heeft nog niet plaatsgevonden.

Lk 9:32-33 | Het voorstel van Petrus

32 Petrus nu en zij die bij Hem waren, waren door slaap overmand; toen zij nu ontwaakten, zagen zij Zijn heerlijkheid, en de twee mannen die bij Hem stonden. 33 En het gebeurde, toen zij van Hem scheidden, dat Petrus tot Jezus zei: Meester, het is goed dat wij hier zijn, en laten wij drie tenten maken, een voor U, een voor Mozes en een voor Elia – zonder te weten wat hij zei.

De klim de berg op is waarschijnlijk voor de mannen nogal inspannend geweest. Als de Heer in gebed is gegaan, zijn Petrus en de twee andere discipelen een prooi voor de slaap. Ze zijn zo weinig onder de indruk van hun biddende Meester, dat ze geen weerstand kunnen bieden aan de slaap die hen overvalt. Daardoor missen ze veel van het gesprek dat de Heer voert met de twee mannen die bij Hem staan. Gelukkig zijn ze niet zo laat wakker dat ze van het hele tafereel niets zien. En hiervoor mochten ze juist mee de berg op.

Vaak missen ook wij veel van de heerlijkheid van de Heer Jezus door toegeeflijkheid aan aardse behoeften op momenten dat we ze naar de achtergrond zouden moeten verplaatsen. We slapen op momenten dat we wakker moeten zijn en zijn wakker wanneer we zouden moeten slapen, zoals in de storm op het meer.

Door de genade van God krijgen ze toch een indruk van Zijn heerlijkheid. Ook zien ze de twee mannen die bij Hem staan. Het is een verheven tafereel in verbinding met de hemel en tegelijk vindt het op aarde plaats en nemen waarneembare personen er deel aan. De discipelen worden wakker op het ogenblik dat de twee mannen de Heer gaan verlaten.

Petrus die als eerste wordt genoemd die in slaap valt, is ook de eerste die reageert op wat hij ziet. Impulsief als hij is, wil hij dit tafereel vasthouden. Dat komt omdat hij heeft gemist waarover Mozes en Elia met de Heer hebben gesproken. Als hij dat zou hebben gehoord, had hij misschien begrepen dat deze verheerlijking een voorbijgaande was, een voorproefje, omdat er eerst nog een uitgang door Hem is te volbrengen in Jeruzalem. Omdat hij geen begrip heeft van de feitelijke situatie en slechts afgaat op wat hij op dat moment ziet, concludeert hij in overmoed dat het goed is dat “wij” hier zijn. Hij plaatst zichzelf op één lijn met de Heer.

Dat is altijd het geval bij gelovigen als ze slapen, terwijl de Heer spreekt over Zijn lijden. Zijn spreken over het lijden gaat dan aan hen voorbij. Zulke gelovigen denken alleen aan heerlijkheid en dat willen ze vasthouden, soms zelfs afdwingen. Ze drijven op hun emoties van het moment. Evenmin als Petrus weten zij wat ze zeggen. Petrus wil drie tenten maken. Hij stelt de Heer wel voorop, maar toch plaatst hij Mozes en Elia op één lijn met Hem. Zo zien we bij Petrus goede bedoelingen, maar die leiden wel tot verkeerde conclusies. De Vader komt dan ook direct tussenbeide.

Lk 9:34-36 | Het getuigenis van de Vader

34 Toen hij nu dit zei, kwam er een wolk en overschaduwde hen, en zij werden bang toen zij de wolk ingingen. 35 En er kwam een stem uit de wolk, die zei: Deze is Mijn uitverkoren Zoon, hoort Hem. 36 En terwijl de stem kwam, werd Jezus alleen gevonden. En zij zwegen en vertelden niemand in die dagen iets van wat zij hadden gezien.

Zodra Petrus zijn impulsieve uitspraak heeft gedaan, of misschien nog tijdens het doen ervan, komt er een wolk als een schaduw over hen heen. Het woord ‘overschaduwde’ is hetzelfde woord dat de Septuaginta – de Griekse vertaling van het Oude Testament – gebruikt voor het komen en vervullen van de tabernakel door de wolk. In het evangelie naar Mattheüs zien we dat het een lichte wolk is. Het gaat dus om de wolk van de heerlijkheid die met Israël in de woestijn was. Het is de wolk waarin God woont. God heeft destijds met Mozes gesproken vanuit de wolk en Mozes is in de wolk gegaan (Ex 24:16,18). Hier gaat Mozes er met de Heer en samen met Elia in.

Dit gezicht veroorzaakt vrees bij de drie discipelen. Uit de wolk komt een stem die geen andere stem kan zijn dan die van de Vader. De Zoon des mensen Die op aarde ter dood wordt gebracht, wordt in de luisterrijke heerlijkheid erkend als de Zoon van de Vader. Jahweh maakt Zich bekend als Vader door de openbaring van de Zoon. Voor de Vader is alleen Hij belangrijk en boven alles en iedereen verheven.

De discipelen horen hoe de Vader op Hem wijst als Zijn uitverkoren Zoon. Als Hij geopenbaard is, is het niet langer zaak om naar Mozes te luisteren, of naar Elia, maar klinkt de oproep: ”Hoort Hem!” In het hele Oude Testament is de grote oproep ‘hoort Mozes’; en als het volk is afgeweken, wordt de grote oproep ‘hoort Elia’. Maar Mozes en Elia verdwijnen als Hij verschijnt. Niet dat Hij iets anders brengt dan Mozes en Elia, want wat zij hebben gesproken, zijn Zijn woorden. Alleen, nu spreekt Hij persoonlijk en niet meer door de mond van de grote profeten.

Terwijl de Vader Zijn uitsluitend welbehagen in de Zoon uitspreekt, verdwijnen Mozes en Elia en blijft alleen de Zoon over. Hij wordt alleen gevonden. Hij is met niemand te vergelijken. Mensen die toch proberen Hem met andere personen te vergelijken, hebben nooit de stem van de Vader over Zijn Zoon gehoord.

De discipelen zijn verlegen met wat ze hebben gezien en gehoord. Ze voelen aan dat ze dit niet aan anderen kunnen overbrengen, althans niet in die dagen. Petrus zal er later in zijn tweede brief wel over vertellen (2Pt 1:16-18).

Lk 9:37-42 | Genezing van een maanzieke jongen

37 Het gebeurde nu de volgende dag toen zij de berg afdaalden, dat een grote menigte Hem tegemoetkwam. 38 En zie, een man uit de menigte riep de woorden uit: Meester, ik smeek U naar mijn zoon om te kijken, want hij is mijn eniggeborene. 39 En zie, een geest grijpt hem en plotseling schreeuwt hij en laat hem stuiptrekken en schuimen, en hij gaat ternauwernood bij hem vandaan als hij hem mishandelt. 40 En ik heb Uw discipelen gesmeekt dat zij hem zouden uitdrijven en zij konden het niet. 41 Jezus nu antwoordde en zei: O ongelovig en verdraaid geslacht, hoe lang zal Ik nog bij u zijn en u verdragen? Breng uw zoon hier. 42 En nog terwijl hij naderbij kwam, rukte de demon aan hem en liet hem stuiptrekken. Jezus echter bestrafte de onreine geest, maakte het kind gezond en gaf het aan zijn vader terug.

De Heer is met Zijn discipelen zeker een (deel van een) dag en een nacht op de berg geweest. Petrus had er wel willen blijven, maar de heerlijkheid was nog niet aangebroken. Ze moeten weer naar beneden. Daar komt een grote menigte de Heer tegemoet. Op de berg was er ongestoorde heerlijkheid. Onderaan de berg is er hopeloze nood en ellende door de aanwezige macht van de satan. Het is het verschil tussen hemel en aarde.

Deze ervaring kennen wij ook wel. We kunnen ogenblikken hebben van ongestoorde gemeenschap met de Heer als we Zijn Woord lezen of in een samenkomst ernaar luisteren. We vergeten alles om ons heen en zien de Heer Jezus in Zijn heerlijkheid. Daarna moeten we weer terug in het alledaagse leven en worden dan weer geconfronteerd met de ellende en nood, hetzij van onszelf, hetzij van mensen om ons heen. Toch is ook dan de Heer erbij en kan Hij worden aangeroepen, zoals deze vader dat doet vanuit de menigte.

Hij roept de Heer aan vanwege zijn eniggeboren zoon. Hij vraagt Hem naar zijn zoon “om te kijken”, dat wil zeggen in ontferming kijken naar en hulp bieden. Het is het inroepen van de gunst van de Heer. Maria gebruikt in haar lofzang hetzelfde woord als ze zegt dat God, haar Heiland, “de geringheid van Zijn slavin heeft aangezien”. ‘Aangezien’ heeft de betekenis van ‘omgekeken naar’. Zo kijkt God, onze Heiland in Christus, nog steeds in ontferming om naar mensen in hun geringheid en nood om hun hulp te bieden.

De man heeft een zoon die hij niet in de hand heeft, over wie hij de controle kwijt is. De jongen is in de macht van een geest, een onreine geest, die hem beheerst. De man ziet de uitwerking ervan in het gedrag van zijn jongen dat hij openlijk aan de Heer beschrijft. Hij schetst geen verheffend beeld van zijn kind: schreeuwen, stuiptrekken, schuimen. Hij is ten einde raad. De vader kan niet anders dan hulpeloos toezien hoe zijn jongen mishandeld wordt.

Maar nu is de Heer Jezus daar, dat wil zeggen Zijn discipelen, want de Heer was op de berg. De vader heeft gemeend dat Zijn discipelen zijn zoon wel konden bevrijden. Hij heeft de discipelen gesmeekt de geest uit zijn zoon uit te drijven. Ze hebben het geprobeerd, maar ze konden het niet. Ze hadden geen gezag over de geest. Eerder had de Heer hun die kracht en macht gegeven (vers 1) en ze hadden die ook gebruikt, maar nu ontbrak hun het nodige geloof.

De Heer kan ons een gave toevertrouwen, maar er moet ook gemeenschap met Hem zijn om die gave uit te oefenen. Blijkbaar waren de negen achtergelaten discipelen net zo ‘slaperig’ als de drie op de berg. Ze waren vergeten Wie de Heer is en wat Hij hun had gegeven.

Vaak stellen wij als volgelingen van de Heer mensen teleur die van ons als Zijn volgelingen bepaalde dingen verwachten. Wij belijden een Heer te volgen en te dienen die uitkomst geeft in nood. Dan wekken we bepaalde verwachtingen bij mensen. Als zij een beroep op ons doen, hoe reageren we dan? Het gaat er niet om dat wij alle nood die er is, kunnen oplossen. Dat heeft de Heer ook niet gedaan. De vraag is of wij aandacht en medegevoel hebben voor mensen in nood, om samen met hen naar de Heer te gaan. Als we het zelf gaan proberen, zal de teleurstelling groot zijn.

Gelukkig komt de Heer Jezus op het juiste moment van de berg en roept de vader Hem aan. De Heer is verontwaardigd over het gebrek aan geloof bij Zijn discipelen. Hij noemt hen een “ongelovig … geslacht” en vraagt Zich af hoelang Hij nog bij hen zal zijn, hoelang Hij nog met hen, die zo weinig geloof tonen, zal kunnen omgaan. Aan Zijn geduld met ongeloof komt een einde.

Tegen de vader zegt Hij dat hij zijn zoon “hier”, dat is bij Hem, moet brengen. Het is niet naar de zin van de demon om in de buurt van de Heer Jezus te komen, maar hij weet ook dat hij zich niet aan de macht van Christus kan onttrekken. Voordat de demon zal worden uitgedreven, doet deze alle moeite om de jongen nog zo veel mogelijk schade te berokkenen. De Heer bestraft de onreine geest. Vervolgens maakt Hij het kind ook gezond, want het heeft veel geleden door de demon. Daarna geeft Hij het kind aan zijn vader terug. Ook hier herstelt Hij de ouder-kind relatie (vgl. Lk 7:15; 8:55).

De vader krijgt een nieuwe kans om voor zijn zoon te zorgen. Hoe de jongen de onreine geest heeft gekregen, weten we niet. Wel kunnen we voor vandaag een toepassing maken. Veel ouders weten niet wat hun kinderen aan pornografische beelden en bladen en films zien. Daardoor komt de onreinheid het kind binnen en zal het ongecontroleerd gedrag gaan vertonen. Het kan zo uit de hand lopen, dat het kind niet meer te besturen is. Als ouders de wanhoop nabij zijn, kunnen ze voor hun kinderen de toevlucht nemen tot de Heer Jezus. Daarvoor is het nooit te laat.

Lk 9:43-45 | Tweede aankondiging van het lijden

43 En allen stonden versteld over de majesteit van God. Toen nu allen zich verwonderden over alles wat Hij deed, zei Hij tot Zijn discipelen: 44 Legt u deze woorden in uw oren, want de Zoon des mensen zal overgeleverd worden in handen van mensen. 45 Zij verstonden dit woord echter niet en het was voor hen verborgen, zodat zij het niet begrepen; en zij waren bang om Hem naar dat woord te vragen.

Allen die het optreden van Christus ten gunste van de jongen hebben gezien, staan versteld over de majesteit van God. Altijd doen de daden van de Heer Jezus aan God denken. Ze staan er versteld over en verwonderen zich over alles wat Hij doet. Zijn daden spreken hen aan. Hier hebben ze wat aan, hier is Iemand aan het werk Die hen verder kan helpen.

De Heer zoekt echter niet de bewondering van de mensen vanwege Zijn daden. Daarom heeft Hij een woord voor Zijn discipelen dat zij goed in hun oren moeten knopen. Hij wil dat zij diep tot zich laten doordringen dat de Zoon des mensen niet zal worden gehuldigd, maar zal worden terechtgesteld. In plaats van eerbetoon van mensen te ontvangen zal de Zoon des mensen in handen van mensen worden overgeleverd. Ze zullen Hem niet huldigen als Gods Zoon, maar veroordelen alsof Hij een groot misdadiger is. Hun bewondering is slechts tijdelijk en oppervlakkig en zal omslaan in verachting.

Deze woorden zijn zo belangrijk, dat Hij er bijzondere nadruk op legt ze in zich op te nemen. Ze begrijpen echter niet waar Hij het over heeft, zelfs niet als Hij hun – niet in profetische vorm, ook niet met moeilijke beeldspraak, maar – met de eenvoudigste woorden vertelt wat er zal gebeuren. Hier zien we dat het begrijpen van de Schrift niets te maken heeft met de gebruikte taal. De ware oorzaak dat iets duister blijft, ligt in het hart van de mens.

De discipelen zijn er niet aan toe om de consequenties onder ogen te zien van wat de Heer zojuist heeft gezegd. Ze houden nog steeds alleen rekening met een heersende Messias. Aan een lijdende Messias willen ze niet denken. Daarom blijft voor hen verborgen wat Hij heeft gezegd en begrijpen ze het niet.

De discipelen laten de zaak maar rusten, want ze zijn bang om Hem naar dat woord te vragen. Misschien voelen ze aan dat ze dan dingen zullen horen die ze liever niet willen horen. De werkelijke toestand van hun hart blijkt uit de volgende gebeurtenis en dan zien we ook waardoor het komt dat ze niet aan Zijn lijden willen en kunnen denken en waarom dat voor hen verborgen blijft.

Lk 9:46-48 | De grootste in het koninkrijk

46 Nu kwam er een overlegging bij hen op wie van hen [de] grootste was. 47 Jezus echter onderkende de overlegging van hun hart, nam een kind, plaatste het bij Zich 48 en zei tot hen: Wie dit kind ontvangt in Mijn Naam, ontvangt Mij; en wie Mij ontvangt, ontvangt Hem Die Mij heeft gezonden. Want wie de geringste onder u allen is, die is groot.

In de verzen 46-56 zien we dat we niet alleen te maken hebben met machten om ons heen, maar ook met een macht in ons. Die macht is het vlees. We zien drie verschillende zijden van het zelfzuchtige vlees in de gelovige die hem verhinderen om in de voetstappen van de Heer Jezus te wandelen. Eerst is er de persoonlijke zelfzucht, het zichzelf belangrijk vinden en zichzelf aan anderen afmeten (verzen 46-48). In de verzen 49-50 vinden we een tweede vorm van zelfzucht. Daar gaat het meer om een collectieve zelfzucht, het belang van de groep, van de gemeenschap waarvan we deel uitmaken. De derde vorm van zelfzucht is de zelfzucht die zich bekleedt met de schijn van ijver voor de Heer, maar zonder werkelijk in overeenstemming met Hem te zijn (verzen 51-56).

In de verzen 46-48 zien we dat de discipelen overleggen wie van hen wel de grootste is. Dat is een kwalijke zaak. Ze vinden zichzelf allemaal belangrijker dan de ander en ieder eist de beste post op in het koninkrijk dat hun Meester gaat oprichten. Hier vinden we de ware reden van het verborgen blijven van de woorden die de Heer heeft gesproken over Zijn verwerping en lijden. Als dat met Hem zou gebeuren, zou er van hun droom niets terechtkomen.

Dromen over een toppositie in het komende rijk is een aangename bezigheid. Er is echter concurrentie. Daarom moet er maar eens worden gepraat over een verdeling van de posten, want het is beter duidelijk te laten horen waar jij de beste in bent en over welk ministerie jij de scepter wilt zwaaien, dan straks met een onbeduidende plaats genoegen te moeten nemen. De lobby is begonnen.

De Heer ziet wat er in hun hart omgaat. Hij wil hun een les leren door een kind dat Hij bij Zich plaatst. Hij “nam” dit kind. Hij beschikt erover, zonder toestemming aan de ouders te hoeven vragen. Hij “plaatst het bij Zich”, Hij vereenzelvigt Zich ermee. Door deze handeling laat Hij de waarde van een kind zien.

Een kind telt in de ogen van volwassen mensen niet mee. Kinderen leveren geen bijdrage aan de oplossing van de grote vraagstukken van het leven. Soms worden ze zelfs als hinderlijk ervaren in het nastreven van carrière. En met dat laatste zijn de discipelen bezig.

De Heer wijst hen op het kind dat bij Hem staat en spreekt over het ontvangen ervan in Zijn Naam. Hij verbindt Zijn Naam aan dit kind. Wie in dit kind Hem ziet en het kind daarom ontvangt, ontvangt Hem. Zo pretentieloos als dit kind is, is Hij. Iemand moet net zo zonder enige aanmatiging zijn als Hij om daar oog voor te hebben. Het niet op zijn rechten staan, het hem toekomende niet opeisen, is wat Hij laat zien en waarin Hij navolging vraagt.

Wie dat met Hem deelt, ontvangt allen die in deze wereld niet in tel zijn vanwege hun gelijkvormigheid aan Hem. Door hen te ontvangen, ontvangen ze de Heer Jezus en door Hem te ontvangen, ontvangen ze Zijn Zender, God. Dat is de beloning voor ieder die de geringste wil zijn en aan anderen de voorrang geeft. Ware grootheid is verbonden aan en te zien in ieder die de minste plaats wil innemen. Die ware grootheid zien we bij Christus. De discipelen zijn daar ver vandaan met hun geredetwist over wie van hen de grootste is.

Lk 9:49-50 | ‘Wie niet tegen u is …’

49 Johannes nu antwoordde en zei: Meester, wij zagen iemand in Uw Naam demonen uitdrijven en wij hebben het hem verhinderd, omdat hij [U] niet met ons volgt. 50 Jezus echter zei tot hem: Verhindert het niet, want wie niet tegen u is, is voor u.

Johannes voelt zich mogelijk zozeer aangesproken door wat de Heer zojuist heeft gezegd, dat hij een gebeurtenis aanhaalt die eerder heeft plaatsgevonden. Hij herinnert zich dat ze een tijdje geleden iemand hebben gezien die in de Naam van de Heer bezig was demonen uit te drijven. Dat kon natuurlijk niet, want de man had zich niet bij hen aangesloten. Daarom hadden zij – hij en zijn medediscipelen – het hem verhinderd.

Door het gebruik van het woord “ons” laat Johannes zien dat hij en de anderen aan het collectief, de groep, waarde toekennen. Zij maken ‘ons’ belangrijk, terwijl de Heer net heeft duidelijk gemaakt dat het enig belangrijke Zijn “Naam” is. Daar komt bij dat de man iets heeft gedaan waarin zijzelf zojuist nog hebben gefaald (vers 40).

Johannes en zijn medediscipelen zijn ongetwijfeld op de juiste plaats, bij de Heer, maar dat betekent niet dat anderen dat niet zijn. Zo heeft de Heer bijvoorbeeld de bezetene, die graag bij Hem had willen blijven, naar huis gestuurd om daar te getuigen (Lk 8:38-39). Zo heeft Hij voor ieder van de Zijnen een aparte opdracht en ook los van de groep waartoe wij behoren.

In wat Johannes zegt, klinkt door dat wat hem betreft iemand de Heer alleen kan volgen als hij zich bij de groep heeft aangesloten waartoe hijzelf behoort. Te menen dat alleen de eigen groep garant staat om door de Heer gebruikt te worden, is hoogmoed en sektarisme. De Heer wijst Johannes terecht. Hij moet geen werk verhinderen dat in Zijn Naam gebeurt. Dat werk is niet tegen hen gericht, maar voor hen.

De Heer spreekt niet over ‘tegen Mij’ of ‘voor Mij’, maar over “tegen u” en “voor u”. Of Johannes het nu prettig vindt of niet, de Heer verbindt het werk van deze man met het werk dat de discipelen mogen doen. De man is geen concurrent, maar een medewerker in de dienst van de Heer. Het is soms moeilijk om te aanvaarden dat de Heer anderen die een andere weg dan wij gaan, meer zegent dan ons. Het is kwalijk daarover kwaad te spreken of dat zelfs te willen verhinderen.

Lk 9:51-56 | Weigering om de Heer te ontvangen

51 Het gebeurde nu, toen de dagen van Zijn opneming in vervulling gingen, dat Hij Zijn gezicht vastbesloten wendde om naar Jeruzalem te gaan. 52 En Hij zond boden voor Zich uit. En zij gingen heen en kwamen in een dorp van Samaritanen om voor Hem [een verblijf] in gereedheid te brengen. 53 En zij ontvingen Hem niet, omdat Hij op weg was naar Jeruzalem. 54 Toen nu Zijn discipelen Jakobus en Johannes dit zagen, zeiden zij: Heer, wilt U dat wij zeggen dat vuur van de hemel moet neerdalen en hen verteren <zoals ook Elia heeft gedaan>? 55 Hij echter keerde Zich om en bestrafte hen <en zei: U weet niet van welke geest u bent>. 56 <Want de Zoon des mensen is niet gekomen om zielen van mensen te verderven maar te behouden.> En zij gingen naar een ander dorp.

Hier begint Lukas aan de beschrijving van de gebeurtenissen die uitlopen op het lijden en de dood van de Heer in Jeruzalem. Dit gedeelte loopt door tot Lukas 19:44. De Heer Jezus richt Zijn gezicht vastbesloten naar Jeruzalem. Hij ziet er ook al overheen, want na Zijn lijden en dood zal Hij opstaan en zal Hij in de hemel worden opgenomen. Hij ziet op de vreugde die voor Hem ligt en die Hem zal helpen het kruis te verdragen en de schande te verachten (Hb 12:2). Evenals de uitdrukking “Zijn uitgang” (vers 31) is ook de uitdrukking “dagen van Zijn opneming” een uitdrukking die alleen door Lukas en niet door de andere evangelisten wordt gebruikt.

Hoewel Hij weet wat Hem in Jeruzalem wacht, zendt Hij als ware Koning Zijn boden voor Zich uit om Zijn komst voor te bereiden. Hij kiest een dorp van Samaritanen als tussenstation uit. Wat een genade dat Hij op Zijn reis naar Jeruzalem dit dorp aandoet om ook hen bekend te maken met die genade van God. Maar de Samaritanen ontvangen Hem niet. De discipelen zullen bij hun zoektocht naar een verblijfplaats hebben gezegd wat hun Meester van plan is, waarheen Hij op reis is. Hij is op reis naar Jeruzalem ter gelegenheid van het aanstaande paasfeest – niet om eraan mee te doen, maar om het te vervullen.

Als de Samaritanen horen waarheen Hij op weg is, sluiten zij hun deuren voor Hem. Ze verklaren Hem als ongewenste Persoon. Ze hebben de tijd waarin naar hen wordt omgezien, niet erkend. Toch is de genade later ook naar hen gegaan en velen van de Samaritanen, mogelijk ook in dit dorp, hebben gehoord dat Hij in Jeruzalem is gestorven en dat het ook voor hen is (Hd 8:5-8,12,25).

De houding van de Samaritanen vervult de broers Jakobus en Johannes met toorn. Hier wordt hun Meester oneer aangedaan. Dit kunnen ze niet tolereren. Ze stellen voor dat zij vuur uit de hemel laten komen om dit dorp te verteren. Heeft Elia dat ook niet gedaan, toen ze hem respectloos behandelden (2Kn 1:10,12)?

Hun voorstel komt voort uit het gevoel belangrijk te zijn vanwege hun verbinding met de Heer. Als hun Heer respectloos wordt behandeld, voelen zij dat als een persoonlijke belediging. Omdat zij door dit optreden feitelijk alleen zichzelf willen handhaven, worden ze blind voor de genade die hun Meester kenmerkt, juist als Hem oneer wordt aangedaan. Zij willen vuur uit de hemel laten komen, terwijl hun Heer uit de hemel is gekomen om genade te brengen.

Met een geest zoals die in de broers tot uiting komt, wil Hij niets te maken hebben. Hij keert hun de rug toe en bestraft hen om hun voorstel. Ze beseffen niet van welke geest ze zijn, wat hun gezindheid is. Wat zij willen, is vreemd aan Zijn gezindheid van genade. Wat zij voorstellen, komt niet van Hem.

Hij zegt tegen hen dat Hij, de Zoon des mensen, niet gekomen is om zielen van mensen te verderven, maar te behouden. Wat hebben ze nog weinig begrepen van wat Zijn Naam ‘Zoon des mensen’ betekent. Hij is waarachtig Mens geworden, een Mens zoals God hem bedoelt. God heeft Hem als Mens onder mensen gezonden om Zijn welbehagen in mensen te laten zien. En nu willen zij dat Hij hun toestemming geeft kostbare zielen van mensen te verderven door vuur van de hemel te laten neerdalen.

Evenals bij de Gerasenen (Lk 8:37) aanvaardt de Heer hier de weigering Hem te ontvangen en gaat naar een ander dorp. Dat is de gezindheid van de genade die niet eist, maar zich vernedert, waardoor die gezindheid des te meer schittert.

Lk 9:57-62 | Het navolgen van de Heer

57 En toen zij op weg waren, zei iemand tot Hem: Ik zal U volgen, waar U ook heengaat. 58 En Jezus zei tot hem: De vossen hebben holen en de vogels van de hemel nesten, maar de Zoon des mensen heeft geen [plaats] waar Hij Zijn hoofd kan neerleggen. 59 En Hij zei tot een ander: Volg Mij. Hij echter zei: <Heer,> sta mij toe eerst mijn vader te gaan begraven. 60 Hij echter zei tot hem: Laat de doden hun doden begraven, maar u, ga heen en verkondig het koninkrijk van God. 61 En weer een ander zei: Ik zal U volgen, Heer, maar sta mij toe eerst afscheid te nemen van hen die in mijn huis zijn. 62 Jezus echter zei <tot hem>: Niemand die zijn hand aan [de] ploeg slaat en achterom kijkt, is geschikt voor het koninkrijk van God.

Het volgen van de Heer brengt iemand in allerlei situaties die Hem in de gelegenheid stellen Zijn volgeling onderwijs te geven. In die situaties komen de motieven van het hart van een discipel naar boven. Iemand kan de Heer ook alleen maar volgen als Hij hem daartoe roept. Als een mens vanuit zichzelf zegt “ik zal U volgen, waar U ook heengaat”, klinkt dat op het eerste gehoor goed, maar het moet nog duidelijk worden uit welke bron dit verlangen voortkomt. Het kan namelijk voortkomen uit de bedrieglijke wil van de mens, terwijl iemand alleen een goede volgeling kan zijn als hij daartoe de krachtdadige roeping van de genade heeft gehoord.

Als er een werkelijke roeping van de genade is, betekent dat de noodzakelijkheid om alle dingen los te laten die een verhindering kunnen zijn om aan die roeping te gehoorzamen. Als de Heer roept, zullen de moeilijkheden en hindernissen worden gevoeld. Dat zien we in de volgende gevallen.

Maar eerst zien we iemand die de Heer wil volgen in eigen kracht, iemand die meent dat hij het wel kan. Zo iemand zal falen in het volgen van Christus. Toen Petrus op een later tijdstip iets dergelijks zei, verloochende hij Hem kort daarop (Lk 22:33). Een dienstmeisje was genoeg om de voornaamste van de apostelen bang te maken. Hij begon te liegen en te zweren dat hij Hem niet kende (Mk 14:71). Het optimisme van het zelfbewustzijn moet door de Heer aan de kaak worden gesteld. Petrus heeft dat ondervonden door zijn val.

Iemand die op het punt staat Hem te gaan volgen, krijgt de consequenties door Hem voorgehouden. Mogelijk dat de man kwam en Hem wilde volgen omdat er voor hem iets te halen was. Het leek hem wel voordeel op te leveren. De Heer zegt dat Hij hem niets te geven heeft, zelfs geen plaats om te rusten. Zij die Hem volgen, zijn nog slechter af dan de vossen en de vogels. Die hebben tenminste nog een plaats van rust en bescherming.

Hij kan Zijn volgelingen niets anders bieden dan schande, lijden en eenzaamheid. Hij had geen plaats van rust, Hij kon nergens Zijn hoofd neerleggen. Hoe zou Hij dat kunnen in een wereld die in de zonde ligt? Pas op het kruis heeft Hij het hoofd in rust kunnen neerleggen nadat Hij het werk voor de zonde had volbracht. Hij “boog het hoofd” (Jh 19:30) is hetzelfde woord als hier “het hoofd neerleggen”.

Als iemand zichzelf aanbiedt om Hem te volgen, schildert Hij de realiteit van Zijn verwerping. Dat doet Hij om een vleselijk enthousiasme af te remmen. Een ander geval is het als de Heer roept. Zoals gezegd, komen dan de bezwaren en worden de hindernissen gevoeld. Zomaar alles loslaten en een onzekere toekomst tegemoet gaan is te veel voor het vlees. Plotseling komen er allerlei dingen die “eerst” nog moeten gebeuren. Dat zijn geen zondige dingen, het zijn op zichzelf genomen goede dingen.

Het begraven van een vader is toch zeker wel toegestaan, en kunnen we niet zeggen dat het zelfs naar de wil van de Heer is? De Heer maakt in Zijn antwoord niet duidelijk dat de man het niet zo nauw hoefde te nemen met het (laatste) eerbetoon aan zijn vader. Waar het voor deze man om gaat, is of Christus meer is voor zijn hart dan wat of wie ook op de hele wereld.

Deze man wordt niet alleen geroepen om Christus te volgen, maar om een getuige voor Hem te zijn, om het koninkrijk van God te verkondigen. Hoe zal dat gaan in zijn contact met andere mensen, als hij geen geloof heeft om alles voor Christus op te geven? De boodschap heeft zoveel haast, dat er geen uitstel kan zijn. De (geestelijk) doden kunnen heel goed de (lichamelijk) doden begraven, maar ze kunnen onmogelijk het koninkrijk van God verkondigen. Dat kunnen alleen zij die de Heer daartoe roept.

Een ander die blijkbaar ook door de Heer geroepen is, heeft een ander excuus. Voor hem ligt het probleem niet in het achterlaten van de doden, maar van de levenden. Hij wil zich eerst fatsoenlijk afmelden bij zijn huisgenoten. Ook hier gaat het om iets wat op zichzelf geoorloofd is, maar in dit geval een verhindering vormt voor een direct gehoorzamen aan een bevel van de Heer. Wie de Heer wil volgen, moet bereid zijn radicaal met familiebetrekkingen te breken, zoals Jakobus en Johannes hebben gedaan (Mt 4:22).

Het prediken van het koninkrijk is een zaak van vooruitzien. Het is alles of het stelt niets voor. Het kan het koninkrijk van de ware God niet zijn als het zijn dienaren toestaat zich door allerlei onbelangrijke dingen te laten ophouden. Christus is de Eerste en de Laatste en Hij behoort alles voor het hart te zijn, anders verliest Hij door de listen van de satan alle belangrijkheid voor het hart.

Achteromkijken kan fataal worden, zoals bij de vrouw van Lot (Gn 19:17,26) die met haar hart hing aan de dingen van dit leven en zelfs in het licht van het oordeel daarvan niet loskwam. Je kunt niet bouwen op iemand die twee belangen najaagt (Jk 1:8). De dienst van de Heer vraagt onverdeelde toewijding.

Lukas 10

Lk 10:1-4 | De uitzending van de zeventig

1 Daarna nu stelde de Heer <nog> <twee en> zeventig anderen aan en zond hen twee aan twee voor Zich uit naar elke stad en plaats waar Hijzelf zou komen. 2 Hij nu zei tot hen: De oogst is wel groot, maar de arbeiders zijn weinig; smeekt dan de Heer van de oogst dat Hij arbeiders in Zijn oogst uitstuurt. 3 Gaat heen, zie, Ik zend u als lammeren midden onder wolven. 4 Draagt geen beurs, geen reiszak, geen sandalen, en groet niemand onderweg.

Hoewel het duidelijk is dat de Heer naar Jeruzalem gaat om daar te worden verworpen en gedood, gaat Hij door met Zijn dienst. Hij schakelt daarin zelfs nog veel meer medewerkers in dan de twaalf die Hij al heeft uitgezonden. Hij breidt de dienst verder uit en vermeerdert zo Zijn inspanningen om zoveel mogelijk mensen met de genade van God te bereiken. Hij ziet in de geest de uitkomst van Zijn werk, de grote oogst die daaruit voortkomt. Naarmate de verwerping groter wordt, wordt ook de inspanning groter om het evangelie te prediken.

De Heer zendt ze twee aan twee uit. Dat komt het getuigenis dat zij geven ten goede. Het wil niet zeggen dat we er niet alleen op uit mogen gaan, maar samen ben je wel sterker tegenover een machtige en sluwe vijand. Hij zendt hen voor Zich uit naar alle plaatsen waar Hijzelf zal komen. Hij geeft hun een routebeschrijving. Op al die plaatsen moeten ze Zijn komst aankondigen en bekering prediken. De oogst is groot, want de liefde, die niet door de zonde wordt verkoeld, maar juist wordt aangewakkerd, houdt door alle uitwendige tegenstand heen het oog gericht op de nood. Helaas zijn er slechts weinigen die door deze nood worden getroffen en tot actie overgaan.

Ook al zendt de Heer er nog eens zeventig uit, het is in verhouding tot de grote oogst slechts weinig. Daarom doet Hij een beroep op hen die Hij uitzendt om, voordat Hij hen uitzendt, toch vooral te bidden tot de Heer van de oogst om nog meer arbeiders uit te sturen. Juist zij die in de dienst van de Heer staan, hebben besef van het vele werk dat er is en dat zij onmogelijk al dat werk kunnen doen. Alle gelovigen hebben een taak in het werk van de Heer en ze kunnen niet zonder elkaar. Zo heeft Hij het ook bedoeld (1Ko 3:5-8).

Hij zegt hun ook wat voor soort mensen ze zullen tegenkomen. Hij stelt Zijn volk, tot wie Hij hen zendt, niet meer voor als verloren schapen, maar als wolven. Zelf zijn zij de lammeren en als zodanig een prooi voor de wolven. Het uitgaan voor de Heer is geen zegetocht, maar een gevaarlijke onderneming die hun hele toewijding en volle aandacht vraagt. Hij zendt hen als weerloze lammeren onder wrede, verscheurende wolven. Hij verbiedt hun nog eens om ook maar enige voorziening te treffen die de kans op overleven enigszins mogelijk maakt. Ze worden volkomen weerloos door Hem op pad gestuurd, waardoor ze afhankelijk zullen zijn van wat Hij in harten van mensen werkt.

Ze moeten geheel opgaan in hun werk en niemand onderweg groeten, want de tijd dringt en het oordeel is nabij. Terwijl zij zo uitgezonden worden in een geest van genade, blootgesteld aan de vijandschap van de mensen, mogen zij gaan in het volle bewustzijn van Zijn heerlijkheid. Meer hebben ze niet nodig, want al het meerdere zou alleen onnodige ballast zijn. Het gevaar is dreigend, de plicht dringend.

Ze behoeven zich niet voor te bereiden op hun vertrek en dienst, maar mogen rekenen op de kracht van de Naam van Hem Die in hun onderhoud zal voorzien in Israël. Hij, Die hen zendt, is de Koning, al verwerpen de mensen Hem. Er is ook geen tijd voor uitvoerige en tijdrovende begroetingen. De Heer bedoelt niet dat ze nors en onvriendelijk moeten zijn, maar dat ze geen tijd moeten verspillen aan nutteloze begroetingsceremoniën. Vriendelijkheden zijn allemaal goed en wel voor de aardse omstandigheden en de tegenwoordige tijd, maar de dienaren moeten zich bewust zijn van de eeuwigheid, zoals de Heer Zich daarvan volledig bewust is.

Lk 10:5-12 | Zending en ontvangst

5 En welk huis u ook binnengaat, zegt eerst: Vrede zij dit huis. 6 En als daar een zoon van [de] vrede is, dan zal uw vrede op hem rusten, maar zo niet, dan zal die op u terugkeren. 7 En blijft in datzelfde huis en eet en drinkt wat men er heeft, want de arbeider is zijn loon waard. Trekt niet van huis tot huis. 8 En welke stad u ook binnengaat en men ontvangt u, eet wat u wordt voorgezet; 9 en geneest de zieken daarin en zegt tot hen: Het koninkrijk van God is nabij u gekomen. 10 En welke stad u ook binnengaat en men ontvangt u niet, gaat naar buiten op haar straten en zegt: 11 Zelfs het stof uit uw stad dat aan onze voeten kleeft, vegen wij af tegen u; weet evenwel dit, dat het koninkrijk van God nabij gekomen is. 12 Ik zeg u, dat het voor Sodom in die dag draaglijker zal zijn dan voor die stad.

Door de afwezigheid van enige voorziening voor henzelf zullen ze afhankelijk zijn van de mensen tot wie ze gaan. Tegelijk zal dat de mensen tot wie ze komen voor de keus plaatsen of ze de boodschappers van de Messias als zodanig gastvrij zullen ontvangen of niet. Als de boodschappers genoeg geld hadden gehad om een hotelkamer te huren, zouden mensen veel gemakkelijker hun boodschap kunnen afwijzen. Ze zouden niet hoeven te bewijzen dat ze openstonden voor de prediking door de boodschappers van de Heer in huis op te nemen.

De boodschap waarmee de Heer hen uitzendt, is een boodschap van “vrede”. ‘Vrede’ is het eerste woord dat zij moeten spreken als zij ergens een huis binnengaan. Het is het eerste woord dat de Heer tot Zijn discipelen spreekt, wanneer Hij na Zijn opstanding in hun midden verschijnt (Lk 24:36). Zij vertegenwoordigen de Vredevorst en jagen naar wat de vrede dient (Rm 14:19; Hb 12:14).

Vrede in een huis is een weldaad. Vrede te bezitten is het grote verlangen van ieder mens in nood. “Een zoon van [de] vrede” is iemand die de boodschappers van de vrede in zijn huis welkom heet. Hij ontvangt dan niet alleen de boodschappers van de vrede, maar ook de vrede zelf. Die vrede zal op hem rusten. Zijn uitstraling zal vrede en geen oorlog zijn omdat er vrede in zijn hart is. Een zoon van de vrede heeft de vrede als vader. Hij is door de vrede verwekt en dat zal iedereen om hem heen merken. Zijn Vader is God, Die “de God van de vrede” is (Rm 15:33; 16:20).

Als blijkt dat iemand die vrede van zich stoot en de boodschappers van de Heer verjaagt, zal hij de hem toegewenste vrede niet krijgen. Zo iemand zal als een vijand van de vrede blijven voortleven en zich als een wolf tegen de lammeren keren.

Zijn ze bij een zoon van de vrede in huis, dan moeten ze het zichzelf niet moeilijk maken door voor hun voedsel van het ene naar het andere huis te gaan alsof ze hun logeeradressen last bezorgen. Als ware arbeiders voor de Heer hebben zij er namens Hem recht op. Ook moeten ze wat zichzelf betreft, waken voor hebzuchtige kieskeurigheid. Ze mogen zich van harte toevertrouwen aan de Messias en aannemen wat hun aangeboden wordt. De Messias erkent de waardigheid van de arbeider door te stellen dat de arbeider zijn loon waard is. Zij die de Messias toebehoren, zullen Zijn erkenning opmerken en Zijn dienaren ook erkennen.

Zijn dienaren moeten niet van huis tot huis gaan. Dat zou afbreuk doen aan Zijn heerlijkheid omdat zij daardoor beschuldigd zouden kunnen worden toe te geven aan zelfzucht. Ze zouden een rusteloze indruk maken en dat past niet bij hun boodschap van vrede en rust. Ze moeten zich telkens bewust zijn dat ze een Heer vertegenwoordigen Die aanspraak maakt op de dienst van Zijn volk. Zij stellen Hem voor en moeten ervoor waken geen verkeerde indruk van Hem te geven door de indruk te wekken dat zij op hun eigen voordeel uit zijn en niet op dat van hen tot wie zij gezonden zijn om de Messias aan te kondigen.

Hun boodschap van vrede mogen zij onderstrepen door de zieken te genezen in het huis waar ze komen. Met de genezing moeten ze ook prediken dat het koninkrijk van God nabij hen gekomen is. De voetstappen van de Heer klinken als het ware achter hen. Het koninkrijk van God is nabij omdat Hij nabij is. Als ze Hem ontvangen, maken ze deel uit van het koninkrijk van God en delen ze in al de zegen die dat koninkrijk met zich meebrengt.

De Heer stelt de zeventig ook voor dat er steden zijn waar ze niet welkom zijn, waar geen zoon van de vrede is die zijn huis openstelt. Dan moeten ze naar buiten gaan, de straat op en tegen die stad getuigen. Tegen een dergelijke stad moeten ze het krachtigste getuigenis geven dat ze er niets mee te maken willen hebben. Als ze er niet mogen eten, dan willen ze zelfs het stof van die stad niet meedragen aan hun voeten. Tegelijk moet de stad weten dat ondanks hun weigering het koninkrijk van God wel nabij is gekomen en dat het hun weigering alleen maar ernstiger maakt omdat ze afwijzen wat zo dichtbij is gekomen.

De Heer verbindt aan de verwerping van Zijn discipelen een zwaar oordeel, want wie hen verwerpt, verwerpt Hem Die hen heeft gezonden. Hun woorden verwerpen, betekent Zijn woorden verwerpen. Zij hebben getuigd dat het koninkrijk Gods nabijgekomen is.

Er is nog nooit iets aan de mensen voorgesteld wat hiermee te vergelijken is. Anderen, zoals de profeten, hebben er getuigenis van gegeven, maar zoals die profeten zelf erkenden, was het van verre. Nu het nabij is gekomen, is het wel heel gevaarlijk om hen die het aankondigen te verachten. Dat staat ermee gelijk de Heer Jezus en God Zelf te verachten. Omgekeerd is het luisteren naar de discipelen de goede manier om de Heer Jezus te eren.

Een dergelijk getuigenis is nooit aan Sodom gericht. Hoewel die stad ten volle verantwoordelijk is voor alle misdaden die zij bedreven heeft, is Sodom minder verantwoordelijk dan de stad die de boodschappers verwerpt die de directe komst van de Messias aankondigen. Dat zal tot uitdrukking komen in de zwaarte van het oordeel waarmee God zowel Sodom als de stad die de Heer verwerpt, zal slaan.

Lk 10:13-16 | ‘Wee’ over de Galilese steden

13 Wee u, Chorazin, wee u, Bethsaïda, want als in Tyrus en Sidon de krachten waren gebeurd die in u zijn gebeurd, allang zouden zij zich in zak en as gezeten hebben bekeerd. 14 Evenwel, het zal voor Tyrus en Sidon draaglijker zijn in het oordeel dan voor u. 15 En u, Kapernaüm, zult u soms tot [de] hemel verhoogd worden? Tot de hades zult u worden neergestoten! 16 Wie u hoort, hoort Mij; en wie u verwerpt, verwerpt Mij; en wie Mij verwerpt, verwerpt Hem Die Mij heeft gezonden.

De Heer spreekt het “wee u” uit over Chorazin en Bethsaïda omdat die steden zoveel van Zijn krachten hebben gezien en zich desondanks niet hebben bekeerd. Hij heeft keer op keer bewezen de Messias te zijn, maar zij blijven weigeren Hem aan te nemen. Daarmee zakken zij dieper weg in hun zonden dan Tyrus en Sidon die naar het oordeel van de Heer zich allang zouden hebben bekeerd als Hij die krachten daar had gedaan.

De vraag kan opkomen waarom Hij dat dan niet heeft gedaan, want dan zouden die steden zich hebben heeft bekeerd. Het antwoord is dat God voor elke gelegenheid in elke periode een passend getuigenis heeft. Hij heeft Tyrus en Sidon benaderd met een getuigenis dat precies bij hen paste en door hen kon worden begrepen, maar dat zij bewust afwezen.

Het is belangrijk om vast te houden aan de soevereiniteit van God Die veel beter weet wat er in de mens is dan wij dat weten. Hij weet wat Hij van een mens kan vragen en houdt daarbij rekening met de omstandigheden waarin die mens zich bevindt. Naar die wetenschap meet Hij de verantwoordelijkheid van de mens af en test hem daarin door de boodschap die Hij tot hem zendt. Die boodschap is precies wat voor die mens nodig is.

Zo heeft Hij altijd gehandeld en daarom is Zijn oordeel ook volmaakt rechtvaardig. Nooit zal een mens Hem kunnen aanklagen waarom Hij niet op een andere manier met hem is omgegaan. Ieder mens zal beseffen dat God hem op volmaakt passende wijze heeft benaderd, maar dat hij Hem heeft verworpen.

De zwaarste straffen komen dan ook over hen die door Hem het meest bevoorrecht zijn, die Hij het dichtst bij Zich heeft genomen, of tot wie Hij in Christus is gekomen. Daarom zal het voor de heidense steden Tyrus en Sidon draaglijker zijn in het oordeel dan voor de steden van Israël. De steden van Israël zijn bezocht door God Zelf in Christus en zij hebben God geopenbaard in het vlees verworpen.

En wat denkt Kapernaüm, de stad waar de Heer Jezus geruime tijd heeft gewoond? Betekent het verblijf van de Zoon van God in hun midden de verhoging van de stad tot in de hemel? Dat had gekund als ze Hem hadden aanvaard. Maar het verblijf van Gods Zoon in hun midden blijft zonder enige uitwerking op hun hart en geweten. Dat maakt hun schuld alleen maar groter en hun verwerping van Hem alleen maar erger. De stad zal tot in de hades worden neergestoten.

De Heer verbindt Zich op het nauwst aan de boodschap die de zeventig aan de steden gaan brengen. Het is dan ook wezenlijk Zijn boodschap. Zij brengen niet hun eigen woorden, maar Zijn woorden. Hun woorden horen en aannemen is dan ook in werkelijkheid de woorden van de Heer horen en aannemen. Met het verwerpen van de boodschappers is het andersom. Wie dat doet, verwerpt Christus en daarmee ook de Vader Die Hem heeft gezonden.

Altijd als we Gods Woord horen, zullen we ons bewust moeten zijn dat we niet naar een mens luisteren, maar naar God, waarbij de toets niet ons gevoel, maar Gods Woord is. Het gaat er niet om of de boodschapper of de boodschap ons aanstaat, maar of wij openstaan voor wat God te zeggen heeft door de boodschapper.

Lk 10:17-20 | Terugkeer van de zeventig

17 De <twee en> zeventig nu keerden terug met blijdschap en zeiden: Heer, zelfs de demonen zijn ons onderdanig in Uw Naam. 18 Hij nu zei tot hen: Ik zag de satan als een bliksem uit de hemel vallen. 19 Zie, Ik heb u de macht gegeven op slangen en schorpioenen te treden en over alle kracht van de vijand, en niets zal u enige schade toebrengen. 20 Evenwel, verblijdt u niet hierover dat de geesten u onderdanig zijn, maar verblijdt u dat uw namen staan ingeschreven in de hemelen.

Direct aansluitend op de uitzending van de zeventig vermeldt Lukas hun terugkeer. Ze hebben hun opdracht uitgevoerd. Opgetogen komen ze bij de Heer om Hem te vertellen hoe geweldig het was om hun macht over demonen uit te oefenen. Ze spreken met geen woord over hun prediking en het resultaat daarvan. De uitgeoefende macht heeft grote indruk op hen gemaakt. Dat hebben zij dan toch maar gedaan. Elke overwinning op de satan is er per slot van rekening één.

De Heer tempert hun enthousiasme. Ze hoeven niet zo opgetogen te zijn over hun macht over demonen. Die macht hebben ze niet van zichzelf. Hij vertelt hun dat Hij in de geest de satan als een bliksem uit de hemel zag vallen (Op 12:9). Voor Hem is het belangrijk dat de satan zijn plaats in de hemel zal verliezen. Hij zegt dat Hij al veel verder heeft gezien dan wat zij hebben gedaan. Zij zijn onder de indruk van het hier-en-nu, terwijl Hij de toekomstige en uiteindelijke nederlaag van de satan heeft gezien. Elke ‘deeloverwinning’ op de satan is een voorschot op wat hem staat te wachten.

Wat hun macht betreft, die heeft de Heer hun gegeven. Als ze al in de overwinning over alle kracht van de vijand kunnen staan, is dat omdat Hij hen beschermt. Dat de geesten hun onderdanig zijn, is niet iets om veel ophef over te maken.

Wat hen, en ons, echt tot juichen moet brengen, is dat hun, en onze, namen staan opgeschreven in de hemelen. Op aarde staan onze namen ingeschreven in de plaats waar we wonen. Hier zegt de Heer Jezus dat onze namen in de hemelen staan ingeschreven, dat wil zeggen dat daar ons thuis is. We hebben een hemels burgerschap (Fp 3:20). Daarover mogen we ons verheugen, meer dan over het uitoefenen van macht op aarde. Onze namen worden uit aardse registers verwijderd als we sterven. Uit het hemelse register worden onze namen nooit verwijderd. De hemel is ons eeuwig thuis.

Deze vreugde kan alleen ons deel zijn als we zekerheid van het geloof hebben. Als we twijfelen aan onze behoudenis, is die vreugde er niet, maar is er kwellende onzekerheid. Dat is niet het werk van de Heilige Geest, maar van ongeloof.

Lk 10:21-24 | De Heer Jezus prijst de Vader

21 Op dat ogenblik verheugde <Jezus> Zich in de <Heilige> Geest en zei: Ik prijs U, Vader, Heer van de hemel en van de aarde, dat U deze dingen voor wijzen en verstandigen hebt verborgen, en ze aan kleine kinderen hebt geopenbaard. Ja Vader, want zo is het een welbehagen geweest voor U. 22 Alles is Mij overgegeven door Mijn Vader, en niemand weet Wie de Zoon is dan de Vader, en Wie de Vader is dan de Zoon, en hij aan wie de Zoon [Hem] wil openbaren. 23 En terwijl Hij Zich afzonderlijk tot de discipelen wendde, zei Hij: Gelukkig de ogen die aanschouwen wat u aanschouwt. 24 Want Ik zeg u, dat vele profeten en koningen hebben gewenst te zien wat u aanschouwt, en zij hebben het niet gezien, en te horen wat u hoort, en zij hebben het niet gehoord.

Als de Heer Jezus aan de hemel denkt en aan allen van wie de namen daar staan opgeschreven, verheugt Hij Zich in de Heilige Geest. Hij ziet het volle resultaat van Zijn werk. Eerst heeft Hij het einde van alle activiteit van de satan in de hemel gezien en aan Zijn discipelen meegedeeld. De satan zal uit de hemel worden geworpen (Op 12:9) en onder de voeten van de gelovigen worden verpletterd (Rm 16:20). Vervolgens ziet Hij al de namen van hen die de hemel zullen bevolken. Dit zijn dingen waarvoor Hij de Vader prijst.

Hij prijst de Vader dat deze dingen door Hem bekendgemaakt zijn aan kleine kinderen, aan hen die geen hoge pretenties hebben. De knappe koppen, de hoogopgeleiden aan theologische faculteiten die zich op hun godsdienstige kennis beroemen, hebben geen weet van deze dingen. Het is het welbehagen van de Vader geweest dit zo te doen.

De Heer Jezus weet dat, ondanks de verwerping die Zijn deel is en die Hem nog diepgaander wacht, de Vader Hem alle dingen heeft overgegeven. Voor Hem telt alleen de waardering van de Vader, niet die van de mensen. Als zij Hem verwerpen, is dat opdat het welbehagen van de Vader uitgevoerd wordt. Begrijpen doen wij deze dingen niet. Wij kunnen niet begrijpen dat de Zoon als Mens op aarde het welbehagen van de Vader vervult doordat de mensen Hem verwerpen. Wij zouden niet op de gedachte zijn gekomen om het toppunt van de zonde van de mens te gebruiken om een plan ten gunste van die mens uit te voeren. Dat is het geheim van de Zoon, een geheim dat alleen de Vader kent.

De aanwezigheid van de Zoon stelt God in genade voor aan de mens en maakt Gods welbehagen in mensen openbaar. De aanwezigheid van de Zoon maakt tevens de grootst mogelijke verdorvenheid en haat tegen die geopenbaarde genade, goedheid en liefde in de mens openbaar. De aanwezigheid van de Zoon en Zijn verwerping door de mensen laten op heerlijke wijze de triomf van de genade over het kwaad zien.

De eeuwige Zoon is Mens geworden om als Mens voor mensen verzoening te doen bij God. In Zijn werk op het kruis heeft Hij al de verdorvenheid en haat van mensen voor God gebracht en God heeft Hem daarvoor geoordeeld. Al Gods haat tegen de zonde is over Hem losgebarsten. Op datzelfde moment is Gods welgevallen op voor ons onuitsprekelijke wijze uitgegaan naar Zijn Zoon Die dit grote werk tot Zijn verheerlijking volbracht. Dit wonder van de Zoon kent alleen de Vader. Het enige wat een gelovige hier te doen staat, is geloven en aanbidden.

Hoewel we de Zoon in het wonder van Zijn Wezen niet kunnen kennen, mogen we in Hem wel de Vader kennen, want de Zoon heeft de Vader geopenbaard. De openbaring van de Vader in en door de Zoon is de vreugde en de rust van het geloof. Het is zelfs waar voor kleine kinderen. De jonge kinderen, en niet alleen de jongelingen of de vaders, kennen de Vader (1Jh 2:13).

Na Zijn lofprijzing tot de Vader spreekt de Heer een woord dat alleen voor de discipelen geldt. Hij spreekt het “gelukkig” uit over allen die zien wat zij zien. Dat zij en anderen Hem persoonlijk zien, dat zij Zijn lichamelijke aanwezigheid kunnen waarnemen, is een groot voorrecht. In Hem is God bezig al Zijn beloften waar te maken.

Dit grote voorrecht hebben velen van de meest bevoorrechte personen vóór hen, zoals profeten en koningen, begeerd. Het is hun echter niet vergund. Zij daarentegen die de Heer zien, is dit grote voorrecht wel geschonken. Deze enorme genade is niet te omschrijven. Het is toch maar zo, dat zij God geopenbaard in het vlees aanschouwen! Een indrukwekkender ontmoeting kan niet plaatsvinden. De koningin van Sjeba werd de adem benomen toen zij de heerlijkheid van Salomo zag (1Kn 10:4-5). En zie, meer dan Salomo is hier (Lk 11:31)! Profeten hebben Zijn komst aangekondigd om alles te vervullen waarover zij hebben geprofeteerd.

En wij mogen nog weer zoveel meer zien dan degenen die Christus op dat moment zien en horen. Dat komt door de Heilige Geest Die in ons woont en de gemeente vormt als een hemels volk dat nu al met de Heer Jezus op de nauwst mogelijke wijze verbonden is. God wil nu al mensen invoeren in de sfeer van de hemel door hen te brengen in een herberg op aarde waar de Heilige Geest de Gastheer is. Dat zien we in de volgende gelijkenis, die van de barmhartige Samaritaan.

Lk 10:25-29 | Een wetgeleerde wil de Heer verzoeken

25 En zie, een wetgeleerde stond op om Hem te verzoeken en zei: Meester, wat moet ik doen om eeuwig leven te beërven? 26 Hij nu zei tot hem: Wat staat er in de wet geschreven? Hoe leest u? 27 Hij nu antwoordde en zei: ‘U zult [de] Heer, uw God, liefhebben met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw kracht en met heel uw verstand, en uw naaste als uzelf’. 28 Hij nu zei tot hem: U hebt juist geantwoord; doe dat en u zult leven. 29 Hij wilde zichzelf echter rechtvaardigen en zei tot Jezus: En wie is mijn naaste?

Na het ontvouwen van de heerlijke hemelse en eeuwige dingen over de Vader en de Zoon staat er een wetgeleerde op en neemt het woord. Hij voelt aan dat de Heer Jezus spreekt over dingen die niet in te passen zijn in de wet. Daarom oordeelt hij dat ze ermee in strijd zijn. Als de Heer zegt dat Hij van God komt, moet Hij toch zeker de wet handhaven. Daarom zet de wetgeleerde een valstrik op. De Heilige Geest noteert dat de bedoeling van de wetgeleerde is om de Heer te verzoeken.

De vraag van de wetgeleerde is wat hij moet doen om eeuwig leven te beërven. Het is voor hem onmogelijk dat dit buiten de wet om zou kunnen. Naar zijn beoordeling zou de Heer Zichzelf ongeloofwaardig maken in Zijn aanspraak dat Hij de Christus is als Hij een andere weg zou tonen. En als Hij alleen naar de wet zou verwijzen, was Hij niet de Genadige Die Hij tevens voorgaf te zijn.

De wetgeleerde vraagt niet: ‘Wat moet ik doen om behouden te worden?’, maar stelt met zijn vraag een onderwerp ter discussie, waar hij met zijn kennis van de wet wel een antwoord op heeft. Zijn vraag is niet echt gemeend, het is voor hem niet meer dan theorie. Hij is niet echt bezorgd over de behoudenis van zijn ziel en hij heeft geen begrip van zijn eigen toestand of van God.

De wet gaat niet uit van het feit dat een zondaar hopeloos verloren is en stelt geen verlossing aan hem voor. De wet kan niet anders dan een mens aanspreken op zijn verantwoordelijkheid, waaraan hij echter nooit kan voldoen, want hij is een zondaar. De arme, wanhopige gevangenbewaarder in Filippi stelde wél de vraag hoe hij behouden kon worden (Hd 16:30). Dat is de vraag die een zondaar veel beter past.

In Zijn reactie op de vraag draait de Heer de verhoudingen om. Hij stelt de vragen en de wetgeleerde moet Hem antwoorden. Hij vraagt hem niet alleen wat er in de wet geschreven staat, maar ook hoe hij leest. De Heer stelt de wetgeleerde de juiste vraag, want die plaatst zich immers op de grondslag van de wet.

Het beërven van het eeuwige leven was voor hem iets wat je door eigen inspanning kon bereiken. Hij zocht zijn behoudenis in het vervullen van de wet. De Heer antwoordt in Zijn wijsheid de zot naar zijn dwaasheid (Sp 26:5). Een dwaas denkt dat hij de wet kan houden en dat hij op die manier het eeuwige leven kan beërven. Met Zijn vraag wil de Heer hem overtuigen van de nutteloosheid van alle pogingen om op die grondslag het eeuwige leven te beërven.

De wetgeleerde geeft antwoord op de vraag wat in de wet geschreven staat. Zonder het zich bewust te zijn geeft hij ook antwoord op de vraag hoe hij leest. Hij weet precies wat er staat, maar hij leest het zonder dat zijn hart erin ligt. Zo kunnen ook wij met de Schrift omgaan. We weten wel wat er staat en weten de goede antwoorden op bijbelse vragen. Het is echter slechts theorie als niet de hele Schrift ons hart en leven beheerst. De wetgeleerde beheerst de wet met zijn verstand, maar de wet heerst niet over zijn hart en leven.

De Heer zegt tegen de wetgeleerde dat hij correct heeft geantwoord. Hij beoordeelt diens antwoord als juist. Dat staat er inderdaad. Zo heeft Hij het laten opschrijven. Als de wetgeleerde zich daaraan houdt, zal hij leven, dat wil zeggen dat hij het eeuwige leven als erfdeel zal ontvangen.

De wetgeleerde heeft geantwoord op de vraag van de Heer, maar voelt dat hij verslagen is. Dat wil hij niet toegeven. Hij heeft direct een andere vraag die aansluit op zijn eigen antwoord. Hij vraagt wie zijn naaste is. Ook op die vraag verwacht hij een antwoord dat bij de wet past. Het zou volgens hem alleen iemand uit Gods volk kunnen zijn. Als de Heer dat antwoord niet zou geven, kon Hij niet de Christus zijn. De man beseft niet dat hij bezig is de wijsheid van God uit te dagen en dat hij voor zichzelf een strik spant.

Lk 10:30-35 | De barmhartige Samaritaan

30 Jezus hernam en zei: Een mens daalde af van Jeruzalem naar Jericho en viel in handen van rovers, die hem zowel uitkleedden als slagen gaven, en weggingen, terwijl zij hem halfdood lieten liggen. 31 Toevallig nu daalde een priester af langs die weg, en toen hij hem zag, ging hij aan de overkant voorbij. 32 En evenzo ging ook een Leviet, toen hij bij die plaats kwam en [hem] zag, aan de overkant voorbij. 33 Een Samaritaan echter, die op reis was, kwam bij hem en toen hij [hem] zag, werd hij met ontferming bewogen. 34 En hij ging naar hem toe, verbond zijn wonden, terwijl hij daar olie en wijn op goot, zette hem op zijn eigen rijdier, bracht hem naar een herberg en verzorgde hem. 35 En de volgende dag haalde hij twee denaren tevoorschijn, gaf ze aan de herbergier en zei: Verzorg hem, en wat u meer ten koste mocht leggen, zal ik u vergoeden wanneer ik terugkom.

De Heer antwoordt met een gelijkenis. Dit is een ander soort gelijkenis dan de gelijkenissen in het evangelie naar Mattheüs. Daar spreekt Hij koninkrijksgelijkenissen uit, terwijl Lukas genadegelijkenissen uit de mond van de Heer optekent.

De Heer stelt een mens voor die afdaalt van Jeruzalem naar Jericho. Het wil zeggen dat het om een mens gaat die de plaats verlaat waar God woont om te gaan naar de plaats van de vloek. Het is niet alleen een letterlijke afgang, maar ook en vooral een geestelijke. De man bereikt Jericho niet, want hij valt in handen van rovers. Die sparen hem niet. Ze ontnemen hem al zijn bezittingen, mishandelen hem en laten hem halfdood achter. Zijn toekomst ziet er somber uit, hij heeft de dood te verwachten.

Dan lijkt er hoop te dagen. Er komt een priester voorbij, iemand die God kent en weet hoe God is. Die zal hem, zijn volksgenoot, toch wel helpen. Er is echter geen vriendelijkheid in het hart van deze priester, geen voornemen om liefde te bewijzen. Hij is ook niet door God op reis gezonden, maar gaat zo zijn eigen weg. Hij komt daar “toevallig” langs. Hij vindt het een treurige samenloop van omstandigheden voor die arme man, maar dat is zijn zaak niet. Het zien van de man in zijn ellende wekt geen genade in hem op. Zo gaat de priester, de hoogste uitdrukking van de wet van God, “toen hij hem zag aan de overkant voorbij”.

De priester wist niet wie zijn naaste was, net zomin als de wetgeleerde. Zelfzucht maakt blind. De wet geeft kennis van zonde, maar zet niet aan om anderen in nood te helpen. De wet toont de mens eenvoudig zijn plicht, en verklaart hem schuldig omdat hij die plicht niet doet. Anderzijds verbiedt de wet niet om barmhartigheid te bewijzen.

Als de priester is verdwenen, komt er een Leviet voorbij. Hij staat volgens de wet wat zijn positie betreft het dichtst bij de priester. Hij kijkt ook naar de man, maar evenmin als de priester herkent hij in de man zijn naaste.

Dan komt er een Samaritaan aan. Als de man niet halfdood was, zou hij in elk geval niet door een Samaritaan willen worden geholpen. Maar hij heeft niet eens kracht om iemand te hulp te roepen. De door hem verachte Samaritaan vraagt niet wie zijn naaste is. De liefde die in zijn hart aanwezig is, maakt hem tot naaste van de man die in nood verkeert. Dit is wat God in Christus Zelf heeft gedaan. Dan verdwijnen alle wettische en vleselijke onderscheidingen.

De Samaritaan komt niet ‘toevallig’ langs. Hij is “op reis”, hij heeft een doel. Op weg naar dat doel komt hij bij het slachtoffer van de roofoverval. Hij ziet hem, en in plaats van zich af te keren wordt hij met ontferming bewogen. Zijn ontferming brengt hem ertoe zelf naar de man te gaan. Hij stuurt niet iemand anders. Hij zegt niets, maakt de man geen verwijten, maar verbindt zijn wonden na die met olie en wijn behandeld te hebben.

De Samaritaan lijkt voorbereid op een dergelijke ontmoeting omdat hij deze dingen bij zich heeft die precies nodig zijn voor deze man. Hij laat de man ook niet verder aan zijn lot over, maar neemt hem mee. Daarvoor stelt hij zijn eigen rijdier ter beschikking. De man mag erop en hij loopt ernaast. Hij verwisselt met de man van plaats. Dat is wat de Heer Jezus doet met ons. Hij was rijk en is arm geworden om ons die arm waren rijk te maken (2Ko 8:9).

In de olie, de wijn en het rijdier kunnen we ook een geestelijke betekenis zien. Olie is een beeld van de Heilige Geest en de wijn is een beeld van de vreugde. Zijn eigen rijdier is wat ons draagt, waarin we Zijn gerechtigheid kunnen zien waardoor we voor God kunnen leven.

Zo brengt hij hem naar een herberg. De Samaritaan moet verder op reis, maar zijn zorg voor hem houdt niet op. Hij draagt zijn zorgen over aan de herbergier die hij daarvoor twee denaren geeft. En nog houdt zijn zorg voor hem niet op. Hij belooft terug te komen om te kijken hoe het met de man gaat. Mocht dan blijken dat er meer nodig was dan de twee denaren, dan zal de Samaritaan dat ook vergoeden.

Dit is het volle resultaat van de genade. Genade verlost niet alleen van zonden, maar brengt ook in een herberg, een thuis, onder de zorg van de Heilige Geest, van Wie we in de herbergier een beeld kunnen zien. In de herbergier kunnen we ook een beeld zien van een gelovige die zorg aan anderen besteedt met de gave die de Heer daarvoor door de Heilige Geest aan hem heeft gegeven.

Bij Zijn terugkeer zal de Heer allen die zich om anderen hebben bekommerd, schadeloosstellen voor alle inspanningen die zij zich hebben getroost.

Lk 10:36-37 | Toepassing van de gelijkenis

36 Wie van deze drie denkt u, dat de naaste geweest is van hem die in handen van de rovers was gevallen? 37 Hij nu zei: Hij die hem barmhartigheid heeft bewezen. Jezus nu zei tot hem: Ga heen en doet u evenzo.

De Heer heeft een indrukwekkende illustratie van naastenliefde geschilderd. Nu mag de wetgeleerde de vraag beantwoorden wie de naaste is geweest. Let op hoe de Heer de vraag omdraait. De wetgeleerde vroeg: Wie is mijn naaste? De Heer vraagt: Wie betoont zich een naaste van anderen? Mijn naaste is hij die mij in mijn nood komt helpen. De naaste is niet degene aan wie ik liefde moet bewijzen, maar de naaste is degene die zich over mij ontfermt. Dit betekent dat ik mezelf zie in de man die in handen van rovers is gevallen en dat ik afhankelijk ben van iemand die mijn naaste wil zijn. De Heer Jezus is voor mij de Naaste geworden.

In zijn antwoord neemt de wetgeleerde het woord ‘Samaritaan’ niet in de mond. In plaats daarvan geeft hij, zonder zich dat te realiseren, de mooie omschrijving “hij die hem barmhartigheid heeft bewezen”. Dan komt het antwoord van de Heer dat voor hem als een donderslag moet hebben geklonken: “Ga heen en doet u evenzo.” De Heer zegt daarmee dat hij zo moet gaan doen als de Samaritaan heeft gedaan. Hij stuurt hem heen om dat te gaan doen.

De wetgeleerde is uitgepraat. Hier is niets tegen in te brengen door de wet. Een dergelijke houding vind je niet in de wet. De wet zegt er helemaal niets over. De wet veroordeelt een dergelijke houding niet, maar moedigt die ook niet aan. De genade gaat dan ook ver boven de wet uit. De Heer Jezus heeft volmaakt alles gedaan wat in de wet staat, maar Hij heeft oneindig veel meer gedaan dan de wet zegt. Zoals Hij de Naaste is, zo wordt dat ook van ons gevraagd.

Lk 10:38-42 | Martha en Maria

38 Het gebeurde nu, terwijl zij reisden, dat Hij in een dorp kwam, en een vrouw genaamd Martha ontving Hem <in haar huis>. 39 En deze had een zuster, Maria geheten, die ook aan de voeten van de Heer zat en naar Zijn woord luisterde. 40 Martha echter werd zeer in beslag genomen door veel dienen; en zij kwam erbij staan en zei: Heer, bekommert U Zich er niet om dat mijn zuster mij alleen laat dienen? Zeg haar dan dat zij mij moet helpen. 41 De Heer echter antwoordde en zei tot haar: Martha, Martha, je maakt je bezorgd en druk over veel dingen, 42 maar één ding is nodig; want Maria heeft het goede deel gekozen, dat van haar niet zal worden weggenomen.

In het gedeelte van Lukas 10:38-11:13 maakt de Heer Zijn discipelen bekend met de grote middelen van zegen: het Woord, het gebed en de Heilige Geest. Deze drie middelen maken het geheel van het praktische, christelijke leven uit, waarin het gaat om luisteren naar God, het tot Hem als Vader gaan en het zich toevertrouwen aan de leiding en kracht van de Heilige Geest. Dat is wat de sfeer van de herberg in de voorgaande gelijkenis tekent en waardoor een hemels volk op aarde wordt gevormd dat de sfeer van de hemel inademt.

Het is opmerkelijk dat Lukas spreekt over “reisden”, zoals de Heer dat ook van de Samaritaan heeft gezegd (vers 33). De Heer Jezus is met Zijn discipelen niet ‘toevallig’ onderweg, zoals de priester en de Leviet. Zijn doel is Jeruzalem. Op weg daarheen komt Hij in een dorp, waar een vrouw, Martha, Hem gastvrij in haar huis ontvangt. Het is als het ware de herberg uit de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Daar is Hij en daar spreekt Hij Zijn woord tot hen die aan Zijn voeten zitten om naar Zijn woord te luisteren.

Martha heeft een zuster. Zij heet Maria. Van haar vermeldt Lukas dat zij “ook” aan de voeten van de Heer zat en naar Zijn woord luisterde. Het woord ‘ook’ is veelzeggend, want het betekent dat zij niet alleen maar zat en luisterde, maar ook Martha hielp bij het dienen.

Maria weet de zorg die de Samaritaan aan haar besteedt te waarderen. We vinden haar drie keer aan de voeten van de Heer. Hier om naar Zijn woord te luisteren. De tweede keer is als ze haar verdriet aan de voeten van de Heer brengt omdat haar broer gestorven is (Jh 11:32). De derde keer is om Zijn voeten te zalven als een uiting van haar aanbidding van Hem met het oog op Zijn dood en begrafenis (Jh 12:3). Ze heeft Hem leren kennen toen ze naar Hem luisterde, terwijl ze aan Zijn voeten zat.

Terwijl Maria aan de voeten van de Heer zit, is Martha druk in de weer. Het is ook geen kleinigheid als je ineens voor dertien mannen moet zorgen. Het prikkelt haar dat haar zuster daar zo rustig zit en haar maar alleen laat dienen. Daarbij neemt ze het ook de Heer kwalijk dat Hij Maria niet aanspoort om haar te helpen. Hij ziet toch wel hoeveel werk er te doen is?

Er is niets verkeerds aan dienen, maar het moet voortvloeien uit een zitten aan de voeten van de Heer. Het dienen van de Heer trok Martha tegelijk van de Heer af. Er zijn zoveel dingen die op zichzelf niet verkeerd zijn, maar die ons zo gemakkelijk van Hem aftrekken. Dat kunnen nodige, maar ook interessante dingen zijn, dingen die ons fascineren. Als welk werk dan ook niet uit liefde alleen tot Hem gedaan wordt, verliezen we onze vreugde daarin en worden we kritisch op anderen. Voor Maria is alles wat ze voor de Heer kan doen, niets in vergelijking met wat Hij haar heeft mee te delen.

Martha is zo in beslag genomen door haar werk, dat er voor niets anders meer plaats is. Martha heeft te veel werk. Werk op zich is niet verkeerd, maar wel als daardoor het zicht op de Heer wordt weggenomen. Er is veel nodig, maar alles wat nodig is, kan alleen goed gaan als het voortkomt uit dit ene ding: het zitten aan de voeten van de Heer. Dat is het ene ding dat Maria heeft gekozen. Als we in beslag worden genomen door veel dingen, zoals dat bij Martha het geval is, betekent het dat wij het ene ding dat nodig is uit het oog verliezen.

Er zijn meer geschiedenissen die ons het belang van “één ding” laten zien. Zo begeerde David “één ding” (Ps 27:4), vroeg de Heer Jezus in verbinding met Zijn Persoon “één ding” (Lk 20:3; Mt 21:24; Mk 11:29), wist de blindgeborene toen hij ziende was geworden “één ding” (Jh 9:25), miste de rijke jongeling “één ding” (Lk 18:22; Mk 10:21) en was er “één ding” dat Paulus deed (Fp 3:14).

Een overactieve inzet voor de Heer heeft tot gevolg dat wij het zicht op Hem verliezen en geen gemeenschap met Hem hebben in wat Hem bezighoudt. Daarbij komt dat Hij Zich in een crisistijd bevindt. Hij is op reis, op weg naar Jeruzalem, Zijn eindbestemming wat Zijn omwandeling in het vlees op aarde betreft. Dan is het belangrijk om naar Zijn Woord te luisteren en de andere activiteiten tot een minimum te beperken.

De Heer prijst Maria ervoor dat zij het goede deel heeft gekozen. Het goede deel is de goede ‘portie’ die je ook bij een maaltijd krijgt. Zo gaf Jozef aan Benjamin de beste portie eten, het vijfvoudige van wat zijn broers kregen (Gn 43:34). Martha wilde de Heer een goede ‘portie’ voorzetten, terwijl Maria heeft gekozen voor het deel dat de Héér haar voorzet. Martha bleef de gastvrouw en de Heer de Gast, voor Maria is de Heer de Gastheer.

Bij de Emmaüsgangers zien we ook dat de Heer na als Gast te zijn uitgenodigd, de plaats van Gastheer inneemt als Hij het brood breekt (Lk 24:29-30). Die plaats zoekt Hij ook in onze harten en niet die van Gast. Hij weet uit eigen ervaring wat het goede deel, de goede portie is. Dat is het deel dat de Vader Hem geeft: het doen van Zijn wil, want dat was Zijn voedsel (Jh 4:34).

Lukas 11

Lk 11:1-4 | Les in bidden

1 En het gebeurde, toen Hij op een bepaalde plaats in gebed was, dat een van Zijn discipelen, toen Hij ophield, tot Hem zei: Heer, leer ons bidden, zoals ook Johannes zijn discipelen heeft geleerd. 2 Hij nu zei tot hen: Wanneer u bidt, zegt: Vader, moge Uw Naam worden geheiligd, Uw koninkrijk komen. 3 Geef ons dagelijks ons toereikend brood. 4 En vergeef ons onze zonden, want ook wijzelf vergeven ieder die ons [iets] schuldig is. En leid ons niet in verzoeking.

Na de plaats aan de voeten van de Heer te hebben leren kennen (Lk 10:38-42) ontstaat ook het verlangen om te leren bidden. De vraag hierover stellen de discipelen als de Heer Zelf in gebed is geweest. Ze hebben Hem weer zien bidden en beseffen dat Hij daaruit de kracht voor Zijn dienst haalt. Er staat zo mooi: “Toen Hij ophield.” De Heer “was [steeds in] gebed” (Ps 109:4b), dat wil zeggen dat Zijn leven gebed was, het bestond uit gebed, Hij leefde in constante afhankelijkheid van Zijn Vader. Toch had Hij ook tijden van gebed. Hij bracht ook wel een nacht door in gebed (Lk 6:12). Dan was Hij alleen. Als Zijn discipelen bij Hem zijn, is Zijn afzondering in gebed van bepaalde duur.

Zij vragen Hem of Hij hun wil leren bidden, zoals ook Johannes zijn discipelen heeft geleerd. Het maakt duidelijk dat Johannes niet alleen een man van het Woord was, maar ook een man van gebed en dat hij zijn discipelen heeft gewezen op het grote belang ervan. Nu de discipelen de Heer zien bidden, herinneren zij zich dat en nu willen zij van Hem, hun Heer en Meester, onderwijs hierover ontvangen.

Het gebed dat de Heer Zijn discipelen leert, is de uiting van een hart dat in gemeenschap met God leeft. Hij leert Zijn discipelen de belangen van de Vader op de eerste plaats te stellen. Dan zegt Hij hun dat ze de behoeften van het lichaam zullen toevertrouwen aan de zorg van de Vader. Vervolgens weet Hij hoezeer zij vergeving van zonden nodig hebben van de Vader. Hij weet ook hoe zwak hun vlees is en daarom zegt Hij hun te vragen dat ze niet in omstandigheden zullen komen dat het vlees zich zal openbaren, dat ze bewaard zullen blijven voor de macht van de vijand. Vervolgens spreekt Hij in een gelijkenis over volharding, opdat de gebeden niet voortkomen uit een hart dat onverschillig is voor de uitkomst. Hij verzekert de discipelen dat hun gebeden niet zonder gevolgen zullen blijven.

In dit evangelie zien we de discipelen meer in verbinding met de hemel, als het ware op het niveau van de hemel. Daarom staat hier alleen “Vader” en niet “onze Vader Die in de hemelen bent”, zoals in Mattheüs 6 (Mt 6:9), waar de discipelen meer in verbinding met de aarde staan en vanaf de aarde zich richten tot de Vader in de hemelen. In het evangelie naar Mattheüs is er meer afstand, in het evangelie naar Lukas is er meer nabijheid. De Heer stelt de Naam van de Vader voorop. Hierdoor leert Hij de discipel dat zijn verlangen er in de eerste plaats naar moet uitgaan dat de Naam van de Vader op aarde zal worden geheiligd. Die Naam wordt nog zoveel oneer aangedaan.

Vervolgens wordt het verlangen geuit naar de komst van het koninkrijk van de Vader. Dat hangt samen met de heiliging van Zijn Naam. Als Zijn koninkrijk in openbare heerlijkheid op aarde gevestigd is, zal de Naam van de Vader op de hele aarde door iedereen worden geheiligd. Zijn Naam zal in al zijn heerlijkheid, liefde en heiligheid worden gezien.

Voor zonen is dat koninkrijk nu al aanwezig en wel in hun hart. Iedere zoon van het koninkrijk krijgt hier de aanwijzing dat hij in zijn gebedsleven ook de eer van de Vader voorop moet stellen. De Heer houdt ons voor dat we ons gebed zullen beginnen met de Vader te danken en te vragen dat Hij in ons leven zal worden verheerlijkt en dat we niet beginnen met onze noden.

Een volgend aspect is dat ze in omstandigheden zijn waarin ze geheel afhankelijk zijn van Zijn zorg voor hun dagelijkse behoeften. Hoewel de meesten van ons dat op die manier niet kennen, is het wel van groot belang voortdurend te leven in dit bewustzijn dat we geheel afhankelijk zijn van onze Vader voor elke hap brood die we nodig hebben. In nog grotere mate is dit van toepassing op het voedsel voor ons hart. Dat kunnen we niet missen. Daarom leert de Heer ons aan de Vader te vragen of Hij elke dag de ons door Hem toegemeten portie manna wil geven. We zijn niet alleen afhankelijk van onze Vader voor onze lichamelijke behoeften, maar ook voor onze geestelijke behoeften.

Dan zijn er nog twee geestelijke behoeften. De ene is die aan vergeving. We struikelen allen dikwijls (Jk 3:2) en missen dan de gemeenschap met de Vader. Ons hart verlangt naar die gemeenschap, kan er niet buiten. Als wij dan ook gezondigd hebben, is het belangrijk die zonde te belijden. Dan mogen we weten dat de Vader ze vergeeft (1Jh 1:9). Dit gebed gaat uit van het vertrouwen in de Vader dat het Zijn welbehagen is om de zonden van Zijn kinderen te vergeven.

De reden van dit vertrouwen in de vergeving is dat de discipel zelf ook de bereidheid heeft om anderen te vergeven. Als een discipel daartoe bereid is, mag hij erop rekenen dat de Vader die bereidheid zeker heeft.

De laatste bede die de Heer Zijn discipelen leert, is om niet in verzoeking te worden geleid. Dat is een bede met het oog op de eigen zwakheid. Het gebed is dat het niet nodig zal zijn voor de Vader om ons aan onszelf te laten ontdekken, zoals dat bij Petrus nodig was. Hiermee is het onderwijs over het gebed nog niet afgelopen.

Lk 11:5-8 | Een gelijkenis over bidden

5 En Hij zei tot hen: Wie van u zal een vriend hebben die te middernacht bij hem komt en tot hem zegt: Vriend, leen mij drie broden, 6 aangezien een vriend van mij op reis bij mij is aangekomen en ik niets heb om hem voor te zetten; 7 en hij zou van binnen uit antwoorden en zeggen: Val mij niet lastig, de deur is al gesloten en mijn kinderen zijn met mij naar bed, ik kan niet opstaan om het je te geven? 8 Ik zeg u, al zou hij niet opstaan en hem geven omdat hij zijn vriend is, toch zal hij om zijn onbeschaamdheid overeind komen en hem geven zoveel hij nodig heeft.

De Heer voegt een gelijkenis toe om het belang van aanhoudend, vertrouwend gebed te onderstrepen. Er is sprake van drie vrienden. Iemand heeft een vriend die op een onmogelijk uur bij hem komt omdat hij drie broden nodig heeft. De reden van het verzoek van de vriend is dat hij een vriend heeft die onverwachts bij hem is gekomen om bij hem te overnachten. Omdat hij daar niet op heeft gerekend, heeft hij niets in huis om zijn vriend, die vermoeid is van de reis, voor te zetten.

Gelukkig heeft hij een andere vriend die hem zeker wel wat broden wil lenen. In het vertrouwen op hun vriendschap gaat hij erheen en vraagt om die broden, al is het ook middernacht. Een echte vriend zal niet reageren met allerlei excuses om zijn vriend niet te helpen. Hij zal zijn vriend niet als lastig beschouwen en niet wijzen op het feit dat hij alles al heeft afgesloten, of op zijn slapende kinderen die misschien wel wakker zouden kunnen worden.

De Heer geeft twee redenen waarom die vriend zou opstaan. In de eerste plaats zou hij opstaan omdat hij die bij hem komt zijn vriend is. Als die reden toch niet zwaar genoeg zou zijn, zou er een andere reden zijn die hem zou doen opstaan. Die reden is het onbeschaamde verzoek van zijn vriend. Dat zijn vriend zo vrijmoedig is dat hij zonder enige schaamte op dit tijdstip hem om hulp vraagt, zou hem moeten bewegen hem alles te geven wat zijn vriend nodig heeft. Het gaat om het vertrouwen dat de vriend die hulp vraagt, laat zien in de vriend aan wie hij om hulp vraagt.

Lk 11:9-13 | Bidden, zoeken, kloppen, de Heilige Geest

9 En Ik zeg u: Bidt, en u zal gegeven worden; zoekt, en u zult vinden; klopt, en u zal opengedaan worden. 10 Want ieder die bidt, ontvangt; en die zoekt, vindt; en die klopt, zal opengedaan worden. 11 En welke vader is er onder u, aan wie zijn zoon zal vragen om een <brood, en die hem een steen zal geven? Of om een> vis, en die hem in plaats van een vis een slang zal geven? 12 Of ook om een ei zal vragen, zal hij hem een schorpioen geven? 13 Als dan u die boos bent, goede gaven weet te geven aan uw kinderen, hoeveel te meer zal de Vader Die van [de] hemel is, [de] Heilige Geest geven aan hen die er Hem om bidden.

In aansluiting op dit voorbeeld zegt de Heer Jezus dat Zijn discipelen – en dat geldt ook voor ons – erop mogen rekenen dat hun zal worden gegeven als ze bidden. Als wij in volkomen vertrouwen, onbeschaamd vragen, krijgen we waar we om vragen.

De Heer zegt niet dat wij altijd direct krijgen waar we om vragen. Soms moeten we zoeken naar de wil van de Vader, we moeten die wil leren kennen, of wat we vragen wel in overeenstemming met Zijn wil is. Er kunnen ons onbekende redenen zijn dat het antwoord uitblijft, maar ons gebed wordt gehoord vanaf de eerste keer dat we een bepaald gebed uitspreken. Dat zien we bij Daniël. Hij bidt drie weken lang, maar krijgt geen antwoord (Dn 10:2-3). Als hij dan na drie weken antwoord krijgt, hoort hij de reden van het oponthoud, maar ook dat zijn gebed vanaf het begin voor God was gekomen (Dn 10:12-14).

Als we Gods wil zoeken, zullen we die vinden. Daarom is het van belang te blijven kloppen, te blijven doorgaan met op Hem aan te lopen. We moeten ons bij uitstel niet laten ontmoedigen, want er zal ons worden opengedaan.

Na de aansporing om te bidden, te zoeken en te kloppen, geeft de Heer de ondubbelzinnige toezegging dat wie bidt, ontvangt en wie zoekt, vindt en wie klopt, opengedaan zal worden.

Bidden is vertrouwen op de goedheid van de Vader. Hoe gaat het bij aardse vaders? Als een zoon om een brood vraagt, om voedsel, dan geeft zijn vader hem toch geen steen, iets waarop hij zijn tanden stuk bijt en waarmee de honger niet wordt gestild? Of als hij om een vis vraagt, dan geeft zijn vader hem toch niet zoiets gevaarlijks als een slang? Of als hij om een ei vraagt, dan geeft zijn vader hem toch niet zoiets dodelijks als een schorpioen?

Als aardse vaders zo met hun kinderen handelen door hun niet iets te geven wat waardeloos, gevaarlijk of dodelijk is, zal de hemelse Vader dan anders handelen? Nee, Hij zal daar zeker niet voor onderdoen, maar juist alleen goede gaven aan Zijn kinderen geven.

De Heer Jezus geeft hun nog een gebed om te bidden. Ze mogen bidden om de Heilige Geest. Die zal hun worden gegeven door de Vader, Die – niet: in, maar – van de hemel is. Het gaat niet om de plaats waar de Vader is, maar om het kenmerkende van die plaats. De Vader is in de sfeer van de hemel en vanuit die sfeer geeft Hij de Heilige Geest.

De Heilige Geest zal vanuit de hemel komen om op aarde een hemels volk te vormen. Dit gebed is verhoord op de Pinksterdag. Gelovigen behoren niet te bidden of de Heilige Geest bij hen wil komen. Zodra iemand het evangelie van zijn behoudenis gelooft (1Ko 15:1-4), ontvangt hij de Heilige Geest (Ef 1:13). De gelovige mag de Vader wel bidden of zijn leven werkelijk door de Heilige Geest geleid en gevuld mag zijn. Let wel, er staat niet dat er tot de Heilige Geest wordt gebeden. Dat staat nergens in Gods Woord.

Lk 11:14-16 | Een demon uit een stomme gedreven

14 En Hij dreef een demon uit en deze was stom. Het gebeurde nu, toen de demon was uitgegaan, dat de stomme sprak. En de menigten verwonderden zich. 15 Sommigen van hen echter zeiden: Door Beëlzebul, de overste van de demonen, drijft Hij de demonen uit. 16 Anderen nu verlangden van Hem een teken uit [de] hemel, om [Hem] te verzoeken.

In het nu volgende gedeelte zien we een grote tegenstelling met het vorige gedeelte. Daar hebben we de middelen voor de gelovige om tot eer van God te leven. Dat gedeelte eindigt met de gave van de Heilige Geest. In het gedeelte dat nu volgt, zien we de macht van de satan. We zien ook de macht van de Heer om demonen uit te drijven en we zien opnieuw het belang van Gods Woord (vers 28).

We zien hier en ook op andere plaatsen in dit evangelie het verband tussen de satan en de mensen, maar we zien ook het voorrecht van de gelovige in wie de Heilige Geest woont. Voor de nieuwe mens, voor hem die uit God is geboren, is de Geest van God de kracht voor de gemeenschap. Daartegenover vult de satan graag de oude natuur van de mens met de kracht van een boze geest.

De Heer laat de verbinding zien tussen de boze geest en ziekte, zwakheid, of andere kwalen van lichaam of geest, zoals we hier zien bij de stomme. Het is duidelijk dat het gemis aan spraak geen gevolg is van lichamelijke zwakheid, maar veroorzaakt wordt door de boze geest die in de man woont. Zodra de boze geest hem verlaten heeft, kan de stomme spreken.

Met het uitdrijven van de demon geeft de Heer een voorbeeld van wat kenmerkend is voor de toekomstige eeuw. De krachten die Hij doet, zijn evenals de krachten die anderen later in Zijn Naam doen, “[de] krachten van [de] komende eeuw” (Hb 6:5), dat is het duizendjarig vrederijk. Het duizendjarig vrederijk betekent de totale nederlaag van de satan, tot heerlijkheid van God. De genezingen die de Heer verricht en het uitwerpen van boze geesten, zijn een gedeeltelijk bewijs van wat in die dag openbaar en wereldwijd zal plaatsvinden.

De Heer geneest iemand die stom is. Stomheid is onder alle kwalen die een mens kan hebben een bijzonder meelijwekkende. Het vermogen om te spreken is van alle schepselen alleen aan de mens gegeven. Stomheid berooft hem van wat het betekent om mens te zijn. Iemand die stom is, zit opgesloten in zijn eigen geest en lichaam.

De stomheid van deze man is een beeld van de onmogelijkheid van de mens om met God te communiceren. Mensen spreken niet met God omdat ze niet in Hem geloven, gevangen als ze zijn door de zonde. Het is de satan erom te doen de mens in zijn stomheid gevangen te houden. Het laatste wat hij wil, is dat de mens zich zal uiten naar God toe. De Heer kan dit stilzwijgen doorbreken. Als Hij hem heeft genezen, kan de stomme spreken. Hij kan gaan bidden, zoeken en kloppen. Hij kan een Godlover worden.

Deze openbaring van de macht van de Heer die Hij in de kracht van de Heilige Geest uitoefent, wordt door sommigen lasterlijk toegeschreven aan de satan zelf, want die is Beëlzebul, de overste van de demonen. Het toeschrijven aan de satan van wat een onloochenbaar bewijs is dat God aan het werk is, kan alleen opzettelijk gebeuren. Hier is geen sprake van onkunde, maar van kwade opzet. De diepe verdorvenheid van de mens en zijn haat tegen Christus komen hier openbaar. Het is de tegenspraak van de zondaars tegen Hem die Hij voortdurend verdroeg (Hb 12:3).

Anderen gaan niet zo ver, maar verlangen toch van Hem een teken uit de hemel, met een overigens even verdorven reden, namelijk om Hem te verzoeken. De satan leidt niet allen op dezelfde manier, maar hij past zijn werkwijze aan het vlees van ieder persoonlijk aan. Sommige mensen zijn heftig in hun ongeloof, terwijl anderen meer godsdienstig zijn. Een teken uit de hemel verlangen, terwijl hét Teken uit de hemel voor hen staat, is blinde onwil om te geloven.

Lk 11:17-20 | Het koninkrijk van God

17 Hij echter kende hun overleggingen en zei tot hen: Elk koninkrijk dat tegen zichzelf verdeeld is, wordt verwoest en huis valt tegen huis. 18 Als nu ook de satan tegen zichzelf verdeeld is, hoe zal zijn koninkrijk standhouden? Want u zegt dat Ik door Beëlzebul de demonen uitdrijf. 19 Als Ik nu door Beëlzebul de demonen uitdrijf, door wie drijven uw zonen [ze] dan uit? Daarom zullen die uw rechters zijn. 20 Als Ik echter door [de] vinger van God de demonen uitdrijf, dan is het koninkrijk van God tot u gekomen.

In het gedeelte van de verzen 29-32 antwoordt de Heer op de vraag naar een teken (vers 16). Eerst gaat Hij in op de vreselijke lastering dat Hij de boze geesten uitdrijft door de satan (vers 15). Hij weet wat zij denken. Hij stelt hun het logische voorbeeld voor van een koninkrijk dat tegen zichzelf verdeeld is. In een dergelijk geval kan dat koninkrijk niet standhouden, maar wordt het verwoest. Hetzelfde geldt voor een huis dat innerlijk verdeeld is. Zo’n huis valt.

Het is toch voor ieder weldenkend mens logisch dat voor de satan hetzelfde geldt? Zijn ze nu zo naïef om te denken dat Hij bezig is het werk van de satan te doen als zo duidelijk is dat Hij tegen de satan bezig is? Als Hij bezig zou zijn door de satan demonen uit te drijven, zou dat het einde van het koninkrijk van de satan betekenen. Maar de satan breekt zijn eigen koninkrijk niet af.

De Heer verwijst naar hun zonen die ook demonen uitdrijven. Doen die dat dan ook door de overste van de demonen? Van hun zonen erkennen zij dat zij dat doen in Gods kracht. Als ze dan wel kunnen beoordelen dat hun zonen het door de kracht van God doen, dan zullen die zonen als getuigen tegen hen optreden als ze voor Gods rechterstoel, de grote, witte troon, zullen staan.

Hun beoordeling van hun zonen laat zien dat zij goed kunnen beoordelen door wie demonen worden uitgedreven. Daarmee wordt hun schuld vastgesteld van hun valse beschuldiging dat de Heer Jezus door de satan de demonen heeft uitgedreven. In plaats van in Zijn Persoon met de satan te worden geconfronteerd, is in Zijn Persoon het koninkrijk van God tot hen gekomen. Hier is niet iemand bezig met het koninkrijk van de satan, maar met het koninkrijk van God. Het is tot hen gekomen in de uitoefening van een kracht die onloochenbaar is, namelijk in het uitdrijven van demonen.

Het uitdrijven van demonen is een getuigenis van de kracht van dat koninkrijk en tevens een ‘vingerwijzing’ van God. De “vinger van God” wijst aan, wijst ergens op en doet ook iets waar de mensen van opkijken en waarin zij Gods kracht geopenbaard zien (vgl. Ex 8:19; 31:18; Ps 8:4; Dn 5:5; Mk 7:33; Jh 8:6). Uit het evangelie naar Mattheüs blijkt dat Gods vinger de Geest van God is (Mt 12:28). Die ‘vinger’ brengt leven, maar ook oordeel in de wereld. Het koninkrijk van God is op dat moment gekomen en wel als getuigenis van zijn kracht, hoewel nog niet als een toestand en een sfeer waarin alles openbaar is.

Deze voorstelling van het koninkrijk is anders dan wat we in het evangelie naar Mattheüs voorgesteld vinden in het koninkrijk der hemelen. Het koninkrijk der hemelen veronderstelt altijd een verandering van bedeling als gevolg van het feit dat de Heiland Zijn plaats in de hemel heeft ingenomen. Hij zal spoedig Zijn macht hier beneden openbaren, maar Hij moet uit de hemel komen om het koninkrijk der hemelen op te richten. Om in de toekomst dat koninkrijk op te richten in kracht en heerlijkheid zal de Zoon des mensen komen met de wolken van de hemel. Dan ontvangt Hij het koninkrijk en zal Hij heersen over de hele aarde.

Lk 11:21-23 | Hij Die sterker is

21 Wanneer de sterke wélbewapend zijn hofstede bewaakt, zijn zijn bezittingen in vrede. 22 Als echter iemand op hem af komt die sterker is dan hij en hem overwint, neemt die zijn hele wapenrusting waarop hij vertrouwde, en verdeelt zijn buit. 23 Wie niet met Mij is, is tegen Mij, en wie niet met Mij bijeenbrengt, verstrooit.

De sterke is de satan. Toen Christus nog niet op aarde was, had de satan de mensen stevig in zijn greep. Het aantal bezetenen in de dagen van de Heer Jezus, het aantal gevallen waarmee Hij wordt geconfronteerd, laat dat wel zien. Op een enkele uitzondering na, zoals de man in de graven (Lk 8:27-29), was aan die mensen niet te zien dat zij bezeten waren. Zo kon de man met de onreine geest onopvallend in de synagoge zijn. De onreine geest openbaarde zich pas toen Christus daar kwam en hij zich wel openbaren moest (Lk 4:33).

In de tegenwoordigheid van de Heer kunnen demonen niet verborgen blijven, maar zolang Hij er niet is, leven de bezetenen in de vrede van de satan. We zien dat in landen als China en India, waar mensen in de grootste afgoderij leven zonder verontrust te zijn dat ze in de macht van de satan zijn. De onrust komt pas als ze met het evangelie in aanraking komen.

Dan komt de Heer Jezus op de satan af. Hij is sterker dan de satan. Dat heeft Hij bewezen in de verzoekingen in de woestijn (Lk 4:1-13). Daar heeft Hij hem overwonnen en hem van zijn macht beroofd, hem uitgeschakeld. Vanaf toen is Hij bezig hem zijn buit te ontnemen.

Bij een dergelijke tegenstelling als die tussen Christus en de satan is er maar één keuze mogelijk: met Hem of tegen Hem. Hij is de volkomen Verworpene. Dat vraagt een radicale keus. Die keus moet blijken uit het bezig zijn in Zijn werk om bijeen te brengen wat bij Hem hoort.

De toets die de Heer hier aanlegt, betreft niet alleen ieders persoon, maar ook ieders werk. Het eerste geldt meer in het bijzonder voor de onbekeerde en het tweede meer voor de bekeerde die op een wereldse manier aan het werk is.

Het kan zijn dat iemand voor Christus heeft gekozen, terwijl hij in zijn werk de wereld nadoet en eigen eer nastreeft. Zo iemand kan bijvoorbeeld een populaire prediker zijn, maar mensen alleen aan zichzelf binden en niet aan Christus. Hij kan ook een bepaalde leer als grondslag van bijeenbrengen hanteren. Dit gebeurt in de christenheid vaak. Dat is niet met Christus bijeenbrengen. Een grote verhindering voor het met Christus bijeenbrengen is ook een geest van partijzucht en sektarisme die noodzakelijk vijandig staat tegenover Christus. Het bijeenbrengen van christenen met een ander middelpunt dan Christus maakt de verwarring groter.

Lk 11:24-26 | De terugkeer van de onreine geest

24 Wanneer de onreine geest van de mens is uitgegaan, gaat hij door dorre plaatsen, op zoek naar rust; en als hij die niet vindt, <dan> zegt hij: Ik zal terugkeren naar mijn huis waar ik ben uitgegaan. 25 En als hij komt, vindt hij het geveegd en geordend. 26 Dan gaat hij heen en neemt zeven andere geesten mee, bozer dan hijzelf, en zij komen binnen en wonen daar; en het laatste van die mens wordt erger dan het eerste.

Het bevrijd worden van een onreine geest is niet voldoende om vrij te zijn en voor de Heer te leven. Iemand kan stoppen met het ergste kwaad, hij kan een verkeerde godsdienst loslaten of een bepaalde vorm van afgoderij, maar dit alles heiligt hem niet en maakt hem nog niet tot een nieuw mens. Het gaat erom of de leegte in zijn hart gevuld wordt met de tegenwoordigheid van God door het bezit van een nieuwe natuur. Alleen de afwezigheid van een bepaald kwaad laat de ruimte leeg en biedt de mogelijkheid voor toegang van het oude kwaad. De onreine geest kan terugkeren naar het huis, behalve als het reeds bewoond wordt door de kracht van de Geest van God, want Hij alleen sluit de satan doeltreffend buiten.

Nadat iemand door uitwendige christelijke invloeden met het kwaad heeft gebroken, zoekt de macht van de satan brandstof voor een groter vuur. Die mens valt in erger kwaad dan wanneer hij nooit de Naam van Christus beleden zou hebben. Het is niet slechts een terugkeer naar wat hij vroeger was, ook niet dat het oude kwaad weer de kop opsteekt, maar er is een nieuwe en volledige stroom van kwaad, een nieuwe en ergere kracht van de vijand, die bezit neemt van zijn hart. Daardoor wordt het laatste van die mens erger dan het eerste. Een afvallige is de meest hopeloze van alle slechte mensen. Zo zal het gaan met de Joden en zo zal het gaan met de christenheid. Zo gaat het met ieder die een belijdenis heeft, maar slechts een leeg huis is.

Lk 11:27-28 | Het Woord horen en bewaren

27 Het gebeurde nu, toen Hij dit zei, dat een vrouw uit de menigte [haar] stem verhief en tot Hem zei: Gelukkig de schoot die U heeft gedragen en [de] borsten die U hebt gezogen. 28 Hij echter zei: Jawel, maar veeleer gelukkig zij die het Woord van God horen en bewaren.

Nadat de Heer dit heeft gezegd, verheft een vrouw uit de menigte haar stem om haar instemming te betuigen met wat ze Hem heeft horen zeggen. Zij is onder de indruk van wat ze heeft gehoord. Ze geeft uiting aan haar gevoel wat een geluk het moet zijn een dergelijke Zoon te hebben Die een zo weldadige kracht openbaart.

De vrouw gaat in haar bewondering niet verder dan het natuurlijke gevoel dat de weldaden van de Heer als zeer aangenaam ervaart. In de rooms-katholieke kerk is men veel verder gegaan door de schandelijke Mariaverering te introduceren.

Het gaat de Heer niet om een oppervlakkige indruk die een hart opdoet van Zijn weldadigheid of om een uiterlijke, bevoorrechte positie als die van Zijn moeder Maria. Daarom neemt Hij deze gelegenheid waar om te laten zien wat veel beter is. Met Zijn “jawel” stemt Hij in met wat de vrouw zegt, maar Hij voegt er direct aan toe dat het nog meer gezegend is Gods Woord te horen en te bewaren.

Door het Woord van God komt een verbinding tot stand die nauwer en langduriger is dan de band van het vlees. Er is niets hier beneden wat de eeuwige dingen zo ter sprake brengt als het Woord van God. Kracht, zelfs al is die zo groot als de kracht die de Heer Jezus uitoefende over de mens of over de vijand, heeft slechts een tijdelijke uitwerking; maar “wie de wil van God doet, blijft tot in eeuwigheid” (1Jh 2:17).

Het Woord van God is de verbinding tussen de mens op aarde en God daarboven, het is het zaad van het onvergankelijke leven, “Gods levend en blijvend Woord” (1Pt 1:23). De grote toetssteen is, hoe men reageert op het Woord van God. Van Maria staat enkele keren dat zij het Woord in haar hart bewaarde (Lk 2:19,51).

Lk 11:29-32 | Antwoord op de vraag om een teken

29 Toen nu de menigten verder samenstroomden, begon Hij te zeggen: Dit geslacht is een boos geslacht; het verlangt een teken, en het zal geen teken worden gegeven dan het teken van Jona. 30 Want zoals Jona voor de Ninevieten een teken was, zo zal ook de Zoon des mensen het zijn voor dit geslacht. 31 [De] koningin van [het] Zuiden zal worden opgewekt in het oordeel met de mannen van dit geslacht en zal hen veroordelen, want zij kwam van de einden der aarde om de wijsheid van Salomo te horen; en zie, meer dan Salomo is hier! 32 Mannen van Ninevé zullen opstaan in het oordeel met dit geslacht en zullen het veroordelen, want zij bekeerden zich op de prediking van Jona; en zie, meer dan Jona is hier!

Dat de Heer geen populariteit zoekt, blijkt uit wat Hij tegen de samengestroomde menigten begint te zeggen. Hij kent hen en weet dat zij een boos geslacht zijn. Als echte Joden willen ze alleen geloven als ze tekenen zien. Tekenen brengen een mens echter niet tot geloof. De Heer heeft er al zoveel verricht, maar is dit geslacht tot geloof gekomen? Er zal hun nog één teken worden gegeven en dat is het teken van Jona.

Ze kennen Jona en zijn geschiedenis goed. Jona was voor de Ninevieten een teken toen hij daar verscheen na drie dagen en drie nachten in de vis te hebben gezeten en predikte dat zij zich moesten bekeren (Jn 3:6-10). Hij deed niet een of ander wonder, maar sprak het Woord. Het was een woord van oordeel waarin tegelijk Gods barmhartigheid een plaats had. We zien dat wanneer de Ninevieten zich hebben bekeerd, want God laat het oordeel niet komen.

Op dezelfde manier zal ook de Zoon des mensen voor dit geslacht een teken zijn als Hij uit de dood zal opstaan. Net zo goed als alle tekenen zullen ze ook dit teken alleen zien als ze zich bekeren. In de zending naar de Ninevieten, de heidenen, zien we de liefde van God voor alle mensen. Die liefde voor alle mensen zien we ook in het zenden van de Heer Jezus.

De Heer verwijst naar nog een voorbeeld om hun duidelijk te maken hoe het er met hen voorstaat. In het oordeel dat over hen zal worden uitgesproken als ze voor de grote, witte troon staan, zal de koningin van Sjeba tegen hen getuigen en dat getuigenis zal de aanleiding voor hun veroordeling zijn. Zij was namelijk gekomen van de einden van de aarde om de wijsheid van Salomo te horen. Wat had haar tot het ondernemen van die lange reis gebracht? Wat zij had gehoord over Salomo in verband met de Naam van de HEERE (1Kn 10:1)! De mensen tot wie de Heer Jezus spreekt, hoefden geen lange reis te maken. De wijsheid van God is in Hem Die meer is dan Salomo tot hen gekomen en staat voor hen en spreekt tot hen.

De Heer spreekt in dit verband weer over Zichzelf als de Zoon des mensen. Daarmee maakt Hij voor allen duidelijk dat Hij niet alleen een grotere heerlijkheid dan Salomo heeft, maar ook een groter gezagsgebied. Zijn naam “Zoon des mensen” wijst er namelijk op dat het gebied van Zijn regering de hele schepping is en ook dat Zijn regering niet slechts een tijdelijke, maar een eeuwige is.

Ook de mannen van Ninevé zullen in het oordeel tegen hen getuigen. Jona had tot hen gepredikt en zij hadden zich bekeerd. Nu staat Hij Die meer dan Jona is voor hen en zij verwerpen Hem.

Zowel bij de koningin van het Zuiden als bij Jona is er geen sprake van tekenen en wonderen, maar werd het getuigenis van het Woord gehoord en werkte in macht. Het werkte in de Ninevieten tot bekering en in de koningin van het Zuiden tot een gaan naar Salomo. In Jona zond God in Zijn barmhartigheid iemand naar de heidenen om hen op te roepen zich te bekeren. In de koningin van Sjeba komt een heiden naar God, naar Salomo, naar zijn huis, om daar al de heerlijkheid van Salomo te aanschouwen. In deze twee personen is als het ware dit hele evangelie samengevat.

Lk 11:33-36 | De lamp van het lichaam

33 Niemand die een lamp ontsteekt, zet die op een verborgen plaats <of onder de korenmaat> maar op de kandelaar, opdat zij die binnenkomen het licht zien. 34 De lamp van uw lichaam is uw oog; wanneer uw oog eenvoudig is, is ook uw hele lichaam verlicht; als het echter boos is, is ook uw lichaam duister. 35 Zie dan toe, dat het licht dat in u is, geen duisternis is. 36 Als dan uw hele lichaam verlicht is, zonder enig duister deel te hebben, zal het geheel verlicht zijn, evenals wanneer de lamp u met haar stralen verlicht.

De Heer Jezus spreekt vervolgens over het Woord van God als een licht. Hij spreekt het Woord van God en laat daardoor het licht schijnen in het huis van Israël. Het licht maakt alles openbaar. In Hem is niets wat het licht verduistert. Wij echter kunnen het licht verduisteren. Als het op een verborgen plaats wordt gezet, kan niemand het zien. Het licht wordt ook niet gezien als er een korenmaat overheen wordt gezet. Licht moet op een kandelaar staan, zodat het vrij overal alles kan verlichten. Wij kunnen het ontstoken licht verduisteren door verborgen zonden, “verborgen plaats”, of door helemaal op te gaan in ons dagelijks werk, de handel, “korenmaat”.

De Heer wijst deze dingen aan om ons erop attent te maken wat de mogelijke oorzaken zijn dat het Woord van God wat ons betreft zonder uitwerking blijft. We hoeven niet te menen dat we wel zullen geloven als we tekenen zien, of dat tekenen ons geloof in Gods Woord versterken. Het geloof in de werking van Gods Woord en het ondergaan van de werking ervan zit niet in de aanwezigheid of afwezigheid van tekenen, maar in het voorwerp van ons oog. Een eenvoudig oog is een oog dat op slechts één voorwerp, Christus, is gericht. We zullen dan weten wat we met ons lichaam moeten doen om tot Godverheerlijkende daden te komen.

Het Woord van God richt ons oog altijd op Christus. Als Christus niet het voorwerp van ons oog is, als we niet in het licht van Gods Woord leven, zal ons oog op verkeerde dingen gericht worden en zullen we tot verkeerde, Godonterende daden komen. Er kan uiterlijk licht zijn, er kan uiterlijke kennis van Gods Woord zijn, zoals in Israël en in de christenheid. Die kennis heeft geen uitwerking in een leven van toewijding aan God. Daarom wordt dit licht duisternis.

De geschiedenis van Israël heeft dat bevestigd. Zij bezaten eens, vergeleken met de volken, Goddelijk licht, maar het licht dat in hen was, is tot duisternis geworden. In die toestand van duisternis kwamen zij tijdens het leven van de Heer op aarde steeds meer, totdat er niets meer aan te veranderen was. Zij stonden eerst onverschillig tegenover Christus, maar ten slotte hebben zij Hem totaal verworpen. Wat overblijft, is de duisternis van de dood.

De Heer plaatst hen in het volle licht van Zijn Woord. Dat heeft twee uitwerkingen. De eerste uitwerking zien we bij hen die geloven, die in het licht van Gods Woord zichzelf als zondaar hebben geoordeeld. Hun hele lichaam is verlicht, zij zijn helemaal in het licht. Zij wandelen in het licht, zoals God in het licht is (1Jh 1:7). Het is wel van belang dat zij ook in overeenstemming met het licht wandelen. Dat kan als het oog eenvoudig is, als het alleen op de Heer Jezus is gericht.

De tweede uitwerking zien we bij hen die niet geloven en het licht verwerpen. Eenmaal komt alles van hen in het licht, niets blijft verborgen. Als zij zich dat bewust zouden zijn, zouden ze zich bekeren. Omdat ze het licht verwerpen, zal wat de Heer hier zegt in het oordeel in zijn volle verschrikking voor hen duidelijk worden. De lamp zal hen met zijn licht bestralen als ze voor de grote, witte troon staan. Alles zal in het licht worden gebracht (1Ko 4:5) en rechtvaardig worden geoordeeld. In het volgende gedeelte zien we mensen voor wie dit geldt.

Lk 11:37-44 | Rede tegen de farizeeën

37 Terwijl Hij nu sprak, vroeg een farizeeër Hem het middagmaal bij hem te gebruiken; en Hij ging naar binnen en lag aan. 38 Toen nu de farizeeër dit zag, verwonderde hij zich, dat Hij Zich vóór het middagmaal niet eerst had gewassen. 39 De Heer nu zei tot hem: Nu, u farizeeën, u reinigt de buitenkant van de drinkbeker en de schotel, maar uw binnenste is vol roof en boosheid. 40 Onverstandigen, heeft Hij Die de buitenkant heeft gemaakt, ook niet de binnenkant gemaakt? 41 Geeft evenwel de inhoud als aalmoes, en zie, alles is u rein. 42 Maar wee u, farizeeën, want u geeft tienden van de munt, de wijnruit en alle groente, en u gaat voorbij aan het oordeel en de liefde van God. Deze dingen nu zou men moeten doen en de andere niet nalaten. 43 Wee u, farizeeën, want u hebt de eerste zetels in de synagogen en de begroetingen op de markten lief. 44 Wee u, want u bent als de graftomben die verborgen zijn: de mensen die daarover wandelen, weten het niet.

Het volk heeft het licht dat hun de zegen bracht, niet binnengelaten. Nu richt de Heer het licht als een schijnwerper van de waarheid op hun godsdienstige leiders. Daar heeft de farizeeër niet het flauwste besef van als hij de Heer uitnodigt om bij hem het middagmaal te gebruiken, want hij heeft heel andere gedachten. De Heer gaat op de uitnodiging in en ligt aan.

Als de farizeeër ziet dat Hij Zich niet eerst wast, voordat Hij het middagmaal gebruikt, verwondert hij zich. Het is geen kwestie van hygiëne, maar het gaat om een godsdienstig ritueel. Naar de gedachten van de farizeeër kan de Heer nooit een goede Jood zijn als Hij Zich niet aan de godsdienstige voorschriften houdt zoals zij die zelf hebben opgesteld en voor juist houden. De farizeeër kan alleen aan uiterlijke dingen denken. Hij merkt op dat de Heer Zich niet aan hun tradities houdt.

Wat we bij deze man zien, is het kenmerk van wetticisme. Wetticisme is het toevoegen aan de Schrift en die toevoegingen opleggen aan anderen, waarbij het uiterlijke gedrag belangrijk en maatgevend is en het innerlijk onbelangrijk. Maar een uiterlijk onberispelijk gedrag is niet zonder meer een bewijs van een innerlijk goede gezindheid. Dat gold toen en dat geldt nu nog onverminderd. De reactie van de Heer is dan ook belangrijk om ter harte te nemen, want de farizeeër zit in ieder van ons.

De Heer kent de verwondering van de farizeeër en de reden ervan. Hij vraagt niet om toestemming om te spreken, maar neemt de rol van Gastheer op Zich en steekt direct van wal met een strenge rede. Zijn rede is hard voor de godsdienstige leiders, maar het is tevens genade voor anderen dat Hij deze leidslieden duidelijk aan de kaak stelt, zodat zij zich niet door hen zullen laten misleiden. Hij was ook niet gekomen om de maaltijd met de farizeeën te gebruiken, maar om licht te werpen op hun handelwijze en hun wijze van beoordelen.

Hij spreekt in deze farizeeër het hele gezelschap van farizeeën aan. De woorden die Hij tot hen richt, zijn niet mals. Ze zijn een ontdekkend licht. Hij toont aan hoe ze wel bedacht zijn op een rein uiterlijk, maar dat hun binnenste vol roof en boosaardigheid is. Ze beroven anderen en bovenal roven ze de eer van God. Zij zijn vol boosaardigheid, ze hebben een boosaardig oog.

Behalve dat ze van binnen verdorven zijn, zijn ze ook onverstandig, of omdat ze verdorven zijn, zijn ze ook onverstandig. Zij zijn God vergeten als de God Die niet alleen de buitenkant, maar ook de binnenkant, het innerlijk, heeft gemaakt. Het is dwaas om alleen aan de buitenkant te denken, zich daarop te richten en de binnenkant voor zichzelf te bezitten en te menen dat anderen daar niet bij kunnen komen. Ze hebben met Iemand te maken Die beide kanten volmaakt kent omdat Hij beide kanten heeft gemaakt. God zoekt waarheid in het binnenste (Ps 51:8a), maar zij zijn alleen bezorgd voor wat de mensen zien.

De Heer ziet het hart aan, maar daar denken zij niet aan. De reden is duidelijk: zij zoeken de eer van mensen en niet de eer van God. Hij wijst hen erop dat alle uiterlijke dingen werkelijk rein zullen zijn als ze hun binnenste aan God aanbieden en voor Hem openstellen. Voor hen die van binnen rein zijn, zijn alle uiterlijke dingen rein (Tt 1:15). Hiermee zet Hij een streep door alle wetticisme dat door de eeuwen heen de gemeente van God heeft doorzuurd (Gl 5:9).

Door het allerkleinste te geven menen zij het verst te gaan in nauwgezetheid, alles uiteraard tot eigen eer, om boven de massa uit te steken die slechts de gewone tienden brengt. Ze hebben echter geen enkel begrip van het oordeel of de beoordeling van God, hoe God over ware vroomheid oordeelt, hoe Hij oordeelt over hun openbaring. Dat moet voor ons steeds de vraag zijn.

Het laatste waaraan zij denken, is de liefde van God, of erger nog, ze denken er helemaal niet aan, ze gaan eraan voorbij. Ze negeren zowel het oordeel van God als de liefde van God. Dat is een ontzettende belediging voor God. De Heer wijst hen op hun plicht hierin. Als ze in de juiste verhouding tot God kwamen, konden ze ook de tienden geven.

De Heer spreekt een tweede “wee” over de farizeeën uit vanwege hun voorliefde voor aanzien. Ze ontvangen graag eerbetoon van mensen. Ze eisen dat eerbetoon op door plaats te nemen op de eerste zetels, de stoelen vooraan, waar iedereen hen kan zien. Dat streelt hun eergevoel. En als ze op de markten lopen, waar veel mensen zijn, dan hopen ze dat er mensen zijn die hen uitbundig begroeten en luidruchtig prijzen, zodat velen het zien en horen. Hun eergevoel wordt daardoor bijzonder gestreeld. Alles draait om henzelf, of het nu in een besloten ruimte is of in het openbaar.

Een derde “wee” gaat richting de farizeeën omdat ze wandelende doodskisten zijn, terwijl de mensen die met hen in aanraking komen dat niet weten. Zij, die zo bedacht zijn op uiterlijke verontreiniging, zijn zelf verontreinigende wezens. Door hun schijnheilige godsdienst slepen zij mensen mee in het verderf zonder dat die het in de gaten hebben.

Lk 11:45-52 | Rede tegen de wetgeleerden

45 Een van de wetgeleerden nu antwoordde en zei tot Hem: Meester, door deze dingen te zeggen beledigt U ook ons. 46 Hij echter zei: Wee ook u, wetgeleerden, want u belast de mensen met moeilijk te dragen lasten, en zelf raakt u die lasten niet met een van uw vingers aan. 47 Wee u, want u bouwt de graftomben van de profeten, maar uw vaderen hebben hen gedood. 48 Zo bent u er dus getuigen van dat u instemt met de werken van uw vaderen; want zij hebben hen gedood, en u bouwt <hun graftomben>. 49 Daarom ook heeft de wijsheid van God gezegd: Ik zal tot hen profeten en apostelen zenden, en van hen zullen zij er doden en vervolgen; 50 opdat van dit geslacht geëist wordt het bloed van alle profeten, dat vergoten is van [de] grondlegging van [de] wereld af, 51 van [het] bloed van Abel af tot [het] bloed van Zacharia, die omkwam tussen het altaar en het huis; ja, zeg Ik u, het zal worden geëist van dit geslacht. 52 Wee u, wetgeleerden, want u hebt de sleutel van de kennis weggenomen; zelf bent u niet binnengegaan en hen die wilden binnengaan, hebt u verhinderd.

De farizeeër heeft blijkbaar ook wetgeleerden uitgenodigd. Een van hen voelt zich danig aangesproken. Hij vindt het allemaal beledigend voor de farizeeën. En dat niet alleen, hij wil wel even kenbaar maken dat de Heer niet alleen de farizeeën heeft beledigd, maar ook hen. Zij zijn immers de bedenkers van al die wetjes en gebodjes die de farizeeën zo nauwgezet in praktijk gebracht willen zien.

De Heer maakt hun duidelijk dat de schijnwerper van de waarheid ook op hen gericht is en dat ook zij onder Zijn oordeel vallen. Ook de wetgeleerden krijgen het “wee u” van Hem te horen en de aanleiding daartoe. Zij zijn net zo huichelachtig als de farizeeën. Ze leggen de mensen lasten op met hun zelfbedachte toepassingen van de wet, waar ze zelf totaal niet naar leven. Ze verdraaien de wet op een manier dat hun geweten buiten schot blijft, maar dat ze wel gezag over anderen kunnen uitoefenen.

De wetgeleerden zijn mensen met een groot historisch besef. Ze kennen de geschiedenis goed. Ze hebben grote waardering voor de profeten die in trouw aan God hebben gesproken en daarvoor zijn gedood. Zulke personen moest je in ere houden. Het zijn echter niet meer dan relikwieën voor de wetgeleerden. Ze eren deze profeten door er graven voor te maken die kunnen dienen als bedevaartsoorden, maar aan de boodschap van de profeten hebben zij geen boodschap. Ze realiseren zich niet dat zij nakomelingen zijn van de vaderen die hen hebben gedood.

De Heer legt de werkelijkheid van hun uiterlijke handelingen bloot. Zij handelen in het verlengde van hun vaderen. Hun vaderen hebben de profeten gedood en zij bouwen voor de profeten de graftomben. Zij zijn geen geestelijke nakomelingen van de profeten, want zij maken zich niet een met hun boodschap. Zij verwerpen de boodschap van de profeten net zoals hun vaderen en daardoor maken ze zich een met hun vaderen die de profeten hebben gedood.

De toekomst zal duidelijk maken dat zij precies zo zijn als hun vaderen. Dat gebeurt als er profeten en apostelen tot hen worden gezonden, zoals de Heer aankondigt. Die zending vindt plaats in het boek Handelingen. Het betreft dan ook profeten en apostelen van het Nieuwe Testament. De Heer zegt nadrukkelijk dat de wijsheid van God dit doet. Mensen zouden immers nooit op het idee zijn gekomen om anderen bloot te stellen aan verwerping en dood om het hart van mensen openbaar te maken. Naar menselijke waarneming lijkt die zending vruchteloos en zelfs dwaasheid. Met “de wijsheid van God” kan de Heer ook Zichzelf bedoelen. Hij is immers de wijsheid van God (1Ko 1:24,30). Hij zal hen zenden.

Zij die de graven bouwen van de martelaren, lijken geen deel te hebben aan de vervolging en het geweld dat de vaderen hebben bedreven, maar dat is slechts schijn. Het tegendeel zal spoedig blijken. God zal hen binnenkort op de proef stellen door apostelen en profeten te zenden, van wie zij sommigen zullen ombrengen en anderen vervolgen om op de een of andere manier van hen af te komen. In plaats van dat het voorbeeld van hun vaderen hen weerhoudt, treden zij in hun schuldige voetstappen. Zij zijn schuldiger omdat zij zo’n ernstige waarschuwing in de wind slaan. In de wijsheid van God zal de handelwijze van de mensen tot wie de Heer hier spreekt, de maat van de ongerechtigheid van “dit geslacht”, dat is dit soort huichelachtige mensen, vol maken.

God zal dan het bloed van alle profeten van hen eisen dat door de eeuwen heen door hen is vergoten vanaf het allereerste begin. Abel is de eerste van wie het bloed is vergoten. We lezen van hem geen woord dat hij heeft gesproken. Toch noemt de Heer hem hier een profeet. Door zijn manier van leven, waaruit gemeenschap met God bleek, was hij een veroordeling voor Kaïn. Wat Abel deed, wierp licht op Kaïn die het licht verwierp door Abel te doden. Kaïn is de vrome, wettische farizeeër, die zijn woede uit tegenover iemand die God werkelijk eert. Dat zal dit geslacht binnenkort ook met de Heer Jezus doen.

Als laatste in de lange rij profeten die door het volk zijn gedood, noemt de Heer Zacharia. De geschiedenis van Zacharia staat aan het einde van het bijbelboek 2 Kronieken (2Kr 24:20-21). Dit boek staat in onze Bijbel ergens in het midden, maar in de Hebreeuwse Bijbel is het het laatste boek van het Oude Testament. Wat de Heer zegt, klopt dan ook (uiteraard!). Hij noemt ook de plaats waar deze trouwe man werd gedood. Dat is op het tempelterrein. Hun slechtheid was zo groot geworden, dat zij niet schroomden dat heilige gebied te betreden en daar iemand te vermoorden die namens God tot hen had gesproken.

Hierna herhaalt de Heer Zijn aankondiging van het oordeel over dit geslacht die Hij met een bevestigend “ja” en een krachtig “Ik zeg u” inleidt. In Zijn laatste “wee” tegen de wetgeleerden stelt Hij hun vreselijke schuld vast dat zij de sleutel van de kennis hebben weggenomen. Zij hebben de mogelijkheid om kennis van God te krijgen niet per ongeluk verloren, maar hebben die bewust weggenomen.

De sleutel van de kennis, en van de wijsheid, is het vrezen van God. De ware vrees van God geeft toegang tot het kennen van Hem en de wijsheid van Zijn raadsbesluiten (Sp 1:7; Jb 28:28) die in Christus tot uiting zijn gekomen. In Christus zijn “al de schatten van de wijsheid en kennis verborgen” (Ko 2:3). De sleutel tot die schatkamer hebben ze weggenomen door de aandacht op zichzelf te richten, zichzelf in het middelpunt te plaatsen en alleen aan hun eigen eer te denken.

Om binnen te gaan zouden ze de plaats van een leerling moeten innemen, de plaats van een behoeftig en verloren mens, maar dat willen ze niet. Daardoor zijn ze zelf niet binnengegaan in die heerlijke kennis van God in Christus Die de wijsheid van God is (1Ko 1:30). Door aan anderen hun eigen wetten op te leggen hebben ze ook die anderen die dat wel wilden, verhinderd om binnen te gaan. Ze willen macht blijven uitoefenen over anderen. Het zou ook een veroordeling van hun eigen positie zijn als ze anderen wel zouden toelaten binnen te gaan. De wetgeleerden schuwen het licht en verwerpen het, evenals de farizeeën.

Lk 11:53-54 | Heftige tegenstand

53 En toen Hij vandaar naar buiten kwam, begonnen de schriftgeleerden en de farizeeën Hem heftig aan te vallen en Hem over vele dingen uit te horen, 54 terwijl zij Hem een strik spanden, om [Hem] te vangen op iets dat uit Zijn mond [kwam].

Wat de Heer heeft gezegd, wordt Hem niet in dank afgenomen. De godsdienstige leiders die dit allemaal hebben gehoord en in de lichtbundel van de schijnwerper zijn geweest, verwerpen het licht en stellen zich tegen het licht te weer. Ze vallen Hem heftig aan en horen Hem over vele dingen uit.

Deze mensen zijn niet oprecht. Ze willen van alles van Hem horen. Ze zijn echter niet uit op het leren kennen van de waarheid, maar op het handhaven en rechtvaardigen van zichzelf en hun systeem. Alles wat ze Hem vragen, is bedoeld als een strik. Hoe graag zouden ze willen dat er iets uit Zijn mond kwam waarop zij Hem konden vangen. Als Hij Zich maar eens iets zou laten ontvallen wat ze konden gebruiken als grond voor een beschuldiging.

Lukas 12

Lk 12:1-3 | Waarschuwing tegen huichelarij

1 Toen intussen de duizenden van de menigte bijeengekomen waren, zodat zij elkaar verdrongen, begon Hij allereerst tot Zijn discipelen te zeggen: Past u op voor het zuurdeeg, dat is [de] huichelarij van de farizeeën. 2 Er is echter niets bedekt dat niet ontdekt, en verborgen dat niet bekend zal worden. 3 Daarom, alles wat u in de duisternis hebt gezegd, zal in het licht worden gehoord; en wat u in het oor hebt gesproken in de binnenkamers, zal op de daken worden gepredikt.

We weten niet of de heftige aanvallen op de Heer de duizenden aantrokken of dat het bij een andere gelegenheid was. In elk geval sluit Lukas aan op de rede die de Heer zojuist tegen de farizeeën en wetgeleerden heeft gehouden met de vermelding dat “intussen de duizenden van de menigte bijeengekomen” zijn. Hij wil door deze aansluiting het verband laten zien tussen wat de Heer tegen de godsdienstige leiders heeft gezegd en wat Hij nu tegen Zijn discipelen te zeggen heeft.

De mensen in de menigte verdringen elkaar. Iedereen wil zo dicht mogelijk bij Hem zijn om maar niets van Zijn woorden te hoeven missen. Wat een geluk dat dit nu niet meer zo werkt. Wie Hem wil horen, kan Zijn Woord lezen. Dat kan in alle rust gebeuren, zonder anderen van hun plaats te moeten verdringen.

De Heer richt het woord tot Zijn discipelen. Het woord “allereerst” wijst erop dat het onderwijs dat volgt, de hoogste prioriteit heeft. Nadat Hij in het vorige gedeelte de schijnwerper van de waarheid op de godsdienstige leiders heeft gericht, richt Hij nu datzelfde licht op Zijn discipelen en de weg die zij te gaan hebben. Zij zullen hun getuigenis moeten geven te midden van huichelarij en tegenstand, waarbij ze wel mogen rekenen op de kracht van de Heilige Geest.

Met het oog op het geven van hun getuigenis waarschuwt de Heer hen in de eerste plaats voor wat zo kenmerkend is voor de farizeeën: de huichelarij. Ook de ware discipel loopt gevaar om een bepaalde schijn hoog te houden, om iets te willen lijken wat hij niet is. De discipel kan ook geneigd zijn tot uiterlijke vroomheid als het kenmerk van ware vroomheid om daardoor eer van mensen te krijgen. Huichelarij is het je anders voordoen dan je in werkelijkheid bent. Het woord ‘huichelaar’ werd vroeger gebruikt voor een toneelspeler, die ook iemand anders speelt.

Bij de farizeeën komt er nog een aspect bij en dat is dat zij zich anders voordoen om daardoor aanzien bij mensen te verwerven. Huichelarij vloeit voort uit een leven dat geleefd wordt voor het oog van mensen en niet voor het oog van God.

De Heer vergelijkt huichelarij met zuurdeeg. Zuurdeeg is altijd een beeld van het kwaad en wel in een vorm die ook voor anderen gevaarlijk is. Zuurdeeg is een werkzaam kwaad dat anderen kan aansteken. Het is een opgeblazenheid, de schijn van groter en vromer te zijn dan de werkelijkheid. Dat is precies wat de farizeeën kenmerkt en waarvoor de Heer Zijn discipelen waarschuwt, want dat gevaar lopen ook zij en ook wij.

Als een extra waarschuwing zegt Hij erbij dat het geen enkele zin heeft om zich te verlagen tot huichelarij en dingen te bedekken of verborgen houden. Er komt zeker een ogenblik dat wat ze bedekt hebben willen houden, ontdekt zal worden en openbaar zal zijn. Wat verborgen is, wat niemand mocht weten, zal iedereen te weten komen. Dat betreft zowel de houding en daden (vers 2) van de discipel als de woorden die hij spreekt (vers 3).

De discipelen moeten erop rekenen dat niets van wat ze hebben gezegd, in de duisternis zal blijven. Het zal volledig in het licht worden gesteld. De verborgen gedachten achter de woorden die ze hebben gesproken, zullen in het licht komen. Wat ze iemand zomaar in het oor hebben gefluisterd, in een binnenkamer zonder dat iemand anders het kon horen, zal luid en duidelijk voor elk oor worden uitgesproken. Dat zal voor de rechterstoel van Christus gebeuren, waar we allen geopenbaard zullen worden (2Ko 5:10). De Heer wil dat Zijn discipelen klare taal spreken, zonder verborgen bedoelingen.

Lk 12:4-7 | De zorg van de Vader

4 Ik nu zeg u, Mijn vrienden: weest niet bang voor hen die het lichaam doden en daarna niets meer kunnen doen. 5 Maar Ik zal u tonen voor Wie u bang moet zijn: weest bang voor Hem Die, nadat Hij gedood heeft, macht heeft om in de hel te werpen; ja, Ik zeg u, weest bang voor Hem. 6 Worden niet vijf musjes verkocht voor twee penningen? En niet een van hen is voor God vergeten. 7 Ja, zelfs de haren van uw hoofd zijn alle geteld. Weest niet bang; u gaat vele musjes te boven.

Discipelen zijn geneigd om te huichelen als ze onder druk komen te staan (vgl. Gl 2:11-13). Hoe vaak doen wij iets wel of juist niet uit bangheid voor wat anderen ervan zullen zeggen? Het tweede waarvoor de Heer dan ook waarschuwt, is mensenvrees (Sp 29:25). Hij vertelt dat ze vervolgd en afgewezen zullen worden door deze huichelaars. Als we niet met hen meedoen, als we ons niet als een huichelaar gedragen, zijn we niet geliefd. We zullen voor ons leven moeten vrezen. Toch zegt de Heer dat we niet bang voor hen zullen zijn. Ze kunnen wel het lichaam doden, maar ze kunnen niet aan het ware leven komen. We staan immers niet voor mensen, maar voor God. Daarop wijst Hij in de volgende verzen.

Wat geweldig dat Hij deze tweede waarschuwing laat voorafgaan door de prachtige aanspreekvorm “Mijn vrienden”. Dit moet een grote bemoediging voor Zijn discipelen zijn geweest en dat mag het ook voor ons zijn. In de kracht van Zijn vriendschap kunnen we door de wereld gaan. Hij noemt ons Zijn vrienden omdat Hij volkomen vertrouwelijk met ons omgaat. Er is bij Hem niets verborgen, niets geheimzinnigs, Hij houdt niets voor ons achter, maar deelt alles met ons (Jh 15:15). Dan zullen we toch ook tegenover Hem helemaal doorzichtig zijn en niets verborgen houden?

In plaats van bang te zijn voor mensen moeten we bang zijn voor God. Mensen kunnen alleen het lichaam doden. Daarna is het met de uitoefening van hun terreur voorbij. God echter kan het lichaam niet alleen doden, maar het ook in de hel werpen. De Heer wil hen en ons ervan doordringen dat God heilig en alwetend is, een God Die je niet voor de gek kunt houden, Die dwars door alle huichelarij heen kijkt. God heeft macht om ongelovigen in de hel te werpen. Als discipelen dat voor de aandacht houden, zullen ze ontzag voor die God hebben en ervoor waken dat ze Hem en mensen niet bedriegen door huichelarij.

Er is ook een andere kant van God en dat is Zijn zorgende liefde. God heeft aandacht voor de onbeduidendste vogeltjes die zelfs in de handel nauwelijks geld opleveren. Elk van deze voor mensen onbetekenende diertjes is continu een voorwerp van Gods zorg. Hij blijft voor hen zorgen, voor elk musje afzonderlijk, hoe vaak ze ook verhandeld worden en in andere handen overgaan.

Hier bemoedigt de Heer hen door op de zorg van Zijn Vader te wijzen. De haren van hun hoofd zijn niet alleen geteld, ze zijn zelfs genummerd, wat de ware betekenis van de uitdrukking is. Dat wil zeggen dat elke haar afzonderlijk Gods aandacht heeft. Als God zoveel zorg voor ons heeft, zouden we dan bang zijn voor de mensen? De waarde van een discipel gaat die van vele musjes te boven.

Lk 12:8-12 | Onbevreesde belijdenis

8 Ik nu zeg u: Ieder die Mij belijdt voor de mensen, die zal ook de Zoon des mensen belijden voor de engelen van God. 9 Maar wie Mij verloochent voor de mensen, zal verloochend worden voor de engelen van God. 10 En ieder die een woord spreekt tegen de Zoon des mensen, het zal hem worden vergeven; maar wie tegen de Heilige Geest lastert, het zal hem niet worden vergeven. 11 Wanneer zij u nu brengen voor de synagogen, de overheden en de machten, weest niet bezorgd hoe <of wat> u antwoorden of wat u zeggen moet; 12 want de Heilige Geest zal u op dat ogenblik leren wat u behoort te zeggen.

De Heer heeft nog een grote bemoediging om niet bang te zijn voor de mensen, maar integendeel Hem vrijmoedig te belijden voor vijandige mensen. Die bemoediging is dat Hij in dat geval ons als de Zoon des mensen, als Degene aan Wie de Vader alle dingen heeft onderworpen, zal belijden voor de engelen van God. Elk woord dat we ten gunste van Hem zeggen, zal Hij weten te waarderen. De Zoon des mensen zal tegen de engelen zeggen dat wij bij Hem horen en dat we ware getuigen van Hem zijn. Hij zal tegen de engelen zeggen dat wij van Hem zijn en ons Hem waardig gedragen.

Engelen doen direct wat God zegt. Zij zijn erop uit Gods belangen te dienen. Zij hebben ook grote belangstelling voor alles wat op aarde voor of tegen de Heer Jezus wordt gedaan. Zij zullen zich verbaasd afvragen waarom Hij de Zijnen die van Hem getuigen zo laat lijden. Dan zal Hij hun vertellen dat Zijn discipelen ondergaan wat ook Hij heeft ondergaan.

Als wij Hem echter verloochenen voor de mensen, als we ontkennen dat we bij Hem horen, zal dat ook aan de engelen van God worden meegedeeld. Engelen zijn machtige wezens. Bij hen is er geen enkele angst voor mensen. Als ze zien dat mensen de Heer Jezus verloochenen, zullen ze dat niet begrijpen. Hij zal hun vertellen dat die mensen niet bij Hem horen.

Het gaat niet om gevallen zoals Petrus, die struikelde. Hij verloochende de Heer, maar deed dat in zwakheid en niet in opstandigheid, al deed hij het ook drie keer achter elkaar. Zijn diepe berouw laat zien dat het een struikelen was en geen vijandige houding tegenover zijn Heer.

In Zijn grote genade vergeeft Christus ieder mens die een woord tegen Hem heeft gesproken. Een mens kan de gemeenste dingen en meest lasterlijke taal tegen Hem hebben geuit en in de meest opstandige geest hebben gehandeld, maar als hij tot bekering komt, wordt het hem vergeven. De bekering van Saulus van Tarsus is daarvan wel een sprekend voorbeeld (1Tm 1:13). Wie heeft er meer tegen Hem gesproken dan hij? Hij is een indrukwekkend bewijs en getuige van vergeving. Zo zal het ook met het volk gaan als het zich zal bekeren van zijn opstandigheid en verwerping van Christus.

Maar wie tegen de Heilige Geest lastert, krijgt geen vergeving. Dat is het lot van “dit geslacht”. ‘Dit geslacht’ heeft de Zoon des mensen in hun midden. Alles wat Hij doet, is door de Heilige Geest, maar zij schrijven wat Hij doet toe aan de overste van de demonen, aan de satan (Lk 11:15). Een dergelijke beschuldiging is het sluitstuk en dieptepunt van een reeks van afwijzingen die steeds sterkere vormen heeft aangenomen.

Hun haat tegen Hem en hun absolute onwil om te geloven kan niet duidelijker en definitiever zijn dan door de Heilige Geest te loochenen. Wie de veelvuldige en altijd onloochenbare wonderen van de Heer toeschrijft aan de satan, maakt zich schuldig aan de zonde die hem niet vergeven zal worden. Dit geslacht, dat is het geslacht te midden waarvan de Heer Jezus Zich bevindt en dat alles met eigen ogen heeft gezien en met eigen oren heeft gehoord, zal het onloochenbare bewijs van hun verharding tonen. Dat zullen ze doen als ze het getuigenis van de Heilige Geest in Stéfanus verwerpen na de hemelvaart van de Heer (Hd 7:51).

De Heer windt er geen doekjes om dat Zijn discipelen zullen worden vervolgd. Hij bemoedigt hen dat zij er niet over hoeven in te zitten wat ze moeten antwoorden op vragen die hun worden gesteld. En als ze zich afvragen óf ze iets moeten zeggen, hoeven ze er ook niet over in te zitten, wat ze dan wel zouden moeten zeggen. Ze mogen namelijk rekenen op de hulp van de Heilige Geest.

We vinden hier de derde Persoon van de Godheid Die ons als discipelen helpt. We hebben de vriendschap van de Heer Jezus (vers 4), de zorg van de Vader (vers 7) en nu de onderwijzing van de Geest en we hebben daarbij ook nog de beloning in vers 8 gezien. Alles dient tot onze bemoediging.

Lk 12:13-15 | Waakt voor alle hebzucht

13 Iemand nu uit de menigte zei tot Hem: Meester, zeg mijn broer dat hij de erfenis met mij moet delen. 14 Hij echter zei tot hem: Mens, wie heeft Mij tot rechter of deler over u gesteld? 15 Hij nu zei tot hem: Let op en waakt voor alle hebzucht; want ook al heeft iemand overvloed, zijn leven behoort niet tot zijn bezittingen.

Iemand uit de menigte valt de Heer in de rede met een vraag over een te verdelen erfenis, waarvan hij zijn deel wil hebben. Hier blijkt een ander gevaar aanwezig. Het vorige gedeelte betreft het gevaar van vervolging door wettische mensen. Nu krijgen we het gevaar van geldzucht, materialisme, wat valt onder de noemer van hebzucht.

Terwijl de Heer ernstige woorden spreekt over leringen van de farizeeën en het begaan van een niet te vergeven zonde en vervolging van Zijn discipelen, vindt iemand dat er wel belangrijkere dingen zijn, zoals het verdelen van een erfenis. De man heeft zo de gedachte dat deze Mens wel even een geschil met zijn broer over een te verdelen erfenis kan regelen. Het is eigenlijk niet eens een verzoek, maar meer een opdracht. Zijn broer is er met de erfenis vandoor gegaan en hij staat met lege handen. Met alles wat hij van deze Mens heeft gehoord, lijkt hem dat de geschikte Persoon om als bemiddelaar in dit geschil op te treden.

Hij erkent Hem als zijn Meerdere door Hem als “Meester” aan te spreken. De Heer spreekt de vraagsteller aan met “mens”, waarin een ernstig verwijt doorklinkt, in de zin van: ‘Mens, val je Mij dáármee lastig? Je hebt er geen idee van waar je het over hebt.’ Hij vraagt de mens hoe hij erbij komt dat Hij rechter of deler zou zijn. Wie heeft Hem daartoe aangesteld? In elk geval God niet.

Zeker is Hij Rechter en Deler, maar niet nu. Als Hij nu als Rechter zou zijn gekomen en als zodanig zou zijn opgetreden, had niemand voor Hem kunnen bestaan. Ook de tijd van delen was niet aangebroken. Hij is niet gekomen voor aardse, maar voor hemelse doeleinden. Als Hij door de mensen was aangenomen, ja, dan zou Hij ongetwijfeld hier beneden erfenissen hebben verdeeld. Maar zoals het nu is, is Hij geen rechter of deler over de mensen of hun zaken hier beneden.

De Heer gaat geen regels voor verdeling van aards bezit geven, maar gebruikt de vraag om de diepere oorzaak ervan aan het licht te brengen: de hebzucht. Hij spreekt de vraagsteller persoonlijk aan. Hij weet dat de vraag voortkomt uit hebzucht, uit het meer willen hebben dan men bezit. Bij het verdelen van erfenissen wordt pas goed openbaar wat er in de harten is. Mensen worden in dergelijke situaties geregeerd door de angst dat anderen er met iets waardevols vandoor gaan dat zij over het hoofd hebben gezien en dat zij het nakijken hebben.

Hebzucht is het meer willen hebben dan voldoende is om van te leven. Het is afgoderij (Ko 3:5-6), want het verdringt God en de Heer Jezus uit het hart en stort het leven in het verderf. De Heer wijst er ook op dat het leven niet tot iemands bezittingen behoort. Daarvan zijn mensen zich niet bewust. Je kunt nog zoveel bezittingen hebben en daarover naar willekeur beschikken, iemands leven is een geschenk van God.

Lk 12:16-21 | Gelijkenis van de rijke dwaas

16 Hij nu sprak een gelijkenis tot hen en zei: Het land van een rijk mens bracht veel op; 17 en hij overlegde bij zichzelf en zei: Wat zal ik doen? want ik heb niets waarin ik mijn vruchten kan verzamelen. 18 En hij zei: Dit zal ik doen; ik zal mijn schuren afbreken en grotere bouwen, en ik zal daar al mijn gewas en mijn goederen verzamelen; 19 en ik zal tot mijn ziel zeggen: Ziel, je hebt vele goederen liggen voor vele jaren; rust, eet, drink, wees vrolijk. 20 God echter zei tot hem: Dwaas, in deze nacht zal men uw ziel van u afeisen, en wat u hebt bereid, voor wie zal het zijn? 21 Zo is hij die voor zichzelf schatten verzamelt en niet rijk is in God.

De Heer vindt dit een zo belangrijk onderwerp, dat Hij hierover door een gelijkenis helder onderwijs wil geven. Het gevaar van hebzucht wordt hierin duidelijk voorgesteld. Hij stelt een mens voor die al heel rijk is. En die rijkdom neemt steeds toe. Zijn land brengt telkens weer veel op.

Voor een echte Jood is dit trouwens een bewijs van Gods gunst vanwege zijn trouw aan Gods wet. Daarin staat immers dat God Zijn zegen verbindt aan trouw aan Zijn wet (Dt 28:1-6). Door de ontrouw van Gods volk handelt God echter niet meer op de grondslag van de wet met Zijn volk. Dan kan het gebeuren dat de getrouwe lijdt en dat de ontrouwe zegen ontvangt. Dat was de worsteling van Asaf die dat ook opmerkte (Ps 73:2-12). Asaf leerde echter ook de oplossing van dit probleem kennen. Die oplossing leerde hij kennen door het ingaan in Gods heiligdom en van daaruit op het einde van de goddelozen te letten (Ps 73:16-20). Naar dit einde verwijst de Heer Jezus ook in deze gelijkenis.

Er schuilt buitengewone zelfzucht en dwaasheid in wat de mensen wijs beleid en inzicht noemen. Dit komt omdat zij zichzelf als bron van wijsheid nemen. De man overlegt bij zichzelf, hij overlegt niet met God. Alles draait om hemzelf en zijn eigen gedachten. Dit klinkt in zijn hele overleg door. Het is telkens ‘ik zal dit’ en ‘ik zal dat’. Dit soort overleggingen past goed bij mensen die alleen leven voor dit leven. Hij wil alles voor zichzelf verzamelen, maar hij verzuimt te denken aan Gods rijkdommen. Dat maakt zijn dwaasheid uit.

Omdat hij alleen over ‘ik’ spreekt, spreekt hij ook over “mijn schuren, mijn gewas en mijn goederen”. Alles is “mijn”. Hij zal het allemaal wel doen. Dit volledig voorbijgaan aan het besef een afhankelijk mens te zijn noemt Jakobus “een roemen in hoogmoedigheden” (Jk 4:13-16). De rijke dwaas is vol van hebzucht. Hij meent dat al zijn goederen hem in staat zullen stellen zijn programma af te werken, een programma van rusten, eten, drinken en vrolijk zijn. Dit is wat de mens van de wereld in zijn algemeenheid zoekt: rijkelijk rust, rijkelijk eten en drinken en rijkelijk plezier en genoegens. Hij heeft geen oog voor de toekomst buiten deze wereld. Het tegenwoordige leven is alles voor hem.

Het is niet zo, dat de rijke dwaas naar menselijke normen verkeerd gebruikmaakt van wat hij bezit. Hij leeft niet onzedelijk, maar heel zijn doen en laten gaat niet verder dan de bevrediging van zijn verlangen naar altijd grotere overvloed. De rijke eigenaar breekt steeds weer zijn schuren af en bouwt grotere, met de bedoeling al zijn vruchten veilig te stellen en zijn bezit uit te breiden. Zijn gedachten zijn uitsluitend en alleen gericht op het tegenwoordige leven dat, meent hij, altijd zo zal doorgaan. Veel christenen zijn helaas ook zo. Ze bouwen huizen en verzamelen voorraden aan geld en goederen alsof ze hier duizend jaar zullen leven.

Dan klinkt er in het holst van de nacht plotseling een stem tot hem. Waar was hij toen mee bezig? Hij bracht de laatste nacht van zijn leven door met het bedenken van grootse plannen voor een toekomst die hij nooit zou zien. Hij lijkt hierin op Belsazar die de laatste nacht van zijn leven ook doorbracht met geweldige feesten (Dn 5:1-4,30).

Zoveel mensen lijken op hem voor wie het leven één groot feest is, terwijl de dag of nacht komt dat dit leven plotseling wordt afgesneden. God spreekt hem aan naar wat hij is, “dwaas”, en spreekt Zijn oordeel uit. Met God heeft hij geen rekening gehouden en hij heeft er al helemaal geen rekening mee gehouden dat God een streep door al zijn rekenwerk zou kunnen zetten.

En waaruit bestaat het oordeel? God neemt niet zijn bezittingen weg. Dat had Hij kunnen doen, maar dat doet Hij niet. De dwaas sprak eerst over zijn bezittingen en op de tweede plaats over zijn ziel. God spreekt eerst over de ziel van de dwaas en daarna over zijn bezittingen. God eist zijn ziel op, want “in Zijn hand is de ziel van alles wat leeft” (Jb 12:9-10; Dn 5:23b). De dwaas dacht niet aan de in vers 5 genoemde vrees.

God neemt zijn ziel weg en stelt de vraag: “En wat u hebt bereid, voor wie zal het zijn?” Er komt geen antwoord op die vraag. Dat antwoord moeten wij geven, want die vraag komt ook tot ons. De dwaas had zijn ziel gedegradeerd tot niets anders dan slavernij aan het lichaam, in plaats van het lichaam in bedwang te houden, zodat het lichaam de dienaar van de ziel zou zijn en God de Meester van beide.

Schatten vergaderen voor onszelf is de dwangarbeid van het eigen ik en van het ongeloof dat reserves vormt. Het is het leven in de droom er nog lang van te kunnen genieten, een droom die door de Heer plotseling wordt afgebroken.

Lk 12:22-28 | Bezorgdheid

22 Hij nu zei tot Zijn discipelen: Daarom zeg Ik u: weest niet bezorgd voor uw leven, wat u zult eten, ook niet voor uw lichaam, waarmee u zich zult kleden. 23 Want het leven is meer dan het voedsel en het lichaam dan de kleding. 24 Let op de raven: dat zij niet zaaien en niet maaien, die geen voorraadkamer en geen schuur hebben, en God voedt ze; hoe ver gaat u de vogels te boven! 25 Wie van u echter kan door bezorgd te zijn één el aan zijn lengte toevoegen? 26 Als u dan zelfs het geringste niet kunt, wat bent u voor het overige bezorgd? 27 Let op de lelies, hoe zij groeien; zij arbeiden niet en spinnen niet; en Ik zeg u: zelfs Salomo in al zijn heerlijkheid was niet bekleed als een van deze. 28 Als nu God het gras dat vandaag op [het] veld is en morgen in een oven wordt geworpen, zó bekleedt, hoeveel te meer u, kleingelovigen!

De man die de Heer om een uitspraak inzake een erfenis vroeg, doet er het zwijgen toe. De Heer is nog niet uitgesproken. Hij voegt aan de gelijkenis van de rijke dwaas een indringende waarschuwing of, misschien beter, een grote bemoediging voor Zijn discipelen toe.

Met het woord “daarom” sluit Hij duidelijk op de gelijkenis aan. Wie rijk is in God, hoeft zich geen zorgen te maken over de aardse dingen. Het leven en het lichaam zijn aardse werkelijkheden die onderhoud en verzorging nodig hebben, maar ze hoeven geen voorwerpen van overdreven zorg te zijn. Discipelen staan onder Gods voortdurende zorg. Iemand aan wie het koninkrijk is beloofd (vers 32), wie dus werkelijk rijk is in God, hoeft niet hebzuchtig en zelfs niet bezorgd te zijn. Onze mate van bezorgdheid hangt af van de mate van ons geloof in God.

De Heer geeft enkele voorbeelden die ze kunnen zien in de natuur. Laten ze eens op de vogels in de lucht en op de bloemen op het veld letten. Het voorbeeld van de raven houdt een afkeuring in om bezorgd te zijn voor ons voedsel. De leliën zeggen hetzelfde met het oog op onze kleding. Als reden om niet bezorgd te zijn geeft de Heer dat niet voedsel en kleding de belangrijkste dingen van het menselijk bestaan van de discipel zijn, maar zijn leven en zijn lichaam.

Hij wijst Zijn discipelen op de raven. Merken ze dan niet op dat de neerbuigende zorg van God zich zelfs uitstrekt tot onreine vogels, zoals een raaf (Ps 147:9)? Deze vogels hebben niet de gewoonte om, zoals de rijke dwaas, te zaaien en te maaien en voor de oogst voorraadkamers of schuren aan te leggen. God voedt ze, Hij zorgt ervoor dat ze te eten krijgen uit de grote tuin van Zijn schepping. Hij legt het voor hen klaar. Die vogels moeten er wel zelf naar op zoek gaan, ze moeten er wel voor werken om het te krijgen. Het feit is dat God het voor hen heeft klaarliggen en dat zij wat die kant betreft er niets aan hoeven te doen. Als ze het eenmaal gevonden hebben, kan God hen zelfs gebruiken om voedsel aan Zijn dienaren te geven (1Kn 17:6).

Zou God voor Zijn kinderen minder zorgen dan voor de vogels? Daar komt nog bij dat bezorgd zijn niets toevoegt aan de levenslengte of levensduur (vgl. Ps 39:5). Het heeft dan ook geen nut om zich bezorgd te maken, want dat helpt gewoon niet om ook maar in enig opzicht een verbetering tot stand te brengen in de kwaliteit of de kwantiteit van het leven.

De Heer noemt het toevoegen aan de levensduur “het geringste” wat een mens kan doen en zegt daarvan dat de mens zelfs daartoe niet in staat is. Dat komt omdat het leven van de mens volkomen in Gods hand is. Hij bepaalt de maat, de lengte, ervan. Daarom moet de mens zich ook over het overige geen zorgen maken, want dat is nutteloze inspanning.

Bij vragen en zorgen over voedselvoorziening heeft de Heer gezegd dat Zijn discipelen er maar eens op moeten letten hoe de raven aan hun voedsel komen. Dan zien ze hoe zorgeloos die steeds hun voedsel van God krijgen. Dat ze zich ook geen zorgen hoeven te maken over hun kleding, kunnen ze leren van de lelies. Met wat voor grote schoonheid heeft God deze bloemen bekleed. Daar kon zelfs Salomo in al zijn heerlijkheid niet aan tippen. En wat hebben lelies nu voor materiële waarde? Ze zijn als gras. Vandaag staat het nog op het veld, maar morgen wordt het al gebruikt als brandstof voor de oven.

Als God zo zorgt voor wat zo’n kort bestaan heeft, zal Hij dan niet veel meer zorgen voor Zijn kinderen? De Heer spreekt Zijn discipelen op dit punt aan als kleingelovigen. Dit is veelzeggend. Hij kent ons door en door en weet hoezeer we ons zorgen en druk maken om onze kleding. Bij ons gaat het dan niet eens om de noodzakelijke bedekking tegen de kou, maar veel meer of het wel staat, hoe we er uitzien. Niet dat het geen rol mag spelen hoe we er uitzien, maar de garderobes laten zien dat we bang zijn dat we niet voor elke gelegenheid iets passends hebben.

Lk 12:29-34 | Het welbehagen van de Vader

29 En u, zoekt niet wat u eten of wat u drinken zult en weest niet ongerust. 30 Want naar al deze dingen zoeken de volken van de wereld; maar uw Vader weet dat u deze dingen nodig hebt. 31 Zoekt evenwel Zijn koninkrijk, en deze dingen zullen u erbij gegeven worden. 32 Wees niet bang, kleine kudde, want het is het welbehagen van uw Vader u het koninkrijk te geven. 33 Verkoopt uw bezittingen en geeft aalmoezen. Maakt u beurzen die niet verouderen, een onuitputtelijke schat in de hemelen, waar geen dief bij komt en geen mot ze bederft; 34 want waar uw schat is, daar zal ook uw hart zijn.

Het gaat de Heer erom dat we niet rusteloos zullen zoeken naar eten of drinken alsof het leven daaruit zou bestaan. We hoeven ons daar niet ongerust over te maken. We mogen de Vader werkelijk vertrouwen dat Hij ervoor zorgt. Als we ons druk maken over eten en drinken en kleding, zijn we niets beter dan de wereld, die zich alleen daarover druk maakt. De discipel daarentegen mag leven in het besef: “Uw Vader weet.”

Op het aardse terrein zijn dingen nodig, maar er zijn twee dingen die de Vader ons schenkt. In de eerste plaats geeft Hij ons wat we dagelijks nodig hebben. Van die dingen weet Hij. Toch zijn dat niet de hoofdgeschenken. Het zijn de bij-geschenken. Hij geeft ze ons “erbij”. Waarbij? Bij wat Hij ons in de tweede plaats naar Zijn welbehagen zal geven, namelijk het koninkrijk.

Dat Hij ons het koninkrijk wil geven, betekent niet dat we met de armen over elkaar kunnen gaan zitten. We worden opgeroepen het te zoeken, net als de raven voor wie het voedsel klaarligt, maar dat ze wel moeten opzoeken. We moeten ernaar zoeken omdat het koninkrijk nog niet openbaar is. Het ligt niet in de dingen van dit leven, maar in geestelijke werkelijkheden die door hen worden gezocht die onder Gods autoriteit staan. Zijn koninkrijk zoeken wil zeggen Zijn gezag over alle dingen in ons leven erkennen en daarnaar leven.

De Heer weet dat het koninkrijk waartoe Hij oproept het te zoeken, een koninkrijk is dat in geloof moet worden gezocht. Het is (nog) niet openbaar. Wat wel openbaar is, is een koninkrijk dat geregeerd wordt door de satan en waarvan ze grote tegenstand, vijandschap en vervolging te duchten hebben in hun zoeken naar het koninkrijk van God. Maar ze hoeven daarbij niet te vrezen voor een gebrek aan aardse noden.

De Heer bemoedigt Zijn weerloze, kleine kudde schapen die Hem en Zijn Vader allemaal even dierbaar zijn, door hen te wijzen op het welbehagen van de Vader om hun het koninkrijk te geven. Hij belooft ze niet een plaats in het koninkrijk, maar Hij belooft ze het koninkrijk zelf. Ze ontvangen een deel met de Heer Jezus. Dat krijgen ze omdat ze waardering hebben gehad voor de dingen waarnaar Zijn hart is uitgegaan. Ze zullen het krijgen van de Vader omdat Hij ernaar verlangt het hun te geven.

Hier gaat het niet meer om de dingen waarvan de Vader weet dat we die nodig hebben voor ons leven op aarde, maar om iets wat Hij geeft, uitsluitend omdat Hij dat vanuit Zijn welbehagen wil geven. Dat zijn dingen die verbonden zijn met de hemel, met de heerlijkheid van de Heer Jezus daar. Deze belofte staat in het perspectief van het weggeven van onze bezittingen. Behalve bang te zijn voor vervolging kunnen we er ook bang voor zijn iets weg te geven, want dan houden we minder of zelfs niets over voor onszelf, denken we. Maar als we erfgenamen van het eeuwig koninkrijk zijn, waarom zouden we dan bang zijn een paar tijdelijke bezittingen weg te geven?

Na te hebben gehoord wat de discipelen niet moet kenmerken, horen we vervolgens wat hen wel moet kenmerken. Als de Heer hun het hele koninkrijk in het vooruitzicht heeft gesteld, zal dat hun kijk op hun huidige bezittingen moeten bepalen. Dit geldt ook voor ons. Hij zegt dat we in plaats van schatten te verzamelen op aarde onze bezittingen moeten verkopen. De opbrengst is niet bedoeld om daar zelf een tijdlang zorgeloos van te genieten, maar die weg te geven aan hen die niets hebben.

Wij mogen ons wel afvragen hoe we met onze welvaart omgaan. Denken we echt aan anderen en geven we weg in het bewustzijn dat we het koninkrijk zullen ontvangen? Weggeven is investeren in een andere schat, in de hemelen. Die schat is volkomen veilig voor waardevermindering of diefstal. Het is een schat die zelfs niet te berekenen is, zo onuitputtelijk. Weggeven van aardse bezittingen levert de ware rijkdom op, het rijk zijn in God.

Wie God de Vader en de Heer Jezus als zijn schat heeft, bezit een onuitputtelijke schat. ‘Hij is geen dwaas die geeft wat hij niet behouden kan, om te krijgen wat hij niet verliezen kan’ (Jim Elliot). Ons hart is verbonden aan wat we echt belangrijk vinden. Is onze schat ons bezit, dan is het automatische gevolg dat daar ons hart naar uitgaat, zoals bij de man die zijn deel van de erfenis wilde hebben en de rijke dwaas die steeds meer bezittingen kreeg. Is onze schat de Heer Jezus en het koninkrijk van God, dan is het automatische gevolg dat ons hart daarnaar uitgaat. Laten we leven in geloof, in het zekere vertrouwen dat we een enorme rijkdom bezitten die nu nog niet wordt gezien, maar straks wel.

Lk 12:35-37 | Wachtende en wakende slaven

35 Laten uw lendenen omgord en uw lampen brandend zijn, 36 en weest u gelijk aan mensen die op hun heer wachten, wanneer hij terugkomt van de bruiloft, om als hij komt en klopt, hem terstond open te doen. 37 Gelukkig die slaven die de heer, als hij komt, wakend zal vinden. Voorwaar, Ik zeg u, dat hij zich zal omgorden, hen zal doen aanliggen en zal naderkomen om hen te dienen.

Wie een schat in de hemel heeft, weet dat hij zelf nog op aarde is. Hij weet ook dat zijn tijd op aarde een einde heeft en dat hij dan zijn schat in de hemel in bezit mag nemen. Wie een schat in de hemel heeft, verwacht dan ook de Heer. Hij wordt niet overvallen door Zijn komst, maar is er klaar voor.

Daarom heeft hij zijn lendenen omgord. Het omgorden van de lendenen betekende vroeger dat de lange kleding werd opgetrokken en om de lendenen werd gebonden, zodat er ongehinderd en ook snel kon worden gelopen. De Israëlieten kregen die opdracht toen ze op het punt stonden Egypte te verlaten (Ex 12:11). De Heer Jezus gebruikt dit beeld met het oog op ons vertrek uit de wereld. Als ons hart hangt aan de dingen van dit leven, hebben we de lendenen niet omgord.

Behalve gereed te zijn tot vertrek legt de discipel ook een duidelijk getuigenis af waarvoor hij leeft en waarnaar hij uitziet. Zijn lamp brandt helder in een duistere wereld waar met God geen rekening wordt gehouden. Ook dat zien we bij de Israëlieten als de negende plaag, de duisternis, over het land Egypte komt (Ex 10:23).

Gelovigen geven een helder getuigenis van hun werkelijke belangen. Ze hangen niet aan de dingen van dit leven die ze elk moment kunnen achterlaten, nog afgezien van het feit dat al die dingen hun zomaar kunnen ontvallen. Tegelijk doen ze ook niet aan wereldmijding en leggen ze daarin getuigenis af van hun verwachten van de Heer (1Th 1:8-10).

De Heer zegt tegen Zijn discipelen dat ze gelijk moeten zijn aan mensen die op hun heer wachten. Die mensen zijn namelijk slaven. De discipelen zijn de slaven en de Heer Jezus is hun Heer. Wachten wil zeggen: verwachtend uitzien. Het zinsdeel “wanneer Hij terugkomt van de bruiloft”, is niet eenvoudig te verklaren. Het kan zijn dat het gaat om de bruiloft van het Lam die in de hemel heeft plaats gehad (Op 19:7). Het kan ook gaan om de bruiloft van de Heer met het aardse Jeruzalem (Hl 3:11).

Hoe het ook zij, de Heer spreekt ons aan als discipelen die Hij wil invoeren in het koninkrijk om met Hem de bruiloft te vieren. Met het oog op de bruiloft spoort Hij ons aan om ons niet te laten verleiden tot het zoeken van de dingen van de wereld. Als Hij komt, verwacht Hij discipelen die naar Hem hebben uitgezien en Hem hebben verwacht.

Hij prijst de slaven gelukkig die Hij niet alleen wachtend, maar ook wakend zal vinden. ‘Wachten’ doen we met het oog op de Heer, ‘waken’ doen we met het oog op de dief. Uitzien naar de komst van de Heer mag ons niet zorgeloos, onvoorzichtig of naïef maken voor de aanwezigheid van de vijand die ons oog van de Heer wil afleiden en ons geestelijk schade wil berokkenen.

Deze houding van wachten en waken is voor de Heer zo waardevol, dat Hij persoonlijk die gelovigen een plaats van rust en gemeenschap met Hem zal geven en hen Zelf zal dienen. Hij verwisselt van plaats met de Zijnen, zoals ook de Samaritaan van de ezel afstapte om de man die in de handen van rovers was gevallen daarop te zetten (Lk 10:34). Zij hebben Hem gediend op aarde zonder zich te laten afleiden door alle welvaart; Hij zal hen dienen in de hemel. Hij zal zich “omgorden” (vgl. Jh 13:3-5) om hen ongehinderd te kunnen dienen en “naderkomen”, wat duidt op intimiteit en een vertrouwelijke omgang. Zijn dienst bestaat uit het hun steeds meer bekendmaken met de heerlijkheden van Zijn eigen Persoon.

Lk 12:38-40 | Volhardend verwachten

38 En als hij in de tweede of als hij in de derde nachtwaak komt en [hen] zo vindt, gelukkig zijn die [slaven]. 39 Weet echter dit, dat als de heer des huizes had geweten op welk uur de dief kwam, hij <zou hebben gewaakt en> niet zou hebben toegelaten dat in zijn huis werd ingebroken. 40 Weest ook u gereed, want op een uur dat u het niet vermoedt, komt de Zoon des mensen.

De Heer wijst erop dat Zijn terugkeer best even op zich kan laten wachten. Dat is niet omdat Hij de Zijnen vergeet, maar omdat Hij lankmoedig is en niet wil dat iemand verloren gaat (2Pt 3:9). Het gaat niet alleen om wachten en waken, maar ook om dat volhardend te doen. Als Zijn terugkeer langer uitblijft dan wij wensen, kunnen we onze belangen gaan verleggen. Als we dat niet doen, maar Hem blijven verwachten, ondanks het uitstel, prijst Hij ons gelukkig. Het gaat erom voortdurend attent te zijn op wat Hij ons heeft toevertrouwd en ons dat niet te laten ontroven door met het verstrijken van de tijd onze waakzaamheid te laten verslappen.

Als de waarde van de schat die we in de hemel hebben voor onze aandacht blijft staan, als we eraan blijven denken wat het welbehagen van de Vader is, zullen we ons niet laten verrassen door de dief. Een dief meldt zich niet eerst aan. Hij komt altijd even onverwachts als ongewenst. Daarom zegt de Heer dat we altijd gereed moeten zijn. De komst van de Zoon des mensen kan zomaar plaatsvinden, en als we er niet naar uitzien, gebeurt het op een uur dat we het niet vermoeden.

Lk 12:41-48 | De trouwe en de ontrouwe slaaf

41 Petrus nu zei tot Hem: Heer, zegt U deze gelijkenis tot ons of ook tot allen? 42 En de Heer zei: Wie is dan de trouwe, de wijze rentmeester, die de heer over zijn huisbedienden zal stellen om op [de] juiste tijd <hun> rantsoen te geven? 43 Gelukkig die slaaf, die zijn heer, als hij komt, zo bezig zal vinden. 44 Waarlijk, Ik zeg u, dat hij hem over al zijn bezittingen zal stellen. 45 Als die slaaf echter in zijn hart zegt: Mijn heer wacht met komen, en de knechten en de dienstmeisjes begint te slaan, en te eten en te drinken en dronken te worden, 46 dan zal de heer van die slaaf komen op een dag dat hij het niet verwacht en op een uur dat hij niet weet, en zal hem in tweeën hakken en zijn lot bij [dat van] de ontrouwen stellen. 47 Die slaaf nu, die de wil van zijn heer heeft gekend, en [zich] niet bereid en niet naar zijn wil gedaan heeft, zal met vele [slagen] worden geslagen; 48 maar wie die niet gekend en dingen gedaan heeft die slagen waard zijn, zal met weinige worden geslagen. Ieder nu wie veel gegeven is, van hem zal veel worden geëist; en wie veel is toevertrouwd, van hem zal men des te meer vragen.

Petrus heeft een vraag aan de Heer. Het is hem niet duidelijk voor wie Hij deze dingen allemaal zegt. Is het nu alleen voor hen als Zijn discipelen bedoeld of spreekt Hij toch tot allen die Hem horen? De Heer geeft Petrus geen rechtstreeks antwoord, maar antwoordt met een vraag. Als Hij een vraag stelt, is dat altijd met de bedoeling daar zelf over na te denken. We kunnen niet voor anderen het antwoord op de vraag geven, we moeten er zelf op antwoorden.

De vraag is dan ook niet tot wie Hij wel of niet spreekt, het gaat erom dat Hij mij aanspreekt. De vraag is of ik een trouwe en wijze rentmeester ben over wat Hij mij heeft toevertrouwd om daar anderen mee te dienen. We hebben allemaal iets van Hem gekregen en ieder is daarover rentmeester (1Pt 4:10). In die dienst zijn we afhankelijk van Hem, want Hij weet alleen de juiste tijd om te dienen. Hij weet ook waarmee moet worden gediend en wat passend is voor degene die het voorwerp van onze dienst is.

Wie zo in afhankelijkheid de Heer dient door anderen te dienen, noemt Hij “gelukkig”. Voor de derde keer spreekt Hij het ‘gelukkig’ uit, nu over de actieve dienaar. Het gaat er dan ook niet alleen om dat we wachten (vers 36) en waken (vers 37), maar ook dat we bezig zijn in het werk dat Hij ons heeft opgedragen.

Ook daaraan verbindt Hij een beloning en die is niet minder dan het beheer over al Zijn bezittingen. In vers 37 spreekt Hij over een beloning in algemene zin naar aanleiding van wachten en waken met het oog op Zijn Persoon. Het beheer over de bezittingen (vers 44) is een beloning in specifieke zin naar aanleiding van trouw in het werk, waarbij meer wordt toevertrouwd.

Dienen is weggeven, doorgeven, zowel in geestelijke als in materiële zin. Alles wat we hebben weggegeven of doorgegeven zijn we niet kwijt, maar is een investering die groot rendement oplevert. De Heer beloont dienst die we op aarde aan anderen hebben gedaan met een gesteld worden over al Zijn bezittingen. De rijkdom daarvan is niet te omschrijven.

Er is ook een andere mogelijkheid. Het kan zijn dat er in het hart van de rentmeester verwijdering ontstaat tussen hem en zijn Heer. Het wachten gaat hem te lang duren. Langzaam verdwijnt de komst van zijn Heer uit zijn denken. Dat uit zich in zijn verhouding tot zijn medeslaven. In plaats van te dienen begint hij met harde hand te heersen. Ook in zijn persoonlijke leven gaat het dan verkeerd. Hij gaat zich richten op dingen die dit leven uitmaken en waarvan de Heer heeft gezegd dat de volken die zoeken (vers 30). Deze slaaf gaat op in de wereld. Hij wordt zelfs dronken. Hij is niet meer nuchter en heeft geen gezond oordeel meer over de waarde van het leven zoals God het beoordeelt.

Mensen die niet verder kijken dan dit leven, zijn dronken van dit leven. De toestand van deze slaaf is echter veel ernstiger dan die van mensen van de wereld. Deze slaaf was eerst een belijder, iemand die zich in het gezelschap van de christenen bevond en meedeed aan christelijke activiteiten. Toen het wachten op de Heer te lang ging duren en de kosten daarvan te hoog werden, ging hij zijn genot weer zoeken in de wereld. Hij is een afvallige geworden, iemand die nooit een levensverbinding met Christus heeft gehad. Een dergelijke slaaf wordt overvallen door de komst van de Heer. Hij heeft Diens komst volledig uit zijn denken gebannen, wat de komst zelf natuurlijk niet heeft tegengehouden.

Het lot van die slaaf is in overeenstemming met zijn halfslachtige leven. Hij is te midden van de christenen gebleven en heeft een positie voor zichzelf opgeëist en die misbruikt. Zijn belijdenis was christelijk, zijn daden waren werelds. Deze halfslachtigheid wordt gestraft door hem in tweeën te hakken. Na dit oordeel stelt de Heer zijn lot bij dat van de ontrouwen, of ongelovigen, want onder die categorie valt hij.

Het oordeel is naar de mate van verantwoordelijkheid. Iemand die heeft beleden Christus te kennen en naar Zijn wil te leven, maar daaraan zijn eigen invulling heeft gegeven, zal met veel slagen worden geslagen. Iemand die zegt veel in de Bijbel te hebben gelezen, maar de waarheid van Gods Woord heeft verdraaid, zal met veel slagen worden geslagen. Iemand die niet met de Bijbel is opgegroeid, is minder schuldig, maar is wel schuldig voor wat hij wel wist en toch niet heeft gedaan. Hij zal met weinig slagen worden geslagen.

Zoals er onderscheid is in de beloning, zo is er ook onderscheid in de zwaarte van de straf die God aan (belijdende) mensen oplegt. God handelt naar het beginsel dat van degene aan wie veel gegeven is, ook veel kan worden geëist. Zo werkt het ook in de maatschappij. Als een werkgever veel heeft geïnvesteerd in een medewerker, mag hij van hem ook een grote prestatie verwachten. Hetzelfde geldt voor wat aan iemand is toevertrouwd om te beheren en mee te handelen. Als de eigenaar zijn bezit komt ophalen, verwacht hij meer te krijgen dan hij in beheer heeft gegeven.

God behandelt ieder mens en zeker de belijdende christen als volledig verantwoordelijk. Hij is de Bezitter en heeft het volste recht om te eisen en terug te vragen. Op de dag van het oordeel zal Hij op de rechterstoel plaatsnemen en alles rechtvaardig oordelen (Pr 12:14; Rm 14:10b; 2Ko 5:10).

Lk 12:49-53 | Christus is oorzaak van verdeeldheid

49 Vuur ben Ik komen werpen op de aarde, en wat wil Ik, als het al ontstoken is? 50 Ik moet echter met een doop worden gedoopt, en hoe benauwt het Mij, totdat het is volbracht. 51 Denkt u dat Ik gekomen ben om vrede te geven op de aarde? Nee, zeg Ik u, maar veeleer verdeeldheid. 52 Want van nu aan zullen er vijf in één huis verdeeld zijn; drie zullen tegen twee, en twee tegen drie verdeeld zijn: 53 een vader tegen een zoon en een zoon tegen een vader, een moeder tegen haar dochter en een dochter tegen haar moeder, een schoonmoeder tegen haar schoondochter en een schoondochter tegen haar schoonmoeder.

De bedoeling van Zijn liefde was niet om vuur te werpen op aarde, maar het is wel het gevolg van Zijn aanwezigheid. Waar Hij is, kan Hij niet anders dan de mens zijn eigen toestand laten zien. Vuur is altijd het symbool van het Goddelijk oordeel. De Heer is gekomen om te behouden, maar als men Hem verwerpt, ontsteekt men in werkelijkheid een vuur. Zijn aanwezigheid betekent oordeel.

Dat de Heer vuur is komen werpen op aarde, wil zeggen dat Hij gekomen is om de mensen tot een beslissing te brengen. Dat het vuur al is ontstoken, wil zeggen dat de beslissing al is gevallen doordat de mens Hem verwerpt. Het is een noodzakelijk resultaat van Zijn aanwezigheid die alles in het ware licht stelt. Toch is Hij nog steeds in genade onder de mensen en ook nu wordt nog het evangelie van de genade verkondigd. Tegelijk werpt Hij waar Hij komt vuur, waarbij blijkt dat het al ontstoken is. De Heer spreekt er als het ware Zijn verbazing over uit dat het zo is. Hij had anders mogen verwachten, maar vanwege de hardnekkige slechtheid van de mens is het zo en niet anders.

Het tweede deel van vers 49 kan ook als volgt worden vertaald: ‘En wat wil Ik [graag] dat het al ontstoken is.’ Dan is de gedachte van de Heer dat Hij met verlangen uitziet naar de voltooiing van Zijn werk op het kruis. Als daar het vuur van het oordeel van God over Hem heengegaan zal zijn, is daarmee de basis gelegd voor de volkomen vervulling van al Gods plannen en de vestiging van het koninkrijk.

Vervolgens spreekt Hij over Zijn doop. De doop waarop Hij doelt, is Zijn onderdompeling in de watervloed van lijden. Hij zal geheel ten onder gaan in een zee van smart. Hij voelt innerlijk de smart van wat Hem van Gods kant zal overkomen. Dat geeft Hij aan door te zeggen: “Hoe benauwt het Mij.” Tevens ziet Hij ook op het einde, op het “volbracht” zijn van dat grote en vreselijke werk.

Intussen veroorzaakt Zijn aanwezigheid verdeeldheid en geen vrede. Dit lijkt in tegenspraak met de aankondiging van de engel bij Zijn geboorte (Lk 2:14). Hij is toch gekomen om vrede te brengen? Dat is Hij zeker, maar nu Hij is gekomen, blijkt de aarde die vrede te verwerpen. Hij zal eens terugkeren om vrede te brengen, maar die vrede zal pas op aarde zijn als Hij de aarde door oordeel heeft gereinigd.

Op dit moment verdeelt Zijn aanwezigheid de mensen in twee categorieën: voor of tegen Hem. Dit voor of tegen Hem brengt scheiding tussen mensen die in hetzelfde huis wonen. Hij geeft vrede in het hart van eenieder die Hem aanneemt met als gevolg daarvan haat bij eenieder die Hem verwerpt. De eenheid is verstoord. De twee groepen “twee” en “drie” staan lijnrecht tegenover elkaar.

Behalve groepen van twee en drie komen ook afzonderlijke personen tegenover elkaar te staan die eerst in harmonie met elkaar hebben geleefd. Er komt scheiding tussen vader en zoon als een van beiden de Heer Jezus aanneemt. Zo komt er ook scheiding tussen een moeder en haar dochter en tussen een schoonmoeder en haar schoondochter. De Heer noemt de verhouding steeds twee keer, waarbij Hij de ene keer de ene partij en de andere keer de andere partij vooropzet. Het benadrukt de absolute breuk in de verhoudingen bij een keus van een van beiden voor Hem.

Lk 12:54-57 | Het onderkennen van de tijd

54 Hij nu zei ook tot de menigten: Wanneer u <de> wolk ziet opkomen in [het] westen, zegt u terstond: Er komt regen; en zo gebeurt het. 55 En wanneer [u] een zuidenwind [ziet] waaien, zegt u: Er zal hitte zijn; en het gebeurt. 56 Huichelaars, het aanzien van de aarde en de hemel weet u te onderkennen, maar waarom weet u deze tijd niet te onderkennen? 57 En waarom oordeelt u ook uit uzelf niet wat recht is?

De tijd om een beslissende keus voor Hem te maken, dringt. Hij zegt dat tegen de menigten door te wijzen op een weersvoorspelling die ze allemaal kunnen doen naar aanleiding van een verschijnsel in de natuur. Ze weten dat een wolk die ze in het westen zien opkomen, regen betekent. Evenzo weten ze het waaien van een zuidenwind juist te duiden: een zuidenwind is de voorbode van hitte.

De Heer past deze kennis van het weer toe op hun geestelijk onderscheidingsvermogen. Hij noemt hen huichelaars. De uiterlijke dingen weten ze te onderkennen, maar voor hun geestelijke toestand houden ze hun ogen dicht. Ze kennen de natuurwetten en passen die correct toe, maar de geestelijke wetmatigheden bedenken ze niet. Ze weten dat afwijking van God het oordeel over hen doet komen, maar ze zijn ver van God vandaan en leven hun eigen leven. Dan moet het oordeel komen. Dat zouden ze moeten weten uit Gods Woord. Ze onderkennen echter de tijd niet waarin zij leven omdat ze zich niet willen bekeren en hun leven niet willen leggen in de hand van God.

De Heer stelt hun de vraag waarom ze uit zichzelf niet beoordelen wat recht is. De mens is een verantwoordelijk wezen en in staat om te oordelen wat recht is. Als hij dan eerlijk is, zal hij tot de conclusie komen dat hij niet in staat is recht te doen en zich schuldig weten voor God. Dan is hij waar God hem hebben wil en kan God hem redden. Altijd is de Heer uit op de behoudenis van de mens om hem genade te kunnen betonen.

Lk 12:58-59 | Houding tegenover de tegenpartij

58 Want als u met uw tegenpartij naar [de] overheid gaat, doe dan onderweg moeite van hem af te komen, opdat hij u niet misschien voor de rechter sleept, en de rechter zal u aan de gerechtsdienaar overleveren en de gerechtsdienaar zal u in [de] gevangenis werpen. 59 Ik zeg u: u zult daar geenszins uitkomen voordat u ook het laatste koperstukje betaalt.

De menigte moet zich realiseren dat ze God tot hun tegenpartij hebben gemaakt en dat ze met Hem onderweg zijn naar de rechter. Letterlijk hebben ze dat gedaan toen ze de Heer Jezus voor Pilatus brachten en om Zijn veroordeling vroegen.

Zij menen dat ze God voor het gerecht kunnen dagen. Als ze voor de Rechter staan, zullen ze ontdekken dat het precies andersom is en dat zij de aangeklaagden zijn. Het is nu nog de tijd om een omkeer in deze situatie te brengen. Ze kunnen nog van hun tegenpartij afkomen door hun zonden te belijden. Als ze dat niet doen, zullen ze in de gevangenis worden geworpen.

Zo is het ook met het volk gegaan. God heeft hen overgeleverd aan de volken. Hun roep “Zijn bloed over ons en onze kinderen” (Mt 27:25) vervult zich tot op vandaag. Echter niet voor altijd. De straf in de gevangenis zal niet eindeloos zijn, want ze zullen uit hun gevangenis komen als zij, dat wil zeggen een overblijfsel, hun zonden zullen belijden wanneer ze zien op Hem Die zij doorstoken hebben (Zc 12:10-14). Als ze dubbel hebben ontvangen, zullen ze vertroost worden (Js 40:1-2).

Ze zijn nu bezig voor hun zonden te boeten. Ze zijn gestruikeld, maar niet voor altijd gevallen (Rm 11:11). Als de tijd van hun lijden, de grote verdrukking, voorbij is, neemt God hen weer aan (Rm 11:15).

Lukas 13

Lk 13:1-5 | Bekeren of omkomen

1 Nu waren er in diezelfde tijd enigen bij Hem, die Hem berichtten over de Galileeërs wier bloed Pilatus met hun offers had vermengd. 2 En [Jezus] antwoordde en zei tot hen: Denkt u dat deze Galileeërs groter zondaars waren dan alle [andere] Galileeërs, omdat zij dit hebben geleden? 3 Nee, zeg Ik u, maar als u zich niet bekeert, zult u allen evenzo omkomen. 4 Of die achttien op wie de toren in Silóam viel en hen doodde, denkt u dat zij schuldiger waren dan alle [andere] mensen die in Jeruzalem wonen? 5 Nee, zeg Ik u, maar als u zich niet bekeert, zult u allen op dezelfde wijze omkomen.

In diezelfde tijd, dat is de tijd dat de Heer over de houding van de menigten tegenover God heeft gesproken (Lk 12:54-59), komen er mensen bij Hem met een bericht over een afschuwelijke gebeurtenis. De wrede, harteloze stadhouder Pilatus had met buitensporige wreedheid en ongevoeligheid met de Galileeërs afgerekend door hen te doden en hun bloed te vermengen met dat van hun offers aan God. Daarmee had hij zijn diepe minachting voor hun offerdienst getoond. Dan moeten deze Galileeërs toch wel zwaar hebben gezondigd, zo is de achtergrond van hun bericht. Het gaat niet zozeer over de gruwelijke handeling van Pilatus, maar meer over hun beoordeling van wat de Galileeërs is overkomen.

De Heer antwoordt hun dat het niet aan hen is om de zonden van anderen af te leiden uit wat zij hebben geleden. Als iemand door een ramp wordt getroffen, zijn wij geneigd naar oorzaken te zoeken en zelf buiten schot te blijven. Het betreft die ander en niet mij, zo denken wij. Zo hebben de vrienden van Job ook zijn lijden beoordeeld en tot Job gesproken, maar zij hebben niet juist van hem en ook niet van God gesproken (Jb 42:7).

De Heer maakt het bericht waarmee de mensen bij Hem komen tot een bericht dat zich tot hun eigen geweten richt. Hij is het Licht dat licht werpt op ieder mens waardoor de betreurenswaardige toestand van alle mensen zonder uitzondering aan het licht komt. Zijn oproep aan hen om zich te bekeren vloeit voort uit Zijn dienst van genade, maar als zij zich niet bekeren zal eenzelfde lot hen treffen. Zo is het ook gebeurd. De Joden die zich niet bekeerden, zijn naar het woord van de Heer omgekomen door de Romeinen bij de verwoesting van Jeruzalem. De Romeinen hebben met de Joden gedaan wat Pilatus met de Galileeërs heeft gedaan.

De Heer voegt er Zelf een ander bericht aan toe. Zij hebben over Galileeërs gesproken. Dat betreft mensen ver weg, in het noorden. Hij herinnert hen aan een voorval dichter bij huis, aan wat mensen uit Jeruzalem is overkomen. Enige tijd geleden zijn achttien inwoners van Jeruzalem omgekomen, doordat een toren in Silóam op hen is gevallen. Waarom heeft de toren juist die achttien inwoners gedood en niet andere inwoners of meer inwoners? Is dat omdat deze achttien mensen het verdiend hebben te sterven en de anderen niet? Hebben die achttien een grotere schuld dan de overige mensen van Jeruzalem?

Ook hier spreekt Hij een duidelijk “nee” over deze gedachte uit en maakt Hij het voorval met de toren tot een gebeurtenis die hen allen in hun geweten moet aanspreken. Als wij mogen blijven leven, terwijl anderen iets ergs overkomt, is het niet aan ons om de schuldvraag aan de orde te stellen. De Heer wil met elke gebeurtenis tot ons eigen hart en geweten spreken. Het moet mensen ertoe brengen zich te realiseren dat het ook hun had kunnen gebeuren en dat ze zich zullen afvragen waar ze de eeuwigheid zullen doorbrengen als ze zonder Christus sterven.

Lk 13:6-9 | De onvruchtbare vijgenboom

6 Hij nu sprak deze gelijkenis: Iemand had een vijgenboom die in zijn wijngaard was geplant, en hij kwam om vrucht daaraan te zoeken en vond die niet. 7 Hij nu zei tot de wijngaardenier: Zie, drie jaar is het sinds ik vrucht kom zoeken aan deze vijgenboom, en ik vind die niet; hak hem <dus> om; waarom beslaat hij de grond nog zonder nut? 8 Hij echter antwoordde en zei tot hem: Heer, laat hem nog dit jaar [staan], totdat ik eromheen gegraven en mest gelegd heb; 9 en als hij dan in de toekomst vrucht voortbrengt …, maar zo niet, hak hem om.

Israël waande zich veilig, maar ze waren zich niet bewust van de hachelijke toestand waarin zij zich nu bevonden. Het was volkomen misplaatst om rustig te speculeren over Galileeërs en het zou dwaas zijn om de mensen uit Jeruzalem te vergeten. De Heer gaat door met het aanspreken van hun geweten door hun in de vorm van een gelijkenis hun eigen geschiedenis te tonen en wat hen boven het hoofd hangt van Godswege.

Hij vergelijkt Israël met een vijgenboom die iemand in zijn wijngaard heeft geplant. De vijgenboom stelt Israël voor dat in eigen gerechtigheid voor God staat. We zien bij Adam en Eva dat zij zichzelf na in zonde te zijn gevallen met bladeren van een vijgenboom bekleden (Gn 3:7). Daarmee willen ze hun naaktheid, hun schuld voor God, bedekken. Maar die eigen gerechtigheid voldoet niet voor God en daarom maakt Hij rokken van een vel. Daardoor staan ze voor God in de bedekking van een offerdier, dat verwijst naar Christus in Wie een zondaar alleen voor God kan staan.

Ook Israël is niet in staat gebleken in eigen gerechtigheid voor God te staan. Dat hebben ze wel gezegd te kunnen, toen ze zeiden dat ze alles zouden doen wat God wilde (Ex 19:8; 24:3,7). Toen heeft God hun de wet gegeven om aan te geven hoe ze tot Zijn eer en tot Zijn vreugde zouden kunnen leven. Daaraan doet de wijngaard denken, want wijn spreekt van vreugde.

Heeft Israël beantwoord aan hun beloften om rechtvaardig te zijn en hebben ze God vreugde gegeven? Toen Hij kwam om vrucht te zoeken, vond Hij die niet (vgl. Js 5:1-7). In de gelijkenis zegt de eigenaar (God) tegen de wijngaardenier (de Heer Jezus) dat hij al drie jaar vrucht zoekt aan “deze vijgenboom” (Israël), maar dat hij die niet kan vinden. God is in Zijn Zoon al drie jaar in Israël op zoek naar vrucht, maar het volk verwerpt Hem.

Het voorstel is om de vijgenboom om te hakken, want hij levert niets op. Dan kan er iets anders worden geplant wat wel vrucht oplevert. De wijngaardenier vraagt echter nog een extra jaar van genade. Dan kan hij er nog van alles aan proberen te doen om vrucht te krijgen. Zo is de Heer Jezus bezig in genade en niet eisend om Zijn volk voor God te winnen. Alleen dankzij Zijn tussenkomst is God nog bereid Israël te verdragen.

Het extra jaar kan ook slaan op de tijd tussen de hemelvaart van de Heer en Zijn verwerping als verheerlijkte Heer in de steniging van Stéfanus. Als er ondanks de extra tijd en de extra inspanningen geen resultaat is, komt de vloek. En zo is het gebeurd. Israël is verdwenen van zijn plaats als getuigenis. De vijgenboom, het zinnebeeld van hun nationale bestaan, is omgehouwen en verdord.

Lk 13:10-13 | Genezing van een kromgebogen vrouw

10 Hij nu leerde in een van de synagogen op de sabbat. 11 En zie, er was een vrouw die achttien jaar een geest van ziekte had gehad, en zij was kromgebogen en kon zich in het geheel niet oprichten. 12 Toen nu Jezus haar zag, riep Hij haar bij Zich en zei tot haar: Vrouw, u bent verlost van uw ziekte. 13 En Hij legde haar de handen op en onmiddellijk richtte zij zich op en zij verheerlijkte God.

Hoewel de Heer het lot heeft aangekondigd dat de Joden bedreigt omdat zij de grond nutteloos beslaan, gaat Hij toch in hun synagogen om het volk te leren. Zo ook op deze sabbat. Het is nog steeds de tijd van geduld, en de genade laat zich niet beletten om enkelingen te helpen. De kromgebogen vrouw is een beeld van mensen vol geestelijke zwakheid die onder de wet gebukt gaan en daardoor in geestelijke nood zijn. Ze hebben geen kracht om zichzelf op te richten en naar boven te kijken. De vrouw ziet voortdurend alleen zichzelf.

Dat is precies wat de wet kenmerkt. De wet eist van de mens om aan bepaalde verplichtingen te voldoen, maar hij kan daaraan niet voldoen. Als iemand het ernstig meent, gaat hij daardoor steeds meer gebukt onder de ondraaglijke last van de wet. Hij is voortdurend met zichzelf bezig om aan het oordeel van de wet bij ongehoorzaamheid te ontkomen.

Het is als met de man in Romeinen 7 die steeds verder wegzakt in het moeras van de eigen inspanningen om de wet van God te houden. Meer dan veertig keer staat in dat hoofdstuk het woord ‘ik’. Er is alleen een kijken naar zichzelf, tot hij ten slotte de Heer Jezus ziet. Daardoor wordt hij opgetrokken uit het moeras (Rm 7:25). Zo gaat het met deze vrouw die door een geest van ziekte kromgebogen is. De geest van ziekte kunnen we toepassen op het verkeerde onderwijs waardoor mensen gebukt blijven lopen. De Enige Die een mens daarvan kan bevrijden, is Christus als Hij Zijn bevrijdende woorden spreekt.

Zonder dat de vrouw erom heeft gevraagd, roept de Heer haar bij Zich. Hij ziet haar en kent haar. Hij weet hoelang zij al zo kromgebogen door het leven gaat. Zijn genade stroomt naar haar toe, omdat zij daar behoefte aan heeft. Hij kent die behoefte. Hij spreekt Zijn bevrijdende woorden. Eerst bevrijdt Hij haar van de geest van ziekte. Daarna legt Hij haar de handen op om haar Zijn kracht mee te delen om zich op te richten. Na Zijn woorden die haar hart hebben bevrijd, geeft Hij haar kracht voor haar lichaam. De eerste Die zij ziet, is de Heer Jezus. Het resultaat is dat zij God verheerlijkt. Er zijn veel gelovigen die gebogen zijn naar de aarde en daardoor niet komen tot verheerlijking van God. Wie echt bevrijd is, dankt God.

Lk 13:14-17 | Tegenstanders terechtgewezen

14 De overste van de synagoge echter, die het zeer kwalijk nam dat Jezus op de sabbat genas, antwoordde en zei tot de menigte: Er zijn zes dagen waarop men moet werken; komt u dan op die [dagen] laten genezen en niet op de sabbatdag. 15 De Heer echter antwoordde hem en zei: Huichelaars, maakt niet ieder van u op de sabbat zijn os of ezel van de kribbe los, leidt hem weg en geeft hem te drinken? 16 Moest dan deze, die een dochter van Abraham is, die de satan, zie, achttien jaar had gebonden, niet van deze band worden losgemaakt op de sabbatdag? 17 En toen Hij dit zei, werden al Zijn tegenstanders beschaamd, en de hele menigte verblijdde zich over al de heerlijke dingen die door Hem gebeurden.

Een hoogmoedig mens, vol van wettische eigen gerechtigheid, matigt zich aan om God de wet voor te schrijven! God zou niet mogen werken op Zijn eigen sabbatdag! Wat is het een dwaasheid om te veronderstellen dat God de sabbatdag zou houden in een wereld die vol is van ellende door de zonde en in een land Israël dat Hem zo de rug heeft toegekeerd (Jh 5:17).

In Zijn antwoord wijst de Heer op wat de mensen normaal vinden en wat ook elk natuurlijk geweten zal goedkeuren, ondanks alle wettische redeneringen. Het zou wreed zijn en niet naar Gods gedachten om een arm dier zijn noodzakelijke voer of drinken te onthouden omdat het sabbat is. Als men niet zo wreed is, hoe durft men dan de genade van God te betwisten om vrijheid te geven aan een slachtoffer van de satan?

Omdat de overste van de synagoge en zijn collega’s wel voor hun vee zorgen, maar kritiek leveren op Gods zorg voor een mens, noemt de Heer hen “huichelaars”. Zij zijn goed voor hun dieren en nemen het God kwalijk dat Hij goed is voor een mens. Als extra onderwijs aan deze wettische huichelaars geeft de Heer twee redenen voor de genezing van de vrouw. Ten eerste is zij een echte dochter van Abraham. Hij heeft het geloof in haar gezien dat ook Abraham bezat. De huichelaars mogen zich erop beroemen Abrahams nageslacht te zijn, maar in werkelijkheid hebben ze geestelijk de duivel als vader (Jh 8:37,44).

In de tweede plaats is de vrouw achttien jaar lang gebonden geweest door de satan. De vrouw was een gelovige (Gl 3:7), maar in haar toestand van zwakheid had de satan gelegenheid gevonden haar nog verder te binden en te verhinderen dat ze genezing vond. Ook de godsdienst van godsdienstige leiders zorgde ervoor dat zij niet genezen zou worden. De wet bevrijdt niet, maar brengt tot grotere slavernij. In deze situatie kan alleen Christus in genade verandering brengen.

Het is daarom duidelijk dat de overste wel doet alsof hij grote eerbied voor Gods inzettingen heeft, maar dat hij in werkelijkheid een handlanger van de satan is. Als hij echt eerbied voor de wet had, zou hij zich erover hebben verheugd dat de Heer de vrouw van die geest van ziekte had verlost waardoor zij zo’n lange tijd gebonden was. Hij zou zeker ook gevraagd hebben of de Heer hem ook zou willen bevrijden van zijn gebondenheid aan de wet die ook hij niet kon houden en waardoor hij werd veroordeeld.

Echte eerbied voor de wet blijkt uit het aanvaarden ervan. Wie de wet serieus neemt en eerlijk is, zal toegeven dat hij niet in staat is zich aan de wet te houden en daarom via die weg niet met God in het reine kan komen. Hij wordt zich bewust van het oordeel dat hem moet treffen omdat hij de wet niet kan houden. Dan is hij eraan toe een beroep te doen op de genade van God die in Christus is verschenen.

Het onderwijs van de Goddelijke genade beschaamt de tegenstanders en vervult velen met grote vreugde. Zij die zich verheugen, erkennen de duidelijke en goede hand van God en voelen wat een verschil er is tussen Christus en de levenloze theologie van de overste van de synagoge, hoe weinig ze ook zien Wie de Heer Jezus werkelijk is.

Lk 13:18-19 | Gelijkenis van het mosterdzaad

18 Hij zei dan: Waaraan is het koninkrijk van God gelijk en waarmee zal Ik het vergelijken? 19 Het is gelijk aan een mosterdzaad, dat een mens nam en in zijn tuin zaaide; en het groeide op en werd tot een <grote> boom, en de vogels van de hemel nestelden in zijn takken.

De ziekte van de vrouw heeft laten zien dat het systeem van de wet door de satan wordt gebruikt om mensen gevangen te houden. Daartegenover zien we in de genezing van de vrouw dat door de dienst van de Heer Jezus het koninkrijk van God zich baan breekt. Toch zijn het slechts incidenten. Het is niet de openbare vestiging van het koninkrijk, maar de vestiging van het koninkrijk in de harten van enkelingen. Hoe het er in het grote geheel uitziet, laat de Heer in twee gelijkenissen zien. Daar zien we dat de invoering van de genade en de macht van het rijk nog niet een volkomen toestand bewerken. In de uiterlijke en innerlijke toestand van het koninkrijk is het verderf binnengekomen.

In de eerste gelijkenis vergelijkt de Heer het koninkrijk met een mosterdzaad. Dit mosterdzaad wordt gezaaid en groeit op tot een grote boom waarvan de takken door de vogels van de hemel worden gebruikt om zich er te nestelen. Dit is een beeld van de ontwikkeling van de christenheid die zou uitgroeien tot een machtig uitwendig stelsel, waar allerlei boze invloeden – voorgesteld in de vogels (vgl. Op 18:2) – ingang zouden vinden.

Zo is het ook gegaan. De christenheid is nu een werelds stelsel, net als de islam of het Jodendom. Het is een actieve wereldmacht waarin velen het voor het zeggen hebben die slechts de naam ‘christen’ dragen, maar het innerlijk niet zijn. Het zijn vijanden van God en Zijn waarheid die dwaalleringen op vele gebieden invoeren. Ze verdraaien het Woord van God en misbruiken het om de leugen te verbreiden en macht over zielen uit te oefenen.

Lk 13:20-21 | Gelijkenis van het zuurdeeg

20 En Hij zei opnieuw: Waarmee zal Ik het koninkrijk van God vergelijken? 21 Het is gelijk aan zuurdeeg, dat een vrouw nam en verborg in drie maten meel, totdat het geheel doorzuurd was.

De Heer stelt nog een keer de vraag waarmee Hij het koninkrijk van God zal vergelijken. Hij wil nog een gelijkenis toevoegen aan de vorige en daarmee het koninkrijk van God belichten vanuit een ander perspectief. Door de vraag nog een keer te stellen houdt Hij de aandacht van de hoorders vast en laat hen erover nadenken.

In de vorige gelijkenis, die van het mosterdzaad, laat Hij de uitwendige groei van het koninkrijk zien, zoals de mensen ernaar kijken en ermee omgaan. Door de gelijkenis van het zuurdeeg eraan toe te voegen, legt de Heer de nadruk op het innerlijke aspect ervan. Zuurdeeg is in de Schrift onveranderlijk een beeld van de zonde, van het verkeerde. Als het koninkrijk van God met zuurdeeg wordt vergeleken, wil dat zeggen dat het koninkrijk van God van binnen een kenmerk aanneemt dat zondig is. Er zijn niet alleen boze invloeden, zoals in de vogels in de vorige gelijkenis wordt voorgesteld, maar er is een doorgaande en steeds verdergaande werking van het kwaad waardoor ten slotte de hele christenheid van de zonde doortrokken is.

In de praktijk zien we dat in de rooms-katholieke kerk die als een godsdienstig stelsel haar verderfelijke invloed in de christenheid uitoefent en die ten slotte de hele christenheid daarmee doorzuurt. Door de oecumene zal dat zijn volledige uitwerking krijgen. We zien niet alleen de opkomst van een klein beginnende en geweldig groot wordende macht op aarde, maar ook een dogmatisch stelsel, dat zich verbreidt over een bepaald gebied (de christenheid) en de gedachten en de gevoelens van de mensen beïnvloedt.

“Een vrouw” brengt het zuurdeeg binnen. De vrouw is een beeld van de verdorven kerk. De drie maten meel spreken van de Heer Jezus, wat doet denken aan het graan- of spijsoffer in Leviticus (Lv 2:1-16). Het verderf dat de vrouw binnenbrengt, heeft te maken met de Persoon van Christus. Zijn Persoon wordt aangetast. Demonische, walgelijke leringen over Hem hebben ingang gevonden in de christenheid.

Lk 13:22-24 | Ingaan door de nauwe deur

22 En Hij reisde door steden en dorpen, terwijl Hij leerde en op reis was naar Jeruzalem. 23 Iemand nu zei tot Hem: Heer, zijn het weinigen die behouden worden? 24 Hij nu zei tot hen: Strijdt om in te gaan door de nauwe deur; want velen, zeg Ik u, zullen trachten in te gaan en het niet kunnen.

Lukas vermeldt tussendoor nog een keer dat de Heer op reis is naar Jeruzalem en wat Hij onderweg daarheen doet. De Heer weet wat Hem in Jeruzalem wacht, maar Hij zet Zijn dienst onverschrokken voort. Hij moet in Jeruzalem omkomen door de hand van het volk. Ze zullen Hem verwerpen, maar Zijn woorden van genade blijven stromen.

Terwijl Hij ergens onderweg leert, heeft iemand een vraag. Iemand wil van Hem weten of het weinigen zijn die behouden worden. De vraag zal uitgelokt zijn door Zijn onderwijs. De Heer geeft op deze vraag geen rechtstreeks antwoord, maar richt in Zijn antwoord het woord tot het geweten van de vraagsteller. Het gaat Hem niet om de vraag, maar om de vraagsteller.

In Zijn antwoord klinkt wel door dat het er weinigen zijn, want men moet door een nauwe deur naar binnen. Er kan niets mee naar binnen wat van de mens is, wat hem groot maakt. Hij moet klein worden. Het gaat erom dat de vraagsteller ervoor zorgt dat hij in de goede verhouding tot God komt te staan. Dat betekent niet dat hij er iets voor moet presteren, maar wel dat hij er zo ijverig naar moet zoeken, dat het met strijd vergeleken kan worden.

Het punt waar het hier om gaat, is dat men moet strijden om in te gaan door “de nauwe deur”. Met ‘de nauwe deur’ wordt bedoeld dat men zich in geloof en met berouw tot God bekeert. Dat is eenvoudig, maar het is ook moeilijk, ja onmogelijk voor hem die niet wil breken met zijn oude leven. Niets van het vlees en van de wereld kan mee naar binnen. Het is een strijd om zover te komen.

De Heer spreekt over hen die begrijpen dat het niet voldoende is om tot het uitverkoren volk te behoren. Zij beseffen dat zij opnieuw geboren moeten worden en daarom opzien naar God Die de Heer Jezus aanwijst als de deur (Jh 10:9). Er zullen velen proberen om het koninkrijk binnen te gaan, maar dat doen op hun eigen gemakkelijke manier, op grond van hun eigen voorwaarden. Zij willen ingaan via de brede deur, maar dat zal niet lukken.

Zij proberen de zegen van het koninkrijk te krijgen zonder uit God geboren te zijn. Zij willen al de voorrechten hebben die aan Israël beloofd zijn, zonder uit water en Geest geboren te zijn (Jh 3:3,5). Dat is echter onmogelijk. Ze zullen trachten in te gaan en het niet kunnen, want als zij ingaan, moeten ze door de nauwe deur gaan, dat wil zeggen zich bekeren en opnieuw geboren worden, en dat willen ze niet. God heeft een huis op aarde, waarvan de deur openstaat voor ieder die wil binnenkomen. Dat kan slechts door die ene deur.

In de volgende verzen laat de Heer zien dat er een tijd komt dat de heer des huizes is opgestaan en de deur heeft gesloten, of, om het met de gelijkenis van het begin van dit hoofdstuk te zeggen, dat de boom is omgehouwen (vers 9). De tijd voor Israël om binnen te gaan in de zegen van het koninkrijk is dan voorbij. De genodigden zijn buiten komen te staan.

Lk 13:25-30 | Buiten de deur

25 Vanaf dat de Heer des huizes is opgestaan en de deur heeft gesloten, zult u beginnen buiten te staan en op de deur te kloppen en te zeggen: Heer, doe ons open; en Hij zal antwoorden en tot u zeggen: Ik weet niet vanwaar u bent. 26 Dan zult u beginnen te zeggen: Wij hebben in Uw bijzijn gegeten en gedronken, en U hebt in onze straten geleerd. 27 En Hij zal zeker tot u zeggen: Ik weet niet vanwaar u bent; gaat weg van Mij, alle werkers van ongerechtigheid. 28 Daar zal het geween zijn en het tandengeknars, wanneer u Abraham, Izaäk en Jakob zult zien en al de profeten in het koninkrijk van God, maar uzelf buitengeworpen. 29 En er zullen er komen van oost en west, en van noord en zuid, en aanliggen in het koninkrijk van God. 30 En zie, er zijn laatsten die eersten zullen zijn; en er zijn eersten die laatsten zullen zijn.

Er komt een ogenblik dat God een einde maakt aan de mogelijkheid om naar binnen te gaan door de deur die Hij heeft aangewezen, dat is Zijn Zoon. Het is als met de deur van de ark van Noach. Lange tijd is de uitnodiging gedaan om aan het aangekondigde oordeel te ontkomen. Dan komt het moment dat God de deur sluit (Gn 7:16). De deur zal pas weer opengaan als de oordelen de aarde hebben gereinigd. Hoe mensen ook op de ark hebben gebonkt toen het begon te regenen en het water begon te stijgen en hoe ze ook bleven bonken toen het bleef regenen en het water bleef stijgen, de deur bleef dicht. Alleen zij die met Noach in de ark zijn gegaan, waren veilig en werden behouden.

Zo is het ook met de mensen die buiten de deur staan als God is opgestaan en de deur van de genade heeft gesloten. Ze zullen kloppen en vragen dat er wordt opengedaan, maar ze zullen het antwoord van de Heer krijgen dat Hij niet weet waar ze vandaan komen. De tijd van genade is voorbij als de Heer Jezus is opgestaan om Zijn oordelen over de wereld en over Zijn volk te brengen (Js 26:20-21).

De Heer kent de reacties die komen als de deur gesloten is en de oordelen komen. Ze zullen Hem eraan willen herinneren dat Hij hen toch gezien moet hebben. Ze hebben nota bene in Zijn aanwezigheid gegeten en gedronken. Ze waren er toch bij toen Hij in hun straten leerde. Zo doen ze een beroep op uiterlijke voorrechten waarvan ze blijkbaar ineens de betekenis inzien. De tragiek is dat zij daarmee tevens het duidelijke bewijs van hun schuld leveren. Hij is daar geweest en zij hebben Hem niet gewild. Hij heeft geleerd in hun straten, maar zij hebben, nog erger dan de volken, Hem veracht en verworpen. Ze hebben zich niet bekeerd. De tijd van genade is definitief voorbij. Het oordeel ligt vast. Er is geen verandering meer mogelijk.

De Heer beklemtoont door het woord “zeker” dat het zo zal gaan. Hij, de Alwetende, Die volmaakt weet waar ze vandaan komen, zegt tegen hen dat Hij niet weet vanwaar ze zijn. Waar ze ook vandaan mogen komen, ze staan in elk geval niet met Hem in verbinding. Daarom stuurt Hij hen weg. Ze zullen ook nooit in enige verbinding met Hem staan. De reden daarvan is dat zij “werkers van ongerechtigheid” zijn. Ze hebben altijd en in alle dingen eigenwillig gehandeld en geen rekening gehouden met het recht van God.

Ze worden weggestuurd, bij de Heer vandaan, naar een plaats van “het geween en het tandengeknars”. Er is ‘geween’ vanwege de pijn en het verdriet. Er is ‘tandengeknars’ vanwege de woede die hen onophoudelijk zal beheersen (Hd 7:54). De kwellingen van de helse pijnen zullen nog verergerd worden als ze de mannen zullen zien van wie ze steeds hebben gezegd dat ze van hen afstamden. Dat gold slechts hun lichamelijke afstamming.

Aan het geloof van deze mannen hebben ze nooit deelgehad. Geestelijk zijn ze nageslacht van de duivel in wiens lot zij dan ook delen. Zij wilden niet ingaan door de nauwe deur in het koninkrijk van God. Ze hebben de stemmen van de profeten, die hebben opgeroepen tot bekering, niet gehoorzaamd. Nu zijn zij buiten geworpen, buiten het koninkrijk, buiten de plaats van zegen.

In hun plaats zullen er heidenen van alle windstreken komen die wel zullen aanliggen in het koninkrijk. Zij zijn ingegaan door de nauwe deur van bekering tot God en geloof in de Heer Jezus. De deur is er niet alleen voor Israël maar voor alle mensen van over de hele aarde. Gods genade gaat uit naar allen.

De Heer eindigt Zijn antwoord met een bijzonder woord waaruit blijkt dat er toch ook nog genade is voor Israël. De boodschap van genade is eerst naar Israël gegaan en later naar de heidenen. Israël heeft de genade verworpen en daardoor delen de heidenen het eerst in de genade. Later zal ook Israël, dat wil zeggen een overblijfsel, delen in de genade. God heeft Zijn volk niet voorgoed verstoten.

Lk 13:31-35 | Weeklacht over Jeruzalem

31 Op hetzelfde uur kwamen er enige farizeeën, die tot Hem zeiden: Vertrek en ga weg van hier, want Herodes wil U doden. 32 En Hij zei tot hen: Gaat heen en zegt tot die vos: Zie, Ik drijf demonen uit en volbreng genezingen, vandaag en morgen, en op de derde [dag] kom Ik aan het einde. 33 Ik moet evenwel vandaag en morgen en de volgende [dag] voortgaan, want het gaat niet aan, dat een profeet omkomt buiten Jeruzalem. 34 Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en hen stenigt die tot haar zijn gezonden, hoe dikwijls heb Ik uw kinderen willen bijeenverzamelen, zoals een hen haar kuikens onder haar vleugels, en u hebt niet gewild. 35 Zie, uw huis wordt aan u overgelaten. <En> Ik zeg u: u zult Mij geenszins zien, totdat <[de tijd] komt dat> u zegt: ‘Gezegend Hij Die komt in [de] Naam van [de] Heer’.

Het hele onderwijs van de Heer bevalt de farizeeën niet. Als de Heer op Zijn weg naar Jeruzalem het gebied van Herodes binnengaat, komen ze bij Hem met een boodschap dat Herodes Hem wil doden. Het lijkt erop dat ze onder het voorwendsel van zorg voor Zijn leven, proberen Hem met hun boodschap bang te maken. De Heer is niet onder de indruk van hun zogenaamde zorg. Hij weet dat Herodes slecht is. Hij weet ook dat de farizeeën niet beter zijn en hun betuiging van belangstelling en zorg voor Zijn Persoon huichelarij is.

Het lijkt er ook op dat Herodes gebruikmaakt van de gezindheid van de farizeeën. In de haat die zij beiden voor Hem koesteren, vinden zij elkaar en gebruikt de een de ander voor zijn eigen moorddadige plannen. De Heer laat Zich niet beïnvloeden door welke suggestie van de vijand dan ook. Hij heeft een werk te doen voor Zijn Vader. Met Goddelijke verachting voor deze koning die Hem naar het leven staat, noemt Hij hem een ‘vos’ vanwege zijn sluwheid om Zijn getuigenis voor God te dwarsbomen.

Natuurlijk doorziet de Heer zijn bedoelingen en is zijn sluwheid tevergeefs. Hij aarzelt niet om dat duidelijk te zeggen. Zij weigeren Hem Die is gekomen om Zijn volk onder Zijn vleugels te verzamelen, zoals een hen haar kuikens en geven de voorkeur aan een vos. De Heer is gekomen om de wil te doen van God Die Hem gezonden heeft. Die wil moet ten koste van alles gedaan worden. Daarom gaat Hij gewoon net als alle andere dagen het werk van God doen, vandaag en morgen en elke volgende dag.

Hij doet een controleerbaar werk. Hij drijft demonen uit en volbrengt genezingen, allemaal werken van genade. En dan, op de derde dag – dat is figuurlijk gesproken, want het zal nog maanden duren voor Hij zal lijden en sterven –, zal Hij voleindigd worden. De woorden “kom Ik aan het einde” betekenen letterlijk ‘word Ik voleindigd’. Hij zal sterven op de tijd door God bepaald en op de plaats door God bepaald, niet eerder en niet later en niet ergens anders. Tegelijk betekent het dat Hij aan het einde van Zijn loopbaan op aarde komt, dat wil zeggen dat Hij Zijn doel bereikt zal hebben. Als Hij is opgestaan, zal Hij Zijn doel ten volle hebben bereikt. Lukas wijst juist daar in feite op door de uitdrukking “de derde [dag]” te gebruiken, die vaak naar de opstanding verwijst.

De Heer spreekt erover dat Hij met Zijn werk bezig is en dat het beslist voltooid moet worden. Hij moet voortgaan naar het kruis. Hij zal, nadat Hij Zijn loop geëindigd heeft, door dood en opstanding heen een nieuwe plaats innemen in de hemelse heerlijkheid. Hij beseft ook dat het aan geen enkele macht van mensen zal worden toegestaan Hem in Zijn werk te stuiten voordat Hij alles heeft volbracht. Daarvoor is Hij immers op reis naar Jeruzalem, want daar zijn alle profeten omgebracht. Hem wacht geen andere behandeling dan alle profeten vóór Hem.

Hij is echter meer dan een profeet. Wat Hij met smart over Jeruzalem zegt, heeft geen enkele profeet kunnen zeggen. Hij is de God van Jeruzalem. Hij noemt de naam van de stad twee keer om daardoor Zijn innerlijke bewogenheid voor deze stad kracht bij te zetten. Hij is bevoegd en bekwaam om hen bijeen te verzamelen vanuit een liefde die ook een hen heeft voor haar kuikens (Jr 31:10).

Hij heeft zo graag Zijn volk onder Zijn vleugels willen beschermen tegen al het naderende onheil. (God is een Vader met moederlijke gevoelens en als zodanig is Hij voor aardse vaders én moeders een voorbeeld.) Hij had hun schild kunnen zijn en hun zeer groot loon (Gn 15:1), maar zij hebben niet gewild. Ze hebben hun verwerping van Hem vele keren laten zien door het doden van de profeten die God in Zijn liefde tot hen had gezonden.

Omdat Jeruzalem zich zo weerspannig heeft gedragen, geeft de Heer hen aan zichzelf over. Hij trekt Zich terug uit het huis van Israël en ook uit de tempel die niet meer Gods huis is, maar “uw huis”, dat wil zeggen hun huis, is geworden. Hij laat hen aan henzelf over en gaat heen. Ze zullen Hem niet meer zien, “totdat …”.

Het ‘totdat’ is de aankondiging van een verandering in hun gezindheid. Die verandering wordt merkbaar als zij zullen roepen: “Gezegend Hij Die komt in [de] Naam van [de] Heer.” Dat zullen ze roepen als de Heer Jezus terugkeert om Zijn volk, dat wil zeggen het gelovig overblijfsel van Israël, van hun vijanden te bevrijden door die vijanden te oordelen.

Voordat het zover is, zal het volk nog massaal roepen: “Weg met Hem” en: “Kruisig, kruisig Hem” (Lk 23:18,21).

Lukas 14

Lk 14:1-6 | Genezing van een waterzuchtige

1 En het gebeurde, toen Hij op een sabbat in een huis van een van de oversten van <de> farizeeën was gekomen om brood te eten, dat zij op Hem letten. 2 En zie, er stond een waterzuchtig mens voor Hem. 3 En Jezus antwoordde en zei tot de wetgeleerden en farizeeën aldus: Is het geoorloofd op de sabbat te genezen of niet? 4 Zij echter zwegen. En Hij greep hem vast, maakte hem gezond en liet hem gaan. 5 En Hij zei tot hen: Wie van u zal, als een zoon of een os in een put valt, hem er niet terstond uittrekken op een sabbatdag? 6 En zij waren niet in staat hiertegen iets in te brengen.

Hoewel de Heer zojuist over Zijn verwerping door Jeruzalem heeft gesproken, gaat Hij door met het tonen van genade en barmhartigheid. Hij is weer het huis van een farizeeër binnengegaan om er brood te eten (Lk 7:36; 11:37). Dit keer doet Hij dat op een sabbat. Hij is omgeven door mensen die nauwlettend op Hem toezien of Hij iets doet wat met hun wetten in strijd is. De farizeeën willen hun sabbatsgebod gebruiken om daarmee Zijn barmhartige handen te binden. Hij verbreekt hun touwen door aan te tonen dat Hij met een mens in elk geval evenveel medelijden heeft als zij met hun dier.

Zijn genade gaat hun wettische oordelen ver te boven. Dat bewijst Hij in Zijn handelen met de waterzuchtige mens die daar ook aanwezig is. Zij hebben het gevoel dat Hij weer iets zal doen, want ze weten dat Hij overal waar leed en ziekte zijn, met Zijn genade aan het werk gaat. Mogelijk hebben ze met opzet deze waterzuchtige mens voor Hem neergezet. Door hem daar te plaatsen geven ze hem onopzettelijk de plaats waar hij genezing kan vinden.

Een waterzuchtig mens is iemand die water vasthoudt en daardoor opgeblazen is, er bol uitziet. Hierdoor kan hij niet door de nauwe deur naar binnen. Het is een symbool van de waterzucht van Israël. Water is een beeld van het Woord van God. Als toepassing is in deze man iemand te zien die opgeblazen is door de kennis van Gods Woord (1Ko 8:1). Hij is de lichamelijke uiting van de geestelijke toestand van de farizeeën. Er is echter een groot verschil. Deze man staat voor de Heer Jezus en wil gezond worden, terwijl de farizeeën menen dat zij gezond zijn en daarom vijanden van de Heer zijn.

De Heer weet dat zij op Hem letten. Hij kent hun kwade gedachten. Zijn vraag of het geoorloofd is op de sabbat te genezen of niet, is een antwoord op hun kwade gedachten. Met Zijn vraag richt Hij Zich tot hun geweten. De kwade, genadeloze leidslieden geven geen antwoord. De Heer geeft een eerste antwoord door Zijn daad van barmhartigheid. Hij handelt krachtdadig. Hij grijpt de man vast. Dat is ook de enige oplossing in dergelijke situaties. Zo greep Hij ook de farizeeër Saulus krachtig vast en wierp Hem op de grond (Hd 9:3-4). Hij maakt de man gezond en laat hem gaan. Deze man is genezen en gaat in vrijheid heen.

Voor de farizeeën heeft de Heer nog meer onderwijs. Hij gaat door met Zijn antwoord door hun een nieuwe vraag te stellen. Dit antwoord in de vorm van een vraag verschilt een beetje van het antwoord aan de overste van de synagoge in het vorige hoofdstuk (Lk 13:15). Daar gaat het er meer om dat een dier op tijd verzorgd moet worden, terwijl het hier om een dringender geval gaat. Het is niet alleen een dier dat drinken nodig heeft en naar de put geleid moet worden, maar het dier is in de put gevallen.

In de vergelijking stelt de Heer de genezing van de waterzuchtige gelijk aan een zoon of een os die in een situatie is terechtgekomen dat hij dreigt om te komen. Door de waterzuchtige te genezen kan deze weer als een zoon en een os gaan functioneren. Een zoon is tot welbehagen van de Vader (Ef 1:5) en een os is een beeld van een dienaar (1Ko 9:8-10).

Ook op dit antwoord hebben ze geen antwoord. De genade en waarheid van God zijn onweerlegbaar goed.

Lk 14:7-11 | Onderwijs voor genodigden

7 Hij nu sprak tot de genodigden een gelijkenis, daar Hij merkte hoe zij de eerste plaatsen uitkozen, en zei tot hen: 8 Wanneer u door iemand op een bruiloft wordt genodigd, ga niet op de eerste plaats zitten, opdat er niet misschien één voornamer dan u door hem genodigd is 9 en hij die u en hem heeft genodigd, komt en tot u zegt: Maak plaats voor deze; en dan zou u beginnen met schaamte de laatste plaats in te nemen. 10 Maar wanneer u wordt genodigd, ga dan op de laatste plaats aanliggen, opdat, wanneer hij komt die u heeft genodigd, hij tot u zegt: Vriend, kom hoger op. Dan zal het u een eer zijn tegenover allen die met u aanliggen. 11 Want ieder die zichzelf verhoogt, zal worden vernederd; en die zichzelf vernedert, zal worden verhoogd.

In vers 1 staat dat zij op Hem letten, maar de werkelijkheid is andersom (vers 7). Hij let op hen en merkt hoe het de genodigden om de eerste plaatsen gaat. Zulke mensen, die geen besef hebben van de nood waarin ze zelf verkeren, willen niet alleen Hem beletten om goed te doen aan anderen, maar streven er ook steeds naar om zichzelf te verhogen.

Het is voor de Heer aanleiding om door te gaan met onderwijs geven. Hij gaat daarmee door tot Lukas 17 waar Hij in de genezing van tien melaatse mannen weer een werk van genade doet (Lk 17:11-19). Met Zijn onderwijs wil Hij hun geweten in het licht plaatsen met het doel dat zij zichzelf leren zien in Gods licht en tot bekering zullen komen. Het is ook voor ons belangrijk onderwijs, omdat de neiging van alles waar Hij op wijst, ook in ons aanwezig is. Als wij Zijn onderwijs niet ter harte nemen, zullen we in hetzelfde kwaad vallen. Voor ons bevat Zijn onderwijs veel waarschuwingen. Als we om ons heen kijken, zien we gebeuren wat Hij opmerkt, maar vaak zijn we niet in staat ertegen te getuigen omdat we zo vaak hetzelfde in onszelf opmerken.

De Heer geeft Zijn onderwijs door middel van een gelijkenis. Hij stelt het zo voor, dat er een uitnodiging voor een bruiloft komt. Voor een bruiloft zijn bepaalde plaatsen gereserveerd voor belangrijke gasten. De hoogmoed van de mens begeert een plaats die voor anderen zijn belangrijkheid duidelijk laat zien. Als we gaan zitten op een plaats die ons niet toekomt, zal dat tot gevolg hebben dat we daarvan worden weggehaald, omdat een belangrijker iemand gekomen is die deze plaats al heeft toegewezen gekregen.

We kunnen binnengegaan zijn door de nauwe deur, maar toch weer grootse gedachten over onszelf krijgen. De oude natuur is ook mee naar binnen gegaan, maar die moeten we houden op de plaats van de dood (Rm 6:11), dat wil zeggen dat we daaraan niet moeten toegeven. Als we daar wel aan toegeven, zullen we op onze plaats gewezen worden door degene die de uitnodiging heeft verstuurd, want hij heeft ook de plaatsen toegewezen. Hij weet waar iedereen hoort te zitten.

Als we een plaats op de voorste rij hebben ingenomen, die voor een ander is bestemd, zullen we daar weer moeten weggaan als die ander komt. We zullen dan met het schaamrood op de kaken de laatste plaats gaan innemen, het verst verwijderd van het middelpunt van het feest. Daarom is het beter om, als we uitgenodigd zijn, de nederigste plaats in te nemen. Als dan tegen ons wordt gezegd: “Vriend, kom hoger op”, is dat een eerbetoon dat door allen wordt opgemerkt. Het valt ons ten deel zonder dat we het hebben gezocht (Sp 25:5-6).

De sympathie van de Heer gaat uit naar hen die de laagste plaats innemen, de plaats van dienen. Het is vereenzelviging met de plaats die Hijzelf altijd heeft ingenomen. Ook alle andere genodigden hebben respect voor iemand die de laagste plaats heeft ingenomen en door de Heer als vriend wordt aangesproken en tot een hogere plaats wordt genodigd.

De Heer sluit de gelijkenis af met een belangrijk beginsel. Het zoeken van zichzelf zal onvermijdelijk tot een diepe val leiden. Wie de laagste plaats inneemt, zal uiteindelijk de hoogste plaats mogen innemen. De Heer Jezus heeft Zichzelf vernederd en is verhoogd aan Gods rechterhand (Fp 2:8-9). Dat zal met iedereen gebeuren die Hem volgt in die gezindheid van nederigheid (Jk 4:10; Jb 5:11; Jh 12:26). Met de satan en zijn volgelingen zal het eerste gebeuren. Zij hebben zichzelf verhoogd en zullen worden vernederd.

Lk 14:12-14 | Onderwijs voor wie uitnodigt

12 Hij nu zei ook tot degene die Hem had genodigd: Wanneer u een middag- of avondmaal aanricht, roep dan niet uw vrienden, uw broers, uw bloedverwanten of rijke buren, opdat niet misschien ook zij u terug nodigen en het u vergolden wordt. 13 Maar wanneer u een maaltijd aanricht, nodig armen, verminkten, kreupelen en blinden; 14 en u zult gelukkig zijn, omdat zij u niet kunnen vergelden; want het zal u worden vergolden in de opstanding van de rechtvaardigen.

Na een woord voor de genodigden heeft de Heer ook een woord voor de gastheer en voor allen die anderen uitnodigen. Hij merkt niet alleen op dat genodigden uit zijn op eigen belang, Hij merkt ook op dat het uitnodigen niet belangeloos gebeurt. Er is een verborgen bedoeling om er zelf beter van te worden. Het moet aanzien geven en op termijn ook wat opleveren. Zo wordt veel gehandeld in de wereld en helaas ook door christenen. Belangeloos goed doen kan alleen in navolging van de Heer Jezus.

De Heer houdt hun voor wat Hij Zelf ook voortdurend doet en dat is Zich richten op de onderste lagen van de maatschappij. Laten ze de kansarmen en minderbedeelden, de stakkers en gehandicapten uitnodigen. Daar is voor het oog van de wereld geen eer mee te behalen, maar wel voor het oog van God.

Geestelijk toegepast wil de Heer Jezus dat we van onze geestelijke rijkdommen uitdelen aan geestelijk minderbedeelden. Het geluk dat met een dergelijk handelen is verbonden, is de innerlijke genoegdoening die Hij geeft omdat er gehandeld wordt vanuit Zijn genade.

Het geluk strekt zich daarbij nog veel verder uit dan alleen de huidige genoegdoening. Wie zo handelt, mag rekenen op een vergelding in de toekomst, bij de opstanding van de rechtvaardigen. Voor de rechterstoel van Christus zullen zij, die zo in de genade van de Heer in onbaatzuchtigheid hebben gehandeld, daarvoor de vergelding ontvangen in de vorm van een taak om zegen uit te delen in het vrederijk.

Lk 14:15-20 | De uitnodiging afgeslagen

15 Toen nu een van hen die mee aanlagen, deze dingen hoorde, zei hij tot Hem: Gelukkig hij die brood zal eten in het koninkrijk van God. 16 Hij echter zei tot hem: Een mens richtte een groot avondmaal aan en nodigde velen. 17 En hij zond zijn slaaf uit op het uur van het avondmaal om aan de genodigden te zeggen: Komt, want het is <alles> al gereed. 18 En allen begonnen zich eenparig te verontschuldigen. De eerste zei tot hem: Ik heb een akker gekocht en ik moet die noodzakelijk gaan bezien; ik verzoek u, houd mij voor verontschuldigd. 19 En een ander zei: Ik heb vijf span ossen gekocht en ik ga die proberen; ik verzoek u, houd mij voor verontschuldigd. 20 En een ander zei: Ik heb een vrouw getrouwd en daarom kan ik niet komen.

Iemand die mee aanligt en goed heeft geluisterd, vermoedt de reikwijdte van de woorden van de Heer. Hij voelt aan dat Hij over het koninkrijk van God spreekt en spreekt hardop uit hoe gelukkig het moet zijn daarin te zijn en daar brood te eten, zich te voeden met wat God als voedsel aanbiedt. Hij lijkt hierin op de vrouw uit de menigte die naar aanleiding van Zijn woorden het “gelukkig” uitspreekt over haar die Zijn moeder mocht zijn (Lk 11:27-28). Evenals daar gaat het hier om een uiterlijke indruk die op zichzelf juist is, maar die de persoon die onder de indruk is, niet verder brengt. De man ziet het voorrecht in het koninkrijk te zijn, maar heeft er geen deel aan.

In een gelijkenis maakt de Heer duidelijk waarom mensen de uitnodiging om brood te eten in het koninkrijk van God afslaan en welke mensen wel aan de maaltijd zullen deelnemen. Uit het begin van de gelijkenis blijkt de grote genade van God en het ruime aanbod van Zijn genade. Hij heeft een “groot” avondmaal aangericht, waar plaats is voor de velen die Hij uitnodigt. Het is wel een “avondmaal”, een maaltijd ’s avonds, aan het einde van de dag. De dag van de genade loopt ten einde.

Deze gelijkenis stelt het verlangen van Gods hart voor dat Zijn huis vol wordt met mensen met wie Hij de rijkdommen van Zijn hart kan delen. De gelijkenis maakt ook duidelijk dat Hij daar Zelf voor zorgt omdat de mensen niet willen komen. We zien hier Gods soevereiniteit in het betonen van Zijn genade en barmhartigheid om Zijn huis vol te krijgen. Belangrijk is ook om te zien dat het gaat om een huis nu hier op aarde en niet om een huis pas straks in de hemel.

Als het tijd is om aan het avondmaal te beginnen, zendt de gastheer – een beeld van God – zijn slaaf uit. De slaaf is de Heilige Geest Die als Dienaar door dienaren aan mensen het evangelie, dat is het goede nieuws, van een gereedstaande maaltijd laat aankondigen. Dat de maaltijd gereed is, vooronderstelt dat de Heer Jezus het werk op het kruis heeft volbracht. In het evangelie wordt tegen de genodigden gezegd dat alles gereed is.

De genodigden zijn de Joden. Tot hen komt in de eerste plaats het evangelie (Rm 1:17), waarin het gaat om de schatten van de hemel die klaargelegd zijn en die nu al kunnen worden genoten op grond van het werk van Christus. Omdat Christus de grondslag ervoor heeft gelegd op het kruis, kan de uitnodiging uitgaan. God heeft Zijn Zoon gezonden om de maaltijd klaar te maken voor de genodigden. God heeft Zijn Geest gezonden om de genodigden klaar te maken voor de maaltijd.

Als de slaaf bij de genodigden komt, hebben ze allemaal een verontschuldiging om niet te komen. Ze hebben te veel om door de nauwe deur te gaan, dingen die ze niet voor de deur willen achterlaten. De redenen die ze opgeven, zijn geen dingen die op zichzelf verkeerd zijn. Het zijn gewone menselijke plichten. Het gaat niet over iemand die te dronken is om te komen, of iemand die aan lagerwal is geraakt als gevolg van een losbandig leven, zoals de verloren zoon. Het zijn allemaal fatsoenlijke, achtenswaardige mensen. Ze genieten van de gaven van de Schepper, maar de Schepper Zelf moet Zich verder niet met hen bemoeien. Ze zijn zo in beslag genomen door hun bezigheden, dat ze geen tijd nemen voor het feestmaal van de genade. Het zijn verontschuldigingen van het ongeloof die berusten op zogenaamde plichten, op tijdelijke, stoffelijke belangen.

De eerste verontschuldiging komt van iemand die een akker heeft gekocht. Hij is heel benieuwd hoe die er uitziet en dat bekijken moet toch echt eerst gebeuren. Hij zal ook benieuwd zijn naar de opbrengst. Hij heeft hem net gekocht en hij wil nog zaaien en geld verdienen om daarvan zijn eigen maaltijd klaar te maken. Dus heeft hij geen belangstelling voor de maaltijd die God heeft klaargemaakt. Misschien droomt hij ook wel van grote schuren waarin hij de opbrengst kan opslaan (vgl. Lk 12:16-19). Nee, hij heeft geen tijd om op de uitnodiging in te gaan en meldt zich beleefd af.

Een tweede tot wie de uitnodiging komt, voert als verontschuldiging aan dat hij net vijf span ossen heeft gekocht. Deze nieuwe aanwinst neemt hem zo in beslag, dat hij echt niet op de uitnodiging kan ingaan. Hij móet gewoon eerst die vijf span ossen proberen. En reken er maar op dat hij bij succes voor zijn eigen maaltijd zal zorgen, met een rijk gedekte tafel voorzien van door hemzelf verdiende lekkernijen. Voor hem hoeft die hele maaltijd van God niet. Nee, ook hij heeft geen tijd en ook geen behoefte om op de uitnodiging in te gaan en meldt zich beleefd af.

Een derde verontschuldiging komt van iemand die (pas?) getrouwd is. Dat vindt hij een buitengewoon goede reden om Gods uitnodiging af te wijzen. Ook voor deze man is het leven in de wereld hier-en-nu, het hebben van een gezin, belangrijker dan zijn plaats aan Gods tafel. Trouwens, zijn vrouw kan een uitstekende maaltijd klaarmaken. Die van God heeft hij niet nodig. Nee, hij kan niet komen en neemt zelfs niet de moeite om zich te verontschuldigen. Hoe kan iemand hem lastig komen vallen met een boodschap over een onzichtbare maaltijd, terwijl hij het zelf zo goed heeft.

Lk 14:21-24 | Het huis moet vol worden

21 En de slaaf kwam terug en berichtte zijn heer deze dingen. Toen werd de heer des huizes toornig en zei tot zijn slaaf: Ga vlug naar buiten naar de straten en stegen van de stad en breng de armen, verminkten, blinden en kreupelen hier binnen. 22 En de slaaf zei: Heer, er is gebeurd wat u hebt bevolen en nog is er plaats. 23 En de heer zei tot de slaaf: Ga naar buiten naar de wegen en heggen en dwing [ze] binnen te komen, opdat mijn huis vol wordt; 24 want ik zeg u dat niemand van die mannen die genodigd waren, van mijn avondmaal zal proeven.

De slaaf brengt zijn heer verslag uit van de reacties op zijn uitnodiging. Als de heer de reacties hoort, wordt hij boos. Zijn genade is versmaad (Hb 10:28-29). De bevoorrechte mensen hebben het te druk en hebben de uitnodiging onverschillig afgeslagen. De slaaf krijgt een andere opdracht. Die moet hij snel uitvoeren, want er is haast geboden. Hij moet allerlei mensen van de straat gaan halen, mensen die er nooit aan zouden denken dat zij een uitnodiging zouden krijgen. Ze worden ook niet uitgenodigd, er wordt niet gevraagd of ze willen komen, de slaaf moet ze ophalen. Vanaf nu wordt het een kwestie van tollenaars en zondaars en allen die er ellendig aan toe zijn.

De eersten die gedwongen worden om binnen te komen, komen uit de stad, uit Israël. Zij zijn zich hun armoede bewust en hebben er geen moeite mee binnen te gaan door de nauwe deur. Zij hebben geen akkers of ossen of een vrouw die een weerhouding vormen om binnen te gaan. We zien dit op de Pinksterdag gebeuren (Hd 2:40-41; 4:4). Gehoorzaam voert de slaaf dit bevel uit.

Maar het huis is nog niet vol. Er is nog plaats, ook al zijn er eerst drieduizend en later nog eens vijfduizend Gods huis, de gemeente, binnengegaan (Hd 2:41; 4:4). God heeft zoveel wat Hij wil weggeven, dat Hij nog anderen gaat dwingen om binnen te komen. De heer geeft de slaaf nog een keer de opdracht om naar buiten te gaan. Hij moet overal kijken waar nog iemand zou kunnen zijn, en wie hij vindt, moet hij dwingen om binnen te komen.

We zijn hiermee weer een hele stap verder, want dit is klaarblijkelijk het evangelie voor de volken. Door Gods barmhartigheid wordt na de verwerping van het evangelie door Israël nu ook aan hen het evangelie met de grootste aandrang gepredikt. Niemand is op de uitnodiging ingegaan uit eigen beweging, maar is daartoe gedwongen door Gods soevereine genade. God vult om zo te zeggen niet alleen de tafel, maar ook de stoelen. Is dat even een genade! Wie heeft er ooit gehoord van het rijkste feest ooit waaraan alleen mensen deelnemen die daartoe gedwongen zijn!

Het wonder wordt nog groter, want al het heerlijke van de maaltijd die door God is bereid en waarvan we straks in de hemel in volmaaktheid zullen genieten, mag nu al door ons in het huis van God op aarde worden genoten. Het is het huis waar de verloren zoon wordt binnengebracht door de vader (Lk 15:22-24).

De heer stelt vast dat zij die oorspronkelijk zijn uitgenodigd, maar weigerden te komen, nooit van zijn avondmaal zullen proeven. Hier spreekt de Heer Jezus het oordeel uit over de genodigden die de uitnodiging hebben afgeslagen en dat is vooral het afvallige Israël. Zij hebben bewust gekozen voor het leven op aarde met al zijn genietingen. Het eeuwige leven slaan ze af (Hd 13:46), want zonder het geproefd te hebben, weten ze dat het hun toch niet zou bevallen. Ze krijgen waarvoor ze hebben gekozen: ze zullen nooit proeven van het feestmaal.

Lk 14:25-33 | Kosten berekenen

25 Vele menigten nu gingen met Hem mee; en Hij keerde Zich om en zei tot hen: 26 Als iemand tot Mij komt en niet haat zijn vader, zijn moeder, zijn vrouw, zijn kinderen, zijn broers en zijn zusters, ja, zelfs ook zijn eigen leven, kan hij Mijn discipel niet zijn. 27 Wie zijn kruis niet draagt en achter Mij komt, kan Mijn discipel niet zijn. 28 Want wie van u, die een toren wil bouwen, gaat niet eerst de kosten zitten berekenen, of hij wel [genoeg] heeft om hem te voltooien? 29 opdat niet misschien, wanneer hij een fundament heeft gelegd en hij niet in staat is het [werk] tot een einde te brengen, allen die het zien, hem beginnen te bespotten 30 en zeggen: Deze mens begon te bouwen en was niet in staat het tot een einde te brengen. 31 Of welke koning, die tegen een andere koning ten oorlog gaat trekken, gaat niet eerst zitten beraadslagen of hij in staat is met tienduizend hem te ontmoeten die met twintigduizend tegen hem optrekt? 32 En zo niet, dan zendt hij, terwijl de ander nog veraf is, een gezantschap en vraagt om de vredesvoorwaarden. 33 Zo kan dan ieder van u, die niet afscheid neemt van al zijn bezittingen, Mijn discipel niet zijn.

Als er iets gratis te krijgen is, trekt dat veel mensen aan. Het aanbod van de genade is ruim en aantrekkelijk. Dat het feestmaal gratis toegankelijk is, wil echter niet zeggen dat het goedkoop is. Daarom belicht de Heer ook de andere kant van de uitnodiging. Hij heeft ook een woord voor hen die Hem volgen zonder zich te realiseren wat het betekent om Hem te volgen. Hij keert Zich om en spreekt tot allen over de voorwaarden van discipelschap. Aan de genade van God zijn geen voorwaarden verbonden. Het evangelie echter waarin deze genade wordt verkondigd, plaatst onze voeten op het pad van de discipel, dat alleen kan worden betreden onder deze voorwaarden.

De discipel moet Christus zo eenvoudig en vastbesloten volgen, dat het in andermans ogen lijkt alsof hij de natuurlijke familiebanden geheel verwaarloost en dat hij onverschillig staat tegenover alle aanspraken van de naaste familieleden. Het is niet zo, dat de Heer oproept tot liefdeloosheid, maar zo kan en moet het wel lijken voor degenen van wie men in Zijn Naam als het ware afscheid neemt.

Voor iemand die een discipel wil zijn, moet de aantrekkingskracht van de genade een grotere invloed uitoefenen dan alle natuurlijke banden en alle andere aanspraken van welke aard dan ook. “Haten” is niet hatelijke gevoelens koesteren, maar van geen belang achten als het erop aankomt om de Heer Jezus te volgen. Zo heeft Hij Zich ook niet laten leiden door Zijn moeder en Zijn broers en zusters en hen in die zin gehaat.

Verder is het niet voldoende om tot Hem te komen en een begin te maken met het volgen van Hem, maar we moeten Hem dag aan dag volgen. Wie dit niet doet, kan Zijn discipel niet zijn. Zo zien we in vers 26 dat we alles moeten opgeven voor Christus en in vers 27 dat we Christus moeten navolgen ondanks moeite en lijden en met volharding. De Heer maakt het tot een kwestie van kosten berekenen. Allen die aan een project beginnen, gaan eerst een kostenberekening maken. Niemand stort zich halsoverkop in een onzekere onderneming. Zo is het ook met discipelschap. Het volgen van de Heer Jezus is geen zaak van emotie, maar van nuchter overleg met als resultaat een duidelijke keus.

Een toren spreekt van een zichtbaar getuigenis, van waakzaamheid en van uitzicht op de toekomst. We kunnen wel zeggen dat we leven voor de toekomst om dan met Christus te zijn, maar dat betekent dat we alles op aarde prijsgeven. Dat is wat het kost. Het volgen van Christus is alleen vol te houden als we waakzaam blijven en het oog gericht houden op Zijn komst. Anders zullen we na kortere of langere tijd ophouden met het volgen van Hem omdat we niet meer bereid zijn tot het brengen van offers.

Ophouden Hem te volgen zal ons en ook Christus smaad bezorgen. Dan zijn we als iemand die aan een zaak is begonnen, maar er na een poosje mee stopt omdat hij verkeerd heeft begroot. Zo iemand wordt een voorwerp van spot. Het blijft echt niet onopgemerkt dat iemand die eerst de Heer volgde, het bijltje erbij neerlegt. Zijn omgeving heeft opgemerkt dat hij was begonnen met bouwen en merkt ook op dat na een poosje de bouw stilligt.

Behalve met een bouwproject vergelijkt de Heer het discipelschap ook met een oorlog. Hij houdt de menigte voor dat een discipel zich op oorlogsterrein bevindt. Laat wie erover denkt Hem te volgen eerst maar eens gaan zien of hij de strijd wel aankan. Is het leger waarin hij dient wel sterk genoeg om de vijand te bestrijden? De overmacht is groot.

Een getuige zijn in de wereld veroorzaakt ook strijd. Het kost wat om een getuige te zijn. In een oorlog is het zo, dat in het geval van een strijd waarin je zeker het onderspit zult delven, je verstandig bent als je vroegtijdig om de vredesvoorwaarden vraagt. Je moet erom vragen als de ander je nog niet heeft aangevallen.

Als wij werkelijk alles prijsgeven wat wij hebben, zullen we helemaal op de hulp van de grote Meester aangewezen zijn. Dan ligt ook het pad van discipelschap als een grote uitdaging voor ons open.

Lk 14:34-35 | Smakeloos zout

34 Het zout dan is goed; als nu ook het zout smakeloos wordt, waarmee zal het smakelijk worden gemaakt? 35 Noch voor [het] land noch voor mest is het geschikt; men werpt het weg. Wie oren heeft om te horen, laat hij horen!

Na aan de voorwaarden voldaan te hebben is de ware discipel het zout. Elk graan- of spijsoffer moet met zout gezouten zijn (Lv 2:13). Het leven van een discipel is zo’n offer (Rm 12:1). Het zout is goed (Mt 5:13). Zout is bederfwerend en bewarend. Het weert het verkeerde en bewaart het goede. Als de discipel verslapt en vergeet dat hij zout is, verliest hij zijn kenmerk als iemand die Gods normen voor een discipel hanteert. Het gevolg is dat hij zich gaat aanpassen aan de wereld. Het verderf van de wereld, waaraan hij was ontkomen (2Pt 1:4), krijgt weer toegang in zijn leven. Hij verliest zijn karakter van getuige.

Zo iemand is niet langer een echte discipel van Christus. Hij is niet geschikt voor de plannen die de wereld heeft en hij heeft het plan dat God met hem heeft, opgegeven. Hij heeft te veel licht of kennis om bezig te zijn met de ijdelheden en zonden van de wereld en hij geniet niet van de genade en waarheid die hem moeten bewaren in de weg van Christus. De uitdrukking “men werpt het weg” heeft feitelijk een onbegrensde betekenis, dat wil zeggen het wordt weggeworpen, zonder te zeggen door wie.

De laatste woorden, “wie oren heeft om te horen”, doen een beroep op allen die de woorden van de Heer horen. We zien in het volgende hoofdstuk dat ze alleen ter harte worden genomen door de tollenaars en zondaars die naar Hem toe komen om Hem te horen. Zij hebben oren om te horen.

Lukas 15

Lk 15:1-2 | De Heer ontvangt zondaars

1 Al de tollenaars en de zondaars nu kwamen telkens naar Hem toe om Hem te horen. 2 En de farizeeën en de schriftgeleerden mopperden en zeiden: Deze ontvangt zondaars en eet met hen.

Terwijl de godsdienstige leiders Hem hebben verworpen, is de Heer voor tollenaars en zondaars Iemand Die hen aantrekt door Zijn woorden van genade die met “zout besprengd zijn” (Ko 4:6). Zij zijn de mensen die worden gedwongen om binnen te komen (Lk 14:23). De gezindheid van de farizeeën en schriftgeleerden is volkomen vreemd aan de genade. Zij voelen zich ver verheven boven dit soort diepgezonken mensen en kijken op hen neer. Zulke mensen verdienen het niet om daarmee om te gaan en hun goed te doen. Dat doet de Heer nu juist wel en daarover mopperen zij.

Mensen die geen besef van genade hebben, kunnen alleen maar in een geest van verzuring kritiek op anderen uitoefenen die wel genade bewijzen of van genade leven. Het is de houding van de oudste zoon in het derde deel van de gelijkenis. De genade van de Heer gaat zelfs nog veel verder dan waarover zij mopperen. De Heer ontvangt ze niet alleen, Hij zoekt ze nadrukkelijk, zoals uit de volgende gelijkenis blijkt. God vindt er Zijn welbehagen in genade te bewijzen. Wat een antwoord op de afschuwelijke gezindheid van de farizeeën die daartegen bezwaar maken!

De aanleiding voor de gelijkenis is het gemopper van de farizeeën en de schriftgeleerden vanwege het feit dat de Heer Jezus zondaars ontvangt en met hen eet. Daarmee geven ze Hem onbedoeld een groot compliment. Hij is inderdaad juist voor hen gekomen.

Lk 15:3 | Inleiding tot de gelijkenis

3 Hij nu sprak tot hen deze gelijkenis en zei:

De volgende drie gelijkenissen vormen in wezen één gelijkenis. Daarom staat er dat Hij “deze gelijkenis” tot hen sprak en niet ‘deze gelijkenissen’. Het is een gelijkenis in drie delen. In elk van de drie geschiedenissen gaat het om liefde voor wat verloren is. Het is een liefde die zoekt (schaap en penning) en ontvangt (zoon).

Het schaap en het geldstuk zijn passief. Het schaap is te zwak om iets te doen, het geldstuk kan helemaal niets doen. Bij het schaap en het geldstuk zien we wat er gebeurt voor de verloren zondaar, bij de jongste zoon zien we wat er gebeurt in de verloren zondaar.

In elk van de geschiedenissen komt één Persoon uit de Godheid bijzonder naar voren. Bij het schaap zien we de Heer Jezus als de goede Herder Die de hele last draagt; bij het muntstuk zien we de Heilige Geest met Zijn licht in de moeite die Hij doet; bij de zoon zien we de wachtende en ontvangende Vader.

Lk 15:4-7 | Het verloren schaap

4 Welk mens onder u, die honderd schapen heeft en één daarvan verliest, laat niet de negenennegentig in de woestijn achter en gaat het verlorene na, totdat hij het vindt? 5 En als hij het vindt, legt hij het blij op zijn schouders. 6 En wanneer hij thuiskomt, roept hij zijn vrienden en buren bijeen en zegt tot hen: Weest blij met mij, want ik heb mijn schaap gevonden dat verloren was. 7 Ik zeg u, dat er zo blijdschap in de hemel zal zijn over één zondaar die zich bekeert, meer dan over negenennegentig rechtvaardigen die geen bekering nodig hebben.

De negenennegentig stellen de klasse van farizeeën en schriftgeleerden voor. Zij worden in de woestijn achtergelaten, niet in een omheinde weide. Zij worden als het ware aan zichzelf overgelaten. Het gaat de herder om dat ene schaap dat verloren is, niet om de negenennegentig, want die zijn niet verloren. De farizeeën en schriftgeleerden zien zichzelf niet als verloren. De herder zet zich dan ook niet in voor hen, maar voor dat ene schaap dat verloren is. Hij heeft er alles voor over om het te vinden en hij gaat door met zoeken totdat hij het vindt. Als hij er niet achteraan was gegaan, zou het steeds verder zijn verdwaald en zijn omgekomen. De herder gaat het schaap na omdat het een enorme waarde voor hem heeft. Dit aspect zien we ook bij de drachme en de zoon.

Het gaat om het gemis dat de bezitter ervaart en zijn verlangen om het terug te bezitten. Het gaat om een God Die vol genade en barmhartigheid op zoek is naar mensen die door de zonde van Hem zijn vervreemd, om hun Zijn welbehagen in hen bekend te maken en hen terug te brengen aan Zijn hart. God vindt de mens op het moment dat er berouw is bij de mens.

Als de herder het schaap heeft gevonden, tilt hij het op en legt het op zijn schouders. Het is mooi om eraan te denken dat de macht en kracht van de Heer Jezus met betrekking tot de schepping worden uitgedrukt in de woorden “en de heerschappij rust op Zijn schouder” (Js 9:5), terwijl hier staat dat Hij het verloren en gevonden schaap op Zijn schouders legt. Voor de heerschappij over de wereld is één schouder genoeg. Om een verloren schaap bij de kudde terug te brengen gebruikt Hij beide schouders. Hij legt het ook “blij” op Zijn schouders. Het is een oorzaak van vreugde voor de Herder dat Hij Zijn schaap terug heeft.

En waar brengt de herder het schaap naar toe? Hij brengt het niet terug in de woestijn, naar de kudde die hij achterliet, maar hij neemt het mee naar zijn huis, hij brengt het “thuis”. Het verloren schaap is ‘thuisgekomen’. De herder wil ook anderen laten delen in zijn vreugde over het teruggevonden schaap. Hij roept zijn vrienden en buren bijeen om met hem blij te zijn over het terugvinden van “mijn” schaap. Een mens die blij is omdat hij iets terugvindt wat aan hem toebehoort, kan enigszins begrijpen hoe God Zijn vreugde vindt in de redding van het verlorene. In elk geval beroept Christus Zich op die menselijke blijdschap om die van God te rechtvaardigen.

De Heer verzekert ons hier ervan dat een zondaar die zich bekeert, toonaangevend is voor de blijdschap in de hoge. Daar is niemand die mort, iedereen verheugt zich in de liefde. Is dat zo bij ons? De hemel is niet blij met al die mensen die menen dat ze rechtvaardig zijn en daarom denken geen bekering nodig te hebben. De echte blijdschap is het resultaat van de zoekende liefde van de Heer Jezus.

Lk 15:8-10 | De verloren drachme

8 Of welke vrouw steekt niet, als zij tien drachmen heeft en één drachme verliest, een lamp aan en veegt het huis en zoekt zorgvuldig, totdat zij die vindt? 9 En als zij die heeft gevonden, roept zij haar vriendinnen en buurvrouwen bijeen en zegt: Weest blij met mij, want ik heb de drachme gevonden die ik had verloren. 10 Zo, zeg Ik u, ontstaat er blijdschap voor de engelen van God over één zondaar die zich bekeert.

In het tweede deel van de gelijkenis stelt de Heer een vrouw voor die een drachme verliest. De drachme was een Griekse munt en daarom geen wettig betaalmiddel in Israël. Daarom lijkt het erop dat de ‘drachmen’ gebruikt werden voor persoonlijke versiering van hoofd, nek of arm. Deze versiering stelt de vrouw op hoge prijs en daarom wil ze die graag ongeschonden bewaren, mogelijk meer uit gevoelswaarde dan om de geldelijke waarde ervan. De drachme is voor de vrouw veel waard. Misschien hoorde hij bij een sieraad van tien drachmen dat door het verlies van die ene drachme zijn hele glans heeft verloren. Vandaar dat het verlies van een van de tien munten aanleiding geeft tot ijverig zoeken door de eigenares. Vandaar ook dat het vinden ervan haar ertoe brengt haar vriendinnen en buurvrouwen te roepen om zich met haar te verheugen.

De vrouw stelt meer het persoonlijke werk van de Heilige Geest in harten van mensen voor dan het werk van Christus dat in de vorige geschiedenis naar voren komt. In overeenstemming met de positie die de vrouw naar Gods gedachten heeft, heeft de Geest een positie van onderdanigheid ingenomen, van werkzaamheid op de achtergrond of in het verborgene.

Een verloren munt is een levenloos ding. Dat is een geschikt voorbeeld om tot uitdrukking te brengen wat een verloren zondaar is naar de gedachten van de Geest van God. Het stelt een mens voor die geestelijk een dood ding is met net zo weinig kracht om terug te gaan als het vermiste geldstuk. Daarom geeft de drachme ons een passend beeld van de zondaar, die niet de geringste kracht bezit om tot God terug te keren (Ef 2:1). De zondaar is volkomen hopeloos. Alleen de Heilige Geest kan hier iets doen. Hij ontsteekt een kaars in het donkere hart van de zondaar. In het werk van de vrouw zien we het werk van de Geest.

De vrouw verzoent zich er niet mee dat ze haar munt kwijt is. Zij steekt een lamp aan en veegt het huis en zoekt zorgvuldig, totdat zij de drachme vindt. De lamp stelt het getuigenis van het Woord van God voor. De Geest wordt vooral gekenmerkt door werkzaamheid en bij Zijn werk gebruikt Hij het Woord. Daarom staat hier dat de lamp aangestoken wordt.

Maar dat is nog niet alles. De vrouw veegt het huis en zoekt zorgvuldig, totdat zij de drachme vindt. Er is liefde die zich moeite getroost, die verhinderingen wegneemt en zorgvuldig te werk gaat en grondig zoekt. Als zij niet zo grondig en volhardend had gezocht, was de drachme nooit gevonden. Zo is de Geest van God onvermoeibaar bezig om een verloren en dode zondaar te vinden en levend te maken. Door het vinden van het verloren geldstuk is de verzameling munten weer compleet.

Naast de al opgemerkte mogelijkheid dat het om een versiering gaat, kan het ook gaan om een erfstuk of een huwelijksgeschenk. De bedoeling is in elk geval om duidelijk te maken dat de verloren drachme een bijzondere waarde heeft in de ogen van de vrouw. Dat zien we ook in de blijdschap die het terugvinden van de drachme veroorzaakt bij de vrouw. Ze wil die blijdschap delen met haar vriendinnen en buurvrouwen.

Het beeldt de blijdschap van de Heilige Geest uit als er een zondaar tot bekering komt. Deze blijdschap die ontstaat als een zondaar zich bekeert, is de blijdschap van God. Het is blijdschap “voor” de engelen – niet ‘bij’ –, dat wil zeggen voor het aangezicht van de engelen. Wat is er voor hun aangezicht, wat zien zij? Zij zien de blijdschap van God over een bekeerde zondaar.

Lk 15:11 | Twee zonen

11 Hij nu zei: Iemand had twee zonen.

Na honderd schapen, waarvan er één afdwaalt, en tien drachmen, waarvan iemand er één verliest, nu twee zonen, van wie er één vertrekt. In deze geschiedenis zien we in de jongste zoon de diepten waarin de zondaar is terechtgekomen en de hoogte waartoe hij wordt gebracht als hij tot bekering komt. De oudste zoon stelt de geest van de farizeeën en de schriftgeleerden voor. In deze twee zonen hebben we de twee uiterste gevallen van verlorenheid die daarom alle andere gevallen omvatten. In de jongste zoon zien we de tollenaars en zondaars, in de oudste zoon de farizeeën en de schriftgeleerden.

Hoewel deze gelijkenis is toe te passen op alle mensen, spreekt de Heer in de eerste plaats over Israëlieten. Zij staan in een bijzondere betrekking tot God. Zij worden “kinderen van de HEERE, uw God” genoemd (Dt 14:1). Het gaat in de toepassing dan vooral om allen die een positie van voorrecht innemen, zoals kinderen van gelovige ouders. In de twee zonen zien we de twee wegen die kinderen kunnen gaan die in een bevoorrechte positie zijn opgevoed.

Lk 15:12-16 | De jongste zoon verlaat zijn vader

12 En de jongste van hen zei tot zijn vader: Vader, geef mij het deel van het bezit dat [mij] toekomt. En hij verdeelde het vermogen onder hen. 13 En na niet vele dagen pakte de jongste zoon alles bijeen en ging op reis naar een ver land en bracht daar zijn bezit door in een losbandig leven. 14 Toen hij nu alles had verteerd, kwam er een zware hongersnood in dat land en hij begon gebrek te lijden. 15 En hij ging heen en vervoegde zich bij een van de burgers van dat land, en die zond hem op zijn velden om varkens te weiden. 16 En hij begeerde zich te verzadigen met de peulenschillen die de varkens aten, en niemand gaf ze hem.

De jongste zoon is het beeld van de zondaar die zijn deel van het leven opeist om het te leven zoals hij wil. Door zijn deel van de erfenis al op te vragen bij het leven van zijn vader verklaart de jongste zoon zijn vader in wezen voor dood. De vader probeert niet zijn zoon op andere gedachten te brengen, maar geeft zijn beide zonen ieder hun deel.

Zo heeft God ieder mens de verantwoordelijkheid gegeven om met zijn leven te doen wat hij wil. Dan zal blijken hoe iemand zijn leven wil leven. Er is geen duidelijker bewijs dat men God verloochent, dan het geven van de voorkeur aan de eigen wil boven die van God. Deze eigen wil maakt duidelijk dat iemand los van God wil leven. Het maakt het verlangen openbaar om zijn eigen weg te volgen op grote afstand van God. Dit is zonder meer de wortel van alle zonden. Zonde tegen mensen zal zeker volgen, maar zonde tegen God is de voornaamste oorzaak.

De mens wordt op de proef gesteld. Hij is verantwoordelijk, maar in feite wordt hem niet belet om zijn eigen wil te doen. God houdt alleen de overhand om Zijn eigen genadige plannen te volvoeren. Toch lijkt het wel of God de mens toestaat om te doen wat hij wil. Zo alleen zal blijken wat zonde wil zeggen, wat het hart zoekt, wat de mens met al zijn aanmatigingen is.

De jongste zoon is met zijn vraag naar het deel van het vermogen van zijn vader even schuldig als wanneer hij bij de zwijnen zit. Hij heeft zijn vader al in zijn hart ‘vaarwel’ gezegd voordat hij daadwerkelijk vertrekt. Dan zien we in hem dat, op het ogenblik dat de mens God verlaat, hij zich aan de satan verkoopt. We krijgen niet alleen een beschrijving van een zondige levenswandel, maar zien ook de bittere afloop. Toegeven aan de zonde brengt ellende en nood met zich mee. Er ontstaat een leegte die niets en niemand kan vullen. De zelfzuchtige verkwisting van heel zijn vermogen zorgt er alleen voor dat hij ten slotte die leegheid des te meer voelt.

Als hij in uiterste wanhoop naar een van de burgers van het land gaat om hulp te vragen, zien we de verwording van de zondaar. Er is geen liefde, maar zelfzucht. De burger behandelt hem niet als een medeburger, maar als een slaaf. Er is geen slavernij zo diep en vernederend als het slaaf zijn van onze eigen begeerten. Hij wordt dienovereenkomstig behandeld. Hoe moet het in de oren van een Jood hebben geklonken dat deze jongste zoon naar het land wordt gestuurd om de varkens te hoeden? Hij zakt tot het dieptepunt van gebrek en ellende. Toch geeft niemand hem iets.

Het gebrek drijft hem nog niet terug, maar brengt hem tot het zoeken van hulpbronnen in het land van de satan, in wat dat land kan geven. Hoeveel zielen voelen de hongersnood waarin ze zichzelf gebracht hebben, de holheid van alles wat hen omringt, zonder enige begeerte naar God of heiligheid. Er is bij hen juist begeerte naar verlagende dingen in de zonde. De satan geeft echter niets, maar neemt alles. Alleen God is de Gever. Dat heeft Hij bewezen in de grootste Gave, dat is de gave van Zijn eigen Zoon.

Lk 15:17-19 | De jongste zoon komt tot zichzelf

17 Toen kwam hij tot zichzelf en zei: Hoeveel dagloners van mijn vader hebben overvloed aan broden, en ik verga hier van honger. 18 Ik zal opstaan en naar mijn vader gaan en tot hem zeggen: Vader, ik heb gezondigd tegen de hemel en voor u, 19 ik ben niet meer waard uw zoon te heten; maak mij als een van uw dagloners.

Op het dieptepunt van zijn ellende komt hij tot zichzelf. Dit is het begin van de terugkeer. Om hem heen is alles weg. Hij heeft alleen zichzelf over. Nu hij geen afleiding meer heeft, gaat hij zitten nadenken over thuis. Hij herinnert zich wat hij de rug heeft toegekeerd. Hij is als zoon weggegaan bij zijn vader en zit nu bij de varkens in de grootste ellende, terwijl de slaven van zijn vader aan niets gebrek hebben.

Waar de Geest van God werkt, vinden we altijd twee dingen: het geweten wordt overtuigd van zonde en het hart wordt aangetrokken door Gods liefde. Dit is de openbaring van God aan het hart. God is licht en God is liefde. Als licht werkt Hij in het hart de overtuiging van zijn verloren toestand. Als liefde is er de aantrekkingskracht van Zijn goedheid. Het gevolg daarvan is ware belijdenis.

De verloren zoon neemt een besluit: hij zal teruggaan naar zijn vader. Hij doet meer dan alleen besluiten om terug te gaan. Hij ziet in dat hij heeft gezondigd, zowel tegen de hemel en Hem Die daarin woont als tegen zijn vader. Het leven van een zondaar is in strijd met het leven dat in de hemel geleefd wordt door de engelen die alleen doen wat God zegt. De zoon is innerlijk overtuigd van zijn zonden en is bereid die openlijk te belijden. Door zijn bereidheid op te staan heeft hij al voor God erkend dat hij gezondigd heeft.

Tevens ziet hij in dat hij elk recht heeft verspeeld om nog als zoon te worden aangenomen. Dit is het werk van Gods Geest. Hij is werkelijk verbroken en verslagen van geest. Hij wil de plaats van een slaaf innemen. Als hij die mocht innemen, zou hij daarmee tevreden zijn. De wens was goed, maar wettisch door onbekendheid met de genade. Zo leven veel christenen. Zij zijn alleen met zichzelf bezig en hebben nog zo weinig besef van wat er in het hart van de Vader leeft. Het gaat er niet om wat wij graag willen, maar om wat de Vader graag wil. Dat is zo indrukwekkend in dit deel van de gelijkenis. Het gaat niet om wat de zoon wil, maar om wat de vader doet.

De Vader gaat te werk naar de volheid van genade die in Zijn hart is voor verloren zonen. Gods verlangen wordt niet bevredigd door verloren zonen de plaats van een dagloner op de drempel van Zijn huis te geven. Hij wil zonen in de ruimte en sfeer van Zijn huis. Veel christenen hebben er geen besef van wat zoonschap naar het welbehagen van de wil van de Vader is (Ef 1:5). Er is geen vrede door alleen een terugkeer. Echte vrede komt wanneer we de gedachten van de Vader over ons leren kennen.

Lk 15:20-24 | Terugkeer en ontvangst

20 En hij stond op en ging naar zijn vader. Toen hij nu nog veraf was, zag zijn vader hem en werd met ontferming bewogen, en hij liep snel op hem toe, viel hem om de hals en kuste hem innig. 21 De zoon nu zei tot hem: Vader, ik heb gezondigd tegen de hemel en voor u, ik ben niet meer waard uw zoon te heten. 22 De vader echter zei tot zijn slaven: Haalt vlug het beste kleed tevoorschijn en trekt het hem aan, en doet een ring aan zijn hand en sandalen aan zijn voeten, 23 en haalt het gemeste kalf, slacht het en laten wij eten en vrolijk zijn; 24 want deze zoon van mij was dood en is weer levend geworden, hij was verloren en is gevonden. En zij begonnen vrolijk te zijn.

De jongste zoon voegt de daad bij het woord. Hij staat op en gaat naar zijn vader. Veel christenen spreken uit dat zij gezondigd hebben. Ze zien ook oprecht in dat ze het niet waard zijn door God te worden aangenomen. Er is echter geen opstaan, maar een in de ellende blijven hangen. Dat is een oneer voor de Vader. Dan is er geen vertrouwen dat de Vader klaarstaat om te ontvangen. Er kan nog zoveel twijfel zijn, maar het denken aan de goedheid van de Vader zal iemand doen opstaan om naar de Vader te gaan.

De vader handelt met zijn zoon niet naar wat deze verdiende, maar naar zijn vaderhart. De vader heeft hem nooit losgelaten in zijn hart. Zijn hart is met zijn zoon meegegaan. Hij heeft op de uitkijk gestaan. Het woord “veraf” in vers 20 is hetzelfde woord als “ver land” in vers 13. De vader heeft zijn zoon daar gezien en gewacht tot hij terugkwam.

Als de vader zijn zoon in de verte ziet aankomen, wordt Hij met ontferming bewogen. Dan haast hij zich om naar zijn zoon te gaan. In beeld zien we hier dat God in positieve zin haast maakt, wat wel de enige keer in de Bijbel is. Zonder hem enig verwijt te maken valt de vader zijn zoon om de hals en kust hem innig, hij overdekt hem met kussen. Dat heeft de vader nooit met een van zijn dagloners gedaan. Dit is een ontvangst die past bij een zoon! Zo is God voor iedere zondaar die zich bekeert en tot Hem komt.

De zoon begint te zeggen wat hij zich had voorgenomen, maar komt niet verder dan de eerste woorden. Verder spreken wordt hem onmogelijk gemaakt door de vader, want die laat hem niet uitpraten. Voordat de zoon kan zeggen “maak mij als een van uw dagloners”, handelt de vader met hem naar zijn vaderhart. De positie van de vader beslist die van de zoon. De liefde die hem ontvangen heeft als zoon, wil ook dat hij het huis binnengaat als zoon en zoals de zoon van zo’n vader moet zijn. De vader heeft slaven. Daar hoort de zoon niet bij. De vader maakt zijn slaven tot dienaren van zijn zoon.

De zoon staat daar in zijn vuile, gescheurde kleren. Dat is geen kleding die bij een zoon past en het is geen kleding die in het huis van de vader past. De vader heeft een kleed klaar hangen dat bij zijn huis past. De slaven staan klaar om de verloren zoon dit kleed aan te trekken. De vader hoeft zijn slaven alleen maar op te dragen het beste kleed tevoorschijn te halen en het hem aan te trekken. De slaven hoeven niet te vragen waar het hangt. Het hangt klaar voor de zoon.

Toen wij tot God kwamen, kwamen wij ook in onze door de zonde bezoedelde kleren, maar God heeft voorzien in nieuwe kleren. Voor ons hing het al klaar vóór de grondlegging van de wereld. Hij heeft ons bekleed met Christus. Hij heeft ons aangenaam gemaakt in de Geliefde (Ef 1:6). Met Christus bekleed gaan we het Vaderhuis binnen als gerechtigheid van God in Hem (2Ko 5:21). Dat is het beste kleed, het kleed van de hemel.

De zoon krijgt ook een ring aan zijn hand als teken van een bijzondere eer en waardigheid, zoals we bij Jozef zien (Gn 41:42). Hij krijgt ook sandalen aan zijn voeten. Zijn voeten worden geschoeid met het evangelie van de vrede (Ef 6:15). Hij is in het Vaderhuis met de volkomen vrede in zijn hart die hem in het evangelie is gebracht om daar eeuwig als zoon te blijven (Jh 8:35). Sandalen kenmerken onze wandel als zonen van God.

De zoon ontvangt veel meer dan hij had voordat hij wegging. Zo vertellen de nieuwtestamentische slaven van God de bekeerde zondaar wat hij allemaal in Christus heeft gekregen. We zien dat bij Paulus die iedere mens volmaakt wil stellen in Christus (Ko 1:28). Hij predikte niet alleen bekering, maar gaf ook onderwijs in Gods Woord aan ieder die zich bekeerde.

Ten slotte beveelt de vader het gemeste kalf te halen om het te slachten en er vervolgens van te eten en vrolijk te zijn. Hij zegt niet: ‘Laat hem eten’, maar: “Laten wij eten.” Er wordt een maaltijd klaargemaakt om samen te eten, samen te delen in alle zegeningen die de zoon nu mag delen met de vader. Dat gebeurt in vrolijkheid.

Het gemeste kalf is een beeld van de Heer Jezus Die voor onze zonden is geslacht. In dit evangelie zien we Hem als het dank- of vredeoffer. Hij is het geslachte Lam en rondom Hem mogen alle gelovigen, alle zonen van de Vader, zich samen met de Vader verheugen over de zegeningen van de Vader. Het Lam heeft de mogelijkheid gegeven aan de Vader om al Zijn weldaden, al Zijn welgevallen in de mens, aan de mens te tonen. De vreugde bestaat uit het gemeenschappelijk deel hebben aan het offer van Christus. Dat geeft de band van gemeenschap met de Vader en de Zoon en met elkaar.

De vader spreekt over zijn zoon als “deze zoon van mij”. Hij heeft nog wel een andere zoon, maar “deze” zoon was “dood en is weer levend geworden”. Dat is voorgesteld in de geschiedenis van de verloren en gevonden drachme. Het laat zien dat er iets in hem is gebeurd. ‘Deze zoon’ was ook “verloren en is gevonden”. Dat is voorgesteld in de geschiedenis van het verdwaalde en gevonden schaap. Dat laat zien dat er iets met hem is gebeurd. Beide aspecten zijn altijd aanwezig bij een bekering.

Het resultaat is een vrolijkheid zonder einde. Wat vrede geeft en onze positie overeenkomstig de genade kenmerkt, zijn niet de gevoelens die in onze harten gewerkt zijn, hoewel ze werkelijk aanwezig zijn, maar de gevoelens van God Zelf. Ook staat er nu niet, zoals in de beide andere gevallen, dat er blijdschap is in de hemel, maar we zien wat op aarde de uitwerking is, zowel in die ene persoon als in het hart van anderen.

Lk 15:25-30 | De oudste zoon

25 Nu was zijn oudste zoon op [het] veld; en toen hij terugkeerde en het huis naderde, hoorde hij muziek en dans; 26 en hij riep een van de knechten bij zich en vroeg wat dat kon zijn. 27 Deze nu zei tot hem: Uw broer is gekomen en uw vader heeft het gemeste kalf geslacht, omdat hij hem gezond heeft teruggekregen. 28 Hij echter werd toornig en wilde niet naar binnen gaan. Zijn vader nu ging naar buiten en spoorde hem aan. 29 Hij antwoordde echter en zei tot zijn vader: Zie, zoveel jaren dien ik u en nooit heb ik uw gebod overtreden, en mij hebt u nooit een bokje gegeven om met mijn vrienden vrolijk te zijn. 30 Nu echter die zoon van u gekomen is, die uw vermogen met hoeren heeft opgemaakt, hebt u voor hem het gemeste kalf geslacht.

De vader heeft ook nog een andere zoon. Terwijl zijn broer thuiskomt en warm wordt onthaald door zijn vader, is die zoon op het veld bezig. Als zijn werk erop zit, gaat hij naar huis. Als hij vlak bij huis is, hoort hij muziek en dans. Het huis is een plaats van vrolijkheid.

Als we samenkomen als gemeente, beleven we wat het is om in het ‘huis van God’ te zijn. Het Woord van God wordt daar bediend door slaven van God. Wat we in het huis horen als we Gods Woord horen, klinkt als de welluidende muziek van de genade. De reactie daarop zal de vreugdedans van de huisgenoten zijn. De Heer heeft het Zijn tijdgenoten kwalijk genomen dat zij op de tonen van de muziek van Zijn genade niet met uitingen van vreugde in een dans hebben gereageerd (Lk 7:32). Hij bracht hemelse muziek op aarde in de welluidende woorden van genade, maar er kwam geen antwoord. Het huis van God is een plaats waar dienaren op de fluit spelen en waarop de aanwezigen met vreugde reageren. Hoe vaak is er echter slechts kritiek.

Dat lijkt op het commentaar van de oudste zoon. De oudste zoon moet het fijne weten van wat er aan de hand is. In plaats van naar binnen te gaan, naar zijn vader, vraagt hij buiten aan een van de knechten wat die muziek en dans mogen betekenen. Hij begrijpt niets van de uitingen van genade. Hij is een verstrakt mens die geen enkele vreugde in de Heer kent. Hij verafschuwt de vrolijkheid. Dat is de gezindheid van de farizeeën en de schriftgeleerden die zien hoe de Heer Jezus met zondaars eet. De knecht weet hem precies te vertellen wat de reden is van de vrolijkheid. Zijn broer is gezond en wel teruggekomen. Daarover is zijn vader zó blij, dat hij het gemeste kalf heeft geslacht. De knecht vestigt de aandacht op het gemeste kalf als het centrum van het feest.

De jongste zoon is binnen, de oudste zoon staat buiten. Daar blijft hij ook, want hij wil niet naar binnen. Hij is buiten en blijft buiten omdat zijn hart buiten het huis van zijn vader is. De oudste zoon is een type van de godsdienstige mens die de genade aan anderen misgunt. De oudste zoon wordt toornig, terwijl de vader blij is. Er was en is geen gemeenschap tussen de vader en deze zoon. Hij ademt niet de geest van liefde die betoond is aan de teruggekeerde verloren zoon. Genade is iets vreemds voor hem en dus deelt hij niet in de vreugde ervan. Hij streefde zijn eigen belangen na.

Hij was ongetwijfeld ijverig en intelligent ‘op het veld’, in de wereld, ver weg van het tafereel van Goddelijke barmhartigheid en geestelijke vreugde. Toch gaat de vader in zijn liefde voor hem naar buiten om hem aan te sporen ook binnen te komen. De liefde van de vader gaat ook naar hem uit. Maar de oudste zoon stoot zijn vader en diens liefde voor hem met zware verwijten van zich af. Hij is brutaal genoeg om zijn vader te veroordelen, zoals de eigengerechtigde mens er niet voor terugdeinst om God te veroordelen.

In de gedachten van de ongelovige, maar o zo godsdienstige, wettische mens is God hard en veeleisend. Hij is volkomen blind voor al de gunsten van God; zijn hart en geweten zijn totaal ongevoelig. Bij allen was blijdschap, behalve bij de mens in zijn eigen gerechtigheid, de Jood, van wie de oudste zoon een beeld is. Mensen die in eigen gerechtigheid leven, wettische mensen, kunnen het niet verteren dat God goed is voor zondaars, want als God goed is voor zondaars, wat baat dan hun gerechtigheid?

De oudste zoon verwijt zijn vader dat deze hem nooit een bokje heeft gegeven om met zijn vrienden vrolijk te zijn en dat terwijl hij zijn vader al zo lang en op vlekkeloze wijze heeft gediend. Met deze uitlatingen laat de oudste zoon zien dat hij geen genegenheid voor zijn vader heeft. Hij heeft slechts gehandeld uit plichtsbesef, als een knecht. Hij heeft geleefd volgens de regels, waardoor hij ertoe komt om van zichzelf te oordelen dat hij dat onberispelijk heeft gedaan. De eigengerechtigheid ligt er dik op.

Dat hij geen genegenheid voor zijn vader heeft, blijkt ook uit zijn verwijt dat hij ook wel eens met zijn vrienden vrolijk had willen zijn, maar dat zijn vader hem daarvoor nooit een bokje ter beschikking heeft gesteld. Hij wilde vrolijk zijn met zijn vrienden, maar zonder zijn vader. Hij heeft er geen oog voor dat van een bokje alleen in het huis van de vader en samen met de vader kan worden genoten.

Het is duidelijk welk een afkeer hij heeft van de genade en van de manier waarop de genade werkt. Hij noemt de verloren zoon niet zijn broer, zoals de knecht die hij had aangesproken wel heeft gedaan, maar spreekt honend over “die zoon van u”. Hij doet het ook voorkomen alsof zijn broer het hele vermogen van zijn vader erdoor heeft gejaagd, terwijl het ging om het deel dat de vader hem gegeven had. Ook weet hij wel hoe dat vermogen erdoor is gejaagd, namelijk met hoeren. De handelwijze van de vader in genade voor zijn jongere broer brengt in elk opzicht de slechtste kant in de oudste broer naar voren.

Lk 15:31-32 | Een dringend beroep

31 Hij echter zei tot hem: Kind, jij bent altijd bij mij en al het mijne is het jouwe. 32 Wij nu moesten vrolijk en blij zijn, want deze broer van jou was dood en is levend geworden, en hij was verloren en is gevonden.

De vader verdedigt zich niet tegen de verwijten die zijn oudste zoon hem maakt. Hij verdedigt ook zijn jongste zoon niet tegen de aanklachten van zijn oudste zoon. Ook met zijn oudste zoon heeft hij geduld en handelt hij in genade. De Heer Jezus spreekt de farizeeën en de schriftgeleerden aan. Hij wil ook zo graag hen binnen hebben, in het huis van de Vader. Daarom vertelt Hij hoe de vader reageert.

De vader stelt zijn oudste zoon voor ogen wat hij allemaal heeft. Wat de vader zegt, geldt ook voor het hele volk Israël ten opzichte van God. De vader noemt hem ‘kind’ om de intieme verhouding te benadrukken. Ook wijst hij hem op de plaats van zegen vlak bij hem, een plaats die altijd zijn deel is geweest. Ten slotte herinnert de vader hem eraan dat alles wat hij bezit, ook van hem is. Dit is de plaats die de Jood innam onder de wet.

Het is ook dezelfde positie die iedere onbekeerde in de christenheid inneemt die probeert een godsdienstig leven te leiden en naar het vlees wandelt. Precies zo denken en spreken de natuurlijke mensen in ons werelddeel. De Joden bezaten ongetwijfeld de belangrijkste plaats, ja, de enige plaats waarop God aanspraak maakte op aarde. Alle andere landen had God aan de mensenkinderen gegeven, maar Zijn land had Hij gereserveerd voor Israël. Hij had hen tot Zich gebracht door een uitwendige verlossing en hen onder de wet gesteld.

Hetzelfde is in beginsel waar van ieder mens die vol is van zijn eigen gerechtigheid. Hij probeert op zijn eigen manier goed te doen en God te dienen, terwijl hij ongevoelig is voor de waarheid dat hij barmhartigheid en verlossende genade nodig heeft.

De vader houdt zijn oudste zoon voor dat er reden voor vrolijkheid en blijdschap is, namelijk de terugkeer van zijn broer. Hij wenst dat zijn oudste zoon daarin zal delen. Maar in die vreugde deelt alleen degene die zelf een voorwerp van de zoekende en ontvangende liefde van God is geworden. Zo iemand ziet dat God Zelf Zich verblijdt in de vreugde van de genade en deelt daarin met anderen. “Onze gemeenschap nu is met de Vader en met Zijn Zoon Jezus Christus” (1Jh 1:3). De vader spreekt evenals eerder de knecht over zijn jongste zoon als “broer” van zijn oudste zoon. Hij benadrukt het door te zeggen: “Deze broer van jou.”

De oudste zoon heeft er geen oog en geen hart voor dat het gaat om iemand die in dezelfde relatie tot zijn vader staat als hij. Zo duldt God niet dat de werkelijke onderlinge verhoudingen worden geloochend. Daarom komt het uiteindelijke oordeel over de Joden niet alleen vanwege hun grove ondankbaarheid tegenover God, maar ook vanwege hun afkeer van de genade die Hij betoond heeft aan arme heidenen in hun ellende en zonde. Dit wordt krachtig naar voren gebracht door de apostel Paulus (1Th 2:16). Zij konden niet verdragen dat anderen, die honden uit de volken, het evangelie van de genade zouden horen. Ze waren zo trots op de wet, dat ze daardoor de genade voor zichzelf verachtten.

Lukas 16

Lk 16:1-7 | De onrechtvaardige rentmeester

1 Hij nu zei ook tot Zijn discipelen: Er was een rijk mens die een rentmeester had; en deze werd bij hem aangeklaagd, dat hij zijn bezittingen verkwistte. 2 En hij riep hem en zei tot hem: Wat is dit dat ik van u hoor? Geef rekenschap van uw rentmeesterschap, want u kunt niet langer rentmeester zijn. 3 De rentmeester nu zei bij zichzelf: Wat moet ik doen? Want mijn heer neemt het rentmeesterschap van mij af. Graven kan ik niet, voor bedelen schaam ik mij. 4 Ik weet wat ik moet doen, opdat, wanneer ik uit het rentmeesterschap ben ontzet, zij mij in hun huizen opnemen. 5 En hij riep elk van de schuldenaars van zijn heer afzonderlijk bij zich en zei tot de eerste: Hoeveel bent u mijn heer schuldig? 6 En hij zei: Honderd vat olie. Hij nu zei tot hem: Neem uw schuldbekentenis, ga vlug zitten en schrijf vijftig. 7 Daarna zei hij tot een ander: En u, hoeveel bent u schuldig? Hij nu zei: Honderd mud tarwe. Hij zei tot hem: Neem uw schuldbekentenis en schrijf tachtig.

De Heer gaat Zijn discipelen onderwijs geven over rentmeesterschap en daarmee over de plaats die ieder mens inneemt tegenover God. Het sluit aan bij wat Hij heeft laten zien over het zoonschap in het vorige hoofdstuk. Het zoonschap is een zaak die wordt genoten in het huis van de Vader op aarde. Het rentmeesterschap stelt een andere zijde voor. Een zoon is een rentmeester buiten het huis op aarde.

Dit onderwijs sluit aan op het verkwisten door de jongste zoon van de bezittingen van zijn vader. Daar hebben we de genade van God voor iemand als de jongste zoon gezien. In wat nu volgt, zien we de verantwoordelijkheid van zonen op aarde. In het vorige hoofdstuk spreekt de Heer tot de farizeeën, want Hij wil hun duidelijk maken waarom niet zij, maar de zondaars delen in de genade. Hier spreekt de Heer tot Zijn discipelen.

De rijke mens is een beeld van God. De rentmeester is een beeld van ieder van ons, want wij zijn allemaal rentmeesters. Ook zijn wij allemaal ontrouw geweest tegenover God in het beheer van wat Hij ons heeft toevertrouwd. Wat de jongste zoon heeft gedaan, hebben alle mensen in het algemeen gedaan, maar de Joden wel in het bijzonder. Zij hebben immers de hoogste voorrechten gekregen en daarmee ook een grotere verantwoordelijkheid. Aan de Joden is meer toevertrouwd dan aan alle anderen en zeer terecht worden zij aangeklaagd dat zij de goederen van hun Meester verkwisten.

Wat hebben zij gedaan met wat God hun heeft toevertrouwd? Zij hadden een licht moeten zijn op aarde, een leidsman voor blinden, een getuige van de ware God (Rm 2:17-20), maar zij hebben Hem de rug toegekeerd. Als God Zich in Christus aan hen openbaart, bevinden zij zich in die toestand. En nu staan zij op het punt God Zelf te verwerpen in de Persoon van de Messias, Zijn Zoon, de duidelijkste genadige openbaring van God. Zo hebben zij in alle opzichten de gelegenheden voorbij laten gaan en de goederen van hun Meester verkwist.

Het verkwistende gedrag van de rentmeester komt de rijke mens ter ore. Hij roept de rentmeester bij zich en vraagt hem zich te verantwoorden voor al zijn daden, waarna hij uit zijn functie zal worden gezet. De rentmeester ziet de ernst van zijn situatie in. Hij protesteert ook niet, waarmee hij erkent dat hij zijn ontslag aan zichzelf te wijten heeft.

In die gezindheid gaat hij bij zichzelf te rade. Hij vraagt zich af wat hij moet doen. Twee dingen die in een dergelijke situatie voor hem in aanmerking zouden komen, vallen allebei weg. Hij kan niet graven, dat is te zwaar voor hem. Hij is niet aan lichamelijke arbeid gewend. Hij wil ook niet bedelen, want daarvoor schaamt hij zich. Dat betekent dat hij is overgeleverd aan de genade van de mensen om zich heen.

De volgende vraag is dan hoe hij zich die tot vriend kan maken. Dan schiet hem een goed plan te binnen waardoor hij mensen voor zich kan winnen, zodat zij hem barmhartig zullen behandelen als hij op straat staat. Hij wil zich door het verrichten van daden van barmhartigheid verzekeren van voedsel en onderdak als hij niets meer heeft. Wat hij zich voorneemt, zal de laatste daad van zijn rentmeesterschap worden. Het is een wijze daad met het oog op de situatie waarin hij verkeert. Hij roept ieder van de schuldenaars van zijn heer afzonderlijk bij zich. Hij zoekt het persoonlijke contact.

Hij vraagt aan de eerste die komt, hoeveel hij zijn heer schuldig is. De man antwoordt dat hij nog honderd vat olie moet terugbetalen. De rentmeester heeft de bevoegdheid om die hoeveelheid te verlagen. Hij kent ook de middelen van de man. Omdat er haast geboden is, moet de man vlug gaan zitten en mag hij zijn schuld met vijftig procent verminderen. Er wordt hem door de rentmeester vijftig vat olie kwijtgescholden. Dat zal een enorme opluchting voor de schuldenaar hebben betekend en wat zal hij de rentmeester dankbaar zijn.

Dan mag de volgende komen. Op de vraag wat hij schuldig is, is het antwoord: honderd mud tarwe. Deze man mag van de rentmeester een korting van twintig procent op zijn schuld toepassen. Ook deze schuldenaar kent hij. Hij scheldt niet zomaar alles kwijt en ook niet bij iedereen evenveel. Hij gaat met overleg te werk.

Hij gaat met de grootste vrijgevigheid met de goederen van zijn meester om. Dat kost hem ongetwijfeld weinig of niets, maar dat is ook niet de les van de gelijkenis. De les is dat de rentmeester handelt met het oog op de toekomst om zich dan te verzekeren van onderdak en voedsel. Dat gaat de Heer Jezus uitleggen.

Lk 16:8-13 | De les

8 En de heer prees de onrechtvaardige rentmeester, omdat hij met overleg had gehandeld; want de zonen van deze eeuw zijn verstandiger ten aanzien van hun eigen geslacht dan de zonen van het licht. 9 En Ik zeg u: maakt u vrienden met de onrechtvaardige Mammon, opdat, wanneer die [u] ontvalt, men u ontvangt in de eeuwige tenten. 10 Wie trouw is in [het] minste, is ook in veel trouw; en wie in [het] minste onrechtvaardig is, is ook in veel onrechtvaardig. 11 Als u dan in de onrechtvaardige Mammon niet trouw bent geweest, wie zal u het ware toevertrouwen? 12 En als u in dat van een ander niet trouw bent geweest, wie zal u het uwe geven? 13 Geen huisknecht kan twee heren dienen, want hij zal óf de een haten en de ander liefhebben, óf zich aan de een hechten en de ander verachten. U kunt niet God dienen en Mammon.

De rentmeester heeft gebruikgemaakt van zijn recht om schuldvermindering te geven en dat gedaan met het oog op zijn toekomst. Hij heeft wel gehandeld zonder enig overleg met zijn meester. Toch prijst zijn heer hem om zijn verstand en inzicht. Door zo met de goederen van zijn heer om te gaan en daar anderen goed mee te doen, heeft hij zich van toekomstig onderdak verzekerd. Met zijn gunsten en toegeeflijkheid heeft hij deze schuldenaars voor zich gewonnen, opdat zij hem in hun huizen zullen opnemen, wanneer hij uit zijn rentmeesterschap is gezet.

Wat de ontrouwe rentmeester heeft gedaan, is het huidige bezit waarover hij het beheer had en de huidige gelegenheid gebruiken met het oog op de toekomst. Hoewel hij onrechtvaardig was, was hij wel verstandig. Het gedrag van de rentmeester is het gedrag van iemand die in de wereld leeft en door omstandigheden wijs wordt in het beheer van wat hem is toevertrouwd. Eerder is hij onrechtvaardig geweest door het bezit van zijn heer te verkwisten. Nu gaat hij er verstandig mee om.

Helaas moet de Heer zeggen dat de gelovigen, “de zonen van het licht”, in het algemeen niet zo verstandig zijn. Zij die zeker zijn van een toekomst bij de Heer, vergeten zo vaak met het oog daarop te leven. “De zonen van deze eeuw”, de ongelovigen, zijn vaak verstandiger. Zij stellen zich een doel en doen er alles voor om dat te bereiken. Ze sparen en ontzeggen zich huidige voordelen om straks te kunnen kopen wat ze willen. Ze trainen en ontzeggen zich nu allerlei pleziertjes om straks een topprestatie te kunnen leveren. Ze studeren intensief en gaan niet uit om straks een goede baan te hebben.

De Heer verbindt aan de handelwijze van de onrechtvaardige rentmeester de les voor Zijn discipelen dat zij hun geld en goederen zullen gebruiken om zich daarmee vrienden te maken met het oog op de toekomst. De Heer noemt het geld “de onrechtvaardige Mammon”. ‘Mammon’ is een Aramees woord voor ‘rijkdom, geld’, en wordt hier als persoon voorgesteld.

Geldzucht, de hunkering naar rijkdom, is “een wortel van alle kwaad” (1Tm 6:9-10). Geld wordt door de mensen van de wereld altijd begeerd en verkeerd gebruikt en ook voor veel gelovigen heeft geld een grote aantrekkingskracht. Voor discipelen van de Heer is het een middel om er vrienden mee te maken. Dat doen we door het weg te geven. Dan laten we zien dat ons hart er niet aan vastzit. We tonen dat we de betrekkelijkheid ervan inzien. Geld en bezit kunnen ons zomaar ontvallen (Sp 23:4-5) en als we sterven, kunnen we er niets van meenemen (1Tm 6:7).

Wat hier nog bovenuit gaat, is dat de manier waarop wij met ons geld omgaan, uitmaakt waar we in de eeuwigheid zullen zijn. De Heer Jezus spreekt over “de eeuwige tenten”, dat zijn de woningen in de hemel. Het gaat er niet om dat we verloren zijn als we een keer verkeerd met ons geld omgaan. Het gaat erom dat de manier waarop wij met ons geld omgaan, laat zien waar ons leven op gericht is. Het leven van de christen is gericht op de toekomst. Als iemand die belijdt een christen te zijn, leeft voor hier-en-nu en alles gebruikt voor zichzelf, geeft hij er blijk van niet wedergeboren te zijn. Ook als hij af en toe iets weggeeft, is dat alleen maar om zijn eigen geweten gerust te stellen en niet het gevolg van een denken aan de toekomst.

De Heer verbindt aan Zijn onderwijs enkele belangrijke uitgangspunten. In de eerste plaats gaat het om trouw. Onze trouw wordt getoetst in onze omgang met “[het] minste”, dat zijn de aardse dingen zoals geld en bezittingen. Als iemand daarin trouw is, zal hij ook in “veel” trouw zijn, dat zijn de vele geestelijke zegeningen die een gelovige heeft gekregen. Omgekeerd is het zo, dat wie in de aardse dingen onrechtvaardig is dat ook is in de geestelijke dingen.

Als we niet trouw zijn in het beheer van de onrechtvaardige Mammon, het geld, kan aan ons niet het “ware”, dat zijn de geestelijke rijkdommen, worden toevertrouwd. Het geld is “dat van een ander”. Alles wat we hebben gekregen, hebben we van God gekregen en daarover vraagt Hij ons verantwoording. Het is geleend goed. Als we ermee omgaan alsof het van onszelf is, gaan we er verkeerd mee om. Hoe zullen we dan krijgen wat echt van ons is, wat “het uwe” is?

Met ‘het uwe’ bedoelt de Heer de geestelijke zegeningen die God in Zijn hart heeft te geven aan hen die hun leven met alles wat daarbij hoort aan Hem geven. Ook de geestelijke zegeningen zijn van God, maar die geeft Hij ons voor altijd. Hij leent ons de geestelijke zegeningen niet, maar schenkt ze ons. Ieder mens is Gods eigendom met alles wat hij bezit. Wij krijgen ons leven en ons bezit in bruikleen. Onze omgang met het geld laat zien of wij ons dat bewust zijn.

Dan is niet de vraag wat wij aan de Heer zullen geven, maar wat wij voor onszelf mogen gebruiken, want alles is van de Heer. Wie zich dat bewust is, krijgt “het ware”, “het uwe”. In dat licht valt het belang van aardse rijkdom volledig weg. Dat kan iemand zomaar ontvallen. Voor wie zich dat realiseert, is het al weggevallen, want hij is in het bezit van zijn ware rijkdommen die hem niet kunnen ontvallen.

De Heer besluit Zijn onderwijs hierover met de waarheid dat geen huisknecht twee heren kan dienen. Het kan eenvoudig niet. Als hij het toch doet, schiet of de een of de ander erbij in. De heren zijn geen gelijke partijen, maar elkaars tegenpolen. God en de god van het geld staan tegenover elkaar. Wie meent God te kunnen dienen en tegelijk het leven van een rijke dwaas te kunnen leven (Lk 12:16-20), geeft aan God te haten en het geld lief te hebben. We haten óf God óf het geld. De Een én het ander een beetje liefhebben, kan niet.

Lk 16:14-18 | De les voor de farizeeën

14 Dit alles nu hoorden <ook> de farizeeën, die geldzuchtig waren, en zij beschimpten Hem. 15 En Hij zei tot hen: U bent het die u rechtvaardig voordoet voor de mensen, maar God kent uw harten; want wat hoog is bij mensen, is een gruwel voor God. 16 De wet en de profeten zijn tot op Johannes; sindsdien wordt het evangelie van het koninkrijk van God verkondigd en ieder dringt er met geweld binnen. 17 Nu is het gemakkelijker dat de hemel en de aarde voorbijgaan, dan dat één tittel van de wet vervalt. 18 Ieder die zijn vrouw verstoot en met een andere trouwt, pleegt overspel; en wie met een door [haar] man verstotene trouwt, pleegt overspel.

Het woord van de Heer is ook doorgedrongen tot de oren van de farizeeën en hun geweten is erdoor geprikkeld. Deze mensen zijn geldzuchtig. Als je geldzuchtig bent, voel je je niet prettig bij het onderwijs dat de Heer zojuist heeft gegeven. De geldzuchtige farizeeën hebben een heel andere kijk op geld. Zij zijn uit op veel geld en misbruiken daarvoor zelfs bepaalde inzettingen van God door die zo te verdraaien dat zij er zelf beter van worden (Mt 15:3-5). Ze eten door hun verdraaiing van Gods Woord zelfs de huizen van de weduwen op (Lk 20:47).

Hun weerstand tegen het onderwijs van de Heer uiten zij door Hem te beschimpen. Deze mensen zijn verhard door hun geldzucht en ongevoelig voor het onderwijs van de Heer. Hij legt hun hart, dat Hij kent, bloot. Hij is God. Hij doorziet hen volkomen als mensen die innerlijk geldzuchtig zijn en uiterlijk alleen in schijn rechtvaardig zijn. Alles wat ze doen, doen ze voor het oog van de mensen om aanzien bij hen te verwerven.

Maar wat bij mensen hoog in aanzien is, is een gruwel voor God. God ziet hoe deze mensen aalmoezen geven op de hoeken van de straten om daarvoor door de mensen te worden geëerd. Hij ziet ook wat ze in hun zakken achterhouden en hoe ze heimelijk hun schatten vermeerderen. Hun zucht naar de eer van mensen berooft God van de eer die Hem toekomt. Het berooft ook de mens van de plaats van zegen en stort hem integendeel in het verderf.

Met wat de Heer vervolgens over de wet zegt, geeft Hij aan hoe vals hun beschuldiging is dat Hij de wet niet serieus neemt. Hij verwijst naar de wet en de profeten als een periode die tot op Johannes heeft geduurd. Met de komst van Johannes is er een andere periode gekomen, namelijk de periode dat het koninkrijk van God wordt verkondigd. De Heer heeft het koninkrijk verkondigd als aanstaande, maar Hij is verworpen en daarmee is het koninkrijk in zijn openbare vorm uitgesteld.

Toch wordt het koninkrijk nog verkondigd en wel als een koninkrijk dat door personen kan worden binnengegaan. In plaats van een koninkrijk dat met macht wordt gevestigd, is er nu geweld voor nodig om het binnen te gaan. Om het koninkrijk van God binnen te gaan is het geweld van het geloof nodig. Iemand die er deel van wil gaan uitmaken, geeft zijn leven over aan God en stelt zich onder het gezag van een verworpen Koning.

Wie deze beslissing neemt, zal op veel tegenstand stuiten. Wie in de kracht van het geloof binnengaat, mag delen in de zegen die dat koninkrijk nu al in zich heeft voor ieder die er in is. Het is het koninkrijk van de Zoon van de liefde van de Vader (Ko 1:13), waar alles spreekt van de liefde van de Vader voor de Zoon.

Dat het koninkrijk een nieuwe orde van zaken invoert, betekent niet dat de wet geen betekenis meer heeft. Alles wat in de wet, inclusief de profeten, geschreven staat, zal tot in het kleinste detail worden vervuld. Niets ervan blijft onvervuld. Nog gemakkelijker zouden hemel en aarde voorbijgaan dan dat het kleinste onderdeel van Gods Woord zijn betekenis zou verliezen.

Om de waarheid van Zijn woorden over de wet te illustreren verwijst de Heer naar de instelling van het huwelijk en de afwijking daarvan. Hij wijst op de wet, zoals God die in diepste wezen heeft bedoeld voor Zijn koninkrijk en wijst als voorbeeld op de onverbrekelijkheid van het huwelijk.

Er is geen duidelijker voorbeeld dat de farizeeën laat zien dat zij zelf de wet manipuleren, wat tevens duidelijk maakt hoe dwaas het is om Hem ervan te beschuldigen dat Hij de wet niet serieus neemt. De Joden hadden het gemakkelijk gemaakt voor iemand die zijn vrouw wilde verstoten en vervolgens was het even gemakkelijk om met een andere te trouwen. Zij beriepen zich daarbij op Mozes die toch maar had geschreven dat je je vrouw kon verstoten, als er maar een scheidbrief aan te pas kwam. De Heer zegt daarvan dat deze mogelijkheid is gegeven met het oog op de hardheid van hun hart (Mt 19:7-8).

Hijzelf brengt Gods oorspronkelijke bedoeling van de wet naar voren en verwijst naar wat God in het begin heeft gezegd. In het licht van de ware betekenis van de wet betekent het aangaan van een tweede huwelijk dat zo iemand overspel pleegt, want het eerste huwelijk blijft voor God bestaan zolang man en vrouw leven (Rm 7:3). Een huwelijk wordt alleen door de dood ontbonden (Rm 7:2). Hetzelfde geldt voor iemand die met een door haar man verstotene trouwt. Hij mag niet met haar trouwen, want ze is getrouwd zolang haar man leeft.

Lk 16:19-21 | Een rijke en een arme op aarde

19 Nu was er een rijk mens, en hij ging gekleed in purper en fijn linnen en vierde elke dag schitterend feest. 20 Nu lag er ook een arme, genaamd Lazarus, aan zijn voorpoort, vol zweren, 21 begerig zich te verzadigen met wat van de tafel van de rijke viel; maar zelfs de honden kwamen zijn zweren likken.

De Heer licht in deze geschiedenis een tipje van de sluier op die over het hiernamaals ligt. Het is geen gelijkenis. In geen enkele gelijkenis noemt Hij namen van personen. Dat doet Hij hier wel. Hij noemt de naam van Lazarus en ook die van Abraham, die voor Hem een levende is (Lk 20:37-38). Hij spreekt in alwetendheid over een situatie die Hij kent.

Eerst stelt Hij de situatie op aarde voor. Er was een rijk mens. Deze had het heel goed en daar genoot hij ook uitbundig van. Zijn kleding zag er schitterend uit, als van een vorst. Zo gedroeg hij zich ook. Voor deze mens was het leven op aarde één groot feest dat hij elke dag opnieuw met volle teugen genoot. Hij had alles wat je met geld kunt kopen.

De naam van de man wordt niet vermeld. Hij heeft niet goed gedaan met zijn geld, wat de onrechtvaardige rentmeester in het vorige gedeelte wel gedaan heeft, maar alles voor zichzelf gebruikt. Daarmee heeft hij voor zichzelf de toegang tot ‘de eeuwige tenten’ afgesloten. Niet dat iemand de hemel kan kopen, maar hij kan door zijn omgang met zijn aardse bezittingen wel laten zien waarvoor hij leeft. Het is geen kwestie van een goddeloos, liederlijk leven, maar een kwestie van de gerichtheid van het leven. Er is geen enkele aanwijzing dat hij op God gericht was, want hij had geen oog voor zijn arme naaste die aan zijn voorpoort lag. Hij had zijn naaste niet lief als zichzelf.

Het contrast met de arme die aan zijn voorpoort lag, Lazarus, was groot. Deze man zag er afzichtelijk uit. Hij had niets om te eten en geen medicijnen voor zijn zweren. Hij wierp begerige blikken naar de rijkdom van de tafel van de rijke. Als hij maar zou mogen hebben wat van de tafel op de grond viel, dan zou hij zich vol kunnen eten. Nee, de honden waren beter af dan hij. Zij konden zich verzadigen met wat van de tafel van de rijke viel (Mt 15:27). De honden kwamen wel zijn zweren likken en bezorgden hem daarmee enigszins verlichting van de pijn ervan.

De rijke bezat alles, behalve God. De arme Lazarus bezat niets, behalve God. Dat blijkt uit de betekenis van zijn naam. Lazarus – de Griekse verbastering van de Hebreeuwse naam ‘Eleazar’ – betekent ‘God is mijn hulp’. Verder is er niets waaruit blijkt dat hij in verbinding met God stond. Zijn hele positie op aarde lijkt dat tegen te spreken. Het lijkt eerder andersom. In Israël was de positie op aarde het bewijs van Gods gunst of van Gods misnoegen. De rijke moest wel bijzonder in Gods gunst staan en Lazarus moest zich wel bijzonder Gods misnoegen op de hals hebben gehaald. De Heer Jezus laat zien dat de dingen niet zo liggen, maar dat het gaat om de eeuwige tenten.

Lk 16:22-26 | De omgekeerde rollen na de dood

22 Het gebeurde nu dat de arme stierf en door de engelen werd gedragen in de schoot van Abraham. 23 De rijke nu stierf ook en werd begraven. En toen hij in de hades zijn ogen opsloeg, terwijl hij in pijnen verkeerde, zag hij Abraham uit de verte, en Lazarus in zijn schoot. 24 En hij riep de woorden: Vader Abraham, erbarm u over mij en zend Lazarus om de top van zijn vinger in water te dopen en mijn tong te verkoelen, want ik lijd smart in deze vlam. 25 Abraham echter zei: Kind, bedenk dat u het goede hebt ontvangen in uw leven, en Lazarus evenzo het kwade; en nu wordt hij hier vertroost, maar u lijdt smart. 26 En bij dat alles is er tussen ons en u een grote kloof gevestigd, zodat zij die van hier naar u willen overgaan, niet kunnen, en zij vandaar niet naar ons kunnen overkomen.

Het leven op aarde, hoe schitterend ook, is eindig. Het ogenblik van de dood komt onherroepelijk. Dan blijkt dat het contrast tussen de arme en de rijke enorm veel groter is dan het op aarde was. De arme sterft. Voor hem betekent dit een overgang van ellende op aarde naar een heerlijke plaats. De engelen nemen hem op en dragen hem in de schoot van Abraham (Hb 1:14), een plaats van louter zegen en vreugde en genot. Dit moet de farizeeën zeer opmerkelijk in de oren hebben geklonken.

De rijke sterft ook. Dan openbaart zich het enorme contrast. Hij sterft en wordt begraven. Van engelen is geen sprake en nog minder van de schoot van Abraham, de plaats die iedere Jood begeerde. Zodra hij zijn ogen op aarde heeft gesloten, slaat hij ze op in de hades en ervaart terstond de pijnen van die plaats. Behalve dat, ziet hij “uit de verte”, dat wil zeggen vanuit de plaats waar hij is, Abraham, en Lazarus in zijn schoot. Het is een van de kwellingen van de hel om vanuit die plaats, die ver van de zegen verwijderd is, de plaats van zegen te zien en eraan te denken dat men daar had kunnen zijn en zich tevens bewust te zijn er nooit te kunnen komen. Dat is de worm die niet sterft, de eeuwige wroeging.

De rijke is zich volledig bewust van zijn situatie van pijn. Hij denkt niet aan zijn zonden, maar aan zijn ellende. Hij vraagt ook niet om eruit te worden bevrijd. In de hel verandert iemand niet van gezindheid. Wie op aarde niet naar God verlangde en Hem niet liefhad, verlangt ook in de hel niet naar God en heeft Hem ook daar niet lief. Er is niemand in de hel die God smeekt om eruit verlost te worden. Het enige wat de rijke man zoekt, is een beetje verkoeling voor zijn tong waardoor de pijnen enigszins verzacht zouden kunnen worden.

Hij vraagt Abraham Lazarus naar hem toe te zenden met wat water aan de top van zijn vinger. Op aarde heeft hij niet naar Lazarus omgezien. Hij zou er niet aan hebben gedacht een gunst van iemand als Lazarus te vragen. De gedachte alleen al zou hij walgelijk hebben gevonden. Nu smeekt hij om een gunst van Lazarus! Egoïsme brengt een mens tot daden waaraan hij in andere omstandigheden niet zou hebben gedacht. In het hiernamaals wordt de aardse werkelijkheid in haar ware licht gezien.

Abraham antwoordt de rijke dat zijn verzoek niet wordt ingewilligd. De hel is de plaats van begeerten en verlangens van mensen naar het minste wat ze op aarde hadden, maar die nooit vervuld zullen worden. Uit het antwoord blijkt dat de rollen, vergeleken met de situatie op aarde, volledig omgedraaid zijn. Abraham noemt hem “kind” en herinnert hem hiermee aan het voorrecht dat hij op aarde had om tot het uitverkoren volk van God te behoren.

Abraham herinnert hem aan zijn leven, hoe hij daarin het goede had ontvangen. De rijke, die nu de arme is, ziet zijn rijk gevulde tafels en zijn leven van feesten weer voor zich. Abraham herinnert hem ook aan Lazarus die daar het kwade heeft ontvangen. De man ziet ook Lazarus weer aan zijn voorpoort liggen met honden om zich heen die zijn zweren likken. Hij heeft niet naar hem omgezien. Alles wat de rijke aan Lazarus heeft onthouden, ontvangt Lazarus nu. En alles waar de rijke in zijn egoïsme geen oog en geen hart voor had, krijgt hij nu.

We moeten trouwens niet denken dat de rijke de pijnen krijgt als straf voor zijn rijkdom. Hij komt niet in de plaats van pijn vanwege zijn rijkdom, maar vanwege zijn egoïsme, voor het alleen voor zichzelf leven. Hij is een rentmeester geweest die de goederen van zijn Heer heeft verkwist en zich niet druk maakte om ‘de eeuwige tenten’. Hij is nooit met zijn zonden tot God gegaan, hij heeft zijn egoïsme nooit beleden. Hij heeft nooit erkend dat hij alle rijkdom die hij in zijn leven “ontvangen” heeft – zo zegt Abraham het –, van God heeft gekregen. Alles was van en voor hemzelf. Alle anderen, zoals Lazarus, konden toekijken, maar ze kregen er niets van.

Zoals de rijke de straf niet krijgt alleen omdat hij rijk is geweest, zo krijgt ook Lazarus de troost in het hiernamaals niet alleen omdat hij op aarde arm en verstoten was. Zoals gezegd, betekent Lazarus ‘God is mijn hulp’. Hij heeft in zijn leven op aarde de betekenis van zijn naam laten zien. Lazarus is niet in opstand gekomen tegen God vanwege zijn lot. Dat had gemakkelijk gekund, maar hij is op God blijven rekenen. Hij had op aarde niets anders dan God en hij heeft in de heerlijkheid ook niets anders.

Abraham spreekt over troost voor Lazarus, niet over zegen, hoewel het daar een en al zegen is. Troost is een voorziening voor iemand die veel heeft geleden en daarin nu verlichting en uitkomst krijgt. Het lijden is voor Lazarus voorbij en hij geniet nu van het tegenovergestelde. Het is trouwens, door wat zowel de rijke als Lazarus bewust ervaart, duidelijk dat de leer van de zielenslaap een dwaalleer is.

Abraham wijst er verder op dat het in het hiernamaals onmogelijk is om van plaats te veranderen. Hij spreekt over een grote kloof tussen de plaats van pijn en de plaats van troost en zegen. De leer van het vagevuur – een tussentoestand van reiniging in het hiernamaals, waarna iemand alsnog de hemel binnengaat – is een grove misleiding. Het vagevuur is een rooms-katholiek, duivels verzinsel. Het is onmogelijk een verandering aan te brengen in de plaats die iemand na zijn dood inneemt (Pr 11:3).

Lk 16:27-31 | Bekering alleen door het Woord van God

27 Hij echter zei: Ik bid u dan, vader, dat u hem zendt naar het huis van mijn vader, want ik heb vijf broers, 28 opdat hij ernstig tot hen kan getuigen, zodat ook zij niet komen in deze plaats van pijn. 29 Abraham echter zei: Zij hebben Mozes en de profeten; laten zij naar hen luisteren. 30 Hij echter zei: Nee, vader Abraham, maar als iemand van [de] doden naar hen toe gaat, zullen zij zich bekeren. 31 Hij echter zei tot hem: Als zij naar Mozes en de profeten niet luisteren, zullen zij, ook al stond iemand uit [de] doden op, zich niet laten overtuigen.

Dan horen we iets van de man wat hij op aarde nooit heeft laten zien: zorg voor anderen. Als Lazarus dan niet naar hem kan komen, laat hem dan toch naar zijn familie mogen gaan om hen te waarschuwen. Lazarus moet ernstig tot zijn broers getuigen, zodat ze aan het vreselijke dat zijn deel is, zullen ontkomen. Ook op dit verzoek kan niet worden ingegaan. De hel is de plaats van de onverhoorde gebeden. Er wordt veel gesmeekt in de hel, maar nooit zal er vanuit de hel iets komen dat zegen voor de aarde betekent. De tijd om te smeken is dan voorbij, het is te laat. Smeken hoort bij het leven op aarde, niet bij de hel.

Abraham verwijst naar Mozes en de profeten. Zijn broers zijn niet zonder getuigen. Ze kunnen Gods Woord lezen, zoals hij dat in zijn leven op aarde ook zou hebben gekund. Terwijl de Heer de woorden van Abraham vanuit het hiernamaals aanhaalt, staan de farizeeën erbij die met de wet schermen en er niet naar luisteren. Het is een aanwijzing voor hen om echt te gaan luisteren naar Mozes en de profeten, want dan zullen ze aan die vreselijke plaats ontkomen.

De man denkt dat hij het beter weet en wil Abraham overtuigen dat zij zich toch wel zullen bekeren als iemand van de doden tot hen gaat. Abraham herhaalt dat het enige wat iemand van zijn zonden kan overtuigen het Woord van God is. Het grootste wonder brengt iemand niet tot bekering.

Korte tijd nadat de Heer dit verhaal vertelt, staat een man die ook Lazarus heet inderdaad uit de doden op als Hij hem roept. Veel broers van de rijke man zijn gekomen om hem die opgewekt is, te zien (Jh 12:9). Met welk resultaat? Dat zij tot geloof komen? Nee. Integendeel, in plaats van zich te bekeren, beraadslagen in elk geval de oversten, ja, zelfs de overpriesters, dat zij ook de opgestane Lazarus moeten doden evenals Hem Die door de kracht van Zijn opstanding hun dodelijke haat tegen Zich heeft opgewekt (Jh 12:10-11). Er is geen sprake van dat ze zich laten overtuigen en naar Mozes en de profeten gaan luisteren.

Zo gaat het ook als de Heer gestorven en opgestaan is. Dan kopen ze de soldaten om die bij het graf op wacht hebben gestaan. Die soldaten moeten de leugen over Zijn opstanding verspreiden dat Hij niet is opgestaan, maar dat Zijn discipelen Zijn lichaam hebben gestolen (Mt 28:11-15). Het enige licht voor een onwetende, het enige getuigenis dat aan de dode zondaar eeuwig leven brengt, is het Woord van God als het in geloof wordt aangenomen.

Lukas 17

Lk 17:1-4 | Aanleidingen tot vallen

1 Hij nu zei tot Zijn discipelen: Het is onmogelijk dat er geen aanleidingen tot vallen komen; wee echter hem door wie zij komen. 2 Het zou hem meer baten als een molensteen om zijn hals gedaan en hij in de zee geworpen was, dan dat hij een van deze kleinen een aanleiding tot vallen zou zijn. 3 Past op uzelf. Als uw broeder zondigt, bestraf hem; en als hij berouw heeft, vergeef hem. 4 En als hij zevenmaal per dag tegen u zondigt en zevenmaal tot u terugkeert en zegt: Ik heb berouw, zult u hem vergeven.

De Heer waarschuwt Zijn discipelen voor komende aanleidingen tot vallen. Hij zegt dat met het oog op de farizeeën die zich nog steeds onder Zijn gehoor bevinden. Dat zijn de mensen die niet luisteren naar Mozes en de profeten, maar naar hun eigen uitleggingen daarvan. Ze doen echter wel een beroep op Mozes en de profeten en dat maakt hen zo gevaarlijk. Daarom waarschuwt de Heer Zijn discipelen voor hen als mensen die aanleidingen tot vallen veroorzaken.

Hij voorzegt hen dat er niet te ontkomen zal zijn aan situaties waarin ze te maken zullen krijgen met grote verleidingen en misleidingen die hun geloof in Hem op de proef zullen stellen. Als hun geloofsoog niet voortdurend op Hem gericht is, zullen ze tot een val komen en zulke misleiders achternagaan.

De Heer spreekt Zijn discipelen aan in hun verantwoordelijkheid. De woorden “wee hem door wie zij komen”, zijn vooral gericht tot de godsdienstige leiders, die zullen proberen de discipelen te verhinderen om een verworpen Heer te volgen in Zijn koninkrijk. Hij velt een scherp oordeel over mensen die de schijn hebben God te dienen, maar die misleiders zijn van hen die Hem in eenvoudig geloof willen volgen.

De Heer denkt niet alleen aan de godsdienstige leiders. Hij waarschuwt de discipelen ook dat ze op zichzelf moeten passen. Een discipel is ook tot verkeerde dingen in staat en kan een struikelblok worden voor een ander. Het is geen excuus als we zeggen dat die ander zwak is als hij struikelt door ons gedrag. Juist omdat die ander zwak is, moet dat een reden zijn om hem te helpen en ervoor te waken dat we hem niet tot zonde brengen.

Het struikelblok waarop de Heer hier wijst, is het ontbreken van de bereidheid om naar een broeder te gaan die zondigt. Als we niet naar hem toe gaan, wordt de zondigende broeder aangemoedigd te denken dat de zonde er niet toe doet, en waar zal hij dan toe vervallen?

Een volgend struikelblok is dat we een broeder die tegen ons gezondigd heeft, niet vergeven. Als wij de zonde die is begaan, breed aan anderen uitmeten, zal dat een struikelblok of blokkade voor vergeving en herstel zijn. Wij moeten niet aan anderen gaan vertellen wat er is gebeurd, maar de broeder in liefde gaan bestraffen. Echte broederliefde gaat de ander van zijn zonde overtuigen, want door zijn zonde is de broeder niet in gemeenschap met God, maar in de macht van de satan.

Als er berouw is, moet hij zijn broeder vergeven. Hij moet hem laten weten dat het tussen hem en God en tussen elkaar weer goed is door zijn belijdenis (1Jh 1:9) en hem dat laten merken door weer broederlijke omgang met hem te hebben (vgl. 2Ko 2:8). Verkoelde verhoudingen door een begane, maar ook beleden zonde blokkeren echte vergeving.

Nog een struikelblok is een grens aan de vergeving te stellen. Daarop wijst de Heer als Hij spreekt over “zevenmaal” zondigen. Het aantal, zevenmaal, duidt aan dat de ander volkomen fout is. Dat alles op één dag gebeurt, maakt de beproeving nog groter. Menselijk geredeneerd is het wel duidelijk dat het een hopeloos geval is. Vergeving lijkt geen enkele zin te hebben.

Laten we er dan aan denken dat God in Zijn onvermoeibare genade zo met ons handelt. Als het niet zo was, zou het helemaal hopeloos zijn voor ons, niet alleen toen we nog in onze zonden waren, maar ook nu als gelovigen. Zoals God met ons heeft gehandeld en handelt, moeten wij ook met onze broeder handelen.

Lk 17:5-10 | Nutteloze slaven

5 En de apostelen zeiden tot de Heer: Geef ons meer geloof. 6 De Heer echter zei: Als u een geloof hebt als een mosterdzaad, zou u tot <deze> moerbeiboom zeggen: Word ontworteld en in de zee geplant; en hij zou u gehoorzamen. 7 En wie van u, die een slaaf heeft die ploegt of [het vee] hoedt, zal bij zijn thuiskomst van het veld tot hem zeggen: Kom terstond hier en lig aan? 8 Maar zal hij niet tot hem zeggen: Maak mijn maaltijd klaar, en omgord je en bedien mij, totdat ik heb gegeten en gedronken; en daarna kun jij eten en drinken? 9 Dankt hij soms de slaaf, omdat hij heeft gedaan wat was bevolen? <Ik meen van niet.> 10 Zo ook u, wanneer u alles hebt gedaan wat u is bevolen, zegt dan: Wij zijn nutteloze slaven; wat wij behoorden te doen, hebben wij gedaan.

Op wat de Heer heeft gezegd over het vergeven telkens als er gezondigd is en daarover telkens berouw wordt uitgesproken, volgt de vraag van de apostelen om meer geloof. Ze voelen dat ze, om zo te handelen, veel geloof nodig hebben.

Lukas verandert hier de aanspreekvorm van discipelen in “apostelen”. Zij zijn de geestelijke leiders in het koninkrijk, de voorgangers. Zij moeten in deze dingen het voorbeeld geven. Juist op deze plaats van verantwoordelijkheid is het belangrijk nederig te zijn, de minste te zijn, de dienaar van allen te zijn. Het kan ook te maken hebben met de speciale bevoegdheid die de apostelen van de Heer hebben gekregen om zonden te vergeven (Jh 20:23). Dat heeft niets te maken met vergeving van zonden voor de eeuwigheid. Die vergeving kan alleen God geven op grond van het werk van de Heer Jezus op het kruis en het geloof daarin.

Voor de aarde is er wel een vergeving die mensen aan anderen kunnen geven. In de eerste plaats als het een zonde is tegen iemand persoonlijk, zoals hiervoor door de Heer is voorgesteld. In de tweede plaats meer algemeen als het gaat om zonden die niet tegen iemand persoonlijk zijn gedaan of om zonden die niet meer aan de persoon tegen wie ze gedaan zijn, beleden kunnen worden. Dan kan iemand de last van zijn geweten kwijt bij een gelovige die met de Heer leeft. Die gelovige kan hem op grond van Gods Woord verzekeren dat God zonden vergeeft als er berouw is.

De Heer laat zien dat het niet om de hoeveelheid geloof gaat, maar of het levend geloof is. Een mosterdzaadje is klein, maar het leeft. Als er levend geloof is, is dat in staat tot bovennatuurlijke dingen. De Heer zegt niet dat wij door geloof een moerbeiboom moeten ontwortelen om die vervolgens in de zee te planten. Wat Hij ons wil leren, is dat wij alleen door geloof verlost kunnen worden van ons eigen ‘ik’. Dat eigen ‘ik’ zit met zijn wortels diep in onze ziel vast. Die boom moet eruit. Dat kan alleen door geloof dat zich op Christus richt, waardoor Hij steeds groter wordt en wij steeds kleiner gaan denken over onszelf (vgl. Jh 3:30).

Dan waarschuwt de Heer voor een ander gevaar en dat is dat er een beroemen zou zijn op de daden die wij in het geloof hebben verricht. Als wij in geloof ons eigen ‘ik’ niet laten werken en als wij geloofsdaden hebben verricht, dan is dat iets waarop we ons zouden kunnen beroemen. Met het oog daarop houdt de Heer ons voor dat we slechts slaven zijn die bezig zijn met de opdracht die ons is gegeven. Als we iets in geloof hebben mogen doen, moeten we niet menen dat we God tot onze Dienaar hebben gemaakt Die ons vanwege ons werk direct zal laten aanliggen om van onze prestaties na te genieten.

De slaaf moet zijn plaats kennen. Hij staat zijn meester volledig en voortdurend ter beschikking. Als hij buiten klaar is met het werk voor zijn meester, moet hij binnen verdergaan om zijn meester te dienen. De dienst aan de meester staat voorop en vraagt alles. Pas als aan de wensen van de meester tot diens tevredenheid is voldaan, kan de slaaf gaan eten en drinken. Dat is niet hard, dat is normaal. Er is geen dankbetuiging jegens de slaaf. Hij heeft toch niet meer gegaan dan hem was opgedragen? Daar krijgt hij geen bedankje voor.

De genade verzwakt in geen enkel opzicht onze verplichtingen. Zeker mogen we weten dat de Heer al het goede dat we voor Hem hebben gedaan, zal belonen. Maar is Hij daartoe verplicht? En daar gaat het hier om. Wij hebben als slaven van de Heer nergens recht op. Is het niet al een enorm voorrecht zo’n Heer te mogen dienen Die ons met al de liefde van Zijn hart uit de macht van de duisternis en de zonde heeft bevrijd ten koste van Zijn eigen leven? Wat zou het een aanmatiging zijn te veronderstellen dat Hij ons zou moeten belonen voor wat we voor Hem doen. Wij zijn ons leven aan Hem schuldig.

Als we hebben gedaan wat we moesten doen, beseffen we ook dat er veel was dat niet was zoals het had moeten zijn. Het moet niet moeilijk zijn om in eerlijkheid te zeggen dat we “nutteloze slaven” zijn. De Heer dankt de voortgang van Zijn werk niet aan ons. Hij bewerkt het door ons als Zijn slaven. Vaak zijn we onwillig of ook onkundig. Dat Hij met ons verdergaat, is een even groot bewijs van genade als dat Hij ooit met ons begonnen is. Hij wist waaraan Hij begon toen Hij ons redde en toch deed Hij het. Dat maakt Hem zo groot. Daarvoor is Hij alle aanbidding waard. Dat komt in de volgende geschiedenis tot uiting.

Lk 17:11-19 | Reiniging van tien melaatsen

11 En het gebeurde toen Hij naar Jeruzalem reisde, dat Hij midden door Samaria en Galiléa ging. 12 En toen Hij in een dorp kwam, ontmoetten <Hem> tien melaatse mannen, die op een afstand bleven staan; 13 en zij verhieven hun stem en zeiden: Jezus, Meester, erbarm U over ons! 14 En toen Hij hen zag, zei Hij tot hen: Gaat heen, toont u aan de priesters. En het gebeurde terwijl zij heengingen, dat zij werden gereinigd. 15 Een van hen nu, toen hij zag dat hij gezond was geworden, keerde terug, terwijl hij met luider stem God verheerlijkte. 16 En hij viel op [zijn] gezicht aan Zijn voeten en dankte Hem; en deze was een Samaritaan. 17 Jezus nu antwoordde en zei: Zijn niet de tien gereinigd? Waar zijn echter de negen? 18 Zijn er niet gevonden die terugkeerden om God heerlijkheid te geven dan deze vreemdeling? 19 En Hij zei tot hem: Sta op en ga heen; uw geloof heeft u behouden.

Lukas herinnert ons er weer aan dat de Heer op weg is naar Jeruzalem om daar te sterven. Zijn route is bepaald. Op die route liggen Samaria en Galiléa. De discipelen worden niet genoemd. In de geschiedenis met de tien melaatse mannen gaat het er om hoe iemand een aanbiddende discipel wordt.

Als de Heer in een dorp komt, komt Hij tien melaatse mannen tegen. Deze mannen blijven, in overeenstemming met de wet op de melaatsheid, op een afstand staan (Lv 13:45-46). Maar in plaats van te roepen ‘onrein, onrein’ roepen ze tot de Heer dat Hij Zich over hen erbarmt. Ze roepen meer in hun nood dan in geloof. Toch is dat genoeg om Zijn aandacht op zich te vestigen.

En Hij hoort hen niet alleen, Hij ziet hen ook. Hij ziet hoe ellendig zij eraan toe zijn. Hij spreekt geen woord van genezing, zoals bij een eerder geval van genezing en raakt hen ook niet aan (Lk 5:13). Hij geeft hun de opdracht naar de priesters te gaan en zich aan hen te tonen. Hij zendt hen tot de priesters die Hem binnenkort zullen veroordelen als tot de dood schuldig (Mt 26:66; Mk 14:64). Zijn opdracht betekent zoveel als ‘u bent genezen’. Het zou nutteloos zijn geweest hen door de priester onrein te laten verklaren. Dat wisten ze.

Ze nemen het woord van de Heer aan en gaan in die overtuiging weg en worden onderweg genezen. De Heer stelt met Zijn opdracht het geloof van deze mannen op de proef, terwijl Hij tevens de voorschriften van de wet handhaaft voor hen die onder de wet zijn. De wet eist dat iemand die genezen is van de plaag van melaatsheid, zonder te zeggen hoe die genezing tot stand kon komen, zich aan de priester zal vertonen om gereinigd te worden. Dit staat zorgvuldig tot in bijzonderheden beschreven in Leviticus 14.

Het is een belangrijk voorschrift dat deze melaatsen moeten opvolgen, want zo wordt het tot een getuigenis van de kracht van God die nu op aarde werkt. Want natuurlijk zal de vraag rijzen: Hoe zijn deze melaatsen genezen? Dit zal in dit geval meteen de aandacht richten op het feit dat de Christus van God aanwezig is en dat Hij werkelijk de kracht van God in genade openbaart.

Zij moeten eerst op weg gaan. Ze zien niets aan hun lichaam op het moment dat hun gezegd wordt dat zij moeten heengaan, maar als ze heengaan, gebeurt het dat zij gereinigd worden. Als een van de tien, een Samaritaan, ziet dat hij gezond is geworden, loopt hij niet door naar de priesters. Hij keert terug naar de Heer, want in Hem heeft hij God gevonden. Hij erkent dat Christus de bron van Gods zegen is.

De Samaritaan is buiten het Jodendom en daarom niet verstrikt in de tradities waarmee de farizeeën het volk gevangenhouden. Hij is daarom vrij om naar de Heer terug te gaan. De andere negen zouden kunnen zeggen dat hij aanmatigend en ongehoorzaam is en dat zij dat niet zijn. Zij handelen immers naar het woord van de Heer en hij niet. Hij heeft hun duidelijk gezegd dat zij moesten heengaan en zich aan de priesters vertonen. Hij is echter de enige die begrijpt dat de Heer Jezus God is. Daarom gaat hij terug om zich aan Hem te tonen, zich voor Hem neer te werpen aan Zijn voeten en Hem te danken. Hij hoeft nu niet meer op een afstand te blijven staan.

De Heer ziet de ene en vraagt naar de negen anderen. Hij heeft hen alle tien gereinigd van hun melaatsheid, maar de negen hebben slechts van Zijn macht geprofiteerd en zijn er tevreden mee om Joden te blijven. Ze verlaten de oude schaapskooi niet, maar blijven opgesloten in het wettische systeem. Noch in Hem, noch in de macht van God hebben ze iets aantrekkelijks gezien. Na het voordeel ervan te hebben ervaren gaan ze op de oude voet verder. Er is in hen geen dank aan Hem.

De Heer vraagt waar ze zijn, een vraag die vandaag nog gesteld moet worden. Waar komen christenen nog samen met als doel Hem en God te aanbidden voor het grote werk dat Hij aan het kruis tot hun reiniging heeft volbracht?

Hij benadrukt het verschil tussen de negen en de ene door ernaar te vragen, of meer door op te merken, dat slechts deze ene vreemdeling God heerlijkheid geeft. Hij geeft hiermee uiting aan Zijn teleurstelling dat de negen Joden, de leden van Zijn volk, niet tot God zijn gegaan. Tegelijk benadrukt Hij de dankbaarheid van hem die buiten het volk van God staat, maar er nu in werkelijkheid toe is gaan behoren.

De Heer heeft nog een extra zegen voor de Samaritaan, want alleen hij ontvangt van Hem het woord van behoudenis, terwijl de negen slechts de rein-verklaring aangaande hun melaatsheid hebben ontvangen. Hij zegt geen woord meer over het zich aan de priester vertonen. De Samaritaan heeft God gevonden. Hij heeft in de genezing van zijn melaatsheid de genadige kracht van God ondervonden, een kracht die hij in Christus heeft erkend en waarom hij aan Hem heerlijkheid heeft gegeven.

Lk 17:20-21 | Het koninkrijk van God is in Christus

20 Toen Hem nu gevraagd werd door de farizeeën: Wanneer komt het koninkrijk van God? antwoordde Hij hun en zei: Het koninkrijk van God komt niet op waarneembare wijze; 21 en men zal ook niet zeggen: Zie, hier, of: daar. Want zie, het koninkrijk van God is midden onder u.

De farizeeën hebben een vraag. Ze willen weten wanneer het koninkrijk van God komt. Zij zijn er klaar voor, menen ze. De vraag is alleen wanneer het koninkrijk klaar zal zijn voor hen, menen ze. Het is een vraag van blind ongeloof. Het is als met het vragen naar een teken. Ze hebben geen ogen om te zien, want ze zijn blind, en omdat ze blind zijn, zien ze het koninkrijk van God niet, want het “komt niet op waarneembare wijze”. Hiermee bedoelt de Heer dat het niet in uiterlijke macht en heerlijkheid komt.

Toch heeft Hij een overvloed aan bewijzen geleverd dat het koninkrijk van God onder hen aanwezig is en wel in Zijn Persoon. Zij herkennen Gods Koning echter niet in Hem, hoewel Hij de ware kracht van het koninkrijk heeft geopenbaard in de vele overwinningen over de satan en over alle gevolgen van de zonde in deze wereld. De ware kracht van het koninkrijk is geopenbaard in de afhankelijke en gehoorzame Mens, in de nooit falende kracht van God die door Hem werkt.

Voor dit alles zijn zij blind. Zij hebben er geen waardering voor omdat zij God niet waarderen. Ze verlangen als volk naar wat hen zou verhogen en de vijanden zou verdelgen, maar ze verlangen niet naar wat God verheerlijkt en de mens vernedert. Daarom laat de Heer hun in Zijn antwoord zien, dat het van de tijd van Zijn verwerping af tot Hij terugkomt in heerlijkheid, niet een kwestie is van “zie, hier, of: daar”, maar van geloof om de heerlijkheid van Zijn Persoon te erkennen en om in te zien dat de kracht die in Hem werkzaam is, de kracht van God is.

Het koninkrijk van God is in hun midden en zij zien het niet omdat zij Hem niet zien. Zij denken gering over de Heer Jezus. Dit is de ondergang voor iedereen die het getuigenis hoort, maar weigert het aan te nemen.

Lukas spreekt over het koninkrijk van God, niet over het koninkrijk der hemelen. Alleen Mattheüs spreekt over het koninkrijk der hemelen en hij zegt nergens, zolang de Heer op aarde was, dat het koninkrijk der hemelen gekomen was. Hij zegt wel, in overeenstemming met wat Lukas hier zegt, dat de Heer heeft gezegd: “Als Ik echter door [de] Geest van God de demonen uitdrijf, dan is het koninkrijk van God tot u gekomen” (Mt 12:28).

Het koninkrijk van God was er toen Christus op aarde was. Dat bewees Hij door de kracht van de Geest te openbaren in talloze overwinningen op de satan. Het koninkrijk der hemelen is pas gekomen, nadat Hij naar de hemel is gegaan en vanuit de hemel zijn verborgen regering over de aarde is begonnen. Wanneer Hij terugkomt in heerlijkheid, zal Hij die regering in openbare vorm uitoefenen en zal er geen verschil zijn tussen het koninkrijk van God en het koninkrijk der hemelen. Dan zal het koninkrijk in kracht en heerlijkheid gekomen en gevestigd zijn.

Lk 17:22-25 | De dag van de Zoon des mensen

22 Hij nu zei tot de discipelen: Er zullen dagen komen, dat u zult begeren een van de dagen van de Zoon des mensen te zien, en u zult die niet zien. 23 En men zal tot u zeggen: Zie, hier, <of:> Zie, daar. Gaat er niet heen en volgt niet. 24 Want zoals de bliksem bliksemt, die van het [ene einde] onder de hemel tot het [andere einde] onder [de] hemel weerlicht, zo zal de Zoon des mensen zijn <in Zijn dag>. 25 Eerst echter moet Hij veel lijden en verworpen worden door dit geslacht.

De Heer richt het woord tot Zijn discipelen. Voor de farizeeën heeft Hij geen nadere mededelingen over het koninkrijk. Voor Zijn discipelen heeft Hij wel nader onderwijs over het koninkrijk van God in zijn toekomstige vorm en meer nog over de dagen die vlak daaraan voorafgaan. Dat zullen dagen zijn waarin ze zullen terugverlangen naar een van die dagen die zij genoten hebben in de tijd van de aanwezigheid van de Heer op aarde.

Tot Zijn discipelen kan Hij vrijuit spreken over de toekomstige vorm van het koninkrijk, dat is de vorm waartoe het denken van de farizeeën zich beperkte. De discipelen hadden de Heer door het geloof aangenomen, en hoe weinig inzicht zij ook mochten hebben, zij begrepen dat het koninkrijk van God midden onder hen was. Daarom kan Hij hun Goddelijk licht geven over de toekomst, wanneer Hij het koninkrijk zichtbaar zal oprichten.

Hij waarschuwt hen om zich niet te laten misleiden. Vlak voor Zijn komst zullen er veel valse christussen zijn die zich als de beloofde Messias presenteren. Hij wijst erop dat men zal zeggen: “Zie, hier, <of:> Zie, daar.” Tegen de farizeeën heeft Hij zojuist gezegd dat dit niet gezegd zal worden (vers 21) omdat Hij, Gods Koning, in levenden lijve voor hen stond.

De Heer geeft Zijn discipelen inzicht in de wijze waarop Hij komt. Ze hoeven niet naar allerlei misleidende stemmen te luisteren, want als Hij komt, zal het onmiskenbaar duidelijk zijn dat Hij het is. Ze hoeven niet te denken dat ze naar Hem moeten zoeken, alsof Hij ergens op een verborgen plaats zal zijn. Hij komt zoals de bliksem bliksemt over de hele aarde. Elk oog zal Hem zien (Op 1:7). Niemand zal het aan een ander hoeven te vertellen dat Hij er is. Zijn heerlijkheid en majesteit zullen dan voor iedereen waarneembaar zijn, terwijl Zijn heerlijkheid nu alleen te zien is door het geloof (Jh 1:14). Dan is het “Zijn dag”.

Voordat het zover is, moet Hij eerst veel lijden en verworpen worden door dit geslacht. Hun slechtheid en opstand tegen God moeten hun toppunt bereiken. Daarna komt het oordeel.

Lk 17:26-33 | De dagen van Noach en van Lot

26 En zoals het is gebeurd in de dagen van Noach, zo zal het ook zijn in de dagen van de Zoon des mensen: 27 zij aten, zij dronken, zij trouwden, zij huwelijkten uit, tot op de dag dat Noach in de ark ging en de zondvloed kwam en hen allen verdelgde. 28 Evenzo, zoals het gebeurde in de dagen van Lot: zij aten, zij dronken, zij kochten, zij verkochten, zij plantten, zij bouwden; 29 op de dag echter dat Lot uit Sodom ging, regende het vuur en zwavel van [de] hemel en verdelgde hen allen. 30 Op dezelfde wijze zal het zijn op de dag dat de Zoon des mensen wordt geopenbaard. 31 Wie op die dag op het dak zal zijn en zijn huisraad in huis, laat hij niet naar beneden gaan om het op te halen; laat hij die op het veld is, evenmin terugkeren naar wat achter hem ligt. 32 Denkt aan de vrouw van Lot. 33 Wie zijn leven tracht te behouden, zal het verliezen; en wie het zal verliezen, zal het behouden.

De Heer vergelijkt de dagen van de Zoon des mensen met de dagen van Noach. Toen leefden de mensen hun eigen leven en wel op een manier dat God moest zeggen dat de aarde verdorven was voor Zijn aangezicht en dat zij vol was met geweld (Gn 6:11-12). De dagen van de Zoon des mensen zijn de dagen dat Hij Zijn heerschappij als de Zoon des mensen over de schepping uitoefent. Die heerschappij zal beginnen met het rechtvaardige oordeel over de zonde.

In vers 22 worden met “de dagen van de Zoon des mensen” de dagen bedoeld dat de Heer Jezus op aarde was. In vers 26 zijn “de dagen van de Zoon des mensen” de dagen die voorafgaan aan Zijn tweede komst op aarde. Dat zijn de dagen waarin ook wij leven. Hierna komt “Zijn dag” (vers 24), de periode die ziet op Zijn regering in heerlijkheid.

Dat ook wij leven in de dagen die voorafgaan aan Zijn komst, zien we aan de verwijzingen naar de dagen van Noach en Lot. Die dagen werden gekenmerkt door dezelfde dingen als waardoor onze dagen worden gekenmerkt. De Heer beschrijft het leven van de dagen van Noach vanuit een ander perspectief dan in Genesis. Hij wijst op het dagelijkse leven van de gewone mensen. Dat leven bestond uit eten en drinken en trouwen. Je zou je kunnen afvragen of daarover het oordeel moet komen. Dit zijn toch geen zondige dingen, maar allemaal door God Zelf ingestelde ordeningen? Dat is ook zo, maar als deze dingen het leven van de mens uitmaken en zij God buiten hun leefwereld hebben gesloten, zijn het kwade bezigheden. Daarom is het oordeel over allen gekomen, niemand is ontkomen.

De Heer verwijst ook nog naar de dagen van Lot. We weten uit Genesis in wat voor een verdorven stad Lot woonde. Maar ook hier stelt de Heer Sodom voor als een stad waarin mensen woonden voor wie de dagelijkse bezigheden bestonden uit verschillende activiteiten die op zichzelf niet verkeerd of zondig waren. Opmerkelijk is wel dat Hij hier niet meer spreekt over het huwelijk. Dat had in het goddeloze Sodom afgedaan.

Het oordeel komt omdat zij alle gewone activiteiten doen zonder God er ook maar enige plaats in te geven. Ban God uit het dagelijkse leven en het oordeel komt. Dat heeft Sodom ervaren. Lot kon ternauwernood gered worden. Hij moest zelfs meegesleurd worden (Gn 19:16) omdat hij talmde Sodom te verlaten. Het oordeel is over allen gekomen, niemand is ontkomen.

Het oordeel over de aarde en het oordeel over Sodom, de twee voorbeelden van een totaal en definitief oordeel, stellen de situatie voor die ook aan de orde zal zijn op de dag dat de Heer Jezus als de Zoon des mensen zal verschijnen. In het geval van Noach is er een waarschuwing aan voorafgegaan. Honderdtwintig jaar lang heeft hij aan de ark gebouwd en al die tijd heeft hij gepredikt dat het oordeel zou komen (2Pt 2:5), maar ze geloofden hem niet. Daarom is het oordeel voor al die mensen plotseling gekomen. Het oordeel over Sodom is ook plotseling gekomen, met alleen een waarschuwing voor Lot en zijn gezin. Evenzo zal de komst van de Zoon des mensen om te oordelen plotseling plaatsvinden (1Th 5:3). Dan zullen allen verdorven worden die de aarde hebben verdorven (Op 11:18).

Als de Zoon des mensen komt, is er geen tijd te verliezen. Dan zal duidelijk worden waar het hart op is gericht. De Heer waarschuwt om niets belangrijk te vinden. Elke vertraging om te vluchten is fataal. Vertraging wordt veroorzaakt als iemand denkt aan waardevolle dingen die hij thuis heeft liggen. Waar iemand ook is, er is op dat ogenblik slechts één ding van belang en dat is het redden van het vege lijf. Wie ondanks de ernst van de situatie toch kiest voor zijn spullen, bewijst dat deze dingen afgoden voor hem zijn. Zij hebben hem in de macht. Het gevolg is dat hij omkomt.

Trouw aan de Heer en aan Zijn getuigenis zal de ware en reddende wijsheid zijn. Wie toch het een of ander aards bezit belangrijker vindt dan zijn leven, zal zijn leven verliezen. De Heer herinnert aan de vrouw van Lot. Zij kon in haar hart niet loskomen van Sodom en dat werd haar noodlottig (Gn 19:17,26). Haar hart was op de plaats waar God het oordeel bracht.

Hoe is dat met ons? Wie meent dat hij het leven in deze wereld kan vasthouden, terwijl de Heer zegt dat hij het moet loslaten, zal zijn leven kwijtraken. Wie zijn leven loslaat en het in de hand van de Heer geeft, zal het mogen houden.

Lk 17:34-37 | Meegenomen of achtergelaten

34 Ik zeg u: in die nacht zullen er twee op één bed zijn, de een zal meegenomen en de ander achtergelaten worden. 35 Twee [vrouwen] zullen samen malen, de een zal meegenomen en de ander achtergelaten worden. 36 <Twee op het veld, een zal meegenomen en de ander achtergelaten worden.> 37 En zij antwoordden en zeiden tot Hem: Waar, Heer? Hij nu zei tot hen: Waar het lichaam is, daar zullen ook de gieren zich verzamelen.

God weet wie werkelijk discipelen van de Heer Jezus zijn en wie het slechts in schijn zijn. Wie Hem niet toebehoren, neemt Hij weg door het oordeel. Wie Hem wel toebehoren, blijven achter om het vrederijk binnen te gaan.

Hij weet in Zijn oordeel te onderscheiden in de nauwste betrekkingen, zoals die van man en vrouw die in de nacht samen in bed liggen. Een ander tafereel is dat van twee vrouwen die in de morgen meel aan het malen zijn om daarvan brood te kunnen bakken. Van hen zal ook de een meegenomen worden door het oordeel, terwijl de ander achterblijft om het vrederijk binnen te gaan. Nog een ander tafereel is het werk op het veld waar twee mensen overdag mee bezig zijn. Ook daar vindt de scheiding plaats.

Zo zien we drie situaties waarin mensen zich zullen bevinden als de Heer plotseling zal verschijnen: in de nacht, in de morgen en overdag. Het laat zien dat Zijn komst overal op aarde opgemerkt wordt. Op het ene halfrond is het nacht en ligt men op bed, op het andere halfrond is het dag en is men aan het werk.

Het karakter van het oordeel maakt duidelijk dat het hier niet gaat om de verwoesting van Jeruzalem door Titus in het jaar 70. We zien de hand van God Die weet te onderscheiden tussen wat Hij moet wegnemen door het oordeel en moet sparen om het vrederijk binnen te gaan. Het is ook niet het oordeel over de doden, maar een oordeel op aarde: ze zijn in een bed, bij de molen, op het veld.

De discipelen vragen waar het oordeel zal plaatsvinden. De Heer antwoordt dat het daar zal zijn, waar het dode lichaam, het aas, zich bevindt. Een dood lichaam is een lichaam zonder geest. Het stelt het goddeloze Israël voor dat God in Christus heeft verworpen. Het is ook elk ander dood lichaam, waar het zich ook bevindt, want het is algemeen op ieder mens individueel van toepassing. Op ieder die geen leven uit God heeft en daarom een dood lichaam is, zal het oordeel neerdalen als gieren op een prooi die niet ontsnapt omdat die levenloos is.

Lukas 18

Lk 18:1-8 | Gelijkenis van de onrechtvaardige rechter

1 Hij nu sprak ook een gelijkenis tot hen, met het oog daarop dat zij altijd moesten bidden en niet moedeloos worden, 2 en zei: Er was in een stad een rechter die God niet vreesde en geen mens ontzag. 3 Nu was er in die stad een weduwe die naar hem toe kwam en zei: Verschaf mij recht tegenover mijn tegenpartij. 4 En hij wilde een tijdlang niet. Daarna echter zei hij bij zichzelf: Hoewel ik God niet vrees en geen mens ontzie, zal ik, 5 omdat deze weduwe mij lastig valt, haar recht verschaffen, opdat zij mij niet uiteindelijk in het gezicht komt slaan. 6 De Heer nu zei: Hoort wat de onrechtvaardige rechter zegt. 7 Zal God dan Zijn uitverkorenen geenszins recht verschaffen, die dag en nacht tot Hem roepen, en laat Hij hen lang wachten? 8 Ik zeg u, dat Hij hun spoedig recht zal verschaffen. Als evenwel de Zoon des mensen komt, zal Hij dan het geloof vinden op de aarde?

In aansluiting op wat Hij heeft gezegd over het kenmerk van de laatste dagen, legt de Heer door middel van een gelijkenis bijzondere nadruk op het belang van aanhoudend gebed. Het gebed is in alle tijden de hulpbron voor de getrouwen, maar in het bijzonder in de dagen van de Zoon des mensen die zozeer lijken op de dagen van Noach en de dagen van Lot. Het zijn de dagen waarin wij leven. Daarom is deze gelijkenis ook vol onderwijs voor ons.

Het gaat erom dat wij aanhouden in gebed en niet moedeloos worden als het antwoord op zich laat wachten. Het zijn zware tijden waarin het geloof zwaar op de proef wordt gesteld. Voortdurend bidden is het enige dat ons kracht geeft om vol te houden. Het geeft blijk van vertrouwen op God, ook al hebben we de schijn tegen.

De Heer stelt een situatie voor waarin een rechter een rol speelt die zich aan de hele wet niets gelegen laat liggen. Deze rechter heeft God en zijn naaste niet lief. Het liefhebben van God en de naaste is de samenvatting van de wet. En deze man is rechter!

Op zeker moment komt er een weduwe naar hem toe met de vraag haar recht te verschaffen. Ze heeft een tegenpartij die haar wil uitbuiten. De rechter wil haar echter geen recht verschaffen. Hij kan aan dit geval niets verdienen. Het is voor hem volkomen oninteressant. Toch houdt de weduwe aan. Dat heeft ten slotte resultaat. Hij overlegt bij zichzelf dat hij iets voor de vrouw zal doen, ondanks het feit dat hij zich niet om God of zijn medemens bekommert.

Zijn overweging om de weduwe recht te verschaffen is dat hij van haar gezeur af wil zijn en erger wil voorkomen. Hij ziet haar ervoor aan dat ze hem nog een keer zal mishandelen als hij bij zijn weigering blijft. Daarom is het al met al beter haar toch maar recht te verschaffen. Dan is hij tenminste van haar af. Hij handelt puur uit eigen belang.

De onrechtvaardige rechter stelt hier net zomin God voor als de onrechtvaardige rentmeester in Lukas 16 een discipel voorstelt. De Heer vertelt deze gelijkenissen om hierdoor Zijn discipelen krachtig en bemoedigend aan te sporen tot een dergelijk handelen waarbij ze op een welwillende God mogen rekenen.

Hier wil de Heer Jezus hen aanmoedigen om altijd te bidden zonder te verslappen, al lijkt het antwoord uit te blijven en het kwaad toe te nemen. Als een onrechtvaardige rechter al tot een uitspraak komt, al is het nog zo uit eigen belang, zal God dan de aanhoudende bidder laten roepen zonder er aandacht aan te schenken?

Er spreekt echt geloof uit het dag en nacht roepen tot God, ook al wacht Hij met te antwoorden. Dat is niet om de belofte te vertragen, maar vanwege de werkzaamheid van Zijn goedertierenheid, waardoor Hij zondaars tot bekering leidt, opdat ook zij gered worden (2Pt 3:9). Wat de bidder betreft, hij heeft volharding nodig tot het antwoord komt. Als er ergens geloof gevonden wordt dat aannemelijk is voor Hem Die het zoekt, zal het niet beschaamd of teleurgesteld worden.

Maar zál de Zoon des mensen wel geloof vinden als Hij komt? Hoeveel discipelen zullen er uiteindelijk zijn die echt vasthouden aan het werkelijke vertrouwen op God? Hoeveel zullen er leven in hetzelfde geloofsvertrouwen dat in de weduwe zichtbaar is geworden? We leven in de eindtijd met weinig echte discipelen waarin de echte discipelen zwaar onder druk worden gezet om het geloof prijs te geven. Hebben wij het geloof dat God ons werkelijk recht zal verschaffen al hebben we de schijn tegen? Wie de werkelijk rechtvaardigen zijn, wordt in de volgende gelijkenis door de Heer duidelijk gemaakt.

Lk 18:9-14 | De farizeeër en de tollenaar

9 Hij nu zei ook tot sommigen die van zichzelf vertrouwden dat zij rechtvaardig waren en de overigen verachtten, deze gelijkenis: 10 Twee mensen gingen op naar de tempel om te bidden, de een een farizeeër en de ander een tollenaar. 11 De farizeeër ging [daar] staan en bad dit bij zichzelf: O God, ik dank U, dat ik niet ben zoals de overige mensen: rovers, onrechtvaardigen, overspelers, of ook als deze tollenaar. 12 Ik vast tweemaal in de week, ik geef tienden van al mijn inkomsten. 13 De tollenaar echter bleef op een afstand staan en wilde zelfs zijn ogen niet opheffen naar de hemel, maar sloeg zich op de borst en zei: O God, wees mij, de zondaar, genadig! 14 Ik zeg u: deze ging gerechtvaardigd terug naar zijn huis, in tegenstelling met de ander; want ieder die zichzelf verhoogt, zal worden vernederd, maar wie zichzelf vernedert, zal worden verhoogd.

In deze gelijkenis beschrijft de Heer weer nieuwe karaktertrekken die passend zijn voor het koninkrijk waarin zij die Hem volgen, zullen binnengaan. Eigengerechtigheid is allesbehalve een aanbeveling om het koninkrijk binnen te gaan. Bij mensen die van zichzelf vertrouwen dat zij rechtvaardig zijn, bestaat geen behoefte om te bidden. Zij worden ook niet moedeloos en hebben geen geloofsvertrouwen nodig dat zich in het gebed tot God om hulp wendt.

De Heer vertelt deze gelijkenis met het oog op hen die van zichzelf menen dat zij met kop en schouders boven anderen uitsteken, terwijl ze ook verachtelijk op de overigen neerzien. Hij stelt twee mensen tegenover elkaar die beiden naar de tempel gaan om te bidden. Ze zijn tegenpolen van elkaar.

Hij beschrijft eerst de houding en het gebed van de farizeeër. In hem herkennen we de oudste zoon uit Lukas 15 en de rijke man uit Lukas 16. Daartegenover zien we in de tollenaar de jongste zoon uit Lukas 15 en Lazarus uit Lukas 16. De farizeeër vertegenwoordigt de godsdienstige wereld in de meest achtenswaardige vorm. De tollenaar vertegenwoordigt de mensen die geen eer hebben op te houden, maar wat zij ook geweest mogen zijn, nu echt berouwvol zichzelf veroordelen en uitzien naar de ontferming van God.

We lezen zowel van de farizeeër als van de tollenaar dat zij “staan”. Er ligt echter een fijn onderscheid opgesloten in de vorm van de twee werkwoordsvormen die beide keren vertaald zijn met ‘staan’. Bij de farizeeër houdt het in, dat hij ervoor is gaan staan, dat hij een plaats heeft ingenomen, zoals iemand vanzelf doet als hij een vergadering gaat toespreken. Bij de tollenaar is het de gewone uitdrukking voor ‘staan’ in tegenstelling tot ‘zitten’.

Dan spreekt de Heer over het bidden van de farizeeër. Hij bidt “bij zichzelf”, wat lijkt te veronderstellen dat wat hij zegt niet door anderen gehoord wordt. Als we zijn gebed lezen, is er eigenlijk helemaal geen sprake van bidden, van iets vragen aan God. Er is ook geen sprake van dank aan God voor Wie Hij is. Hij is zo enorm tevreden over zichzelf, dat hij alleen maar zichzelf bij God aanprijst. Hij dankt God voor wat hij allemaal niet is.

Er is ook geen sprake van een belijdenis van zonden. Er is zelfs geen uiting van enige behoefte, van iets wat hij nodig zou hebben. Hij is zelf het onderwerp van zijn dankzegging. Hij is niet, zoals de anderen, gewelddadig en verdorven en ook niet als de tollenaar. Als hij het over “deze tollenaar” heeft, beluisteren we daarin een zweem van verachting. Die man is voor hem een verachte tollenaar omdat hij heult met de vijand.

Ten slotte meet hij zijn eigen gewoonten breed uit. Hij prijst zichzelf voor zijn vasten en zijn overdreven godsdienstige nauwgezetheid. Niet dat hij valse aanspraken maakt, niet dat hij God buitensluit, maar hij vertrouwt op deze dingen. Ze vormen de grond van zijn gerechtigheid voor God. Hij meent dat dit alles hem aangenaam maakt bij God. Andere mensen vindt hij maar niets. Dat komt omdat hij nog nooit zijn eigen zonden heeft gezien zoals God die ziet. Deze farizeeër is een ‘gelovige’, maar dan als iemand die geweldig in zichzelf gelooft.

Hoe totaal anders zijn de houding en het gebed van de tollenaar. De tollenaar blijft op een afstand staan. Hij voelt zich als de melaatsen van wie dat ook wordt gezegd (Lk 17:12). Hij erkent zijn onwaardigheid om bij God in de buurt te komen. Hij durft God zelfs niet in de ogen te zien, maar staat met gebogen hoofd en slaat zich op de borst als teken van diep berouw. Hij staat als een smekeling die God om genade smeekt.

Door zichzelf “de zondaar” te noemen zegt hij als het ware dat hij de enige zondaar is (vgl. 1Tm 1:15). Hij zegt niet algemeen dat hij ‘een’ zondaar is, alsof hij een van de velen is en een beetje schuil wil gaan in de massa. Hij ziet alleen zichzelf en zijn eigen onwaardigheid en zondigheid in Gods oog.

Tegelijk smeekt hij bij God om genade. Hij doet dat zonder iets van zijn zonden te verdoezelen. Een mens doet alleen een beroep op genade als hij ervan overtuigd is dat hij niets verdient. In het woord “genadig” dat de tollenaar gebruikt, ligt de vraag naar verzoening opgesloten. Er is geen genade bij God zonder verzoening.

De Heer verklaart de tollenaar rechtvaardig omdat hij de juiste plaats tegenover God heeft ingenomen en God Zijn juiste plaats geeft. De tollenaar wordt een rechtvaardige omdat hij een boetvaardige is geworden. Gerechtvaardigd wil zeggen recht gedaan, wat aan het recht beantwoordt. God verklaart dat de tollenaar recht heeft gedaan door zijn belijdenis als zondaar en als gevolg daarvan verklaart God de tollenaar vrij van zijn zonden.

In de brief aan de Romeinen behandelt Paulus de leer van de gerechtigheid van God. Daar wordt duidelijk dat de gerechtigheid van God ofwel het rechtvaardigen verklaren door God betekent dat God van iemand verklaart dat hij nooit heeft gezondigd. Het is geen vrijspraak bijvoorbeeld omdat de aanklacht ongegrond zou zijn of bij gebrek aan bewijs, maar Hij verklaart hem werkelijk rechtvaardig. De rechtvaardige grondslag daarvoor is dat er een Ander is Die zegt dat Hij die zonden heeft gedaan en daarvoor ook het oordeel heeft ondergaan.

Door deze handelwijze van God die is gebaseerd op Zijn gerechtigheid, is de tollenaar werkelijk vrij van de last van zijn zonden. Dit is het deel van ieder die oprecht, zoals de tollenaar, zijn zonden heeft beleden en in het geloof het werk van Christus ziet als ook voor hem volbracht en door God volkomen aanvaard.

De tollenaar heeft zichzelf vernederd en is daardoor verhoogd aan het hart van God. De farizeeër, “de ander”, gaat wel zelfvoldaan naar huis, maar met vermeerdering van zijn schuld. Hij heeft zichzelf verhoogd en zal worden vernederd als hij voor de grote, witte troon zal staan, waarop de Rechter, de Heer Jezus, zit.

Lk 18:15-17 | Kleine kinderen bij de Heer gebracht

15 Zij nu brachten ook de kleine kinderen bij Hem, opdat Hij hen zou aanraken; toen de discipelen dit echter zagen, bestraften zij hen. 16 Jezus echter riep hen bij Zich en zei: Laat de kinderen bij Mij komen en verhindert ze niet, want van de zodanigen is het koninkrijk van God. 17 Voorwaar, Ik zeg u: wie het koninkrijk van God niet ontvangt als een kind, zal er geenszins binnengaan.

Na het tempeltafereel met de voorbeelden van hoogmoed en nederigheid worden kleine kinderen bij de Heer gebracht. Het vorige tempeltafereel bevat de waarschuwing om nederig te zijn met het oog op onze zonden die God alle kent. Het bevat ook de weldadige uitkomst voor ieder die deze nederige plaats inneemt. Nu komen kinderen bij Hem die van nature nederig zijn. Ze worden bij Hem gebracht, “opdat Hij hen zou aanraken”. De Heer is de Heer van hen die nederig zijn. Zij mogen erop rekenen door Hem te worden aangeraakt om door Hem gezegend te worden.

Dat is niet naar de zin van de discipelen. Zij openbaren de geest van de farizeeër. Ze hebben geen oog voor het kleine, het nederige. Zij beoordelen deze actie als een hindernis in het werk dat zij zo belangrijk vinden en dat ook hen toch wel belangrijk maakt. Als er nu een voornaam iemand zou zijn gekomen, zouden ze wel ruimte hebben geboden, maar kinderen zijn voor hen niet interessant.

De Heer is het duidelijk met hen oneens. Als de discipelen hen willen wegsturen, roept Hij hen bij Zich. Hij heeft een les voor hen. Hij wil dat de kinderen bij Hem komen en dat mogen zij niet verhinderen. Het zijn juist kinderen van wie het koninkrijk van God is. Een klein kind heeft de bijzondere kenmerken dat het alles gelooft wat hem wordt gezegd, dat het vertrouwt op hen die voor hem zorgen, dat het van weinig betekenis in eigen ogen is en dat het zich niet kan verdedigen als het gedwongen wordt opzij te gaan.

Al deze kenmerken zijn precies de kenmerken die passend zijn voor het koninkrijk van God. Alleen als iemand bereid is als een kind te worden met de passende kenmerken, kan hij het koninkrijk van God ontvangen. Dan krijgt hij er oog voor, want het ontvangen van het koninkrijk betekent de Heer Jezus ontvangen. Wie dat niet doet, kan er niet binnengaan. Het is onmogelijk het koninkrijk binnen te gaan met hoge gedachten over zichzelf. Om het koninkrijk binnen te gaan moet iemand klein worden, ontdaan van al zijn heerlijkheid en grootheid. Dat is de les van de rijke overste in de volgende geschiedenis. Omdat hij niet klein wordt, kan hij niet binnengaan.

Lk 18:18-25 | De rijke overste

18 En een overste vroeg Hem aldus: Goede Meester, wat moet ik doen om eeuwig leven te beërven? 19 Jezus echter zei tot hem: Wat noemt u Mij goed? Niemand is goed dan Eén: God. 20 De geboden kent u: U zult geen overspel plegen, u zult niet doden, u zult niet stelen, u zult niet vals getuigen, eer uw vader en uw moeder. 21 Hij nu zei: Dit alles heb ik onderhouden van mijn jeugd af. 22 Toen nu Jezus dit hoorde, zei Hij tot hem: Nog één ding komt u tekort: verkoop alles wat u hebt en verdeel het onder [de] armen, en u zult een schat hebben in <de> hemelen, en kom, volg Mij. 23 Toen hij echter dit hoorde, werd hij zeer bedroefd, want hij was zeer rijk. 24 Toen nu Jezus hem <zeer bedroefd> zag <worden>, zei Hij: Hoe moeilijk gaan zij die vermogen hebben, het koninkrijk van God binnen. 25 Want het is gemakkelijker dat een kameel door [het] oog van een naald binnengaat, dan dat een rijke het koninkrijk van God binnengaat.

Er komt een overste bij de Heer met een vraag. Uit zijn vraag blijkt dat hij vertrouwt op de goedheid van zichzelf en dat het hem daardoor ontbreekt aan de gezindheid van het kind. Hij begrijpt niet dat er in de mens niets goeds wordt gevonden. Hij meent dat hij iets kan doen om het eeuwige leven te beërven, terwijl alleen zij die worden als de kinderen het eeuwige leven door genade kunnen krijgen. Het eeuwige leven is het leven van het koninkrijk. Vandaar dat hij spreekt over het beërven ervan. Zijn vraag om het eeuwige leven te beërven betekent dat hij het koninkrijk wil binnengaan.

Het antwoord dat de Heer geeft, moet de overste tot nadenken brengen. In Zijn antwoord vraagt de Heer waarom hij Hem “goede Meester” noemt. De Heer wacht niet op zijn antwoord, maar helpt hem op weg door tegen hem te zeggen dat er niemand goed is dan alleen God. Als de overste bedoelt dat Hij echt goed is, zal hij Hem als God moeten erkennen. Als hij bedoelt dat Hij als mens, en niet meer dan een mens, een goede meester is, iemand van wie je kunt leren hoe je het eeuwige leven kunt verdienen, doet hij tekort aan Zijn heerlijkheid.

De Heer weet wat er in het hart van de overste is. Opdat deze dat zelf zal zien, zegt Hij tegen hem wat hij allemaal kan doen om het koninkrijk binnen te gaan. Dat is eenvoudig de wet houden. De Heer houdt hem dan ook de geboden voor. Hij vraagt niet of de overste ze kent, want Hij weet dat hij ze kent. De geboden kennen en ze ook werkelijk houden, zijn echter twee dingen. De Heer houdt hem vijf geboden voor en niet alle tien. En let op welke geboden Hij de overste voorhoudt. De vijf die Hij hem voorhoudt, zijn geboden die de verhouding tussen mensen onderling regelen.

In alle oprechtheid kan de overste zeggen dat hij die geboden van zijn jeugd af onderhouden heeft. Er klinkt geen grootspraak in door. De Heer wijst hem ook niet terecht als iemand die zich vroom voordoet, terwijl hij van binnen niet deugt. Tegelijk bewijst zijn antwoord dat hij geen enkel besef van zonden heeft en dat hij daarom God en Christus niet kent.

Dan komt de Heer tot de kern. Hij zegt tegen de overste dat hem één ding ontbreekt. Hij weet dat de overste rijk is en dat zijn hart aan zijn goederen hangt. Door tegen hem te zeggen dat hij alles moet verkopen en het onder de armen moet verdelen, stelt Hij hem op de proef. Als hij werkelijk verlangt naar het eeuwige leven, zal hij er alles voor over hebben.

Als hij doet wat de Heer zegt, heeft dat een tweevoudig gevolg voor hem. Hij zal verzekerd zijn van een schat in de hemelen. Tevens mag hij bij de Heer komen en Hem gaan volgen. Het volgen van de Heer betekent voor de aarde verwerping, maar in de toekomst het genot van de schat. Het gaat erom Wie die “Mij” Die dit zegt voor het hart is. Dat bepaalt alles. Als Hij voor de aandacht staat, is er kracht om alles op aarde prijs te geven en is er geloof dat de ware schat in de hemelen is.

Als de overste hoort wat de Heer vraagt, wordt hij niet boos, maar bedroefd. Hij ziet de werkelijkheid voor zich dat hij alles moet opgeven om het eeuwige leven te beërven en hij kan geen afstand doen van zijn bezittingen. Ze zijn hem te kostbaar. Dat komt omdat hij geen aantrekkelijkheid ziet in de Heer Jezus en de dingen die Hij aan hem voorhoudt. De overste zou met zijn rijkdom wel het eeuwige leven hebben willen kopen, maar alles verkopen en weggeven en vervolgens een weg van vernedering gaan in het geloof dat de schat veilig in de hemelen is, dat wil hij niet.

De Heer heeft Zijn vinger gelegd op de begerigheid die hem beheerst en die wordt gevoed door de rijkdommen die hij bezit. De rijkdom die in de ogen van de mens een teken lijkt te zijn van de gunst van God, blijkt alleen een hinderpaal te zijn als het gaat om zijn hart en om de hemel.

De vraag van de Heer maakt duidelijk dat hij zijn rijkdom liefheeft, zijn geld, de mammon, iets wat hij tevoren nooit van zichzelf verwacht had. Nu komt aan het licht wat er steeds sluimerend in hem aanwezig is geweest. Dat gebeurt omdat hij in de tegenwoordigheid is van Hem Die, terwijl Hij rijk was, ter wille van ons arm is geworden, opdat wij door Zijn armoede rijk zouden worden (2Ko 8:9). De overste vond zijn positie en zijn bezit waardevol en kon het niet verdragen niets te hebben en niets te zijn.

Wat een verschil met Hem Die het geen roof geacht heeft God gelijk te zijn, maar Zichzelf heeft ontledigd en de gestalte van een slaaf heeft aangenomen en de mensen gelijk geworden is. Dit is al een geweldig diepe vernedering, maar het gaat nog veel dieper. Toen Hij uiterlijk als een Mens bevonden werd, heeft Hij Zichzelf nog dieper vernederd door gehoorzaam te worden tot de dood, ja, tot de dood van het kruis (Fp 2:6-8).

Als de Heer ziet dat de overste bedroefd wordt, wijst Hij op het gevaar van de rijkdom als een hindernis om het koninkrijk van God binnen te gaan. Hij vergelijkt een rijke met een kameel die van zichzelf al niet door het oog van een naald kan en vaak nog zoveel opgeladen heeft waardoor het nog onmogelijker wordt om erdoor te gaan.

De beeldspraak is een overdrijving die voor iedereen duidelijk aangeeft dat een rijke die aan zijn geld hangt het koninkrijk niet kan binnengaan. Iemand die veel geld en bezit heeft, kan daar vaak maar moeilijk afstand van doen. Om het koninkrijk binnen te kunnen gaan moet van alle rijkdom afstand worden gedaan, of het nu materiële of geestelijke en intellectuele rijkdom is.

Lk 18:26-30 | De les voor de discipelen

26 Zij nu die dit hoorden, zeiden: Wie kan dan behouden worden? 27 Hij echter zei: De dingen die onmogelijk zijn bij mensen, zijn mogelijk bij God. 28 Petrus nu zei: Zie, wij hebben het onze verlaten en zijn U gevolgd. 29 Hij nu zei tot hen: Voorwaar, Ik zeg u, dat er niemand is die [zijn] huis, vrouw, broers, ouders of kinderen heeft verlaten ter wille van het koninkrijk van God, 30 die niet veelvoudig ontvangt in deze tijd, en in de toekomstige eeuw het eeuwige leven.

Als iemand rijk is, betekent dat voor de discipelen dat zo iemand Gods gunst geniet. Aardse voorspoed is immers door God beloofd aan wie Zijn geboden houdt. Vandaar dat de vraag bij hen opkomt wie er dan wel behouden kan worden als het voor zo iemand onmogelijk is om behouden te worden.

Het gaat er niet om dat een rijke niet behouden kan worden, maar dat zijn rijkdom geen garantie daarvoor is en in de praktijk vaak een grote verhindering blijkt te zijn. Er zijn zeker wel rijke mensen behouden geworden, bijvoorbeeld Jozef van Arimathéa (Mt 27:57). Behouden worden is voor alle mensen, rijk of arm, een onmogelijkheid, maar niet voor God. God is de Enige Die behoudenis kan geven. Hij kan dat doen door het werk van de Heer Jezus.

Petrus heeft gehoord wat de Heer tegen de rijke overste heeft gezegd over het verkopen van zijn bezittingen en het volgen van Hem. Hij merkt hierover op dat zij dat wel hebben gedaan. Hij zegt het niet in hoogmoed, maar wel met een beetje de vraag erin wat het hem en de anderen zal opleveren. Dat blijkt uit het antwoord van de Heer. Misschien heeft hij het zelfs met een zweem van teleurstelling gezegd omdat het nog niet meer heeft opgeleverd dan wat ze nu hebben. Hij heeft een vrouw en had een boot en mooi werk. Hij heeft het allemaal achtergelaten.

De Heer bemoedigt hen door hun voor te stellen wat ze allemaal zullen krijgen. Hij gaat op de opmerking van Petrus in door te zeggen dat er niets wordt prijsgegeven wat niet door Hem overvloedig wordt gecompenseerd. Alles prijsgeven moet dan wel gebeuren ter wille van het koninkrijk van God. Alleen zij die de heerlijkheid van het koninkrijk hebben gezien in de Koning ervan, geven alles prijs. Zij verlaten hun huis, hun leefgebied, met allen die ertoe behoren en die hen lief en dierbaar zijn, om achter Iemand aan te gaan Die hun niets anders aanbiedt dan een kruis.

De Heer belooft dat ze “veelvoudig” zullen terugontvangen. Dit ‘veelvoudig’ bestaat uit geestelijke zegeningen die iemand ontvangt die alles heeft opgegeven voor Christus (vgl. Fp 3:8-9). Dat is nu, in deze tijd, al het geval. Het genot van geestelijke zegeningen, van gemeenschap met de Heer, vergoedt veel van het gemis van de intiemste aardse gemeenschap die wordt prijsgegeven. Die zegeningen en die gemeenschap zullen in hun volheid worden genoten in de toekomstige eeuw.

Het eeuwige leven is nu nog alleen het innerlijke bezit van de gelovige. In de toekomstige eeuw, wanneer de Heer Jezus regeert, zal het eeuwige leven ook de sfeer, de omgeving, van het leven zijn. Uiterlijk zal alles in overeenstemming zijn met Hem Die het eeuwige leven is. Zijn regering, Zijn leven, bepaalt dan het leven op aarde.

Lk 18:31-34 | Derde aankondiging van het lijden

31 Hij nu nam de twaalf tot Zich en zei tot hen: Zie, wij gaan op naar Jeruzalem en alles wat door de profeten is geschreven, zal aan de Zoon des mensen worden volbracht. 32 Want Hij zal aan de volken overgeleverd worden en bespot, mishandeld en bespuwd worden; 33 en zij zullen Hem geselen en doden; en op de derde dag zal Hij opstaan. 34 En zij beseften niets hiervan en dit woord was voor hen verborgen en zij begrepen niet wat gezegd werd.

Het koninkrijk van God en het eeuwige leven bepalen het leven op aarde nu nog niet. Voordat het zover kan zijn, moeten de Heer en Zijn discipelen naar Jeruzalem gaan. Daar zullen de discipelen zien dat wat door de profeten over Hem is geschreven, ook met Hem zal gebeuren. Ze zullen zien dat de Zoon des mensen niet naar Jeruzalem is gegaan om het vrederijk op te richten, maar om verworpen en gedood te worden.

De Heer spreekt weer over Zichzelf als Zoon des mensen, waarmee Hij zegt niet alleen over Israël te zullen regeren, maar over de hele schepping én dat dit gebeurt via de weg van lijden en dood. De titel Zoon des mensen spreekt zowel van Zijn verwerping als van Zijn heerlijkheid.

Hij zal aan de volken worden overgeleverd. Hij spreekt er hier niet over wat de Joden met Hem zullen doen. De volken zullen ook schuldig zijn aan Zijn dood. Hem zal niets bespaard blijven. Elke denkbare spot en marteling zullen Hem worden aangedaan. Ten slotte zal Hij gedood worden. Maar dat is niet het einde. De Heer verklaart duidelijk dat Hij op de derde dag zal opstaan. Zijn opstanding bewijst Zijn Goddelijke kracht (Rm 1:4) én de aanvaarding van Zijn werk door God op grond waarvan God de zondaar kan rechtvaardigen (Rm 4:25).

Alles wat Hij heeft gezegd over Zijn lijden, dood en opstanding, is niet tot de discipelen doorgedrongen. Dat komt omdat hun gedachten zich alleen richten op een regerende Koning. Een lijdende en stervende Koning past niet in hun denken. We zien hier hoe een voorgevormde mening zo’n macht heeft, dat zelfs de duidelijkste uitspraken in hun ware betekenis voor de hoorder verborgen blijven.

Lk 18:35-43 | Genezing van een blinde bedelaar

35 Het gebeurde nu, toen Hij Jericho naderde, dat een blinde langs de weg zat te bedelen. 36 Toen hij nu een menigte hoorde voorbijgaan, vroeg hij wat dit was. 37 Zij nu vertelden hem dat Jezus de Nazoreeër voorbijging. 38 En hij riep de woorden: Jezus, Zoon van David, erbarm U over mij! 39 En zij die vooraan liepen, waarschuwden hem dat hij zou zwijgen; hij riep echter des te meer: Zoon van David, erbarm U over mij! 40 Jezus nu bleef staan en beval dat hij bij Hem zou worden gebracht. Toen hij nu was genaderd, 41 vroeg Hij hem: Wat wilt u dat Ik u doe? Hij nu zei: Heer, dat ik weer kan zien. 42 En Jezus zei tot hem: Zie weer! Uw geloof heeft u behouden. 43 En onmiddellijk kon hij weer zien en hij volgde Hem, terwijl hij God verheerlijkte. En al het volk zag dit en bracht lof aan God.

Deze gebeurtenis vormt voor de eerste drie evangelisten het uitgangspunt voor de beschrijving van het laatste deel van de reis van de Heer naar Jeruzalem (Mt 20:29-34; Mk 10:46-52). Mattheüs en Markus spreken erover dat Hij Jericho verliet, Lukas zegt dat Hij “Jericho naderde”.

Volgens opgravingen schijnen er twee Jericho’s geweest te zijn. De ene stad is de oude oorspronkelijke stad, de andere stad is een Romeins Jericho, niet ver daar vandaan. De blinde zat tussen de beide Jericho’s in. Dan is de situatie zo dat de Heer Jezus het oude Jericho verlaat en op weg is naar het Romeinse Jericho en dat Hij onderweg de blinde treft die langs de weg zit te bedelen. Er zijn ook vertalingen die hier vertalen dat de Heer ‘in de nabijheid van Jericho’ was.

De blinde hoort dat er een menigte voorbijgaat. Hij concludeert dat er iets bijzonders aan de hand is en wil weten waarom die menigte er is. Hij vraagt ernaar. Hij krijgt als antwoord dat “Jezus de Nazoreeër”, dat is Jezus van Nazareth (Mt 2:23), voorbijgaat. De blinde weet genoeg en begint te roepen. Hij roept niet ‘Jezus, Nazoreeër’, maar “Jezus, Zoon van David”. Hij, Die voor de menigte niet meer is dan de Man van Nazareth, is voor de blinde de Zoon van David.

De blinde ziet meer dan de menigte. Zijn geloof geeft hem de juiste kijk op Christus en brengt hem ertoe een beroep te doen op Zijn erbarmen. De Heer zal hier nooit meer langskomen, want Hij zal in Jeruzalem sterven. Dat wist de blinde niet en daarom is het des te mooier dat hij de kans grijpt die hem geboden wordt.

Hij neemt zijn beslissing op het moment dat het kan en stelt die niet uit naar later, dat ook nooit meer zou komen. Het is voor elke beslissing van belang dat die genomen wordt op het moment dat het kan. De mensen die vooraan in de stoet lopen, zeggen tegen hem dat hij moet zwijgen. Hij moet ophouden met zijn geschreeuw, want als de Heer daarnaar zou luisteren, zou dat ongewenst oponthoud opleveren.

De waarschuwing heeft een averechts effect. De blinde roept des te meer. Hij doet denken aan de weduwe in het begin van dit hoofdstuk die ook doorging met vragen. Nog eens doet hij een beroep op de ontferming van de Heer als de Zoon van David. Hij ervaart dat iemand die in nood tot Hem roept, Hem nooit tevergeefs aanroept. Het is zelfs zo, dat een dergelijk volhardend aanroepen Hem aangenaam in de oren klinkt.

De Heer blijft staan. Er is niets wat Hem in Zijn weg naar Jeruzalem kan tegenhouden dan alleen iemand die een beroep doet op Zijn ontferming. Dan beveelt Hij dat de blinde bij Hem zal worden gebracht. Dat bevel wordt zonder tegenspreken opgevolgd. De blinde nadert in geloof tot de Heer en komt daardoor in de kring van zegen.

Voordat hij de zegen krijgt, vraagt de Heer aan hem wat hij wil dat Hij doet. Het lijkt een overbodige vraag en de Heer weet het antwoord natuurlijk, maar Hij wil het uit de mond van de blinde horen. Zo wil Hij ook graag uit onze monden horen, wat we van Hem willen, hoewel Hij weet wat onze verlangens zijn. Dat is opdat wij uiting zullen geven aan de gevoelens van ons hart en wij de verhoring ook zullen ervaren als iets wat van Hem Zelf komt.

Na het bekendmaken van zijn wens zegt de Heer met gezag: “Zie weer!” Hij voegt er onmiddellijk aan toe dat de blinde zijn genezing te danken heeft aan zijn geloof in Hem. De blinde is niet gaan geloven door de genezing, maar hij gelooft en wordt genezen. Het resultaat is er direct. Hij kan weer zien. Het gevolg is dat hij de Heer volgt op Zijn weg naar Jeruzalem. Hij is opnieuw geboren en ziet het koninkrijk van God (Jh 3:3). Mensen gaan zien door de kracht en werkzaamheid van de Heilige Geest.

Terwijl hij volgt, verheerlijkt hij God. Dit is ook voor ons tot voorbeeld. Het volgen van de Heer mag gebeuren onder het verheerlijken van God. Het volk ziet ook, maar anders dan de blinde. Het volk ziet dat er een wonder is gebeurd en brengt daarvoor lof aan God, maar het ziet niet het bijzondere van de Heer Jezus.

Lukas 19

Lk 19:1-10 | Zacheüs

1 En Hij kwam Jericho binnen en ging erdoor. 2 En zie, er was een man, genaamd Zacheüs; en hij was een oppertollenaar en was rijk. 3 En hij trachtte Jezus te zien, Wie Hij wel was, en hij kon het niet vanwege de menigte, omdat hij klein van gestalte was. 4 En hij liep snel vooruit en klom in een moerbeivijgenboom om Hem te zien; want Hij zou daar langs komen. 5 En toen Jezus bij die plaats kwam, keek Hij naar boven en zei tot hem: Zacheüs, kom vlug naar beneden, want vandaag moet Ik in uw huis verblijven. 6 En hij kwam vlug naar beneden en ontving Hem met blijdschap. 7 En allen die het zagen, mopperden en zeiden: Bij een zondig man is Hij naar binnen gegaan om er Zijn intrek te nemen. 8 Zacheüs echter ging staan en zei tot de Heer: Zie, de helft van mijn bezittingen, Heer, geef ik aan de armen; en als ik iemand iets heb afgeperst, vergoed ik dat vierdubbel. 9 Jezus nu zei tot hem: Vandaag is aan dit huis behoudenis ten deel gevallen, omdat ook deze een zoon van Abraham is. 10 Want de Zoon des mensen is gekomen om het verlorene te zoeken en te behouden.

De Heer gaat niet om Jericho heen. Het is de stad van de vloek, maar als Hij er is, is Hij er om zegen te geven. Zo is het ook met de wereld waarin Hij gekomen is. De wereld ligt in het boze (1Jh 5:19), maar Hij is in de wereld gekomen om zegen te verspreiden. Hij moet door Jericho gaan omdat Hij weet dat daar een man woont die Zacheüs heet. Hij weet ook dat Zacheüs een rijke oppertollenaar is en Hem zoekt.

Zacheüs is aangeraakt door de Geest van God. Als hij hoort dat de Heer Jezus eraan komt, spant hij zich in om Hem te zien. Hij is niet als Herodes die de Heer ook wel eens wilde zien (Lk 9:9). Bij Herodes was het een slechte nieuwsgierigheid, die overigens ook bevredigd werd (Lk 23:8). Bij Zacheüs is het een hongerige nieuwsgierigheid. Hij krijgt de Heer te zien en meer dan dat.

Er zijn echter twee hindernissen: er is een menigte en hij is klein. Zoals zo vaak is ook hier de menigte een verhindering voor iemand die de Heer wil zien. Mensen staan in de weg (Lk 5:19) of houden bewust iemand bij Hem vandaan (Lk 18:39a). Daarbij komt nog dat hij klein van gestalte is, wat een extra verhindering lijkt om Hem te zien. Maar wie de Heer oprecht zoekt, zal Hem vinden (Lk 11:9).

Net zoals de blinde in het vorige hoofdstuk zich niet heeft laten hinderen door de menigte (Lk 18:39b), laat Zacheüs zich niet door de menigte en ook niet door zijn lichamelijke nadeel ervan weerhouden om de Heer te zien. Evenals de blinde toont hij het geweld van het geloof. Hij ziet een oplossing in een moerbeivijgenboom. Als een kleine jongen klimt hij in de boom. Hij is klein en maakt zich klein. Hij heeft ook een vooruitziende blik. Hij kent de route van de Heer Jezus en op die route neemt hij plaats. Het geloof voelt aan welke weg Hij gaat, al is er nog geen directe relatie met Hem.

Het verlangen en het geloof van Zacheüs worden niet beschaamd. Als de Heer bij de plaats komt waar Zacheüs in de boom zit, kijkt Hij naar boven. Hij weet niet alleen dat er iemand in de boom zit, maar kent ook zijn naam. Zijn zoekende hart heeft iemand ontmoet die naar Hem verlangt. Dit is voor Zijn hart een grote vreugde op Zijn weg naar het kruis.

Hij zegt tegen Zacheüs dat hij vlug naar beneden moet komen en doet een geweldig voorstel. Hij nodigt Zichzelf uit om bij Zacheüs in huis te komen. Hij vraagt niet de alleenheerschappij over onze persoonlijke levens, maar ook over ons huis, ons gezin. Vandaar dat gelovige ouders hun kinderen naar Gods normen zullen opvoeden (Ef 6:1-4).

Dit is meer dan Zacheüs heeft verwacht, maar waarvan zijn hart de betekenis direct begrijpt. Hij komt vlug naar beneden en ontvangt de Heer met blijdschap. De omgeving vindt het maar vreemd. Ze mopperen er zelfs over. Het is iets wat ze niet begrijpen. Hoe kan Hij bij een zondig man naar binnen gaan en er zelfs Zijn intrek nemen? Wat de vreugde is voor het geloof, is voor het ongeloof een struikelblok.

De mensen zien een in hun ogen voorname rabbi bij een zondig mens naar binnen gaan. In hun denken past dat niet bij elkaar. Dat komt omdat zij zichzelf niet als zondig zien, terwijl de Heer Jezus voor hen inderdaad niet meer is dan een voorname rabbi.

Zacheüs mag dan wel een rijke oppertollenaar zijn, hij zal ook eenzaam zijn geweest. De mensen zullen hem hebben gemeden. Hij heeft ook innerlijk de leegte van zijn leven gevoeld en behoefte gekregen aan echte vrede.

Tegenover het gemopper van de mensen neemt Zacheüs de plaats van respect voor de Heer in. Hij gaat staan. Dan zegt hij wat hij aan het doen is met zijn bezittingen. Hij zegt dat niet uit hoogmoed, maar om te laten zien dat er een verlangen in zijn hart is om schoon schip te maken met zijn verleden. Hij spaart zichzelf niet als hij het uitspreekt dat hij mensen heeft afgeperst. Door het viervoudig te vergoeden gaat hij verder dan de wet voorschrijft. Hij wil de schade zo overvloedig herstellen, dat aan het aangedane onrecht niet meer zal worden gedacht.

Zacheüs heeft de Heer ontmoet en Hem ontvangen in zijn huis en in zijn leven. Met Hem is de behoudenis dit huis binnengekomen. Zacheüs heeft waar hij naar heeft gezocht: vrede voor zijn ziel. Hij was al bekeerd, hij was al in de ware zin van het woord een zoon van Abraham (vgl. Lk 13:16), maar hem ontbrak nog de zekerheid van de vergeving van zijn zonden en het kennen van de behoudenis.

De Heer Jezus wijst, naar aanleiding van wat Hij tegen Zacheüs heeft gezegd, op het grote doel van Zijn komst in de wereld. Hij is gekomen om op te zoeken wat verloren is. Het is zoekende genade naar mensen die behoefte hebben aan vergeving en behoudenis. De behoudenis houdt de redding van het oordeel door bekering in en het ingaan in het koninkrijk. Hij is gekomen om mensen te zoeken in wie Hij de behoefte aan genade heeft gewerkt, om vervolgens aan die behoefte te voldoen.

Lk 19:11-14 | Een man van hoge geboorte

11 Toen zij nu dit hoorden, sprak Hij bovendien een gelijkenis uit, omdat Hij dicht bij Jeruzalem was en zij meenden dat het koninkrijk van God onmiddellijk openbaar zou worden. 12 Hij zei dan: Een man van hoge geboorte reisde naar een ver land om voor zich een koninkrijk te ontvangen en terug te keren. 13 Hij nu riep zijn tien slaven en gaf hun tien ponden en zei tot hen: Doet zaken totdat ik kom. 14 Zijn burgers echter haatten hem en zonden hem een gezantschap achterna om te zeggen: Wij willen niet dat deze over ons regeert.

De discipelen horen de Heer Jezus spreken over de behoudenis. Dat doet hen denken aan het vrederijk. Zij zien in Hem de Messias. Al hun gedachten zijn erop gericht dat Hij naar Jeruzalem zal gaan om daar plaats te nemen op de troon van David en het koninkrijk van God in openbare heerlijkheid en majesteit te vestigen. Omdat ze steeds daarmee bezig zijn, begrijpen ze elke keer dat Hij spreekt over Zijn lijden en dood die Hem in Jeruzalem te wachten staan, er niets van. Ook nu gaan ze van de verkeerde veronderstelling uit dat Hij naar Jeruzalem gaat om de troon te bestijgen en Zijn regering te aanvaarden.

De Heer kent hun gedachten en daarom spreekt Hij een gelijkenis uit. De man van hoge geboorte is Hijzelf. Hij is Gods Zoon, ook als Mens. Hij is op aarde gekomen om Gods koninkrijk op te richten, maar Hij is verworpen. Nu reist Hij naar een ver land, de hemel, om daar het koninkrijk in ontvangst te nemen. Hij is werkelijk Koning met een werkelijk koninkrijk. Hij regeert echter nog niet openbaar, maar in de harten van hen die Hem als Heer belijden. Maar Hij komt terug om Zijn koninkrijk op aarde op te richten.

Voordat Hij naar de hemel gaat, geeft Hij Zijn slaven – dat zijn zij die Hem als Heer belijden – een pond met de opdracht daar zaken mee te doen. Hij voegt daaraan toe “totdat ik kom”, dat is totdat Hij terugkomt. Alle slaven, die nadrukkelijk “Zijn” slaven worden genoemd, krijgen dezelfde som toevertrouwd. Het getal tien ziet op verantwoordelijkheid. Alle slaven zijn verantwoordelijk om te handelen met wat de Heer hun heeft gegeven. Dat ze dezelfde som krijgen, betekent dat het onderscheid in resultaat het gevolg is van hun vlijt, inzet, motivatie en dergelijke en niet van hun capaciteiten.

De Heer spreekt in Mattheüs 25 een gelijkenis uit die veel lijkt op deze gelijkenis. Maar er is verschil. Daar spreekt Hij over een heer die buitenslands gaat en die aan zijn eigen slaven ieder een verschillende som toevertrouwt (Mt 25:14-15). In Mattheüs 25 legt Hij de nadruk op de macht en de wijsheid van de Gever Die onderscheid maakt in Zijn gaven, in overeenstemming met de bekwaamheid van iedere slaaf. Het resultaat is een opbrengst in overeenstemming met het verschil in de gave, maar een gelijke beloning (Mt 25:19-23).

Terwijl in Mattheüs 25 meer de soevereine macht van de Heer op de voorgrond staat, gaat het hier meer om de verantwoordelijkheid van de slaven. In het pond kunnen we het ons toevertrouwde pand (1Tm 6:20) zien. Wat ons is toevertrouwd, is de kennis van de heerlijkheid van God in het aangezicht van Jezus Christus (2Ko 4:6), met de bedoeling dat we dat zichtbaar maken in ons leven. In het evangelie naar Lukas betekent dit, dat we de genade die ons in Christus gegeven is, aan de mensen om ons heen laten zien. Als de genade van ons naar anderen gaat, zal die genade ook in anderen gaan werken en zal daardoor de werkzaamheid van de genade toenemen. Zo kunnen we zakendoen met de genade.

Er zijn behalve slaven ook burgers. De burgers zijn de Joden. Zij hebben de Heer Jezus verworpen, want zij haten Hem. Hun haat is zo groot, dat zij Hem als Hij eenmaal weg is zelfs een gezantschap achternazenden om nog eens extra de nadruk erop te leggen dat ze Zijn koningschap niet wensen.

Dit is gebeurd toen zij Stéfanus stenigden die hun in de kracht van de Heilige Geest als het ware een laatste kans bood om Hem alsnog als hun Koning aan te nemen (Hd 7:54-59). Door hem te doden hebben ze Christus als het ware de boodschap achternagezonden als een verklaring dat ze niets met Hem te maken willen hebben. Daarmee hebben zij hun eigen vonnis ondertekend dat later, in het jaar 70, door de Romeinse legers onder aanvoering van Titus is uitgevoerd in de verwoesting van Jeruzalem.

Lk 19:15-19 | Beloning van de trouwe slaven

15 En het gebeurde toen hij terugkwam, nadat hij het koninkrijk had ontvangen, dat hij zei dat die slaven aan wie hij het geld had gegeven, bij hem geroepen moesten worden, om te weten wat zij aan de zaken hadden verdiend. 16 De eerste nu verscheen en zei: Heer, uw pond heeft tien ponden opgebracht. 17 En hij zei tot hem: Goed zo, goede slaaf; omdat je in [het] geringste trouw bent geweest, heb gezag over tien steden. 18 En de tweede kwam en zei: Uw pond, heer, heeft vijf ponden opgeleverd. 19 Hij nu zei ook tot deze: En jij, wees [heer] over vijf steden.

De burgers wilden niet dat Hij Koning over hen zou zijn, maar dat verhinderde niet dat Hij het koninkrijk ontving. Nadat Hij het heeft ontvangen, keert Hij terug. Lukas spreekt niet over de tijd die is verstreken tussen Zijn ontvangen van het koninkrijk en Zijn terugkeer. Nu heeft Hij al zo’n tweeduizend jaar geleden het koninkrijk ontvangen en Hij is nog niet teruggekeerd, maar het moment van Zijn terugkeer komt steeds dichterbij. Als Hij terugkomt, wil Hij dat Zijn slaven aan wie Hij geld heeft gegeven, bij Hem worden geroepen. Hij wil weten wat zij aan de zaken hebben verdiend. Dat is Zijn goed recht. Hij heeft Zijn slaven dat geld gegeven om er winst mee te maken voor Hem.

De eerste die voor Hem komt, zegt tegen Hem dat Zijn pond – de slaaf spreekt over “Uw” pond – tienvoudige winst heeft opgeleverd. Hij is iemand die vol toewijding aan zijn Heer bezig is geweest met het hem toevertrouwde pond. De winst bestaat niet uit het aantal bekeerlingen dat iemand kan tonen of het aantal toespraken dat iemand heeft gehouden, maar wat er in het hele leven van de slaaf zichtbaar is geworden van Christus.

Het leven van Christus bracht overvloedig lof aan God. Overal waar mensen Hem zagen en hoorden, verheerlijkten zij God, hoewel velen van hen Hem niet hebben aangenomen en Hem ten slotte zelfs hebben verworpen. Naarmate dit leven van Christus in het leven van een gelovige wordt gezien, zal Hij dat belonen. Dit is geen kwestie van het bezit van een speciale gave, maar van een gezindheid die alles voor Christus doet. Dit ligt open voor iedere gelovige zonder onderscheid. Het gaat om een keus die wel of niet wordt gemaakt.

Zoals gezegd, gaat het om verantwoordelijkheid. Deze slaaf krijgt de goedkeuring van de Heer. De Heer prijst hem en zegt tegen hem “goed zo” en noemt hem een “goede slaaf”. De Heer beloont hem ook. Omdat de slaaf trouw is geweest in het geringste (vgl. Lk 16:10), wordt hem veel toevertrouwd. Hij mag in het koninkrijk samen met Christus regeren (Mt 19:28; 1Ko 6:2-3; 2Tm 2:12; Op 2:26-27) en gezag voeren over tien steden. Hij heeft in zijn leven laten zien dat hij goed is omgegaan met de goederen van zijn Heer. De beloning die hij krijgt, is een deel in het koninkrijk in overeenstemming met zijn werk.

De tweede slaaf komt. Hij spreekt ook over “Uw” pond en kan zijn Heer vijf extra ponden overhandigen. Ook hij is ijverig geweest in zijn dienst voor de Heer, maar toch niet met dezelfde toewijding als de ander. De Heer spreekt dan ook niet op dezelfde wijze Zijn goedkeuring uit als bij de eerste. Evenwel krijgt ook deze slaaf de beloning die bij zijn winst past. Hij krijgt ook zijn deel in het koninkrijk en mag gezag voeren over vijf steden.

Lk 19:20-27 | De boze slaaf en de burgers

20 En de volgende kwam en zei: Heer, kijk, uw pond, dat ik in een zweetdoek had weggelegd; 21 want ik was bang voor u, omdat u een streng mens bent; u neemt weg wat u niet neergelegd en u maait wat u niet gezaaid hebt. 22 Hij zei tot hem: Uit je eigen mond zal ik je oordelen, boze slaaf. Je wist dat ik een streng mens ben, die wegneem wat ik niet neergelegd en maai wat ik niet gezaaid heb. 23 Waarom heb je mijn geld dan niet aan een bank gegeven? Dan zou ik het bij mijn komst met rente hebben opgevraagd. 24 En hij zei tot hen die daarbij stonden: Neemt het pond van hem af en geeft het aan hem die de tien ponden heeft. 25 <En zij zeiden tot hem: Heer, hij heeft [al] tien ponden.> 26 Ik zeg u, dat aan ieder die heeft, zal worden gegeven; van hem echter die niet heeft, zal ook wat hij heeft worden afgenomen. 27 Die vijanden van mij evenwel, die niet wilden dat ik over hen regeerde, brengt ze hier en slacht ze in mijn bijzijn af.

Dan komt de volgende slaaf voor zijn Heer. Ook hij spreekt Hem aan met “Heer” en erkent daarmee Zijn gezag, en ook hij spreekt over “Uw” pond. Hij erkent daarmee dat wat hij heeft gekregen van zijn Heer is. Maar het is allemaal slechts een belijdenis met de lippen. Innerlijk is er geen verbinding tussen hem en zijn Heer. Daarom is er ook geen enkele toewijding aan Hem geweest. Er is niets in zijn leven geweest wat mensen bracht tot verheerlijking van God. Het pond dat hij had gekregen, heeft hij in een zweetdoek weggelegd. Hij is niet van plan geweest zich voor zijn Heer in het zweet te werken. Dat heeft hij dan ook niet gedaan.

Zijn gedrag vloeide voort uit een volkomen verkeerd beeld van zijn Heer. Hij heeft niets begrepen van Zijn genade, hij heeft Hem nooit leren kennen. Hij was bang voor Hem, vond Hem streng en onrechtvaardig. Hij had zo zijn eigen kijk op die Heer en meende dat je maar beter niet met Hem te maken kon hebben. Dat hij toch met Hem te maken zou krijgen, heeft hij niet onder ogen willen zien. Het leven voor zo’n Heer leek hem ondraaglijk. Je mocht van alles niet doen en je moest van alles wel doen. Het was allemaal ‘niet mogen’ en ‘moeten’. In die kijk op zijn Heer wilde hij zich ook niet laten corrigeren. Hij hield daaraan vast en dat bepaalde zijn leven.

Met zijn uitspraken over zijn Heer velt de slaaf zijn eigen oordeel. Als hij echt bang was voor die Heer en het werkelijk zo was dat Hij streng was en naar zijn beoordeling onrechtvaardig bezig was, dan had dat hem tot een ander handelen moeten brengen dan hij nu heeft gedaan. De Heer noemt hem een boze slaaf omdat hij niet heeft gedaan naar wat hij wist. Hij heeft zijn idee over Hem als een excuus gebruikt om helemaal niets met zijn pond te doen. Als hij echt bang was geweest, zou hij Zijn geld aan een bank hebben gegeven. Gewoon nuchter nadenken had hem dan tot de conclusie gebracht dat het geld dan tenminste nog iets voor Hem zou hebben opgeleverd. Het was immers Zijn geld en de opdracht was om er zaken mee te doen.

De Heer verwijt hem niet dat hij geen zaken heeft gedaan. Als hij geen energie had om zaken te doen, zou hij door het geld naar een bank te brengen hebben erkend dat zijn Heer recht op winst had. Omdat hij door zelfzuchtige vrees was geleid, heeft hij laten zien dat er geen liefde voor zijn Meester was (1Jh 4:18). Het ontbrak hem niet zozeer aan de kracht om te handelen, maar aan de juiste geest of gezindheid om te handelen. Hij kende de genade niet. Als wij een wettische geest hebben, dienen we alleen onszelf.

De slechte slaaf krijgt niet alleen geen loon, hij lijdt ook verlies. Wat hem was toevertrouwd, raakt hij kwijt omdat hij er niets mee heeft gedaan. Hij heeft het nooit echt bezeten, want hij had het weggeborgen. Toch wist hij dat hij het had, want hij kon het aan zijn Heer geven, maar het was iets buiten hem, niet in hem. De uiterlijke schijn, het fraaie voorkomen, wordt van hem afgenomen. Wat voor hem een bedekking was voor zijn innerlijke verdorvenheid, is voor de trouwe, toegewijde slaaf de versiering van de echtheid van het geloof dat in hem is. Daarom krijgt de trouwe slaaf erbij wat de slechte slaaf heeft misbruikt.

Zij die erbij staan, wijzen de Heer erop dat die slaaf toch al zoveel heeft. Hij heeft er al tien en nu krijgt hij er nog een bij. Het antwoord laat zien hoezeer de Heer volkomen trouw en toewijding en inzet waardeert. Zo iemand kan niet genoeg beloond worden. Van wie geen innerlijke verbinding met Hem heeft, maar slechts de schijn ophoudt iets te bezitten, zal ook die schijn worden weggenomen.

Aan het slot van Zijn gelijkenis komt de Heer terug op de burgers over wie Hij in het begin ook heeft gesproken (vers 14). Hij noemt hen hier Zijn vijanden. Hij herinnert eraan dat zij niet wilden dat Hij over hen regeerde. Ook voor hen komt de dag van de afrekening. Voor hen is er een passend oordeel. Zij moeten evenals de slaven voor Hem verschijnen, maar met hen is er geen gesprek. Zij moeten in Zijn bijzijn worden afgeslacht. Zijn koningschap is een rechtvaardig koningschap. Hij regeert in gerechtigheid, zowel in beloning als in oordeel over het kwaad.

Lk 19:28-36 | De Heer heeft het nodig

28 En toen Hij dit gezegd had, ging Hij [hun] voor om op te gaan naar Jeruzalem. 29 En het gebeurde toen Hij Bethfagé en Bethanië naderde bij de berg, Olijfberg geheten, dat Hij twee van Zijn discipelen uitzond 30 en zei: Gaat naar het tegenovergelegen dorp, waar u als u erin gaat, een veulen vastgebonden zult vinden, waarop geen mens ooit heeft gezeten; en maakt het los en brengt het. 31 En als iemand u vraagt: Waarom maakt u het los? – dan moet u aldus zeggen: De Heer heeft het nodig. 32 En zij die waren uitgezonden, gingen weg en vonden het zoals Hij hun had gezegd. 33 Toen zij nu het veulen losmaakten, zeiden de eigenaars ervan tot hen: Waarom maakt u het veulen los? 34 Zij nu zeiden: De Heer heeft het nodig. 35 En zij brachten het naar Jezus, en na hun kleren op het veulen geworpen te hebben zetten zij Jezus daarop. 36 Terwijl Hij nu voortging, spreidden zij hun kleren uit op de weg.

Na in de gelijkenis te hebben gewezen op de kenmerken van het koninkrijk in de tijd van Zijn afwezigheid gaat de Heer hun voor om op te gaan naar Jeruzalem. De reis naar het verre land om het koninkrijk te ontvangen (vers 12) gaat voor Hem via Golgotha bij Jeruzalem. Hij komt in de buurt van de Olijfberg, de berg die doet denken aan de toekomst na Zijn verwerping en dood. Als Hij zal zijn opgestaan, zal Hij vandaar naar de hemel gaan (Hd 1:9-12) en daarop zal Hij terugkeren (Zc 14:4). De olijf is de vrucht die de olijfolie oplevert. Olie is een beeld van de Heilige Geest. Vanuit de hemel zal de Heer Jezus eerst de Heilige Geest geven.

Deze vrucht wordt gevonden in de dorpen Bethfagé en Bethanië die dicht bij de Olijfberg liggen. Bethfagé betekent ‘huis van de vijgen’ en Bethanië betekent ‘huis van de ellendige’. Het zijn plaatsen die door hun namen wijzen op een overblijfsel van het volk dat Hem ontvangt. Dit overblijfsel wordt gevormd door rechtvaardigen, waarvan de vijgen een beeld zijn (vgl. Jr 24:5-7), omdat zij hun ellende voor God hebben erkend. Deze plaatsen zijn de laatste haltes vóór het einddoel van Zijn reis op aarde.

God zal nog zorgen voor een gepast getuigenis voor Zijn Zoon door de harten van de menigte te bewerken. Als voorbereiding daarop zendt de Heer Jezus twee discipelen uit. Deze uitzending volgt op de gelijkenis van de ponden. Het gaat om het uitvoeren van een opdracht die beantwoordt aan het handelen met het toevertrouwde pond. Later krijgen ze nog een opdracht en wel om het Pascha gereed te maken (Lk 22:8).

Ze moeten nu naar het dorp gaan dat tegenover de Olijfberg gelegen is. Hij vertelt hun wat ze er zullen vinden en wat ze ermee moeten doen. Ze zullen een veulen vastgebonden vinden. Hij weet ook dat het veulen nog nooit door een mens bereden is. Ze moeten het losmaken en bij Hem brengen.

In deze opdracht ligt een gelijkenis waarin wordt getoond hoe de genade een mens vrijmaakt van alle slavernij van de wet. Het ezelsveulen is een beeld van de mens (Ex 13:13) die gebonden is door de wet en daardoor niet vrij is. Om door de Heer gebruikt te kunnen worden in Zijn dienst moet het worden losgemaakt (vgl. Lk 13:16). Als een mens door onderwijs uit Gods Woord door dienaren van de Heer is bevrijd van gebondenheid, kan hij de Heer gaan ‘ronddragen’. De Heer kan Zich alleen verbinden aan iets wat nooit onder een ander juk heeft gediend. Het nieuwe leven is nooit aan de wet onderworpen geweest.

De Heer weet dat er mensen zijn die zullen vragen waarom ze het veulen losmaken. Hij geeft Zijn discipelen het antwoord op die vraag in de mond. Ze kunnen eenvoudig zeggen dat de Heer het nodig heeft. Dat is voldoende. Hij, Die het niet nodig heeft door wie dan ook gediend te worden omdat alles van Hem is, zegt van het veulen dat Hij het nodig heeft. Dat bewijst weer Zijn grote genade als we aan het beeld denken dat ons in dit veulen wordt voorgesteld, dat van de gebonden mens. Hij wil gebruikmaken van zulke mensen en ze inzetten voor Zijn werk. Hij heeft ze daarvoor nodig. Dat is een bemoediging voor ieder van ons.

Gehoorzaam gaan de twee discipelen op weg. Ze vinden het “zoals Hij hun had gezegd”. Zo is het met elke uitzending door Hem waarbij Hij concrete aanwijzingen geeft. Het zal dan gaan zoals Hij het heeft gezegd.

Het is begrijpelijk dat de eigenaars van het veulen aan de discipelen vragen waarom zij het veulen losmaken. Ze geven het antwoord dat de Heer hun in de mond heeft gelegd. Dan komt er geen bezwaar meer, want Christus heeft in de harten van de eigenaars de bereidwilligheid gewerkt om het veulen aan Hem af te staan. Het veulen wordt naar de Heer Jezus gebracht.

Onder de werking van Gods Geest werpen de discipelen spontaan hun kleren op het veulen en zetten Hem daarop. Het is een handeling van eerbetoon aan Hem. Hun kleren – kleding spreekt van uiterlijk gedrag, van daden die de mensen zien – maken ze ondergeschikt aan Hem, ze stellen zich aan Hem ter beschikking. Vervolgens verhogen zij Hem door Hem op het veulen en hun kleren te zetten. Zo heeft deze daad een rijke symbolische betekenis voor ons leven. Onderwerpen wij ons leven aan Hem, zodat Hij er gezag over heeft en de mensen om ons heen Hem in ons zien?

Ze werpen hun kleren niet alleen op het veulen, maar ook op de weg. De hele weg is bedekt met kleren waarover Hij, gezeten op het veulen, voortgaat. Niet alleen onze daden, maar ook onze wandel behoort Hem onderworpen te worden. Hij verlangt ernaar dat wij onze levensweg aan Hem geven, zodat Hij die kan gebruiken om tot Zijn doel met ons leven te komen. Als we maar bedenken dat de wereld ons zal verwerpen als we onze levensweg aan Hem overgeven.

Lk 19:37-40 | De Heer Jezus bejubeld

37 Toen Hij nu de helling van de Olijfberg al naderde, begon de hele massa van de discipelen met blijdschap God te prijzen met luider stem voor alle krachtige daden die zij hadden gezien, 38 en zeiden: Gezegend Hij Die komt, de Koning, in [de] Naam van [de] Heer! In [de] hemel vrede en heerlijkheid in [de] hoogste [hemelen]. 39 En sommigen van de farizeeën uit de menigte zeiden tot Hem: Meester, bestraf Uw discipelen! 40 En Hij antwoordde en zei: Ik zeg u, als dezen zwijgen, zullen de stenen roepen.

De discipelen die Hem massaal volgen, weten er niets van wat er in Jeruzalem met Hem gaat gebeuren. Zij menen dat Hij naar Jeruzalem gaat om te regeren. Op de weg naar die heerlijke troonsbestijging willen ze zich graag aan Hem onderwerpen. Ze beginnen met blijdschap en met luide stem God te prijzen. Ze hebben zoveel krachtige daden gezien, dat dit wel de Messias van God moet zijn.

Het zijn helaas slechts uiterlijke indrukken van Wie de Heer is. Voor Zijn boodschap van genade zijn en blijven ze doof. Toch gebruikt God hen om de Naam van Zijn Zoon te verheerlijken. Aangeraakt door Gods Geest prijst de menigte de Heer Jezus als de Gezegende, Degene Die hooggeprezen is, als de Koning Die komt in de Naam van de HEERE, Jahweh. Dat is Hij ook ten volle.

Als ze spreken over vrede in de hemel, zeggen ze meer dan ze beseffen. Het is inderdaad zo, dat het koninkrijk voor de vestiging op aarde afhankelijk is van een vrede die in de hoogste hemelen is gevestigd. Dat wijst op de plaats die Hij als de Zoon des mensen en als Overwinnaar van de satan verhoogd in de hemel zal innemen. Het koninkrijk van vrede en gerechtigheid dat op aarde zal worden opgericht, is alleen maar een gevolg van de heerlijkheid die de genade nu al in de hemel heeft gevestigd, sinds Zijn komst in het verre land, waarheen Hij hier op weg is.

Toen Hij als Mens geboren was, hebben de engelen gesproken over “vrede op aarde” (Lk 2:14) omdat de Mens op Wie het welgevallen van God rustte, was verschenen. Zij roemden de volle draagwijdte van Zijn werk. Inmiddels is duidelijk geworden dat Hem de dood wacht en dat Zijn verwerping een periode tot gevolg heeft die allesbehalve vrede zal zijn. Maar de hemelen zullen wel het toneel van vrede zijn. Daarheen zal Hij gaan na het volbrengen van het werk op het kruis. Daar zal Hij de eer van God krijgen die Hem toekomt (Jh 13:32). Er is vrede in de hemel omdat Hij daar als Overwinnaar is binnengegaan en er is vrede in de harten van hen die Hem hebben aangenomen (Ko 1:20-23; Ef 2:14,17).

De farizeeën maken geen deel uit van de lofprijzende menigte. Als verklaarde tegenstanders van de Heer zijn zij zeer verstoord door wat er gebeurt. Zij hebben de gezindheid van de oudste zoon die zich ook stoorde aan het feest voor zijn teruggekeerde broer (Lk 15:25-30). Daardoor hebben ze zich afgesloten voor elk werk van de Geest. Wat ze zien, kan in hun ogen niet door de beugel en moet een halt worden toegeroepen.

In hun benadering van de Heer noemen ze Hem “Meester”. Hij is voor hen niet meer dan een rondreizende rabbi die in hun ogen veel te veel aanhang heeft en veel te veel eer krijgt. Dat gaat ten koste van de eer die zij zelf claimen. In hun godsdienstige ijver zien ze dat wat de menigte roept, alleen voor de Messias kan gelden.

Hun conclusie is terecht, alleen is Hij het voor hen niet omdat hun ogen door haat te zeer verduisterd zijn om ook maar een glimp van Goddelijke heerlijkheid in Hem te zien. Ze roepen Hem op om Zijn discipelen te bestraffen. Hij geeft een kort antwoord dat daardoor veelzeggend is. God wil een getuigenis geven over Zijn Zoon als de Gezegende. Daarvoor kan Hij de harten van mensen bewerken die in het handelen van Zijn Zoon iets van God hebben herkend. Hij is zelfs in staat om dode stenen tot een dergelijk getuigenis te brengen. Dat de farizeeën niets van God in Hem herkennen en Hem dan ook geen enkele eer geven, maar Hem veeleer tegenstaan, geeft aan hoe dood en verhard zij zijn.

Lk 19:41-44 | Weeklacht van de Heer over Jeruzalem

41 En toen Hij naderde en de stad zag, weende Hij over haar 42 en zei: Och, mocht op deze <uw> dag ook u erkennen wat tot <uw> vrede [dient]. Nu is het echter verborgen voor uw ogen. 43 Want er zullen dagen over u komen dat uw vijanden een wal rondom u zullen opwerpen en u zullen omsingelen en u van alle zijden benauwen; 44 en zij zullen u met de grond gelijkmaken met uw kinderen in u; en zij zullen in u geen steen op [de andere] steen laten, aangezien u de tijd waarin naar u werd omgezien, niet hebt erkend.

Hoe indrukwekkend het getuigenis van de menigte ook is en hoe het ook terecht is dat het van Hem gegeven wordt, de Heer weet dat het helaas slechts een oppervlakkige emotie is. De realiteit is dat ze Hem zullen verwerpen. Als Hij dan ook de stad nadert en haar ziet, weet Hij wat de stad met Hem zal doen en wat de gevolgen daarvan voor de stad zullen zijn. Na het gejubel van Zijn discipelen, horen we dan ook Zijn gehuil.

De Koning huilt over de stad. Het is een herhaling van de klacht van de HEERE, Jahweh, in Psalm 81 (Ps 81:14), waaraan hier een nog heftiger uiting wordt gegeven omdat de grootste zonde nu op het punt staat te geschieden. Zijn krachtige getuigenis verhindert niet dat het Hem diep verdriet doet dat zij Hem hebben verworpen. Het huilen hoort bij de aankondiging van het oordeel en bij het zien van dingen die smaad op de Heer werpen (Fp 3:18).

Een streng en rechtvaardig oordeel moet gegeven worden, maar mag nooit hardvochtig gebeuren. Het oordeel betreft iemands kwaad, het huilen betreft iemands persoon. In de Schrift is daartussen altijd een volmaakt evenwicht. Bij Christus zien we een wondere en volmaakte harmonie tussen toorn en droefheid (Mk 3:5).

De Heer spreekt Zijn intense verlangen uit dat Jeruzalem op deze dag, “uw dag”, de dag van de behoudenis, waarop God in Christus haar in genade bezoekt, toch zou mogen erkennen wat tot haar vrede dient. Haar vrede ligt binnen handbereik. Ze hoeven Hem slechts in geloof aan te raken, zich slechts te bekeren en in Hem Gods verzoening te aanvaarden.

Maar Jeruzalem heeft geen ogen om te zien. Christus heeft voor hen geen “gestalte of glorie”; er is voor hen in Hem “geen gedaante” om Hem te begeren (Js 53:2b). Omdat Jeruzalem niet erkent wat tot haar vrede dient, kan er geen vrede op aarde komen. In die houding bevindt Jeruzalem zich nog steeds.

De Heer spreekt over de dramatische gevolgen die Zijn verwerping voor Jeruzalem zal hebben. Hij wijst vooruit naar de dagen dat hun vijanden tegen de stad zullen optrekken en deze zullen belegeren. Er zal geen ontkomen mogelijk zijn. Door het volledig omgeven zijn door vijanden zullen ze het benauwd krijgen, tot verstikking toe. Ten slotte zal de stad vallen en met de grond gelijkgemaakt worden.

Hier wijst de Heer op de verwoesting van Jeruzalem door de Romeinen bijna veertig jaar later. Dit oordeel komt over hen omdat ze de tijd niet hebben erkend waarin door God in genade in Christus naar hen werd omgezien, dat ze door God in Christus werden bezocht. Ze hebben Hem niet gekend, maar Hem verworpen. Dan kan er geen ander resultaat zijn dan dit. Wie de vrede verwerpt, komt om in de strijd.

Lk 19:45-48 | Reiniging en onderwijs in de tempel

45 En Hij ging de tempel binnen en begon hen die [daar] verkochten uit te drijven 46 en zei tot hen: Er staat geschreven: ‘En Mijn huis zal een huis van gebed zijn’; u hebt er echter een rovershol van gemaakt. 47 En Hij leerde dagelijks in de tempel. De overpriesters nu en de schriftgeleerden en de voornaamsten van het volk trachtten Hem om te brengen. 48 En zij vonden niet wat zij moesten doen, want al het volk hing aan Zijn lippen als het Hem hoorde.

Als Hij Jeruzalem is binnengegaan, gaat Hij naar de tempel. Als de Heer van Zijn huis drijft Hij hen eruit die Zijn huis op gruwelijke wijze misbruiken voor hun eigen voordeel. Hoe het er in de tempel toegaat, maakt de ware toestand van het volk openbaar. De Heer gaat naar dit centrum van hun godsdienst en vindt er hoe de macht van de boze alles beheerst.

Het huis van God is in handen van mensen volkomen vervreemd van Zijn oorspronkelijke doel. De tempel is door God bedoeld als een huis van gebed, een huis waarin Zijn hulp wordt gezocht in nood. Deze goddeloze mensen hebben er een rovershol van gemaakt. Een rover is iemand die een ander berooft van zijn bezit. Door de tempel als marktplaats te gebruiken beroven ze God van Zijn eer. Tevens beroven ze door hun oneerlijke handel hun medemensen van hun bezit.

Door dagelijks over God en het koninkrijk te leren in de tempel geeft de Heer de tempel weer zijn ware betekenis. De tempel, het huis van God, wordt een leerhuis als het eerst een huis van gebed is geworden. De gemeente is in de eerste plaats een huis van gebed (1Tm 2:1). Alleen in de gezindheid van afhankelijkheid, waarvan het gebed de uitdrukking is, kunnen wij onderwijs van de Heer in Zijn huis ontvangen. Het onderwijs hier in de tempel komt vooral voort uit de twistgesprekken die de Heer met diverse groepen van tegenstanders voert. Dit onderwijs, dat hier begint, loopt door tot Lukas 21:38.

Terwijl de Heer leert in de tempel, zoeken de godsdienstige leiders en de invloedrijke mensen naar mogelijkheden om Hem te doden. Zij die het volk moeten leren over de ware God, blijken potentiële moordenaars te zijn. Ze zien echter geen middelen om hun moordplannen in daden om te zetten. In hun doortraptheid zien ze wel hoe het volk aan Zijn lippen hangt. Op dit moment is het ondernemen van een actie tegen Hem uitgesloten, want bij een dergelijke actie zou het volk zich tegen hen keren.

Lukas 20

Lk 20:1-2 | Vraag over het gezag van de Heer

1 En het gebeurde op een van de dagen toen Hij het volk in de tempel leerde en het evangelie verkondigde, dat de overpriesters en de schriftgeleerden met de oudsten daarbij kwamen staan 2 en aldus tot Hem spraken: Zeg ons, op welk gezag doet U deze dingen? Of wie is het die U dit gezag heeft gegeven?

Hoewel de tempel een rovershol is geworden, leert de Heer daar dagelijks het volk en blijft onvermoeibaar het evangelie verkondigen. Het volk is een kudde die afgemat neerligt en waarover Hij met ontferming bewogen blijft. Het is een kudde met meedogenloze herders. Die herders komen erbij staan. De tempel wordt in de laatste week van Zijn leven op aarde voor het kruis het terrein waar de vijandschap steeds sterker wordt. In dit hoofdstuk worden de conflicten beschreven die de Heer met de leidslieden heeft. Hij ontmaskert hen en brengt hen tot zwijgen, maar de moordzucht is niet gedoofd.

De eerste kwestie waarover de Heer onderwijs geeft in de tempel, is die van gezag. Het onderwijs hierover is van groot belang voor de gemeente, de tempel van God nu (1Ko 3:16). De vraag gaat erover hoe Goddelijk gezag te onderkennen is. De Heer gaat op die vraag in naar aanleiding van een twistvraag waarmee de godsdienstige leiders bij Hem komen. Ze erkennen Zijn gezag wel, maar ze vragen Hem in een kritische geest naar de oorsprong ervan.

Mensen die zichzelf graag gezag aanmatigen, plaatsen altijd vraagtekens bij het echte gezag. Ze zijn nooit in staat het echte gezag te erkennen omdat ze dat niet willen. Met hun vraag matigen zij zich aan Hem te kunnen beoordelen. Ze willen weten of Hij persoonlijk gezag heeft, door een opleiding bijvoorbeeld, of dat Hij namens iemand anders gezag uitoefent, een hoger gezag namens wie Hij spreekt. Het is beide voor Hem waar. Hij is persoonlijk het hoogste gezag. Hij is God de Zoon. Tevens is Hij als Mens de Zoon van God Die de plaats van afhankelijkheid en gehoorzaamheid ten opzichte van God heeft ingenomen. Het zijn de vragen van blinde mensen die weigeren te zien.

Lk 20:3-8 | Het antwoord van de Heer

3 Hij nu antwoordde en zei tot hen: Ik zal u ook één ding vragen; zegt Mij dan: 4 Was de doop van Johannes uit [de] hemel of uit mensen? 5 Zij overlegden echter onder elkaar en zeiden: Als wij zeggen: Uit [de] hemel, zal Hij zeggen: Waarom hebt u hem niet geloofd? 6 Als wij echter zeggen: Uit mensen, dan zal al het volk ons stenigen, want het is ervan overtuigd dat Johannes een profeet was. 7 En zij antwoordden dat zij niet wisten vanwaar. 8 En Jezus zei tot hen: Dan zeg Ik u ook niet op welk gezag Ik deze dingen doe.

De Heer wil hun duidelijk maken dat ze blind zijn, opdat zij hun blindheid erkennen en dan ziende kunnen worden. Daarom heeft Hij als antwoord een vraag aan hen. Met de woorden “zegt Mij dan” beveelt Hij hun Hem daarop antwoord te geven. Zijn wedervraag moet duidelijk maken of ze wel in staat zijn zich een echt oordeel te vormen over Zijn gezag. Hun antwoord zal hun gezindheid aan het licht brengen.

Zijn vraag betreft de doop van Johannes. Johannes was Zijn voorloper en heraut. Johannes heeft Hem aangekondigd en de doop van bekering tot vergeving van zonden gepredikt (Lk 3:3). Velen zijn tot zijn doop gekomen (Lk 3:7) en hebben zich zelfs afgevraagd of hij niet misschien de Christus was (Lk 3:15). De reactie van Johannes was echter duidelijk dat hij het zelf niet was, maar dat Hij het was Die na hem kwam.

Het antwoord op de vraag naar de doop van Johannes is dan ook bepalend voor hun kijk op de Heer. Hij stelt hun twee mogelijkheden voor: de doop van Johannes was uit de hemel of uit de mensen. Het is een van de twee. Laten zij het maar zeggen.

In hun valsheid en onoprechtheid gaan de godsdienstige leiders met elkaar overleggen. Ze bespreken niet wat het juiste antwoord is, maar wat Hij zal antwoorden op een bepaald antwoord. Ze zijn zo verdorven, dat ze alleen kijken naar het resultaat van hun antwoord en niet naar de waarheid ervan. Ze overleggen wat Zijn antwoord zal zijn als zij zullen zeggen dat de doop van Johannes uit de hemel was. Dat weten ze: Hij zal zeggen: “Waarom hebt u hem niet geloofd?” Ze kunnen niet loochenen dat de doop van Johannes uit de hemel was, maar toegeven willen ze het niet.

De andere optie wordt ook overwogen. Ook daar zien ze vanaf, want ze kennen de grote bewondering van het volk voor Johannes. In plaats van zich aan te sluiten bij het volk en te erkennen dat Johannes een profeet was, overwegen ze dat een antwoord dat Johannes naar beneden zou halen, hun het leven zou kunnen kosten. Ze zijn bang de volksgunst te verliezen en het volk tegen zich te krijgen, waarbij ze voor hun leven zouden moeten vrezen.

In beide antwoorden draait het om henzelf. Omdat ze menen dat ze het minste gezichtsverlies zullen lijden als ze zeggen dat ze niet weten vanwaar de doop van Johannes is, geven ze dat antwoord. Met dit antwoord geven ze aan dat ze van de Heer geen antwoord op hun vraag verdienen. Hij heeft duidelijk gemaakt dat zij verwerpelijke bedoelingen hebben. Het is tragisch dat ze niet tot inkeer willen komen, maar zich als Zijn verklaarde tegenstanders steeds moordzuchtiger gaan opstellen. Ze zijn door niets tot inkeer te brengen. De Heer laat in de volgende gelijkenis zien hoe zij Hem bewust willen doden.

Lk 20:9-12 | Onrechtvaardige landlieden

9 Hij nu begon tot het volk deze gelijkenis te spreken: Iemand plantte een wijngaard en verhuurde hem aan landlieden en ging voor geruime tijd buitenslands. 10 En op [de] bestemde tijd zond hij een slaaf naar de landlieden, opdat zij hem van de vrucht van de wijngaard gaven. De landlieden echter sloegen hem en zonden hem met lege handen weg. 11 En hij zond nog een andere slaaf; ook die echter sloegen zij en deden hem oneer aan en zonden hem met lege handen weg. 12 En hij zond nog een derde; ook die echter verwondden zij en wierpen hem eruit.

Het tweede onderwerp in het tempelonderwijs is het vrucht dragen. De Heer spreekt daarover een gelijkenis uit, niet tot de godsdienstige leiders, maar tot het volk. Hij wil hen hiermee waarschuwen voor de houding van hun leiders. De leiders luisteren mee. Uit vers 19 blijkt dat ze weten dat zij bedoeld worden. Het maakt hen woedend in plaats van hen tot inkeer te brengen.

De gelijkenis gaat over iemand die een wijngaard plant, hem aan landlieden verhuurt en dan geruime tijd naar het buitenland gaat. De wijngaard is een beeld van het volk Israël (Js 5:1) waarvan verwacht werd dat het vrucht voor God zou voortbrengen. Het is belangrijk deze geschiedenis ook op onszelf toe te passen, want ook van ons wordt verwacht dat we vrucht dragen (Jh 15:1-5). De landlieden zijn de verantwoordelijke leiders in het volk. De eigenaar is God, Die Zich in de hemel heeft teruggetrokken.

De eigenaar heeft de wijngaard verhuurd met het oog op de vruchten. Hij wil graag van de vrucht van zijn wijngaard ontvangen. De vrucht van de wijngaard is vreugde, want wijn is een beeld van vreugde (Ri 9:13; Ps 104:15a). God wil graag dat Zijn volk Hem met vreugde dient en met offers van dankbaarheid bij Hem komt.

Om van die vrucht in ontvangst te nemen stuurt de eigenaar een slaaf naar de landlieden. De slaaf, een profeet die het volk herinnert aan Gods recht op vrucht, wordt echter door de leidslieden mishandeld en met lege handen weggestuurd. Als God Zijn Woord door Zijn dienaren tot ons zendt om ons tot vrucht dragen te brengen en die vervolgens aan Hem te geven, hoe reageren wij dan?

Uit het zenden van een volgende slaaf blijkt het geduld van de eigenaar. Maar ook deze slaaf wordt mishandeld en zelfs oneer aangedaan en vervolgens ook met lege handen teruggestuurd. Als de eigenaar de derde slaaf stuurt, worden de landlieden zeer gewelddadig. De slaaf wordt niet alleen geslagen, maar ook verwond. Meedogenloos wordt hij uit de wijngaard geworpen. Weg ermee.

Al deze boodschappers van God zijn even zoveel bewijzen van Zijn liefde voor en geduld met Zijn volk. Hoewel Zijn profeten telkens zo mishandeld werden, bleef God ze zenden (2Kr 36:15-16). En nog is dat niet het einde van Gods geduld en Zijn pogingen om vrucht van Zijn volk te krijgen. In deze gelijkenis wordt nog een stap gezet, de laatste en meest vergaande stap: de geliefde Zoon wordt gezonden.

Lk 20:13-16 | De geliefde zoon gedood

13 De heer van de wijngaard nu zei: Wat zal ik doen? Ik zal mijn geliefde zoon zenden; wellicht zullen zij die ontzien. 14 Toen de landlieden echter hem zagen, overlegden zij onder elkaar en zeiden: Deze is de erfgenaam; laten wij hem doden, opdat de erfenis van ons wordt. 15 En zij wierpen hem buiten de wijngaard en doodden hem. Wat zal dan de heer van de wijngaard met hen doen? 16 Hij zal komen en deze landlieden ombrengen en de wijngaard aan anderen geven. Toen zij nu dit hoorden, zeiden zij: Dat nooit!

De eigenaar zoekt naar middelen om de landlieden te bewegen hem zijn vrucht te geven. Het gaat nu niet meer zozeer om de vrucht, maar om de gezindheid van de landlieden. Die kan niet beter worden beproefd dan door zijn zoon te zenden. De eigenaar mag veronderstellen dat zij die toch wel zullen ontzien.

Vanuit deze houding heeft God ten slotte Zijn Zoon gezonden. Hij achtte de kans aanwezig, wat door het woord “wellicht” wordt aangegeven, dat zij Hem niet een dergelijke behandeling zullen geven als zij de slaven hebben gegeven, maar Hem met respect zullen behandelen. Hoewel God als de Alwetende wist wat zij met Zijn Zoon zouden doen, is Zijn veronderstelling dat zij Zijn Zoon zouden ontzien, volkomen gerechtvaardigd. Door het feit van het zenden van Zijn Zoon plaatst Hij de mens onder de verantwoordelijkheid om Zijn Zoon te erkennen. Hij mocht toch niet anders verwachten?

Het doel van de komst van de geliefde Zoon wordt hier voorgesteld en dat is om vrucht te ontvangen voor Zijn Vader. De Vader wenst door Zijn Zoon uit de handen van de landlieden vrucht te ontvangen. Dat doel is ook in onze tijd nog steeds geldig. God zoekt nog steeds de vrucht van de lippen (Hb 13:15). Wij mogen door de Zoon lofoffers brengen aan God. Het is zelfs zo, dat de geliefde Zoon Zelf de lofzang aanheft en wij daarmee mogen instemmen (Ps 22:23). In verband met de tempel, het terrein waar de Heer Zich bevindt als Hij deze gelijkenis uitspreekt, kunnen we ook nog denken aan de gemeente als tempel, als een geestelijk huis, waar we geestelijke offers offeren (1Pt 2:5).

Als de Zoon komt, erkennen zij Hem ook als de Erfgenaam. Alleen komt tegelijk hun ware aard ten volle naar boven. Zij openbaren zich als mensen die Gods rechten niet willen erkennen omdat ze zelf heer en meester willen zijn. Wat God heeft bedoeld als laatste mogelijkheid om vrucht van Zijn volk te krijgen, wordt de gelegenheid van de openbaring van de onverbeterlijke boosheid van de mens die bewust God in Zijn Zoon verwerpt. De landlieden voegen de daad bij het woord. De Zoon wordt buiten Zijn wijngaard geworpen en gedood en deelt in het lot van de profeten die vóór Hem zijn gezonden (Lk 13:34).

De Heer stelt de vraag wat de heer van de wijngaard nu zal doen. Is de maat niet vol? Alles is geprobeerd om het volk tot het leveren van vruchten te brengen. Er is niet alleen onwil gebleken, maar volkomen vijandschap en opstand tegen de heer van de wijngaard, dat is God. Gods genade is niet eindeloos. Als elke poging genade te bewijzen met dodelijke haat wordt beantwoord, rest God niets anders dan het oordeel uit te voeren. De Heer spreekt het oordeel over de landlieden uit. En dat niet alleen. Hij zegt erbij dat de wijngaard aan anderen zal worden gegeven.

In vers 19 staat duidelijk dat de leidslieden begrijpen dat Hij met het oog op hen deze gelijkenis heeft gesproken. Ook hun spontane reactie “dat nooit!” maakt dat duidelijk. Ze hebben het verhaal van de Heer goed gevolgd en zichzelf erin herkend. Als Hij over “anderen” spreekt, begrijpen ze dat dit de heidenen moeten zijn. Die gedachte maakt hen woest. Dit is de uiting van mensen die zelf de genade verachten en die de genade tevens misgunnen aan anderen.

Maar hoe gaat het met ons? De gedachte kan gemakkelijk postvatten dat de gemeente waar wij zijn de enig juiste is en dat dit nooit van ons zal wijken. In hoogmoed kunnen we iets vasthouden wat God juist vanwege onze hoogmoed van ons moet wegnemen. Als wij vergeten dat de genade de kracht is waarin we gemeente mogen zijn en dat ook mogen beleven als we samenkomen om God de vrucht van onze lippen te brengen, houden we op Gods gemeente en getuigenis te zijn.

Lk 20:17-19 | De verworpen steen wordt een hoeksteen

17 Hij zag hen echter aan en zei: Wat betekent dan dit, dat geschreven staat: ‘[De] steen die de bouwlieden hebben verworpen, die is geworden tot een hoeksteen’? 18 Ieder die op die steen valt, zal verbrijzeld worden; en op wie hij valt, die zal hij verpletteren. 19 En de schriftgeleerden en de overpriesters trachtten op datzelfde ogenblik de handen aan Hem te slaan; en zij waren bang voor het volk, want zij wisten dat Hij met het oog op hen deze gelijkenis had gesproken.

Op hun reactie “dat nooit!” reageert de Heer met hun een Schriftwoord voor te houden dat zij goed kennen. Hier verandert Hij van beeldspraak. Wat eerst een wijngaard is, wordt nu een gebouw (vgl. 1Ko 3:9). Die verandering van beeldspraak is voor de leidslieden geen probleem. Zij weten dat het om dezelfde dingen gaat.

De Heer Jezus is als de steen door de leidslieden verworpen, maar God heeft Hem tot hoeksteen van Zijn gebouw gemaakt. Dat gebouw zal Hij in de gemeente verwerkelijken. De steen is een toetssteen. Voor God en wie bij Hem horen is Christus de hoeksteen waarop Gods gebouw onwankelbaar vaststaat. Wie op Hem valt, dat is, wie zich aan Hem stoot en Hem verwerpt (Rm 9:32) zoals de leidslieden nu doen, van zo iemand zal niets overblijven. Ook zal Hij vallen op hen die Hem hebben verworpen en voor de antichrist hebben gekozen. Dat zal gebeuren bij Zijn tweede komst als Hij tot een oordeel uit de hemel zal vallen (Dn 2:34). Op wie Hij valt, zal door Hem verpletterd worden.

Nadat de Heer dit heeft gezegd, beschrijft Lukas de gevoelens van de schriftgeleerden en overpriesters. Hoe graag hadden deze leidslieden Hem nu gegrepen. Ze begrijpen dat de gelijkenis over hen ging. In plaats van zich nu te bekeren, neemt hun haat en moordzucht alleen maar toe. Ze houden zich alleen in omdat ze bang zijn voor het volk. Dat ze Hem nog niet kunnen grijpen, is ook omdat Gods tijd nog niet gekomen is.

Lk 20:20-26 | Vraag over de keizerlijke belasting

20 En om [op Hem] te letten zonden zij spionnen uit, die zich voordeden alsof zij rechtvaardig waren, om Hem op een woord te vatten, ten einde Hem aan de overheid en het gezag van de stadhouder over te leveren. 21 En zij vroegen Hem aldus: Meester, wij weten dat U rechtuit spreekt en zonder aanzien des persoons de weg van God in waarheid leert. 22 Is het ons geoorloofd de keizer belasting te betalen of niet? 23 Daar Hij echter hun sluwheid bemerkte, zei Hij tot hen: 24 Toont Mij een denaar. Wiens beeld en opschrift draagt hij? Zij nu zeiden: Van de keizer. 25 Hij nu zei tot hen: Geeft dan aan de keizer wat van de keizer is, en aan God wat van God is. 26 En zij waren niet in staat Hem op een uitspraak te vatten tegenover het volk; en terwijl zij zich verwonderden over Zijn antwoord, zwegen zij.

Het derde onderwerp van het tempelonderwijs van de Heer gaat over de verhouding tot de overheid. We zijn niet alleen leden van de gemeente, maar ook onderworpen aan wereldlijke overheden (Rm 13:1).

De leiders doen er alles aan om de Heer te kunnen uitschakelen. Nu ze zelf monddood zijn gemaakt, zoeken ze nieuwe middelen om aan informatie te komen dat hun belastend materiaal in handen geeft om hun plan te kunnen uitvoeren. Ze riskeren het niet om zelf nog een keer de nederlaag te lijden. Blind en dwaas als ze zijn, sturen ze spionnen op Hem af alsof ze Hem daarmee kunnen bedriegen. Tot wat voor dwaasheden komt een mens toch als hij God wil aanklagen!

Dat deze spionnen ook nog eens lieden van laag allooi zijn, blijkt wel uit de opmerking dat zij zich als rechtvaardig voordoen. Behalve spioneren, kunnen ze ook nog prima toneelspelen. Ze krijgen de opdracht mee om de Heer op een woord te vatten. Het gaat erom dat ze iets hebben waarvoor ze Hem bij de rechterlijke macht kunnen aanklagen.

Huichelaars kunnen goed overweg met vleitaal. Ze benaderen de Heer met de onoprecht uitgesproken titel “Meester”. Dan zeggen ze vleiende dingen over Zijn spreken. Ze bedoelen het als vleitaal en zeggen zelfs dat ze het “weten”, maar innerlijk verwerpen ze Hem en hebben ze verdorven bedoelingen. Toch geven ze ongewild een prachtig getuigenis van Zijn spreken en leren. Zelf zijn zij via een slinkse, kromme weg bezig Hem in de val te lokken, maar tegelijk getuigen ze van Hem dat Hij zonder omwegen spreekt. Zelf zijn ze uit op de eer van mensen, maar van Hem getuigen ze dat Hij de weg van God in waarheid leert, zonder de persoon aan te zien tegenover wie Hij staat.

In aansluiting op hun vleierij stellen ze Hem een strikvraag over het betalen van belasting. Ze willen van Hem weten of het volgens Hem geoorloofd is de keizer belasting te betalen of niet. Met deze vraag menen ze Hem te kunnen vangen. Als Hij ‘ja’ zou zeggen, zouden ze Hem bij het volk in diskrediet kunnen brengen als iemand die de Romeinse heerschappij aanvaardt en daarom niet de Messias kan zijn. De Messias zou immers komen om hen van de overheersers te bevrijden en Zijn koninkrijk op te richten. Als Hij ‘nee’ zou zeggen, zouden ze Hem bij de Romeinse overheid kunnen aanklagen als opstandeling en opruier.

Natuurlijk doorziet de Heer hun sluwheid. Hij kent hun ware bedoelingen. Het hele innerlijke denken van de mens heeft voor Hem geen geheimen, maar is voor Hem naakt en geopend (Hb 4:13). Hij zal hen aan henzelf ontdekken en beschaamd doen weggaan. Hij – Die Zelf geen geld had! – gebiedt hun Hem een denaar, een Romeinse betaalmunt, te laten zien. Ze nemen er een uit hun beurs, leggen die op hun hand en laten hem zo aan de Heer zien.

Dan vraagt de Heer van wie het beeld en het opschrift is dat erop staat. Hun antwoord luidt terecht: “Van de keizer.” Het beeld en het opschrift op het geld dat in Israël in omloop is, geven aan dat Israël onder vreemde heerschappij is. Dat is het gevolg van de ontrouw van het volk aan God (Ne 9:34-36).

Als de spionnen het juiste antwoord hebben gegeven, geeft de Heer Jezus niet zozeer een antwoord op hun eerdere vraag, maar een opdracht. Die opdracht is tweeërlei. Enerzijds moeten ze aan de keizer geven wat van de keizer is. Dat geldt ook voor ons (Rm 13:7). Door het geld van de bezetter te gebruiken erkennen ze dat een vreemde over hen heerst. Als ze eerlijk zijn, weten ze dat dit zo is als straf voor hun afwijken van God. Anderzijds moeten ze aan God geven wat God toekomt. En God staat voor hen. Zo plaatst Hij hen in Gods licht, wat altijd gebeurt met ieder die bij Hem komt.

Het is ook belangrijk om te zien dat de Heer niet de ene plicht voor de andere opoffert. Dat doen zij wel. Zij stellen de ene plicht tegenover de andere, maar ze vervullen geen van beide op de juiste manier omdat ze zichzelf zoeken en niet de eer van God. De plannen van deze sluwe mensen en wie hen hadden gestuurd, worden op Meesterlijke wijze ontmaskerd, omgedraaid en tegen henzelf gericht.

Als het antwoord tot hen doordringt, verwonderen zij zich erover. Het zullen slimme jongens zijn geweest die allerlei plannen en vragen de revue hebben laten passeren, voordat ze met hun uiteindelijke vraag zijn gekomen. Spionnen zijn vindingrijk. De vraag die ze stelden, gaf hun naar hun overtuiging de garantie dat ze Hem konden vatten, hier zou Hij Zich in verslikken. Hoe ontnuchterd staan ze er nu bij, volledig uit het veld geslagen. De spionnen zijn niet in staat gebleken met hun sluwe benadering Hem op een uitspraak te vatten, waardoor ze Hem bij het volk uit de gunst konden brengen of bij de overheid konden aanklagen.

Lk 20:27-33 | Vraag over de opstanding

27 Er kwamen ook sommigen van de sadduceeën naderbij, die <tegen [anderen] in> zeggen dat er geen opstanding is, 28 en zij vroegen Hem aldus: Meester, Mozes heeft ons voorgeschreven: Als iemands broer sterft die een vrouw heeft, en hij is kinderloos, laat dan zijn broer zijn vrouw nemen en voor zijn broer nageslacht verwekken. 29 Er waren dan zeven broers; en de eerste nam een vrouw en stierf kinderloos. 30 En de tweede 31 en de derde nam haar; en evenzo lieten alle zeven geen kinderen na en stierven. 32 Het laatst stierf ook de vrouw. 33 De vrouw dan, wie van hen zal zij in de opstanding tot vrouw zijn? Want alle zeven hebben haar tot vrouw gehad.

Het vierde onderwerp in het tempelonderwijs dat de Heer geeft, handelt over de opstanding en over het leven in de wereld van de opstanding. De aanleiding daarvoor is de vraag van een volgende groep tegenstanders die zich aandient, want de satan heeft nog meer handlangers. De sadduceeën melden zich in de strijd om de Heer Jezus ten val te brengen. Deze mensen zijn de rationalisten. Zij geloven alleen wat ze kunnen beredeneren met hun verstand. Zo zeggen ze dat er geen opstanding is (Hd 23:8), want daar zijn geen bewijzen voor te leveren, zo beweren zij.

De sadduceeën komen bij de Heer met een voorschrift van Mozes over het zwagerhuwelijk (Gn 38:8; Dt 25:5). Aan dit voorschrift twijfelen ze niet, maar ze signaleren in hun ongeloof hier wel een probleem als ze aan de opstanding denken. Dat leggen ze Hem als valstrik voor.

Om de opstanding belachelijk te maken stellen ze Hem het denkbeeldige geval voor van zeven broers die allemaal na elkaar met dezelfde vrouw trouwen om aan het gebod van Mozes te voldoen. Ze geven aan dat de eerste trouwt, maar na korte tijd sterft, zonder dat er nageslacht is verwekt. Naar de wet op het zwagerhuwelijk neemt de tweede van de zeven broers haar, maar ook hij sterft na korte tijd, ook zonder dat er nageslacht is verwekt. Zo gaat het door tot alle zeven broers haar hebben gehad en allen gestorven zijn zonder dat er nageslacht is verwekt. Ten slotte sterft ook de vrouw.

Dan stellen zij hun vraag. We kunnen ons daarbij de verholen glimlach voorstellen van iemand die meent de ander schaakmat te hebben gezet. De vraag die de sadduceeën stellen, is wie van de zeven zij tot vrouw zal zijn in de opstanding. Ze is immers van alle zeven broers de wettige echtgenoot geweest. Hoe moet dat nu in de opstanding? Ze kan daar toch niet met zeven mannen tegelijk getrouwd zijn? Daar is de wet ook duidelijk over.

Met deze moeilijke, zo niet onbeantwoordbare vraag, menen ze de Heer met de mond vol tanden te zetten. Ze hebben met dit voorbeeld toch maar knap aangetoond dat de opstanding onzin is. Tevreden slaan ze de armen over elkaar en wachten Zijn reactie af. Die komt sneller dan gedacht en overrompelt hen.

Lk 20:34-40 | Onderwijs over de opstanding

34 En Jezus zei tot hen: De zonen van deze eeuw trouwen en worden uitgehuwelijkt. 35 Zij echter die het waard geacht zijn deel te hebben aan die eeuw en aan de opstanding uit [de] doden, trouwen niet en worden niet uitgehuwelijkt, 36 want zij kunnen ook niet meer sterven; want zij zijn aan engelen gelijk en zijn zonen van God, daar zij zonen van de opstanding zijn. 37 Dat nu de doden worden opgewekt heeft ook Mozes aangeduid bij de braamstruik, als hij [de] Heer noemt ‘de God van Abraham en de God van Izaäk en de God van Jakob’; 38 Hij nu is niet een God van doden maar van levenden; want voor Hem leven zij allen. 39 Sommigen nu van de schriftgeleerden antwoordden en zeiden: Meester, U hebt goed gesproken. 40 Want zij durfden Hem helemaal niets meer te vragen.

In Zijn antwoord verwijst de Heer eerst naar het tijdperk waarin ze zich nu bevinden als het tijdperk waarin wordt getrouwd en uitgehuwelijkt. Het hoort bij het leven op aarde, aan deze zijde van de dood. Vervolgens spreekt Hij over het tijdperk en het terrein na de dood. Daarover spreekt de Geest ook door Paulus in 1 Korinthiërs 15. De Heer zegt hier, en Paulus door de Geest daar, dat aan de andere zijde van de dood heel andere bepalingen gelden. Het gaat om hetzelfde lichaam, dat na de opstanding echter niet meer stoffelijk, maar geestelijk is (1Ko 15:42-44).

Wie aan de opstanding deelhebben, zijn zij “die het waard geacht zijn”. Dat zijn de mensen die op aarde hebben gekozen voor Hem en in Zijn verwerping hebben gedeeld. “Die eeuw” is de toekomstige eeuw van het vrederijk, maar dan de hemelse zijde ervan, waar allen zich bevinden die bij de komst van de Heer uit de doden zijn opgestaan of veranderd zijn (1Ko 15:51). De opstanding uit de doden betekent een opstanding van tussen de doden uit, een opstanding waarbij anderen in de dood blijven.

De doden die in de dood blijven, zijn de doden die het niet waard geacht zijn deel te hebben aan die eeuw en opstanding. Het zijn “de overige van de doden” (Op 20:5), met wie de mensen worden bedoeld die in ongeloof gestorven zijn. Zij worden pas levend ná ‘die eeuw’, dat is na het duizendjarig vrederijk, om voor de grote, witte troon te verschijnen en geoordeeld te worden (Op 20:11-12).

In de opstanding zijn voor hen die het waard geacht zijn daaraan deel te hebben, de omstandigheden volledig anders dan op aarde. Een van die veranderde omstandigheden is dat daar niet meer wordt getrouwd en uitgehuwelijkt. Trouwen en uithuwelijken zijn door God bedoeld om de aarde te bevolken (Gn 1:28) en sinds de zondeval ook om het mensenras in stand te houden. In de opstanding is het echter zo, dat niemand meer kan sterven. Er is geen afname van de personen die er deel aan hebben en is het daarom ook niet nodig om door middel van het sluiten van huwelijken te zorgen voor nageslacht. Wat dat betreft, zijn de gelovigen dan aan engelen gelijk.

Ze zijn echter veel meer dan engelen. Ze zijn zonen van God, want ze zijn zonen van de opstanding. Ze hebben de dood achter zich gelaten en alles wat daarbij hoort en zijn met God in verbinding gebracht als Zijn zonen.

God is de God van de opstanding. De sadduceeën hadden voor hun sluwe vraagstelling een beroep gedaan op Mozes. De Heer wijst hen nu ook op Mozes en wel op een uitspraak van Mozes bij de braamstruik (Ex 3:6,15-16). Die uitspraak gebruikt Hij om duidelijk te maken dat ook Mozes in de opstanding geloofde. Dat blijkt uit het feit dat Mozes de Heer, dat is de HEERE, Jahweh, noemt “de God van Abraham en de God van Izaäk en de God van Jakob”.

Het is opmerkelijk dat Mozes God hier de God van iedere aartsvader afzonderlijk noemt en niet van hen gezamenlijk, als de God van Abraham, Izaäk en Jakob. God staat in een persoonlijke betrekking met ieder van hen individueel. De Heer zegt dat Mozes dit heeft gezegd, terwijl in Exodus 3 staat dat God het zegt (Ex 3:15). Dat is omdat Mozes het heeft opgeschreven en ermee heeft ingestemd.

Nog een belangrijk aspect van dit citaat is dat het aantoont dat met de dood de mens niet ophoudt te bestaan. Op het moment dat God deze uitspraak tegen Mozes doet, zijn Abraham, Izaäk en Jakob allang gestorven. Maar voor God zijn ze niet gestorven, want voor Hem zijn zij levend, zij leven in Zijn tegenwoordigheid.

De sadduceeën veronderstellen dat de relatie die zich in dit leven vormt tussen God en mensen slechts van tijdelijke aard is. Dat is niet zo. Omdat God eeuwig is, zijn de relaties die Hij met iemand vormt ook eeuwig. Met hen die dood zijn, dat wil zeggen zij die in ongeloof gestorven zijn, heeft God geen relatie, wel met hen die in het geloof gestorven zijn. Voor Hem leven allen die in het geloof gestorven zijn.

Sommigen van de schriftgeleerden vinden dit een prachtig antwoord aan hun leerstellige vijanden, de sadduceeën. Ze geven de Heer er een compliment voor. Ze vinden dat Hij goed gesproken heeft door de sadduceeën zo op hun nummer te zetten. Die zijn inderdaad monddood gemaakt en doen er verder ook het zwijgen toe, bang als ze zijn om Hem nog iets te vragen om niet nog een keer een nederlaag te lijden. Voor de schriftgeleerden, die in hun vuistje lachen, heeft de Heer op Zijn beurt een vraag.

Lk 20:41-44 | Vraag over de Zoon van David

41 Hij nu zei tot hen: Hoe zegt men dat de Christus een Zoon van David is? 42 Want David zelf zegt in [het] boek van [de] psalmen: ‘[De] Heer heeft tot mijn Heer gezegd: Zit aan Mijn rechterhand, 43 totdat Ik Uw vijanden tot een voetbank voor Uw voeten stel’. 44 David noemt Hem dus ‘Heer’, hoe is Hij dan zijn Zoon?

Het vijfde onderwerp van het tempelonderwijs betreft de plaats en de heerlijkheid van de Persoon van de Heer Jezus. Om dat duidelijk te maken stelt Hij ten slotte ook een vraag aan de schriftgeleerden. Zij kennen de wet toch zo goed? Uit de wet wordt onomstotelijk duidelijk dat de Christus een Zoon van David is. Daaraan twijfelt geen enkele schriftgeleerde, het is hun rotsvaste overtuiging en trots. Maar, vraagt de Heer, hoe kan dat eigenlijk? Want “in [het] boek van [de] psalmen” staat dat David Hem ‘Heer’ noemt.

De Heer Jezus citeert het eerste vers van Psalm 110 voor hen (Ps 110:1). Het is het bijzondere vers waaruit in het Oude Testament de verhoging van de Messias aan Gods rechterhand in de hemel blijkt na Zijn dood en opstanding. Daaraan is tevens een “totdat” gekoppeld. Het is een Messiaans vers dat slaat op een periode dat Hij in de hemel is, terwijl de vijanden op aarde nog de overhand over Gods volk hebben. Aan die periode komt een einde – aangegeven door het woord “totdat” – als God zal zeggen dat de Messias Zijn recht op de aarde mag opeisen (Ps 2:8). Dan zal God Zijn vijanden stellen tot een voetbank voor Zijn voeten.

Zover is het nog niet. Alleen het geloof ziet dat Hij verheerlijkt is aan Gods rechterhand nadat het volk en met name de leidslieden Hem hebben verworpen als hun Messias. Het geloof ziet ook dat Hij, Die de grote Zoon van David is, tevens de Heer van David is. Het geloof ziet dat de Heer Jezus met betrekking tot David kan zeggen wat Hij zegt met betrekking tot Abraham, namelijk dat Hij er al was, voordat David er was (Jh 8:58).

Het geloof ziet in Hem de samenvatting van al het voorgaande onderwijs:
1. Het gezag in de tempel, de gemeente, berust bij de verheerlijkte Heer (verzen 1-8).
2. Door Hem gaan wij in het heiligdom om God offers te brengen (verzen 9-19).
3. Alle overheden op aarde regeren bij de gratie Gods. Ze hebben een afgeleid gezag dat wij hebben te respecteren omdat het van God komt. Daarbij moeten we bedenken dat de Heer Jezus God is (verzen 20-26).
4. Alleen in Hem leren we de opstanding in zijn ware betekenis kennen en wat de heerlijke gevolgen daarvan zijn (verzen 27-40).

Het ongeloof is voor dit alles blind. Vandaar dat er geen antwoord komt op de vraag van de Heer hoe het mogelijk is dat David Hem ‘Heer’ noemt, terwijl Hij tevens Zijn Zoon is. Zo wordt ook deze laatste categorie tegenstanders tot zwijgen gebracht, maar ook zij onderwerpen zich niet.

Lk 20:45-47 | Pas op voor de schriftgeleerden

45 Ten aanhoren nu van het hele volk zei Hij tot Zijn discipelen: 46 Past u op voor de schriftgeleerden, die gesteld zijn op het wandelen in lange kleren en houden van [de] begroetingen op de markten en [de] eerste zetels in de synagogen en [de] eerste plaatsen bij de maaltijden; 47 die de huizen van de weduwen opeten en voor de schijn lang bidden. Dezen zullen een zwaarder oordeel ontvangen.

Nadat de Heer al Zijn verschillende tegenstanders met hun verschillende aanvallen het zwijgen heeft opgelegd, richt Hij Zich tot Zijn discipelen. Het hele volk hoort wat Hij tegen hen zegt. Zijn woorden bevatten een waarschuwing voor met name de laatste categorie tegenstanders, die van de schriftgeleerden. Het zijn door en door verdorven mensen. De discipelen moeten voor deze lieden op hun hoede zijn.

Die lieden vinden het prachtig om in opzichtige kleding te wandelen, zodat ze door iedereen bewonderend nagekeken kunnen worden. Ook vinden ze het prachtig om uitbundig op de markten begroet te worden, zodat iedereen kan opmerken hoe belangrijk zij zijn. In de besloten ruimten van de synagogen en de huizen nemen ze graag de eerste plaatsen in, zodat iedereen tegen hen kan opkijken. Hoe zijn ze erop uit dat hun eergevoel wordt gestreeld!

Met hun hele huichelachtige, vrome voorkomen zijn ze in werkelijkheid verslindende monsters. De weerloze weduwen zijn een prooi voor hun hebzucht. Terwijl ze voor de schijn lang bidden om maar de indruk te geven hoezeer ze met God leven, bedenken ze kwaad in hun harten tegen de sociaal zwakke naaste.

God neemt het voor de weduwen op. Hij is hun Rechter (Ps 68:6). Hij zal deze verdorven leiders zwaar straffen voor hun schijnvroomheid die ze als een dekmantel voor hun roofzucht gebruiken. Hun straf zal zwaarder zijn dan van hen die zonder schijnheiligheid goddeloos hebben geleefd.

Lukas 21

Lk 21:1-4 | Het offer van de weduwe

1 Toen Hij nu opkeek, zag Hij de rijken hun gaven in de schatkist werpen. 2 Hij zag ook een arme weduwe twee koperstukjes daarin werpen. 3 En Hij zei: Waarlijk, Ik zeg u, dat deze arme weduwe er meer dan allen heeft ingeworpen. 4 Want deze allen hebben er van hun overvloed ingeworpen bij de gaven <van God>, maar zij heeft van haar gebrek er al haar levensonderhoud dat zij had, ingeworpen.

Als de Heer opkijkt, ziet Hij dat mensen hun gaven in de schatkist werpen. Hij kent iedere gever van elke gave en weet of ze rijk zijn of arm. Hij weet ook hoeveel zij geven, en ook hoe zij geven, vanuit welke gezindheid. Hij neemt waar en merkt op dat een arme weduwe twee koperstukjes in de schatkist werpt. Misschien is het een van die weduwen over wie Hij zojuist, aan het einde van het vorige hoofdstuk, heeft gesproken, een weduwe van wie het huis wordt opgegeten. In plaats van daarover te klagen brengt zij haar laatste geld naar de schatkist als een gift aan God, tot onderhoud van de tempel (vgl. 2Kn 12:9), Gods huis.

Is het geen nutteloze gave, daar de tempel toch verwoest zal worden, zoals we in de volgende verzen zien? Nee, want zij geeft niet aan een tempel die op het punt staat verwoest te worden, maar aan God, en Hij waardeert elke gave die uit een volkomen toegewijd hart komt.

Een gave mag wat het bedrag betreft gering of zelfs te verwaarlozen zijn, de werkelijke waarde ligt in het motief van het geven. Dat mag ook voor ons een grote troost zijn. De Heer prijst de arme weduwe vanwege haar gave. Naar Zijn waardering heeft zij er meer ingeworpen dan alle rijken samen. Hij weet dat alle rijken er ingeworpen hebben vanuit hun overvloed en dat hun overvloed door hun gave niet is afgenomen. Hij weet ook dat de arme weduwe van haar gebrek niet iets heeft afgezonderd, maar alles heeft gegeven wat zij had.

Ze heeft niets meer voor zichzelf overgehouden. Ze heeft zelfs, naar de woorden van de Heer, “al haar levensonderhoud” gegeven, dat wil zeggen dat ze zichzelf heeft gegeven. Dit betekent dat ze heeft gegeven in het volle vertrouwen dat God voor haar zal zorgen (Jr 49:11). Dat is geven naar het hart van God. Ware discipelen geven zoals deze weduwe.

Lukas schrijft meer over weduwen dan de andere evangelisten (Lk 2:36-38; 4:26; 7:11-17; 18:1-8; 21:1-4). Hij stelt de Heer Jezus voor als een Mens Die in armoede is geboren, heeft geleefd en is gestorven. De aandacht van de Heer gaat in bijzondere mate naar deze vrouwen uit. Dat moet ook bij ons zo zijn. Het is zelfs een belangrijke uiting van ware godsdienst (Jk 1:27).

Lk 21:5-11 | Tekenen van de eindtijd

5 En toen sommigen van de tempel zeiden dat hij met mooie stenen en wijgeschenken was versierd, zei Hij: 6 Deze dingen die u aanschouwt – er zullen dagen komen waarin <hier> geen steen op [de andere] steen gelaten zal worden die niet zal worden afgebroken. 7 Zij nu vroegen Hem aldus: Meester, wanneer zullen deze dingen dan zijn, en wat is het teken wanneer deze dingen zullen gebeuren? 8 Hij nu zei: Kijkt u uit dat u niet wordt misleid. Want velen zullen komen onder Mijn Naam en zeggen: Ik ben het; en: De tijd is nabij gekomen. Gaat hen niet achterna. 9 Wanneer u nu zult horen van oorlogen en onlusten, wordt niet angstig; want deze dingen moeten eerst gebeuren, maar niet terstond is het einde. 10 Toen zei Hij tot hen: Volk zal opstaan tegen volk en koninkrijk tegen koninkrijk. 11 En grote aardbevingen en in verschillende plaatsen hongersnoden en pest zullen er zijn, en er zullen vreselijke dingen en grote tekenen van [de] hemel zijn.

Na het onderwijs van de Heer over het geven, waarbij Hij de aandacht van Zijn discipelen op een arme weduwe heeft gericht, dwalen de ogen van de discipelen af naar het tempelgebouw. Enkele discipelen geven uiting aan hun gevoelens van bewondering voor dat gebouw. Zij zijn onder de indruk van wat ze met hun ogen zien. Prachtig, zoals die tempel erbij staat.

Ze zijn vergeten hoe dit gebouw door het afvallige volk feitelijk tot een huis van koophandel is gemaakt en dat het niet meer Gods huis is, maar een huis van mensen. Alleen voor het geloof behoudt het zijn waarde, zoals de arme weduwe heeft laten zien. De discipelen zijn, zoals steeds, bezig met uiterlijke heerlijkheid. Daardoor zijn ze blind voor de innerlijke werkelijkheid van verdorvenheid.

De Heer gaat op hun opmerking in en gaat spreken over wat er binnenkort gaat gebeuren met alles waar ook zij nog zo aan gehecht zijn. Zijn rede over de toekomst van de tempel, de stad en het volk zal zeer ontnuchterend voor hen zijn geweest. Hij windt er geen doekjes om en zegt dat de dingen die zij vol bewondering aanschouwen, volledig zullen worden afgebroken. Hiermee doelt Hij op de verwoesting van de tempel en Jeruzalem door de Romeinen in het jaar 70. Daar willen de discipelen meer van weten. Ze vragen Hem naar de tijd dat het zal gebeuren en waaraan ze kunnen weten dat die tijd er is.

De Heer geeft als eerste kenmerk van die tijd dat er misleiders zullen zijn. Er zullen zich mensen aandienen onder Zijn Naam, mensen die zichzelf als Messias presenteren. Zij zullen dezelfde woorden gebruiken die Hij heeft gebruikt door te zeggen dat de tijd nabijgekomen is. Ze moeten deze misleiders niet nalopen. Behalve misleiders zullen er ook oorlogen en onlusten komen. Als ze daarvan horen, hoeven ze niet angstig te worden. Het zijn dingen die eerst moeten gebeuren, maar die nog niet het einde aankondigen. Alles wat de Heer hier zegt, heeft betrekking op de tijd na Zijn hemelvaart en de vorming van de gemeente.

De Heer gaat verder met Zijn onderwijs over aanstaande gebeurtenissen. Hij voorzegt geen tijd van vrede, maar van grote onrust. Bevolkingsgroepen zullen elkaar bestrijden en koninkrijken zullen tegen elkaar de wapens opnemen. Ook de schepping laat zich niet onbetuigd. De aarde zal in beweging komen door grote aardbevingen. Natuurrampen zullen hongersnoden en vreselijke ziekten veroorzaken. Ook de hemel zal spreken. Aan het firmament zullen vreselijke dingen gebeuren die grote indruk maken. Grote tekenen van de hemel zullen op aarde worden gezien.

Lk 21:12-19 | Vervolging en volharding

12 Vóór dit alles echter zullen zij hun handen aan u slaan en u vervolgen, terwijl zij u overleveren in de synagogen en gevangenissen en u brengen voor koningen en stadhouders ter wille van Mijn Naam; 13 het zal u tot een getuigenis strekken. 14 Neemt u dan in uw harten voor u niet van tevoren te oefenen hoe u zich zult verantwoorden. 15 Want Ik zal u mond en wijsheid geven, die al uw tegenstanders niet zullen kunnen weerspreken of weerstaan. 16 En u zult overgeleverd worden zelfs door ouders, broers, bloedverwanten en vrienden, en zij zullen er van u doden. 17 En u zult door allen worden gehaat ter wille van Mijn Naam. 18 En geen enkele haar van uw hoofd zal verloren gaan. 19 Wint uw zielen door uw volharding.

Voordat de gebeurtenissen zullen plaatsvinden waarover de Heer in de vorige verzen spreekt, zullen de discipelen het mikpunt van de haat van mensen zijn. Ze zullen worden gevangengenomen en met het oog daarop worden vervolgd. Dan zullen ze worden overgeleverd aan godsdienstige leiders in de synagogen en voor wereldlijke overheden worden gebracht, zoals ook met de Heer Jezus is gebeurd. Het gebeurt ook omdat zij met Hem verbonden zijn, het is ter wille van Zijn Naam. We zien dit in het boek Handelingen gebeuren (Hd 4:3; 5:17-18; 6:8-12).

De Heer bemoedigt hen door tegen hen te zeggen dat het hun tot een getuigenis zal strekken, in plaats van dat het hun getuigenis zal tenietdoen. Hij stelt hen gerust dat ze van tevoren niet hoeven te oefenen hoe ze zich zullen verantwoorden. Ze mogen hierin op Hem vertrouwen. Ook dit vinden we regelmatig in het boek Handelingen (Hd 4:8,19; 5:29). Elke toespraak die we daar hebben, moet onvoorbereid worden gehouden omdat ze er plotseling toe gedwongen zullen worden.

Hij zal hun de woorden in de mond geven. Ze zullen een wijsheid aan de dag leggen die hun tegenstanders met stomheid zal slaan (Hd 6:10). Hun tegenstanders zullen geen redelijke weerstand kunnen bieden. Daarom zullen ze vervallen tot onredelijke, wrede reacties. Hun tegenstanders zullen niet alleen de godsdienstige leiders of de wereldlijke overheden zijn, maar zelfs betrekkingen waar veiligheid en geborgenheid verwacht zouden mogen worden en die ze daar tot dan toe altijd hebben genoten.

Zo zullen de leden van het gezin waartoe ze behoren zich tegen hen keren en ook andere familieleden. Ook hun vrienden, mensen met wie je alles deelt en die er voor je zijn in tijden van nood, zullen zich als tegenstanders openbaren. De enige reden van deze massale, algemene haat is de Naam van de Heer Jezus. Kiezen voor Hem zal een radicale verandering in alle bestaande verhoudingen tot gevolg hebben. De harten van allen zullen zich tegen hen keren.

De Heer heeft ook de bemoediging voor hen dat er niets verloren zal gaan van wat ze hebben gekregen, zelfs, om zo te zeggen, geen enkele haar van hun hoofd. Dat betekent niet dat zij niet gedood zouden kunnen worden (vers 16), maar Hij zegt hiermee dat zelfs al zouden zij gedood worden, alles in de opstanding zal worden goedgemaakt. Daarop wijst vers 19.

In alle nood en lijden komt het aan op volharding. Door volharding zullen ze hun zielen winnen. Dat wil niet zeggen dat het op eigen kracht aankomt. Het wil zeggen dat het ware geloof in de Heer Jezus blijkt uit volhardend doorgaan en niet bezwijken onder de druk. Om te kunnen volharden mogen ze hun kracht zoeken bij de Heer.

Lk 21:20-27 |Vervulling van de tijden van de volken

20 Wanneer u nu Jeruzalem door legerkampen omsingeld ziet, weet dan dat haar verwoesting nabij gekomen is. 21 Laten dan zij die in Judéa zijn, vluchten naar de bergen; en zij die in haar midden zijn, er uittrekken, en die in de landstreken zijn, niet in haar binnengaan. 22 Want dit zijn dagen van wraak, opdat alles wat geschreven staat, vervuld wordt. 23 Wee de zwangeren en de zogenden in die dagen; want er zal grote nood zijn in het land en toorn over dit volk. 24 En zij zullen vallen door [het] scherp van [het] zwaard en als gevangenen worden weggevoerd onder alle volken; en Jeruzalem zal door [de] volken worden vertrapt, totdat [de] tijden van [de] volken zijn vervuld. 25 En er zullen tekenen zijn aan zon, maan en sterren, en op de aarde benauwdheid onder [de] volken, in radeloosheid door [het] bruisen van zee en watergolven, 26 terwijl mensen het besterven van bangheid en verwachting van de dingen die over het aardrijk komen; want de krachten van de hemelen zullen wankelen. 27 En dan zullen zij de Zoon des mensen zien komen in een wolk, met kracht en grote heerlijkheid.

De belegering van Jeruzalem waarover de Heer spreekt, kan niet de belegering zijn die in de laatste dagen gebeurt door de legers van de Assyriërs onder aanvoering van de koning van het noorden. De Heer spreekt hier over de belegering met de daaropvolgende verwoesting die zal gebeuren door de Romeinen in het jaar 70. Het bewijst dat het “[de] tijden van [de] volken” (vers 24) zijn die met Nebukadnezar zijn begonnen, maar die ook een keer “vervuld” zullen zijn. Tijdens de tijden van de volken wordt Jeruzalem door de volken vertrapt. Dat laat zien dat de Heer Jezus spreekt over de huidige tijd. De tijden van de volken vinden hun einde als Hij terugkomt op aarde.

Wat de Heer beschrijft ten aanzien van de situatie die ontstaat als de Romeinen optrekken tegen Jeruzalem, draagt wel hetzelfde karakter als de belegering van Jeruzalem in de laatste dagen. In de laatste dagen zal Jeruzalem ook vertrapt en verwoest worden, maar kort daarop uit de benauwdheid worden gered door de komst van Christus vanuit de hemel op aarde. Dan zal Hij Zijn vijanden verdelgen met het zwaard dat uit Zijn mond komt (Op 19:15).

De verwoesting die Lukas uit de mond van de Heer opschrijft, kan geen gebeurtenis van de eindtijd zijn. Op de verwoesting volgt namelijk de vernedering van de Joodse hoofdstad die vervolgens door het ene na het andere volk bezet wordt. Dit gaat door, totdat er een einde is gekomen aan de termijn die God bepaald heeft voor de overheersing door de volken. Dit is typisch iets voor onze evangelist. Mattheüs en Markus spreken over “de gruwel van de verwoesting” (Mt 24:15; Mk 13:14), wat alleen maar kan gaan over de laatste crisis. Hoewel de omstandigheden lijken “op de dag dat de Zoon des mensen wordt geopenbaard” (Lk 17:30), gaat het hier dus om een direct aanstaande gebeurtenis.

Dat er zeker overeenkomsten zijn, blijkt uit de waarschuwingen van de Heer. Evenals met het oog op de laatste dagen waarschuwt de Heer hier om geen tijd te verliezen en te vluchten voor de oprukkende vijand (vgl. Lk 17:31). Waar ze zich ook bevinden, ze moeten maken dat ze uit de buurt van Jeruzalem zijn. Het is dwaasheid om uit een ongezonde liefde voor de stad te menen dat er nog iets waardevols uit kan worden weggehaald, of zelfs te menen dat het zin zou hebben de stad te verdedigen. Gods oordeel komt over de stad. Daarom is het niet alleen onverstandig, maar ook ongehoorzaam zich nog door enige band met de stad te laten leiden.

God vervult het woord dat Hij heeft gesproken. Hij heeft immers gezegd dat Hij de stad zal verwoesten als deze zich tegen Hem blijft verzetten. De Heer Jezus heeft het voorzegd (Lk 20:16). De wraak zal alle leven treffen, al in het prilste stadium ervan. De nood zal groot zijn in het land vanwege de toorn die God over “dit” volk, dat is het volk Israël dat Christus heeft omgebracht, moet brengen. Elk verzet is zinloos. De vijand is oppermachtig. Veel inwoners zullen door het zwaard worden gedood. Anderen zullen worden gevangengenomen en weggevoerd naar alle volken.

Dat gebeurt niet in de eindtijd, maar in het jaar 70. Dan zal Jeruzalem haar glorie en zelfstandigheid kwijtraken. Het zal niet zozeer een onderworpen stad zijn, maar een verachte stad waar de volken op trappen. Zo is het geweest tot 1948, toen Israël weer een zelfstandige staat werd. Toch is het ook nu nog steeds een land dat zowel bestaat bij de gratie van bepaalde machtige volken als door de omringende volken wordt veracht en met de grootste vijandschap wordt bezien.

“De tijden van de volken” is de periode dat de wereldheerschappij in handen van de volken is gegeven. We zien dat tot uiting komen in de heerschappij door de vier wereldrijken waarover we in het boek Daniël lezen. Toen Nebukadnezar van God de wereldheerschappij inclusief het gezag over Israël kreeg, zijn de tijden van de volken begonnen (Dn 2:37-40; 7:2-7,17).

Maar er is een “totdat”. Dit woord geeft aan dat er aan die situatie een einde komt. Het einde van de overheersing en vertrapping van Jeruzalem door de volken wordt ingeluid door tekenen die aan zon, maan en sterren zullen verschijnen. Deze tekenen aan de hemel gaan gepaard met benauwdheid onder de volken en niet alleen in Israël. Er zal onder de volken een toenemende angst zijn voor verschrikkelijke dingen, voor dreigingen van rampen van allerlei aard. De volken zijn massaal in beroering. De klimaatverandering bijvoorbeeld veroorzaakt paniek. Dat volksleiders over dergelijke signalen sussend spreken of met grootspraak beweren de zaken wel onder controle te krijgen, neemt niets weg van de angst die de mensen innerlijk voelen.

De angst zal zo groot zijn, dat mensen het besterven. Ze zien de dreiging van het onheil steeds groter worden. Ze zullen van alles proberen om het tij te keren, maar het zal allemaal zinloos blijken te zijn. Ze hebben namelijk te maken met krachten in de hemelen, geestelijke krachten. Daaraan hebben de mensen zich overgeleverd omdat ze God hebben buitengesloten.

De grootste ramp die hen zal treffen, is de komst van de Zoon des mensen. Ze zullen Hem zien komen in een wolk (Dn 7:13), het teken van Zijn heerlijkheid. Hij zal dan kracht en grote heerlijkheid openbaren. De Baby in de kribbe, gewikkeld in doeken, hebben ze veracht. Ze hebben Hem niet gewild en verworpen en gedood. Dan staan ze oog in oog met Hem (Op 1:7) en zullen niet ontkomen.

Lk 21:28-33 | De vijgenboom en alle bomen

28 Als nu deze dingen beginnen te gebeuren, richt u op en heft uw hoofden omhoog, want uw verlossing is nabij. 29 En Hij sprak een gelijkenis tot hen: Ziet de vijgenboom en alle bomen; 30 wanneer zij al uitlopen en u dit ziet, dan weet u uit uzelf dat de zomer al nabij is. 31 Zo ook u, wanneer u deze dingen zult zien gebeuren, weet dan dat het koninkrijk van God nabij is. 32 Voorwaar, Ik zeg u: dit geslacht zal geenszins voorbijgaan voordat alles is gebeurd. 33 De hemel en de aarde zullen voorbijgaan, maar Mijn woorden zullen geenszins voorbijgaan.

Wat voor de wereld een schrikbeeld is, is voor de discipelen een bemoediging. Zij mogen weten dat hun verlossing nabij is als deze dingen beginnen te gebeuren. Zo mogen ook wij, in plaats van ons zorgen te maken over de ontwikkelingen in de wereld, ons door die ontwikkelingen laten bemoedigen, want daardoor weten wij dat onze verlossing nabij is. Voor het volk Israël wil verlossing zeggen dat de Heer Jezus komt om hen van hun vijanden te bevrijden door deze te oordelen. Voor ons als leden van de gemeente wil de verlossing zeggen dat Christus komt om ons op te nemen uit de wereld, van tussen onze vijanden uit. Wij zien in onze dagen de voortekenen van alles wat Hij heeft gezegd. Daarom is het belangrijk te letten op de tekenen van de tijden.

Om ons daarbij te helpen, vertelt de Heer een gelijkenis, waarmee Hij Zijn onderwijs illustreert. Hiermee laat Hij zien hoe we de dingen die beginnen te gebeuren nog duidelijker kunnen herkennen. We moeten kijken naar de vijgenboom en alle bomen. Het is weer kenmerkend voor Lukas dat hij niet alleen over de vijgenboom spreekt, maar ook over alle bomen. De vijgenboom is een beeld van Israël en alle bomen zijn een beeld van de volken daaromheen. Het toont weer aan hoezeer Lukas de evangelist voor de heidenen, de volken, is. Als we zien dat deze bomen uitlopen, dan weten we dat de winter voorbij en de zomer nabij is. Het uitlopen van de bomen duidt nieuw leven aan.

Dit beeld herkennen we in het begin van het herstel van Israël als natie. Na vele eeuwen te zijn vertrapt en veracht door de volken – en dat is nog steeds zo –, zien we sinds 1948 dat Israël weer een staat is. Er begint leven in te komen (vgl. Ez 37:1-8). Het is nog geen zomer, maar de eerste tekenen van herstel van het volk nemen we waar.

Ook de volken rondom Israël komen tot leven. De volken waarover de profeten spreken, laten na vele eeuwen ook weer van zich horen. We kunnen denken bijvoorbeeld aan Syrië en Egypte, maar ook aan het herstel van het Romeinse rijk dat we in het Verenigd Europa weer gestalte zien krijgen. Het zijn uitlopende bomen. Daarmee zien we de tekenen der tijden zich aandienen. Door het waarnemen van deze ontwikkelingen mogen de discipelen en ook wij weten dat het koninkrijk van God nabij is gekomen. De zomer is op komst.

De Heer Jezus heeft, toen Hij op aarde was, het koninkrijk van God als nabijgekomen gepredikt. Toen is het niet gekomen omdat Hij werd verworpen, maar nu zal het niet voorbijgaan. Hij zal niet weer verworpen worden. Als Hij komt, zal Hij het koninkrijk in openbare heerlijkheid vestigen. Wat we zien gebeuren in het Midden-Oosten, duidt aan dat het koninkrijk van God wat betreft zijn openbare vorm in onze dagen opnieuw nabij is gekomen en binnenkort daadwerkelijk zal worden gevestigd.

De Heer voegt aan Zijn voorbeeld de verzekering toe dat “dit geslacht” alles zal meemaken wat Hij heeft geschilderd. ‘Dit geslacht’ is het soort mensen dat op dat moment om Hem heen leeft, het soort dat Hem naar het kruis verwijst. Datzelfde soort is er nog steeds, want Hij is nog steeds de Verworpene en de wereld heeft nog steeds geen plaats voor Hem.

De zekerheid van Zijn woorden – “Mijn woorden”, de woorden van de Heer Jezus – staat vaster dan de hemel en de aarde. De hemel en de aarde zullen voorbijgaan en in de plaats daarvan komen een nieuwe hemel en een nieuwe aarde (2Pt 3:11-13). Een dergelijke verandering kennen Zijn woorden niet. Hij is God en Zijn woorden zijn Gods woorden. Wat van Gods Woord staat, geldt voor Zijn woorden op dezelfde wijze (Lk 16:17; 1Pt 1:25).

Lk 21:34-36 | Waakzaamheid geboden

34 Past echter op uzelf, dat uw harten niet misschien worden bezwaard door roes en dronkenschap en zorgen van het leven, en die dag u plotseling overvalt als een strik. 35 Want hij zal komen over allen die gezeten zijn op het hele aardoppervlak. 36 Waakt echter, terwijl u te allen tijde bidt dat u in staat zult zijn te ontkomen aan dit alles wat staat te gebeuren, en te bestaan voor de Zoon des mensen.

De Heer besluit Zijn tempelonderwijs met een nadrukkelijk beroep op Zijn discipelen om waakzaam te blijven. Hij legt hun de verantwoordelijkheid op om wat Hij hun heeft verteld, vast te houden als een richtsnoer voor hun leven. Ze moeten zijn waarschuwingen niet vergeten, wat gemakkelijk kan gebeuren als ze hun harten laten bezwaren door wat het leven biedt. Als ze niet nuchter blijven, maar worden beïnvloed door het wereldse denken, raken ze in een roes. Een roes is een toestand die het gevolg is van overmatig wijngebruik waardoor sufheid ontstaat. Een persoon in een roes is niet tot nuchter denken in staat.

Dronkenschap gaat een stap verder. Iemand die dronken is, is evenmin in staat nuchter te denken, maar meent desondanks dat hij de zaak nog volledig onder controle heeft, terwijl hij onzinnige taal uitslaat en heen en weer slingert. Door omgang met de wereld en opgaan in de wereld raakt iemand het zicht op de werkelijkheid volledig kwijt. Ook de zorgen van het leven kunnen iemand zo in beslag nemen, dat hij niet meer denkt aan de komst van de Heer Jezus.

Voor zulke mensen, die eens beleden christen te zijn, maar die in hun harten niet zijn blijven uitzien naar de komst van Christus, komt die dag als een strik. Voor mensen die het leven alleen maar als een feest zien of voor mensen die alleen maar de zorgen zien, geldt hetzelfde. Zij heffen het hoofd niet omhoog, maar kijken naar beneden, naar de aarde. Het blijkt dat zij bij de aarde horen.

De dag van de Heer komt als een strik over allen die op het hele aardoppervlak gezeten zijn. Dit soort mensen komt in het boek Openbaring regelmatig voor als mensen die het leven op aarde claimen en in opstand tegen God leven en daarvoor ook geoordeeld worden (Op 8:13; 11:10; 13:8,12,14). Zij zien de aarde als hun thuis en leven voor alles wat er op aarde is. Aan de hemel denken ze niet, die bestaat voor hen niet. Daarom zullen zij overvallen worden als ze zien dat de hemel opengaat (Op 19:11). Daar hebben ze nooit aan gedacht, en als ze erover hoorden, hebben ze dat idee als bespottelijk van de hand gewezen.

De discipelen worden ervoor gewaarschuwd niet op hen te lijken. Vandaar dat de Heer nog een keer zegt dat ze moeten waken. Ze moeten niet menen dat zij in eigen kracht wel bestand zullen zijn tegen alle misleiding. Hij spoort hen daarom aan dat ze te allen tijde zullen bidden, dat wil zeggen zich voortdurend op God moeten richten en Hem om hulp moeten vragen hen te bewaren voor alle gevaren van afwijking. Alleen zo zullen ze in staat zijn om te ontkomen aan de dingen die Hij heeft beschreven.

Alleen zo zullen ze ook in staat zijn te bestaan voor de Zoon des mensen als Hij in Zijn heerlijkheid komt. Als de Zoon des mensen komt, zal Hij verteren wie hebben getoond dat zij geen leven uit God hebben. Dat blijkt uit het feit dat ze niet naar Hem hebben uitgezien. Allen die leven uit God hebben, blijven biddend naar Hem uitzien en zullen mogen delen in Zijn heerlijkheid. Voor hen is geen oordeel, want Hij heeft het voor hen gedragen op het kruis.

Lk 21:37-38 | De Heer blijft leren in de tempel

37 Overdag nu leerde Hij in de tempel, maar ‘s nachts ging Hij naar buiten en overnachtte op de berg, Olijfberg geheten. 38 En al het volk kwam ‘s morgens vroeg naar Hem toe in de tempel om Hem te horen.

In deze laatste week van Zijn leven op aarde voor het kruis leert de Heer overdag het Woord van God. Hij gaat door tot het einde, onvermoeibaar. De nacht brengt Hij door op de Olijfberg omdat Hij geen huis heeft, maar vooral ook omdat Hij Zich afzondert van de schuldige en veroordeelde stad. De Olijfberg is ook de berg van de toekomst.

De nachten zijn niet lang voor de Heer. ’s Morgens vroeg komt al het volk alweer naar Hem toe in de tempel. Ze willen Zijn woorden horen, want ze hebben er honger naar. En de Heer onderwijst, hoezeer Hij ook weet dat zij onder invloed van de godsdienstige leiders over enkele dagen zullen roepen: ‘Kruisig Hem.’ Wat een genade!

Lukas 22

Lk 22:1-6 | Het plan om de Heer Jezus te doden

1 Het Feest van de ongezuurde broden nu, Pascha geheten, was nabij. 2 En de overpriesters en de schriftgeleerden zochten hoe zij Hem zouden ombrengen; want zij waren bang voor het volk. 3 Satan nu kwam in Judas, Iskariot geheten, die tot het getal van de twaalf behoorde. 4 En hij ging weg en sprak met de overpriesters en hoofdlieden, hoe hij Hem aan hen zou overleveren. 5 En zij verblijdden zich en kwamen overeen hem geld te geven. 6 En hij stemde daarmee in en zocht een gelegenheid om Hem aan hen over te leveren zonder een menigte erbij.

Het is inmiddels donderdag geworden van de laatste week van het leven van de Heer op aarde voor Zijn dood. De gebeurtenissen van het vorige hoofdstuk vonden plaats op dinsdag. Van de woensdag horen we niets. Donderdag is de vooravond van het Pascha dat de volgende dag, vrijdag, zal plaatsvinden. Naar de Joodse tijdrekening begint de vrijdag op donderdagavond om zes uur.

Het Feest van de ongezuurde broden wordt hier vereenzelvigd met het Pascha, hoewel het erop volgt. Het Feest van de ongezuurde broden, dat zeven dagen duurt, is een beeld van het hele leven van de gelovige. Zuurdeeg is een beeld van de zonde en die mag in het leven van de gelovige geen plaats meer hebben. Het mag met recht een ‘feest’ genoemd worden om zo te mogen leven.

De grondslag is het Pascha, het offer op grond waarvan het volk uit Egypte werd bevrijd. Het Pascha was echter niet alleen een getuigenis van de bevrijding uit Egypte, maar ook een voorbeeld van het grote offer dat nog moest komen. Het wijst ernaar vooruit. Dit offer zal binnenkort gebracht worden in de Persoon van het Lam van God, want het Pascha “was nabij”.

Tijdens het Pascha mag er geen zuurdeeg in de huizen aanwezig zijn (Ex 12:8,15). Het Pascha wordt gevierd op de veertiende dag van de maand Nisan (Lv 23:5). Het Feest van de ongezuurde broden begint een dag later. Omdat er tijdens het Pascha al geen zuurdeeg aanwezig mag zijn, worden de beide feesten door de Joden zeer met elkaar verweven.

Terwijl het volk zich opmaakt voor het feest, smeden de godsdienstige leiders plannen om Christus om te brengen. Hier zien we hoe de boosheid van de mens en de raad van God samenvallen. God gebruikt de boosheid van de mens om Zijn plannen te vervullen, zonder dat dit iets van de verantwoordelijkheid van de mens wegneemt. De satan ziet zijn kans schoon en neemt bezit van Judas, van wie nog extra wordt vermeld dat hij ook “Iskariot” heet. Dit is om verwarring met de andere Judas te voorkomen.

De meest tragische vermelding is dat hij “tot het getal van de twaalf behoorde”. Hij is drie jaar lang met de Heer Jezus opgetrokken en stelt zich nu als een instrument van de satan beschikbaar om de grootste misdaad ooit te begaan. Het contrast is niet te bevatten. Judas is het bewijs dat een mens in de nauwste betrekking tot Christus kan staan en zich toch als Zijn tegenstander kan openbaren omdat hij geen nieuw leven heeft.

Hij gaat op weg om zich aan te bieden aan de leidslieden en met hen te bespreken hoe hij Hem aan hen zou overleveren. Judas, die zoveel daden van genade van de Heer heeft gezien, is er zelf koud voor gebleven. Weloverwogen wil hij de grootste Weldaad Die ooit aan mensen is gegeven, overleveren in handen van moordenaars om wat geld te verdienen.

Als hij bij de leidslieden komt en zich aanbiedt, worden zij vervuld met een duivelse blijdschap. Zij zijn het er onder elkaar over eens dat ze graag gebruikmaken van de diensten van Judas en daar willen ze hem voor betalen. Hier vinden twee partijen elkaar die elk handelen uit eigen belang. Judas kent hun moordzucht en zij kennen zijn geldzucht. De Christus van God is de inzet. Hij brengt bij ieder mens die zich niet in Zijn licht aan Hem overgeeft, het slechtste naar boven.

Judas stemt in met het bedrag dat ze hem bieden. Met het geld op zak (Mt 26:15) begint hij een zoektocht naar een gelegenheid om de Heer aan hen over te leveren. Dat moet gebeuren zonder veel opzien te baren, want er moet wel voor worden gewaakt dat er geen volksopstand uitbreekt. Het volk is immers nog zeer op de hand van deze Weldoener.

Lk 22:7-13 | Voorbereidingen om het Pascha te eten

7 De dag nu van de ongezuurde broden kwam, waarop het Pascha moest worden geslacht. 8 En Hij zond Petrus en Johannes weg en zei: Gaat heen en bereidt ons het Pascha, opdat wij het eten. 9 Zij nu zeiden tot Hem: Waar wilt U dat wij het bereiden? 10 Hij nu zei tot hen: Zie, als u de stad binnengaat, zal u een man tegenkomen die een kruik water draagt; volgt hem in het huis dat hij binnengaat. 11 En u zult tot de heer des huizes zeggen: De Meester zegt u: Waar is het gastverblijf waar Ik het Pascha met Mijn discipelen kan eten? 12 En hij zal u een grote, toegeruste bovenzaal wijzen; bereidt het daar. 13 Zij nu gingen weg en vonden het zoals Hij hun had gezegd en bereidden het Pascha.

Dan breekt de dag van de ongezuurde broden aan, waarop het Pascha moet worden geslacht. De tijd gaat door en de gebeurtenissen waarnaar in de voorgaande eeuwen is uitgezien en die zijn voorzegd, staan op het punt vervuld te worden. De schaduwbeelden vervagen en dat waarnaar ze verwijzen, komt in het licht.

Dat het evangelie naar Lukas de inleiding vormt op de brieven van Paulus, vindt hier een nieuw bewijs. Paulus verbindt het Feest van de ongezuurde broden en het Pascha geestelijk met elkaar. Hij spreekt over “ons Pascha, Christus” en over “feestvieren … met ongezuurde [broden] van oprechtheid en waarheid” (1Ko 5:7-8). Verderop in de eerste brief aan de Korinthiërs spreekt hij over het avondmaal zoals dat door Lukas hier wordt weergegeven (verzen 19-20; 1Ko 11:23-26).

Als we het Pascha begrijpen, zullen we ook het avondmaal begrijpen. Het Pascha heeft te maken met het oordeel over de eerstgeborenen, de trots en de kracht van Egypte, maar ook de trots en de kracht van de Israëlieten. De eerstgeborenen konden alleen gespaard blijven als ze schuilden achter het bloed van het lam. Dat is echter niet het enige. Sparen, niet omkomen, is alleen negatief. Het vervolg van Exodus 12 laat zien dat God spaart om voor Zichzelf te nemen. De eerstgeborenen moeten voor Hem worden geheiligd. Het Pascha is een heiligingsfeest, een feest van toewijding. De gemeente is de “gemeente van [de] eerstgeborenen” (Hb 12:23). We zijn helemaal van en voor Hem. Daarom volgt op het Pascha het Feest van de ongezuurde broden.

De Heer Jezus is niet overgeleverd aan Judas of de godsdienstige leiders of de Romeinse overheid op de door hen bepaalde tijd. Hij bepaalt de tijd, de vorm, de plaats voor het Pascha en daarmee het tijdstip van Zijn overlevering in handen van mensen. Terwijl Hij volmaakt weet van de boze plannen die Zijn vijanden samen met de verrader smeden, handelt Hij in volmaakte afhankelijkheid van Zijn Vader. In het plan van Zijn Vader staat dat Hij samen met Zijn discipelen het Pascha zal eten. Dat moet dus gebeuren.

Om het Pascha klaar te maken zendt de Heer twee van Zijn discipelen, die met name genoemd worden, Petrus en Johannes, om het voor hen te bereiden. Het is treffend dat juist zij in hun geschriften schrijven over het Lam (1Pt 1:19; Jh 1:29,36; Op 5:6). Petrus en Johannes vragen waar Hij wil dat ze het bereiden. Dat is ook voor iedere gelovige vandaag de belangrijke vraag als het erom gaat waar hij het avondmaal zal vieren.

De Heer geeft geen adres, maar wel aanwijzingen. Hij wil dat ze uitkijken naar een man die ze zullen tegenkomen en die een kruik water draagt. Er lopen niet talloze mannen met kruiken water rond. Waterdragers zijn meestal vrouwen. Het zal dan ook een opmerkelijke verschijning zijn. Hem moeten ze volgen en het huis binnengaan dat hij binnengaat.

Voor ons is dit een belangrijke aanwijzing als het gaat om de vraag waar gelovigen het avondmaal zullen vieren. Het ontdekken van de plaats waar de Heer met de Zijnen wil samenkomen, gaat gepaard met geestelijke oefeningen. Dat was ook zo toen God tot de Israëlieten sprak over de plaats die Hij uitgekozen had om Zijn Naam daar te laten wonen (Dt 12:5; vgl. Hl 1:7-8; Jh 1:38-40).

De man met de kruik water op zijn hoofd stelt iemand voor die in zijn leven – waarvan de kruik een beeld is – het Woord van God – waarvan het water een beeld is – in zijn reinigende kracht toepast (vgl. Ef 5:26) en dat ook doet met betrekking tot de plaats waar de Heer is. De Heer gebruikt gelovigen die trouw zijn aan Zijn Woord om andere gelovigen die ook naar Hem willen luisteren en bij Hem willen zijn over die plaats van samenkomen te vertellen.

De man brengt het water naar het huis. Met dat water heeft de Heer mogelijk de voeten van de discipelen gewassen (Jh 13:1-20). We moeten ons bewust zijn dat wij ons hebben te onderwerpen aan de reinigende kracht van het Woord als wij samenkomen om het avondmaal te vieren. De plaats waar Christus de Zijnen vergadert, is een reine plaats.

Als ze zijn binnengegaan, moeten ze de heer van het huis namens Hem, de Meester, vragen naar het gastverblijf om het Pascha te eten. Het woord ‘gastverblijf’ is hetzelfde woord als in Lukas 2 waar het vertaald is met ‘herberg’ (Lk 2:7). Het komt verder nog maar één keer voor in het Nieuwe Testament, in Markus 14, waar de Heer spreekt over ‘Mijn gastverblijf’ (Mk 14:14).

In het eerste gastverblijf was geen plaats voor de Heer (Lk 2:7). Dat is als het ware de herberg van de wereld waar alleen plaats is voor mensen van de wereld, voor mensen ‘van beneden’. De Heer zoekt ook geen woonplaats in de wereld. Tegenover die herberg heeft Hij Zijn eigen ‘gastverblijf’ waar Hij de Gastheer is en de Zijnen bij Zich uitnodigt om bij Hem te gast te zijn. Daar is plaats voor alle ware discipelen, hoe zwak en vaak ongeestelijk ze ook zijn.

De Heer voorzegt Zijn discipelen dat de heer van het huis hen direct ter wille zal zijn. Hij heeft in het hart van die heer de bereidwilligheid daartoe gewerkt, evenals Hij dat heeft gedaan in het hart van de eigenaars van het ezelsveulen dat Hij nodig had (Lk 19:31-35). Hij zal hun een “grote, toegeruste bovenzaal wijzen”.

Het verblijf waar Christus de Zijnen uitnodigt, is een “bovenzaal”, een verheven zaal, een zaal boven het niveau van de wereld, een zaal die in verbinding met de hemel staat en niet in verbinding met de aarde. Daar is een hemelse sfeer. Het is ook een “grote” zaal, er is plaats voor velen. En het is een “toegeruste” zaal, een plaats die door Hem is klaargemaakt, niemand hoeft er nog iets aan te doen alsof er nog iets aan ontbrak.

Petrus en Johannes gaan op weg en het gaat allemaal zoals de Heer hun heeft gezegd. In overeenstemming met Zijn opdracht maken ze op de aangewezen plaats het Pascha klaar. Ze hebben niet onderweg uitgekeken naar een gelegenheid die hun ook wel geschikt leek, maar ze hebben eenvoudig Zijn bevel opgevolgd.

Lk 22:14-18 | De viering van het Pascha

14 En toen het uur was gekomen, ging Hij aanliggen, en de apostelen met Hem. 15 En Hij zei tot hen: Ik heb vurig begeerd dit Pascha met u te eten voordat Ik lijd. 16 Want Ik zeg u, dat Ik geenszins <meer> daarvan zal eten totdat het vervuld is in het koninkrijk van God. 17 En Hij nam een drinkbeker, dankte en zei: Neemt deze en deelt hem onder elkaar. 18 Want Ik zeg u, dat Ik van nu aan geenszins zal drinken van de vrucht van de wijnstok totdat het koninkrijk van God komt.

Op het vooraf bepaalde uur gaat de Heer aanliggen. De apostelen mogen met Hem aanliggen. Hij neemt het initiatief. Hij weet dat alles nu naar de vervulling gaat van wat over Hem geschreven staat. In de wet wijst alles op Hem. Hij is het ware Lam. Ook de profeten hebben op Hem gewezen als de lijdende Knecht van de HEERE.

In Zijn onbegrensde en daardoor voor ons onbegrijpelijke en tegelijk overweldigende liefde richt Hij Zich op dit ogenblik tot Zijn apostelen met een uiting van Zijn hart waaruit Zijn diepe verlangen naar gemeenschap met hen spreekt. Hij spreekt Zijn vurig begeren uit juist “dit Pascha” met hen te eten.

Het zal het laatste Pascha zijn, want tijdens dit Pascha zal Hij worden overgeleverd en zal Hij lijden en sterven. Tijdens dit Pascha zal het Pascha in Zijn Persoon vervuld worden. Dat staat vóór Hem. Voordat Hij het lijden zal ondergaan, wil Hij zo graag Zijn apostelen nog iets meedelen over de ware betekenis van het Pascha voor Hem en voor hen. Het gaat Hem niet om het vervullen van een ritueel, maar om het vervullen van Gods raad met het oog op het koninkrijk in de harten van de Zijnen.

De Heer deelt Zijn apostelen mee dat Hij aan het Pascha als gedachtenismaal geen betekenis meer hecht. De viering van en herinnering aan de bevrijding uit Egypte op grond van het lam heeft door Zijn verwerping zijn betekenis verloren. Als Hij het koninkrijk van God zal oprichten, zal Hij van dat opgerichte koninkrijk het glorieuze middelpunt zijn. Hij zal het oprichten nadat Hij Zijn volk heeft bevrijd van hun vijanden door die te oordelen, evenals Hij dat destijds in Egypte heeft gedaan. In het vrederijk dat dan zal volgen, zal Zijn volk Hem eren met hun offers en zal Hij daarin met hen gemeenschap hebben, waarvan eten het symbool is. Nu staat het lijden Hem te wachten.

In een andere zin is het Pascha vervuld in het koninkrijk van God zoals dat nu bestaat in de harten van hen die in Hem geloven (Rm 14:17). Door Zijn overgave aan het kruis kan Hij met ons eten, dat is met ons gemeenschap hebben (vgl. Op 3:20).

De drinkbeker hoort ook bij het Pascha. Hij geeft hun ook die om die onder elkaar te delen. De drinkbeker spreekt van vreugde. Hij stelt hun die vreugde voor. Zij mogen zich verheugen over de bevrijding eens uit Egypte. Wij mogen ons verheugen over de bevrijding uit de slavernij van de zonde.

Zelf zal Hij er geen deel meer aan hebben op aarde. Pas als het koninkrijk van God is opgericht, zal Hij Zich met hen verheugen over de basis van dat koninkrijk die Hij op dit moment nog moest gaan leggen.

In andere zin is het koninkrijk van God al gekomen en wel daar, waar Christus in het geloof wordt erkend. Allen die uit God geboren zijn, zijn ingegaan in het koninkrijk van God (Jh 3:5) en met hen verheugt de Heer Zich over de gevolgen van Zijn werk. Telkens als we samenkomen, mogen we dat beleven. Dan mogen we de vreugde in onze harten uitspreken en met Hem delen.

Lk 22:19-20 | Instelling van het avondmaal

19 En Hij nam brood en nadat Hij had gedankt, brak Hij het en gaf het hun en zei: Dit is Mijn lichaam, dat voor u gegeven wordt; doet dit tot Mijn gedachtenis. 20 Evenzo ook de drinkbeker na de maaltijd, en Hij zei: Deze drinkbeker is het nieuwe verbond in Mijn bloed, dat voor u vergoten wordt.

Dan neemt de Heer brood om daaraan een nieuwe betekenis te geven, namelijk die van Zijn lichaam. Voordat Hij het aan Zijn discipelen geeft, dankt Hij God ervoor. Hij dankt God voor het overgeven van Zijn eigen lichaam dat spoedig aan het kruis zal worden gehangen. Hij kent de ware betekenis van het brood. Toch dankt Hij God ervoor. Het is een bewijs van Zijn onvoorwaardelijke overgave aan de wil van God.

Dan breekt Hij het brood en geeft het als gebroken aan Zijn apostelen. Hij stelt hiermee een nieuwe gedachtenismaaltijd in. Het is niet meer het Pascha als herinnering aan de bevrijding uit Egypte, maar het avondmaal als het blijvende getuigenis van Zijn liefde. De Heer wijst erop dat dit brood Zijn lichaam voorstelt dat voor hen “gegeven” wordt.

Het avondmaal wordt door Lukas voorgesteld in verbinding met alles wat ons, als leden van de gemeente, gegeven is op grond van het werk van de Heer Jezus. Daar mogen we aan denken als we op de eerste dag van de week samenkomen om avondmaal te vieren. Het gaat hier niet om de “velen”, zoals in het evangelie naar Mattheüs, maar om “u”, dat zijn de discipelen als degenen die de gemeente zullen vormen. Het gaat erom te zien wat God ons in deze Mens, want het is Zijn lichaam, gegeven heeft. Het is niet alleen een gegeven lichaam, maar een in de dood overgegeven lichaam.

De Heer zegt tegen Zijn discipelen aan Hem te denken als ze het avondmaal vieren. Het doen tot Zijn “gedachtenis” vinden we niet in het evangelie naar Mattheüs en het evangelie naar Markus, maar alleen hier en in 1 Korinthiërs 11 (1Ko 11:24-25). We denken aan Hem als de gestorven Christus, terwijl we Hem kennen als de levende Christus.

Hij geeft ons als leden van de gemeente veel redenen om aan Hem te denken. We mogen aan Hem denken als de eeuwige Zoon Die voor ons Mens wilde worden en we mogen Zijn volmaakte leven en Zijn volkomen overgave aan het kruis overdenken. We kunnen Hem ook zien in de hemel, gekroond met heerlijkheid en eer (Hb 2:9) en we mogen naar Zijn komst uitzien. Het zijn allemaal redenen om Hem te bewonderen en te aanbidden.

Ook de drinkbeker krijgt een nieuwe betekenis. De Heer Jezus verbindt aan de beker “het nieuwe verbond” dat gebaseerd is op Zijn bloed. Hiermee geeft Hij aan dat het oude verbond niet heeft voldaan. Het oude verbond heeft niet de beloofde zegeningen gebracht omdat het volk niet aan de voorwaarden heeft voldaan die eraan verbonden waren.

Het nieuwe verbond hangt niet af van de trouw van de mens, maar van de trouw van God en Christus. Christus neemt alle verplichtingen van het nieuwe verbond op Zich. Hij heeft ze allemaal vervuld en Hij heeft het bloed ervoor vergoten. Het bloed is “Mijn bloed”. Het is vergoten voor de Zijnen, zodat zij vrij zijn van de straf die het oude verbond met zich meebracht, om de zegeningen te kunnen genieten die het nieuwe verbond met zich meebrengt.

Lk 22:21-23 | Wat Judas zal doen

21 Evenwel, zie, de hand van hem die Mij overlevert, is met Mij aan de tafel. 22 Want de Zoon des mensen gaat wel heen zoals bepaald is; wee evenwel die mens door wie Hij wordt overgeleverd. 23 En zij begonnen onder elkaar zich af te vragen wie van hen het toch kon zijn die dat zou doen.

Dan spreekt de Heer over de verrader. Die hoort niet bij het nieuwe verbond. Het smart Hem in Zijn hart dat de verrader zo dicht bij Hem is, dat diens hand met Hem aan de tafel is, maar dat er geen werkelijke band tussen de verrader en Hem is.

Dat Lukas dit na de paasmaaltijd vermeldt, wil niet zeggen dat Judas aan het avondmaal heeft deelgenomen. De beschrijving in het evangelie naar Johannes laat duidelijk zien dat Judas de opperzaal verliet, nadat hij de bete van het Pascha uit de hand van de Heer had aangenomen (Jh 13:30). Lukas verandert de volgorde – zoals hij vaker doet – om na de instelling van het avondmaal het gedrag van de verschillende discipelen te beschrijven.

Hij begint met Judas. De Heer spreekt over wat deze discipel zal doen, maar zonder te zeggen om wie het gaat. We zien wat Zijn mededeling met de andere discipelen doet. Hij laat ook zien dat ze direct na die ernstige mededeling ruzie gaan maken over wie de grootste is.

Hij is Zich bewust dat Hij als de Zoon des mensen alles moet ondergaan wat is bepaald. Tegelijk voelt Hij de pijn dat een van Zijn discipelen daarin een afschuwelijke rol zal spelen. Hij kan niet anders dan het “wee” over die mens uitspreken. Zo dichtbij en toch zo veraf. De Heer spreekt hier enerzijds over de raad van God en anderzijds over de verantwoordelijkheid van de mens (vgl. Hd 2:23).

De woorden over Zijn overlevering veroorzaken beroering onder de discipelen. Ze vragen zich onder elkaar af – niet wie het toch kon zijn, maar – “wie van hen” het toch kon zijn. Ze begrijpen dat er onder hen een verrader is, maar ze hebben er geen idee van wie dat kan zijn. Dit betekent dat Judas nooit enige aanleiding heeft gegeven voor de gedachte dat hij tot die vreselijke daad kon komen. Hij heeft zich altijd keurig gedragen en alle opdrachten goed uitgevoerd. Op hem rustte geen verdenking. Maar wat voor de ogen van de discipelen verborgen is, is volkomen zichtbaar voor de Heer.

Lk 22:24-27 | Wie is de grootste

24 En er ontstond ook strijd onder hen, wie van hen wel [de] grootste mocht zijn. 25 Hij echter zei tot hen: De koningen van de volken heersen over hen, en zij die gezag over hen voeren, worden weldoeners genoemd. 26 U echter niet aldus, maar laat de grootste onder u als de jongste zijn, en de voorganger als een die dient. 27 Want wie is groter, hij die aanligt of hij die dient? Niet hij die aanligt? Ik echter ben in uw midden als Degene Die dient.

Wat de Heer heeft gezegd over Zijn overlevering, heeft even de aandacht. Even zijn ze geraakt en praten ze erover wie van hen dat toch zou doen. Maar al spoedig neemt het gesprek een wending en ontstaat er strijd over een in hun ogen belangrijker punt dat nog geregeld moet worden. Ze hebben het er al eerder over gehad (Lk 9:46). Toen zijn ze er niet uitgekomen en het punt staat nog steeds hoog op hun agenda.

Het geeft aan hoe halsstarrig het kwaad van zelfverheffing is. Er moet worden uitgemaakt wie van hen wel de grootste mocht zijn. Nog steeds cirkelen hun gedachten rond het – naar hun verwachting binnenkort – op te richten koninkrijk. Dat het nu toch wel dichtbij is, daar zijn ze zeker van. Alleen wordt dan ook de vraag dringender welke positie zij in het koninkrijk zullen bekleden.

De Heer maakt een einde aan hun geruzie door te wijzen op de koningen van de volken die heersen over anderen. Dat doen ze vaak door het uitdelen van cadeautjes, om de mensen te vriend te houden. De mensen noemen hen daarom weldoeners en mede op deze manier houden de koningen en gezagsdragers hun greep op het volk. Hij zegt daarmee: ‘Zo zijn jullie bezig over elkaar te heersen.’ Maar zo moet het onder gelovigen niet zijn. Het moet juist andersom zijn. De grootste is pas echt groot als hij onder de anderen de plaats van de jongste inneemt.

Het is de plaats die een Jozef en een David hadden onder hun broers. Dat leverde hun geen voordeel op, maar verachting, een niet meetellen. Maar waar eindigden zij? Allebei op de troon. Dat zal ook voor hen zo zijn als ze de plaats van de jongste dat wil zeggen van een leerling innemen, van iemand die luistert naar een ander en onderwijs ontvangt. En als ze voorganger – letterlijk ‘degene die leiding geeft’ – willen zijn, laten ze dan dienen. Dienen is het zich ter beschikking van anderen stellen, opdat die anderen door hun dienst er beter van worden.

De vraag wie er groter is, hij die aanligt of hij die dient, is niet moeilijk te beantwoorden als het gaat om de beoordeling van verhoudingen onder de mensen in de wereld. Natuurlijk is hij die aanligt groter. Hij kan zich laten bedienen. Hij die dient, heeft slechts te doen wat hem wordt opgedragen. Onder onderdanen van Gods koninkrijk is het andersom.

De Heer Jezus is en geeft daarin het grote voorbeeld. Hij heeft vrijwillig de plaats van dienen ingenomen. Hij is in hun midden als de Dienende en Zijn discipelen zijn zij die aanliggen. Dit beeld van aanliggen en bedienen van gasten aan een tafel typeert de dienst van de Heer. Het laat zien dat Hij anderen verzorgt en voedt.

In alles wat Hij ooit van Zijn discipelen heeft gevraagd, is Hij Zelf altijd het volmaakte voorbeeld geweest. Hij zegt niet alleen hoe het moet, Hij laat zien hoe het moet en dat niet als een eenmalig voorbeeld, maar in Zijn hele leven. Wat Hij zegt, dat is Hij.

Lk 22:28-30 | Bemoedigingen

28 En u bent het die steeds bij Mij bent gebleven in Mijn verzoekingen. 29 En Ik beschik u een koninkrijk, zoals Mijn Vader Mij heeft beschikt, 30 opdat u eet en drinkt aan Mijn tafel in Mijn koninkrijk en op tronen zit om de twaalf stammen van Israël te oordelen.

Na het zacht vermanende woord om te dienen en niet de grootste te willen zijn heeft de Heer een enorme bemoediging voor Zijn ruziemakende discipelen. Dit kan ook alleen iemand zeggen die werkelijk de minste is. Zo iemand acht de ander hoog. Echt dienen kunnen wij alleen als we onze medegelovigen hoog aanslaan. De Heer geeft een indrukwekkend getuigenis van hen die zoveel zwakheid en falen aan de dag hebben gelegd en nog aan de dag zullen leggen. Hij zegt hun dat zij steeds bij Hem zijn gebleven in Zijn verzoekingen. Als wij echt weten hoe de discipelen zijn en hoe ook wij als discipelen zijn, kan een dergelijke uitspraak niet anders zijn dan weergaloze liefde.

Hij gaat eraan voorbij dat ze Hem binnenkort allemaal zullen verlaten en dat een van hen Hem zal verloochenen. Hij heeft hen in Zijn dienst geroepen en Hij heeft hen geholpen in hun dienst en Hij heeft hen steeds bewaard. En toch legt Hij het feit dat zij steeds bij Hem zijn gebleven in Zijn verzoekingen uit als hun volharding!

Hij heeft ook een enorme beloning voor hen. Hij beschikt voor hen een koninkrijk, dat is een taak om te regeren en een terrein om over te regeren, net zoals Zijn Vader Hem dat heeft beschikt. Hier plaatst de Heer Jezus Zijn discipelen op dezelfde hoogte voor de Vader als die Hij heeft. Het welbehagen dat de Vader heeft om hun het koninkrijk te geven (Lk 12:32), is het welbehagen van de Zoon. De Vader en de Zoon stemmen hierin overeen en de discipelen zijn het voorwerp ervan. Het eerste is evenwel niet het regeren, maar de gemeenschap met Christus, wat tot uitdrukking komt in het eten en drinken aan Zijn tafel.

Wat een groot voorrecht dat Hij ons daartoe roept. Hij heeft het hele werk volbracht, Hij verdient alles en in Zijn grote genade laat Hij ons daarin delen omdat we in Hem hebben mogen geloven. Hoe groot is Hij toch!

Vanuit de gemeenschap met Hem mogen Zijn discipelen op tronen zitten om de twaalf stammen van Israël te oordelen. De tafel is het symbool van persoonlijke familie-intimiteit; de troon is het symbool voor de openbare tentoonspreiding van majesteit.

Er is een troon voor iedereen die hier op aarde geen troon voor zichzelf heeft gezocht, maar de Heer gevolgd is in Zijn verwerping. De discipelen krijgen een taak van regering over Israël. Oordelen betekent niet het vonnis voltrekken, want dat is al gebeurd als de tijd van regeren voor de discipelen aanbreekt. De tijd van regeren is voorafgegaan door de oordelen die we in het boek Openbaring vinden. Oordelen betekent hier met inzicht besturen ten goede, tot zegen.

Lk 22:31-34 | Verloochening van Petrus voorzegd

31 Simon, Simon, zie, de satan heeft dringend verlangd u [allen] te mogen ziften als de tarwe; 32 Ik heb echter voor jou gebeden dat je geloof niet zou ophouden; en jij, als je eens bekeerd bent, versterk je broeders. 33 Hij echter zei tot Hem: Heer, ik ben bereid met U zelfs in [de] gevangenis en in [de] dood te gaan. 34 Hij echter zei: Ik zeg je, Petrus, [de] haan zal vandaag niet kraaien voordat je driemaal hebt geloochend Mij te kennen.

Het is nu nog niet de tijd om te regeren. De Heer Jezus moet nog gekruisigd worden en de discipelen staat nog een dienst te wachten. Om daarvoor geschikt te zijn moeten zij hun eigen hart leren kennen. Dat geldt met name voor Petrus die de voornaamste plaats onder de discipelen inneemt. De Heer richt Zich dan ook speciaal tot hem, zonder de andere discipelen te vergeten.

De satan richt zijn pijlen op alle discipelen. Hij wil hen allen maar al te graag ziften als de tarwe. Ziften is de handeling van de boer om na de oogst op de dorsvloer het kaf van het koren te scheiden. Het gaat hem om het koren, want dat levert voedsel. Het kaf wordt weggeblazen, verzameld en verbrand. Bij het proces van ziften in het leven van de gelovige gaat het de Heer erom dat uit het leven van de gelovige alles verdwijnt wat geen voedsel is. De satan wil zoveel mogelijk koren verwoesten en het kaf laten bestaan.

De Heer weet dat Zijn geliefde discipel Petrus een bijzonder mikpunt van de aanvallen van de satan is. Hij spreekt hem aan met zijn oude naam Simon. Dat doet Hij twee keer, om Petrus er met nadruk aan te herinneren wie hij van nature is. Hij doet dat als waarschuwing om niet zijn oude natuur te laten werken, want daarop speelt de satan in.

Hij zegt er ook bij dat Hij speciaal voor Petrus heeft gebeden. Hij kent Zijn zwakke discipel, hoe deze meer dan de anderen blootstaat aan het gevaar van een vals vertrouwen op het vlees, op zijn eigen kracht. Dat blijkt ook direct uit zijn reactie op de woorden van de Heer. Omdat hij van de kant van de Heer het voorwerp van genade is, zal zijn val het middel worden voor zijn kracht. Als hij de zwakheid van zijn vlees heeft leren kennen en tevens de volmaaktheid van de genade, zal hij bekwaam zijn om zijn broeders te versterken.

Dat het gebed van de Heer voor hem is verhoord, blijkt uit zijn berouw en herstel. Dat hij daarna aan de opdracht van de Heer heeft voldaan, blijkt uit zijn dienst in het boek Handelingen en vooral uit zijn twee brieven die we in de Bijbel hebben. Uit wat Petrus is overkomen, leren we dat wij ons eigen hart moeten kennen om anderen te kunnen dienen.

Petrus komt direct in verweer als de Heer hem zijn zwakheid voorhoudt. Nee, dan kent de Heer hem niet. Hij is bereid tot het uiterste met zijn Heer mee te gaan. Het is een oprechte uiting van zijn vurige liefde voor Christus, maar zonder zelfkennis en in werkelijkheid hoogmoed, want de Heer heeft hem op zijn zwakheid gewezen. Dan voorzegt de Heer Jezus Petrus dat hij Hem tot driemaal toe zal verloochenen, binnenkort al en snel na elkaar. Het zal gebeuren vóór het kraaien van de haan, vóór het aanbreken van de morgen, dat betekent in de nacht.

Lk 22:35-38 | Een nieuwe situatie – een ander beleid

35 En Hij zei tot hen: Toen Ik u uitzond zonder beurs en reiszak en sandalen, heeft u soms iets ontbroken? Zij nu zeiden: Niets. 36 Hij nu zei tot hen: Maar nu, laat hij die een beurs heeft, die nemen, evenzo ook een reiszak; en laat hij die er geen heeft, zijn kleed verkopen en een zwaard kopen. 37 Want Ik zeg u, dat dit wat geschreven staat aan Mij in vervulling moet gaan: ‘En met [de] wettelozen is Hij gerekend’. Immers, dat wat Mij betreft heeft een vervulling. 38 Zij nu zeiden: Heer, zie, hier zijn twee zwaarden. Hij echter zei tot hen: Het is genoeg.

De zorg van de Heer is altijd naar Zijn discipelen uitgegaan. Hij heeft zorg om een discipel van wie Hij weet dat deze Hem zal verloochenen. Hij heeft zorg voor hen allen gehad toen Hij hen uitzond. Toen Hij hen uitzond, deed Hij dat met de opdracht zich nergens van te voorzien en te gaan in vertrouwen op Hem (Lk 9:3; 10:4). Nu vraagt Hij hun of ze de afgelopen tijd ook in enig opzicht gebrek hebben geleden. Zonder aarzeling klinkt het volmondig dat ze aan “niets” gebrek hebben gehad.

De Heer kondigt vervolgens een wijziging van dat beleid aan. Hij zal niet langer bij hen zijn. Dat vraagt een andere opstelling van Zijn discipelen. Nu moeten ze de beurs nemen, als ze die hebben, om voor zichzelf te kunnen zorgen. Ze hoeven niet op ondersteuning van anderen te rekenen of dat anderen voor hen zullen zorgen.

Door Zijn verwerping zal de kilte van het klimaat waarin ze leven steeds merkbaarder worden. Als ze op reis gaan, moeten ze daar ook rekening mee houden. Laten ze dan genoeg voorraad meenemen. Ook zullen ze een zwaard nodig hebben om zich te verdedigen. Dat zal zelfs belangrijker zijn dan een kleed tegen de nachtelijke kou.

Ten diepste gaat het echter niet om letterlijke voorzieningen, maar om geestelijke voorzieningen. Dat blijkt uit de reactie van de Heer op het aanbieden van twee zwaarden (vers 38). Het gaat erom dat ze zich moeten voorzien van geestelijk voedsel en zich moeten wapenen voor de geestelijke strijd. Het kleed spreekt van de bescherming door de Heer toen Hij bij hen was, wat er op die manier niet meer zal zijn, als Hij niet meer bij hen is.

Een en ander wil niet zeggen dat Hij niet meer voor hen zal zorgen of hen niet meer zal beschermen, maar de situatie zal totaal anders zijn. Ook wij moeten er rekening mee houden dat er verandering in onze omstandigheden kan optreden. Geven wij gehoor aan de waarschuwingen van de Heer en voorzien wij onszelf van wat geestelijk nodig is? De Heer legt ons die verantwoordelijkheid op. Al deze voorzorgsmaatregelen zijn het gevolg van Zijn verwerping.

Hij zal bij de wettelozen worden gerekend. Dat wil zeggen dat deze volmaakt gehoorzame en afhankelijke Mens zal worden beschouwd als iemand die geen gezag aanvaardt. De godsdienstige leiders in Israël zullen Hem aanklagen als opstandeling en godslasteraar en Hem veroordelen. Zo zal in vervulling gaan wat geschreven staat (Js 53:12).

Wat met Hem zal gebeuren, heeft gevolgen voor Zijn discipelen. Zij horen bij Hem en zullen delen in Zijn lot. De discipelen vatten de woorden van de Heer letterlijk op en bieden Hem twee zwaarden aan. Ze tonen hierdoor dat ze de geest van de woorden van de Heer niet hebben begrepen. Als Hij het letterlijk had bedoeld, wat zouden twee zwaarden dan betekenen? Als wapens om zich te verdedigen zouden ze volstrekt onvoldoende zijn geweest.

De Heer laat het erbij en geeft in Zijn wijsheid en liefde geen nadere verklaring. Met de woorden “het is genoeg”, laat Hij de zaak voor wat hij is en gaat er niet verder op in.

Lk 22:39-46 | Gethsémané

39 En Hij ging naar buiten en vertrok naar Zijn gewoonte naar de Olijfberg; ook de discipelen nu volgden Hem. 40 Toen Hij nu op die plaats was gekomen, zei Hij tot hen: Bidt, dat u niet in verzoeking komt. 41 En Hij verwijderde Zich van hen ongeveer een steenworp ver, en Hij knielde neer en bad de woorden: 42 Vader, als U het wilt, neem deze drinkbeker van Mij weg; moge evenwel niet Mijn wil maar de Uwe gebeuren. <43 Hem nu verscheen een engel uit [de] hemel die Hem sterkte. 44 En terwijl Hij in zware strijd raakte, bad Hij des te vuriger. En Zijn zweet werd als grote bloeddruppels, die op de aarde vielen.> 45 En Hij stond op van het gebed en kwam bij de discipelen en vond hen slapend van droefheid. 46 En Hij zei tot hen: Waarom slaapt u? Staat op en bidt, opdat u niet in verzoeking komt.

De Heer verlaat het gastverblijf waar Hij met Zijn discipelen het Pascha heeft gevierd en het avondmaal heeft ingesteld. Hij heeft hun daar ook onderwijs gegeven over hun gezindheid ten opzichte van elkaar en de verandering van hun positie in de wereld. Naar Zijn gewoonte vertrekt Hij naar de Olijfberg. Hij laat Zich niet door de dreigende arrestatie en wat daarna allemaal zal volgen, tegenhouden om naar die plaats te gaan. Hij gaat daar niet heen vanwege de speciale situatie die zich aandient, maar omdat Hij dat altijd al gewoon was om te doen. We hebben er niet genoeg aan alleen te bidden als de nood groot is, maar we moeten altijd bidden. Hij is gewend die plaats van gebed op te zoeken.

Ook de discipelen gaan met Hem mee. Zij blijven niet in het gastverblijf achter, maar gaan mee naar buiten en volgen Hem naar de Olijfberg. Hij wil hun leren bidden. Hij zegt ook tegen hen dat ze moeten bidden, want anders zullen ze, als de verzoeking komt, niet staande kunnen blijven.

We kunnen alleen bewaard worden door waken en bidden. Door gebed komen we in de tegenwoordigheid van God en alleen daar krijgen we oog voor het kwaad waardoor we anders in de val zouden worden gelokt. Als we in Gods tegenwoordigheid zijn, zullen we de genade ervaren om staande te blijven, want wij zijn in onszelf niet opgewassen tegen de satan. Wij hebben de kracht en de genade van de Heer nodig. Zonder de kracht van Zijn sterkte doen we onze Meester alleen oneer aan. Als we op Hem steunen, is de zwakste gelovige meer dan overwinnaar. Zo alleen wordt de duivel weerstaan en zal hij van ons vluchten.

Lukas spreekt niet over de drie discipelen die de Heer meeneemt verder de tuin in. Wat Hij heeft gezegd, is voor alle discipelen een belangrijk woord. Hij vraagt ook niet om met Hem te bidden, maar als de volmaakte Mens is Hij hun voorbeeld. Hij zegt hun te bidden. Dan verwijdert Hij Zich van hen een steenworp ver, zo ver als menselijke kracht reikt, niet verder. Het benadrukt Zijn waarachtig Mens-zijn. Daar knielt Hij neer en bidt. Hij spreekt met Zijn Vader over wat Hem te wachten staat. Hoe Hij de komende gebeurtenissen zal doorstaan, is bepalend voor de hele wereldgeschiedenis en alle plannen van God. Dat is Hij Zich volmaakt bewust.

Van de drie evangelisten die de gebedsstrijd van de Heer in Gethsémané beschrijven, geeft Lukas de kortste beschrijving. Terwijl de Heer Jezus bidt, wordt Hem de drinkbeker van het lijden voorgesteld. Hij weet dat het de drinkbeker vol van de toorn van God over de zonde is. Hij weet dat deze drinkbeker betekent dat Hij tot zonde gemaakt zal worden. Daaraan kan Zijn heilige ziel alleen vol afschuw denken en daarom spreekt Hij de wens uit dat deze drinkbeker van Hem wordt weggenomen. Tegelijk blijkt Zijn volkomen overgave aan de wil van de Vader als Hij het uitspreekt dat niet Zijn wil, maar die van de Vader mag gebeuren. Hij is bereid die beker te drinken.

De last die Hem wordt voorgesteld, vraagt zoveel van Zijn lichamelijke krachten, dat er een engel uit de hemel komt om Hem te sterken. Dat betekent niet om Hem moed in te spreken, maar om Hem lichamelijk te ondersteunen. Nooit zal een engel er iets van begrijpen wat het voor de Heer Jezus is geweest om in de geest in te gaan in het lijden dat Hem hier voor ogen staat. Christus ontvangt deze steun omdat Hij de afhankelijke Mens op aarde is. Op die steun mogen wij ook rekenen als we in zware strijd zijn.

De strijd van Zijn ziel wordt steeds zwaarder en daarom bidt Hij des te vuriger. Dat is voor ons ook de enige manier om in de grootste verzoekingen staande te blijven en ten slotte te overwinnen. Hoe hevig de strijd is, blijkt wel uit het feit dat Zijn zweet als grote bloeddruppels op Zijn gezicht verschijnt die op de aarde vallen.

Er is wel gezegd dat hier in Gethsémané de satan terugkeert, nadat deze na zijn eerdere nederlaag in de woestijn voor een tijd van Hem was geweken (Lk 4:13). Hier zou de satan dan terugkeren om de Heer de beker van het lijden voor te stellen om Hem zo mogelijk daardoor van de weg van gehoorzaamheid af te brengen. Als hij de Heer Jezus dan niet van de weg van gehoorzaamheid af kon brengen door Hem alles voor te stellen wat aantrekkelijk was, dan zou hij nu willen proberen de Heer van Zijn weg van gehoorzaamheid af te brengen door Hem de verschrikkingen van het lijden voor te stellen.

De voorstelling van het lijden door de satan zou natuurlijk niet meer en niet anders kunnen zijn dan het lijden dat Hem zal worden aangedaan door mensen die in de macht van de duisternis zijn. Het is duidelijk dat de beker van het lijden niet door de satan aan de Heer wordt voorgesteld. Hoe zou de satan Hem iets kunnen voorstellen van het lijden dat God Hem zal aandoen als Hij tot zonde zal worden gemaakt? Dat is natuurlijk onmogelijk. Het is juist dát lijden waarvan de Heer het volle gewicht voelt en waarvan Hij met afschuw vraagt om die beker niet te hoeven drinken.

Stel dat de Heer hier bang zou zijn voor het lijden dat Hem door mensen onder aanvoering van de satan zal worden aangedaan. Als het vooruitzicht van dat lijden Hem zweetdruppels als bloed bezorgde, zou Hij minder zijn dan de vele martelaren die voor Zijn Naam zingend de dood zijn ingegaan. Dat is onmogelijk.

Nee, wat Hem Zijn zielenstrijd bezorgt, is het volle besef dat Hij tot zonde zal worden gemaakt, waardoor God Zich als een Wreker tegenover Hem zal openbaren. Hij, Die altijd de Metgezel van God is geweest, zal God als Tegenstander ontmoeten (Zc 13:7). Hij, Die altijd in gemeenschap met God heeft gewandeld, zal door Zijn God verlaten worden. Dat is waar Hij tegen opziet en dat is waarom Hij Zijn God in het gebed zoekt om alles in Zijn geest door te maken in gemeenschap met Hem, zodat Hij, als het zover is, alles uit Zijn hand kan aannemen.

Nadat de Heer gebeden heeft, staat Hij van Zijn knieën op en komt bij Zijn discipelen die Hij slapend aantreft. Lukas vermeldt treffend dat zij van droefheid in slaap zijn gevallen. Hun droefheid is meer het gevolg van een bepaalde aanvoeling dan een direct meevoelen met de Heer. Ze hebben Hem lief en zijn zich bewust van de ernst van wat er staat te gebeuren, zonder dat ze kunnen zeggen wat er gaat gebeuren.

De vraag van de Heer “waarom slaapt u?”, moet hen wakker maken, niet alleen lichamelijk, maar vooral geestelijk. Hij zegt dat ze moeten opstaan en bidden. Dat betekent dat ze in een gebedshouding moeten zijn met het oog op de komende gebeurtenissen, want anders komen ze in verzoeking om Hem in de steek te laten of Hem op een verkeerde manier te verdedigen. Ze hebben Zijn woorden niet ter harte genomen die Hij zo vol zorg tot hen heeft gesproken. Het moet ons tot waarschuwend voorbeeld zijn.

Lk 22:47-53 | De Heer wordt gevangengenomen

47 Terwijl Hij nog sprak, zie, een menigte; en hij die Judas heette, een van de twaalf, ging voor hen uit en naderde Jezus om Hem te kussen. 48 Jezus echter zei tot hem: Judas, met een kus lever jij de Zoon des mensen over? 49 Toen nu zij die om Hem heen waren, zagen wat er zou gebeuren, zeiden zij: Heer, zullen wij met [het] zwaard slaan? 50 En een van hen trof de slaaf van de hogepriester en sloeg zijn rechteroor af. 51 Jezus echter antwoordde en zei: Laat het hierbij. En Hij raakte zijn oor aan en maakte hem gezond. 52 Jezus nu zei tot de overpriesters en de hoofdlieden van de tempel en de oudsten, die op Hem waren afgekomen: Als tegen een rover bent u erop uitgegaan met zwaarden en stokken? 53 Toen Ik dagelijks bij u was in de tempel, hebt u de handen niet naar Mij uitgestoken; maar dit is uw uur en de macht van de duisternis.

Terwijl de Heer Zijn discipelen voorbereidt op wat komen gaat, komt er een menigte aan. Er loopt iemand voor de menigte uit om de weg te wijzen. Het is Judas. Hij staat los van de menigte. Zijn misdaad is ook veel groter dan die van de menigte. Met nadruk wordt vermeld dat hij “een van de twaalf” is. Dat maakt het hele verraad zo smartelijk. Hij weet waar de Heer gevangengenomen kan worden omdat hij bekend is met Zijn gewoonten. Hij is immers naar Zijn gewoonte hier aanwezig (vers 39).

Judas nadert de Heer Jezus om Hem te kussen. Zijn huichelarij en het verraad bereiken hier hun hoogtepunt. Zijn afschuwelijke kus van verraad is spreekwoordelijk geworden voor valsheid die in een uiting van liefde wordt verborgen. Het heeft de Heer diep geraakt dat Judas Hem, de Zoon des mensen, met een kus overlevert. Hij had het kunnen voorkomen, maar laat het toe. De Zoon des mensen ondergaat elke denkbare vernedering. De eerste vernedering is gekust te worden door een van Zijn twaalf discipelen, een kus die bedoeld is om Hem in handen van Zijn vijanden te geven. Deze uiting van liefde wordt op weerzinwekkende wijze misbruikt om Hem, Die liefde is, aan te wijzen als misdadiger.

De Heer is omgeven door Zijn discipelen. In hun liefde voor Hem willen ze Hem verdedigen. Ze vragen Hem of ze er met het zwaard op los zullen slaan. Ze hebben Zijn woorden hierover verkeerd begrepen. Hij heeft hen niet om Zich heen vergaderd om Hem te verdedigen, maar opdat ze van Hem leren. Nog voordat Hij antwoord heeft gegeven, is een van hen zo impulsief om alvast met het zwaard uit te halen. Het enige resultaat is dat hij het rechteroor van de slaaf van de hogepriester er afslaat. De arts Lukas heeft er oog voor welk oor het is.

Een toepassing is dat wij in onze ijver om het Woord van God te verdedigen, geen oren moeten afslaan. In geestelijke zin betekent het dat wij mensen niet afkerig moeten maken om naar Gods Woord te luisteren door het Woord op een harde manier op hen toe te passen.

Terwijl alles om Hem heen in verwarring en opwinding is, straalt de Heer rust uit. De gemeenschap met Zijn Vader in de tuin van Gethsémané wordt gevolgd door rust in Zijn optreden naar Zijn omgeving die vol vijandschap is. De schade die Petrus door zijn onbesuisdheid aanricht, maakt Hij in genade ongedaan. Hij herstelt het oor van de slaaf en maakt het gezond. Een genezingsproces is niet nodig. Het geweld moest aan de menigte met zwaarden en stokken worden overgelaten. Christus gaat door met het betonen van genade, zelfs als Hij omgeven is door een menigte die Hem naar het leven staat.

Na Zijn weldaad aan een van Zijn vijanden richt Hij het woord tot de leiders van de menigte die op Hem zijn afgekomen. Ze zijn niet gekomen met een nood voor een zieke, maar Hij heeft genezing gegeven. Ze zijn ook niet gekomen om Hem te horen, maar Hij heeft een woord voor hen. Daarnaar moeten ze eerst luisteren. Hij wil hun hun dwaasheid en onrechtvaardigheid voor ogen stellen. Misschien ook is er in de menigte nog iemand die in zijn geweten wordt aangesproken. Waarom zijn ze erop uitgegaan alsof Hij een rover is? Is Hij zo’n gevaar voor de samenleving? Nee, dat niet, maar Hij is een gevaar voor hun positie en in die zin is Hij voor hen een rover. Ze voelen dat Hij hen berooft van hun positie onder het volk. Daarom moet Hij uit de weg worden geruimd.

De Heer maakt duidelijk dat niet zij, maar Hij de gebeurtenissen bestuurt. Eerder hadden ze geen hand naar Hem uitgestoken en dat terwijl Hij dagelijks bij hen was in de tempel. Dat was niet omdat zij het niet wilden, maar omdat ze het niet konden. Dat ze hun handen nu wel naar Hem kunnen uitsteken, is omdat zij daartoe de volmacht krijgen van God. Het is nu hun uur. Zij mogen hun gang gaan omdat Gods tijd is aangebroken voor de vervulling van Zijn plannen. Tegelijk is het duidelijk dat zij volledig in de macht van de duisternis zijn. Hoe zouden ze anders ertoe kunnen komen om Hem, Die alleen maar goed aan hen heeft gedaan, als een rover gevangen te nemen?

Lk 22:54-62 | De verloochening door Petrus

54 Zij nu grepen Hem, brachten Hem [weg] en brachten Hem in het huis van de hogepriester. Petrus echter volgde op een afstand. 55 Toen zij nu vuur hadden ontstoken midden in de voorhof en zij samen waren gaan zitten, zat Petrus in hun midden. 56 Een dienstmeisje nu zag hem bij het licht zitten en keek hem scherp aan en zei: Ook deze was bij Hem. 57 Hij echter loochende het en zei: Ik ken Hem niet, vrouw. 58 En kort daarna zag een ander hem en zei: Ook u bent een van hen. Petrus echter zei: Mens, ik ben het niet! 59 En na verloop van ongeveer één uur verzekerde een ander en zei: In waarheid, ook deze was bij Hem, want ook hij is een Galileeër. 60 Petrus echter zei: Mens, ik weet niet wat u zegt. En onmiddellijk, terwijl hij nog sprak, kraaide [de] haan. 61 En de Heer keerde Zich om en keek Petrus aan; en Petrus herinnerde zich het woord van de Heer, hoe Hij tot hem gezegd had: Voordat [de] haan vandaag kraait, zul je Mij driemaal verloochenen. 62 En hij ging naar buiten en weende bitter.

Dan grijpen ze de Heer en brengen Hem weg uit de tuin. Hun doel is het huis van de hogepriester. Daar woont de man die de verbinding tussen God en Zijn volk in stand moet houden. Deze man is het grote instrument van de satan om de scheiding tussen God en Zijn volk radicaal tot stand te brengen.

Petrus volgt de menigte met zijn Heer in hun midden op een afstand. Hij maakt gebruik van de duisternis om onopvallend te volgen. Hij heeft de Heer lief en daarom volgt hij. Hij is bang voor de mensen en daarom volgt hij op een afstand. Als we beven voor mensen, is dat omdat we niet met God geweest zijn.

De vijanden van de Heer die Hem gevangen hebben genomen, hebben hun Arrestant afgeleverd, maar ze moeten wel beschikbaar blijven. Het is koud geworden. Daarom ontsteken ze een vuur. De kou buiten geeft tegelijk de temperatuur van hun koude harten aan. Petrus neemt plaats in hun midden en maakt zich een met de spotters (Ps 1:1). Na het volgen van de Heer op een afstand kan een deelnemen aan het zich warmen aan het vuur van de vijanden van de Heer niet uitblijven. Wie afstand neemt van de Heer, schuift automatisch op in de richting van de wereld. Petrus is geen vijand van de Heer, maar op dit ogenblik wel van Zijn kruis (Fp 3:18).

Het vuur geeft niet alleen warmte, maar ook licht. Het is geen scherp licht en Petrus waant zich betrekkelijk veilig. Dan wordt hij toch herkend door een dienstmeisje dat hem scherp aankijkt. Ze ontdekt in hem iemand die ook “bij Hem was” en zegt dat hardop tegen de anderen. Petrus schrikt van de ontdekking. Een dienstmeisje jaagt de apostel schrik aan. In plaats van voor de Heer uit te komen reageert hij naar de vrouw met een regelrechte verloochening de Heer te kennen. Later zal hij in zijn brief schrijven over het altijd bereid zijn om verantwoording af te leggen (1Pt 3:15). Dat doet hij nadat hij de verootmoedigende les heeft geleerd die hij hier bezig is te leren.

Petrus is niet bereid tot die verantwoording omdat hij niet heeft gebeden met het oog op de verzoeking waarin hij zich nu bevindt. Deze eerste verkeerde stap voert tot volgende stappen die nog erger zijn en verder van God afvoeren. Kort daarna ziet een ander hem die de opmerking maakt, dit keer naar Petrus persoonlijk, dat hij “een van hen” is. De vrouw zei dat hij bij de Heer was, deze zegt dat hij bij de discipelen van de Heer hoort. Na zijn loochening bij de Heer te horen ontkent hij nu ten stelligste bij de discipelen van de Heer te horen.

Nadat hij de Heer de tweede keer heeft verloochend, verstrijkt er een uur. Een uur lang heeft Petrus zich al opgehouden tussen de vijanden van de Heer met twee keer een verloochening. Zijn geweten kan niet rustig zijn. Toch blijft hij waar hij is en warmt zich met de vijanden van de Heer aan het vuur dat zij hebben gemaakt.

Dan komt de derde confrontatie. Hij wordt weer herkend. Dit keer verraadt hij zijn afkomst door zijn dialect. Petrus zal zich niet alleen hebben gewarmd, maar ook hebben meegepraat. Hij kan alleen hebben meegedaan aan hun inhoudsloze gesprekken. Tot een getuigenis van zijn Heer is hij niet in staat door zijn valse positie en zijn dubbele verloochening. Bij deze derde ontdekking loochent Petrus opnieuw dat hij de Heer Jezus kent. Ditmaal doet hij alsof hij de ander niet begrijpt. Hij zegt zoveel als: ‘Waar heb je het eigenlijk over? Je vertelt me iets waar ik nooit van heb gehoord.’

Na deze verregaande ontkenning, zelfs al terwijl hij nog spreekt, kraait de haan, zoals de Heer heeft gezegd. Zoals Hij harten van mensen bestuurt om Hem te geven wat Hij nodig heeft, zo bestuurt Hij het dier dat Hij nodig heeft. Hij laat op dit ongebruikelijke tijdstip de haan kraaien om Zijn falende discipel te herinneren aan Zijn woord.

Een kraaiende haan is het symbool voor ontwaken. De Heer laat de haan kraaien om het geweten van Petrus te doen ontwaken. Maar er is niet alleen een ontwaakt geweten. Daar is ook de Heer. Zonder Hem loopt een ontwaakt geweten uit op wanhoop en zelfmoord, zoals bij Judas. Aan ware discipelen laat Hij Zijn gezicht zien. Hij faalt nooit. Zoals Hij tevoren niet heeft gefaald in Zijn trouw om te waarschuwen, zo verbergt Hij Zijn gezicht niet voor Petrus nadat deze Hem verloochend heeft.

Te midden van alle bespotting en mishandeling keert Hij Zich om en kijkt Petrus aan. Het lijden neemt Hem niet zo in beslag dat Hij Petrus vergeet. Als Hij Petrus aankijkt, herinnert deze zich het woord dat de Heer heeft gezegd over zijn verloochening. De herinnering daaraan brengt Petrus tot berouw. Hij gaat naar buiten en huilt bitter. Het zijn tranen van waarachtig berouw over wie hij zelf is en waartoe hij is gekomen. Ook nu brengt God nog mensen tot berouw en bekering door Zijn Woord. Gods Woord is een spiegel die de mens toont wie hij in zijn zondigheid is.

Lk 22:63-65 | Bespot en geslagen

63 En de mannen die [Jezus] vasthielden, bespotten en sloegen Hem; 64 en terwijl zij Hem [het gezicht] bedekten, vroegen zij hem aldus: Profeteer, wie is het die U heeft geslagen? 65 En vele andere lasterlijke dingen zeiden zij tegen Hem.

Terwijl de Heer Petrus tot inkeer heeft gebracht en Petrus buiten de kring van de spotters bittere tranen van berouw huilt, wordt Hij bespot en geslagen door de mensen die Hem vasthouden. Boze mensenhanden vergrijpen zich aan Hem Die de eeuwige en heilige God is. Hun tongen spuwen woorden die Hem met spot bedekken.

Lukas verhaalt niet de ondervraging door Kajafas. Hij beschrijft de bespotting en mishandeling erna. Ze vermaken zich met Hem. Ze willen wel eens zien wat er van Zijn profetische gaven waar is. Ze bedekken het gezicht van Hem Die gekomen is om blinden het gezicht te geven om de spot met Hem te drijven. Ze slaan Hem en dagen Hem uit om te zeggen wie Hem heeft geslagen.

De Heer verdraagt al die bespotting en mishandeling zonder een woord te zeggen. Hij is als een schaap dat stom is voor zijn scheerders (Js 53:7). Lukas vat verder alles samen onder “vele andere lasterlijke dingen” die zij tegen Hem zeggen. Het heeft de Heer allemaal diep geraakt. Zijn schepselen die Hij heeft overladen met goedheid, staan tegen Hem, hun Schepper, op en vernederen Hem tot in het diepst van Zijn ziel. Het is nog maar het begin van de bespotting en mishandeling.

Lk 22:66-71 | Voor de Raad

66 En toen het dag was geworden, vergaderde de raad van oudsten van het volk, zowel overpriesters als schriftgeleerden, en zij brachten Hem voor hun Raad 67 en zeiden: Als U de Christus bent, zeg het ons. Hij echter zei tot hen: Als Ik het u zeg, zult u het geenszins geloven; 68 en als Ik [u] vraag, zult u <Mij> geenszins antwoorden <en Mij niet loslaten>. 69 Van nu aan echter zal de Zoon des mensen zitten aan [de] rechterhand van de kracht van God. 70 Zij nu zeiden allen: Bent U dan de Zoon van God? Hij nu zei tot hen: U zegt dat Ik het ben. 71 Zij echter zeiden: Waarom hebben wij nog getuigenis nodig? Want wij hebben het zelf uit Zijn mond gehoord.

Nadat de dienaren zo de nacht met Hem bezig zijn geweest, komen de leiders van het volk bij elkaar en brengen Hem voor hun Raad. De Raad stelt Hem de vraag of Hij de Christus is. Op die vraag geeft Hij antwoord. Het is een vraag naar Zijn Persoon. Maar Hij antwoordt op een manier dat Hij hen verantwoordelijk stelt voor hun handelwijze en hun gewetens aanspreekt. Hij stelt dat zij het toch niet zullen geloven als Hij zegt dat Hij het is. Het heeft geen zin om hun vraag bevestigend te beantwoorden.

Ook een eventuele vraag aan hen of zij dat geloofden, heeft volgens de Heer geen zin. Hij weet dat zij Hem geen antwoord zullen geven, zoals al bij een eerdere gelegenheid is gebleken (Lk 20:7). Zeker is ook dat zij Hem, bij wat voor antwoord ook, niet zullen loslaten.

Dan gaat de Heer door met een verklaring over de plaats die Hij als de Zoon des mensen zal innemen aan de rechterhand van de kracht van God. Dat gaat verder dan dat Hij de Christus is, de Messias voor Zijn volk. Als zij Hem als de Messias hebben verworpen, zal Hij als de Zoon des mensen de plaats van heerlijkheid innemen, maar door de dood heen.

Zij trekken uit Zijn woorden de juiste conclusie, die door de Heer wordt bevestigd. Zij besluiten hun zitting met de verklaring dat ze verder geen getuigenis meer nodig hebben. De belijdenis van de waarheid die ze uit Zijn mond hebben gehoord, is voor hen de grond van Zijn veroordeling.

Lukas 23

Lk 23:1-5 | Voor Pilatus

1 En de hele massa van hen stond op en leidde Hem voor Pilatus. 2 Zij nu begonnen Hem te beschuldigen en zeiden: Wij hebben bevonden dat Deze onze natie afkerig maakt en verbiedt de keizer belasting te betalen en van Zichzelf zegt dat Hij Christus is, een Koning. 3 Pilatus nu vroeg Hem aldus: Bent U de Koning der Joden? Hij nu antwoordde hem en zei: U zegt het. 4 Pilatus nu zei tot de overpriesters en de menigten: Ik vind geen schuld in deze Mens. 5 Zij hielden echter aan en zeiden: Hij zet het volk op door Zijn leren in heel Judéa, waarmee Hij is begonnen van Galiléa tot hiertoe.

Er is niemand die het voor de Heer opneemt. Allemaal staan ze op tegen Hem en met z’n allen leiden ze Hem voor Pilatus (die van 26-35 na Chr. stadhouder over Palestina was). De Heer laat met Zich handelen zonder Zich te verzetten of te verdedigen (Js 53:7). Er komt geen dreigende taal uit Zijn mond. Zijn overgave in de handen van Zijn vijanden is indrukwekkend.

Als ze voor Pilatus staan, komen de beschuldigingen in alle hevigheid los. Ze moeten en zullen Pilatus laten zien wat voor een groot misdadiger hij voor zich heeft. Sluw als ze zijn, beschuldigen ze de Heer voor Pilatus niet van godsdienstige overtredingen, maar van politieke.

Elke beschuldiging is – hoe kan het ook anders – een bewuste, grove leugen. De oversten van het volk zijn niet onwetend. Ze handelen uitsluitend uit eigen belang. Mensen die dat doen, gebruiken alle mogelijke middelen om die eigen belangen zeker te stellen. Als daar de waarheid voor moet sneuvelen, rekenen ze af met Hem Die de waarheid is.

De Heer Jezus heeft nergens het volk afkerig gemaakt, maar in elke prediking aangedrongen op onderwerping aan God. Zij die zich in werkelijkheid niet kunnen bukken onder het Romeinse juk en van tijd tot tijd uitbarsten in onstuimig verzet, zijn de aanklagers die hier vooraan staan om hun ‘trouw’ aan de Romeinen te betuigen.

Ook dat Hij zou hebben verboden om de keizer belasting te betalen, is een directe leugen. Ze weten wel beter van de spionnen die ze nog niet zo lang geleden hadden uitgezonden. De Heer heeft hun op het hart gedrukt dat zij aan de keizer zullen geven wat van de keizer is en niet minder aan God wat van God is (Lk 20:20-25). Dat Hij van Zichzelf zegt dat Hij Christus is, een Koning, is waar en kan daarom geen beschuldiging genoemd worden. Dit is maar een kleinigheid vergeleken bij de blindheid van het ongeloof dat hun eigen Messias verloochent. Is Hij trouwens niet bij hen weggegaan toen zij Hem Koning wilden maken (Jh 6:15)?

Op de laatste beschuldiging gaat Pilatus in, want het is de enige beschuldiging die voor hem interessant is. Hij stelt daarover een vraag aan de Heer. Hij vraagt niet of Hij een Koning is, maar of Hij “de Koning der Joden” is. Zo willen de Joden Hem niet noemen, maar Pilatus noemt Hem wel zo. De Heer beantwoordt zijn vraag bevestigend.

Na alles wat Pilatus heeft gehoord, zowel van de overpriesters als van de Heer, komt hij tot de slotsom dat hij in “deze Mens” geen schuld kan vinden. De uitdrukking ‘Mens’ voor de Heer Jezus benadrukt dat het om Hem gaat als de ware Mens Gods. Het is het eerste getuigenis van de onschuld van ‘deze Mens’ van de zes getuigenissen die daarvan in dit hoofdstuk staan (verzen 4,14,15,22,41,47).

Hij is de Zondeloze. Hij is onschuldig. Daarom zou Pilatus de Heer hebben moeten loslaten. Dat doet hij niet. Hij kent de gevoelens van het volk en hun opstandigheid. Daarom opereert hij voorzichtig, ervoor wakend niets te doen wat zij per se niet willen.

De leiders van de haatcampagne zijn niet van plan zich bij de uitspraak van Pilatus neer te leggen. Ze brengen naar voren dat de Heer door Zijn leren het volk opzet tegen het Romeinse gezag. En, zo benadrukken zij, het gaat hier niet om een incident. Deze gevaarlijke Mens is daarmee al lang en ook overal bezig. Hij is ermee begonnen in Galiléa en daarmee doorgegaan in Judéa. Zijn invloed is groot en daarom moet Hem voorgoed de mond worden gesnoerd.

Lk 23:6-12 | Voor Herodes

6 Toen nu Pilatus dat hoorde, vroeg hij of die Mens een Galileeër was. 7 En toen hij vernam dat Hij uit het gezagsgebied van Herodes was, zond hij Hem naar Herodes, die ook zelf in die dagen in Jeruzalem was. 8 Toen nu Herodes Jezus zag, was hij zeer verblijd, want hij wilde sinds geruime tijd Hem zien, omdat hij van Hem gehoord had, en hij hoopte een of ander teken door Hem te zien gebeuren. 9 Hij nu ondervroeg Hem met talloze woorden, maar Hij antwoordde hem niets. 10 De overpriesters en de schriftgeleerden nu stonden Hem heftig te beschuldigen. 11 Nadat nu <ook> Herodes met zijn soldaten Hem verachtelijk had behandeld en bespot, deed hij Hem een prachtig kleed om en zond Hem terug naar Pilatus. 12 Herodes en Pilatus nu werden op diezelfde dag vrienden met elkaar, want zij leefden tevoren in vijandschap jegens elkaar.

Door het aangeven van het gebied waar de Heer heeft geleerd, geven de leiders Pilatus een uitweg. Hij ziet een mogelijkheid om zich van deze Gevangene te ontdoen zonder zijn handen vuil te maken. Hij informeert of “die Mens” een Galileeër is. Als Pilatus hoort dat Hij inderdaad uit Galiléa afkomstig is, het gebied waar Herodes de scepter zwaait, zendt hij Hem naar Herodes. Daarvoor hoeft de Heer Jeruzalem niet uit, want het geval wil dat Herodes juist die dagen in Jeruzalem is.

Voor Herodes is dit een buitenkans. Hij ziet een lang gekoesterde wens in vervulling gaan. Hij wilde al zo lang de Heer eens zien (Lk 9:9). Hij had al zoveel over Hem gehoord. Nu krijgt hij zomaar de gelegenheid, zonder erom gevraagd te hebben of ernaar gezocht te hebben. Dat maakt hem heel blij. Maar het is niet het soort blijdschap waarmee een zondaar tot de Heer Jezus komt om door Hem verlost te worden van zijn zonden (vgl. Lk 19:6). Het is de blijdschap van een verwend kind dat een vurig begeerd stuk speelgoed krijgt om zich ermee te vermaken.

Herodes wil van de Heer graag een of ander teken zien. Hij wil dat de Heer hem vermaakt met wat toverkunsten. Herodes ziet niet meer in Hem dan een mens met buitengewone gaven, dingen die iemand versteld doen staan. Hij is uit op sensatie. Zijn geweten is volledig buiten werking.

Veel mensen kijken naar de Heer Jezus op de manier van Herodes. Hij is een grote wonderdoener, dat wordt tenminste van Hem beweerd, maar dat willen ze dan zelf wel eens meemaken. Ze bezoeken manifestaties van zogenaamde goddelijke kracht in de hoop dat het hun wat oplevert. Het kan gaan om de kick en ook wel om het oplossen van een geestelijk of lichamelijk probleem.

Herodes doet zijn uiterste best iets uit de Heer te krijgen, maar de Heer zegt geen woord. Hij gaat nergens op in. Hij zal Herodes tijdens al diens vragen hebben aangekeken, maar niet met ogen als een vuurvlam. De Heer staat voor Herodes in al de waardigheid van de volmaakt Onschuldige. Hij bevindt Zich niet in de handen van Herodes, maar in de handen van God.

Evenals voor Pilatus beschuldigen de leiders van het volk de Heer ook heftig als Hij voor Herodes staat. Als Herodes dan niets van Hem te zien krijgt, blijft er niets anders over dan wat plezier met deze zwijgzame Gevangene te maken. Herodes en zijn soldaten spelen een spel met Hem, waaruit hun verachting voor Hem blijkt. Ze drijven de spot met Hem. Als het spel uit is, doet Herodes Hem een prachtig kleed om, een spotkleed. Hij heeft gezegd dat Hij een Koning is? Dan zal hij Hem zo behandelen. Zo zendt Herodes Hem terug naar Pilatus.

In hun gemeenschappelijke verachting voor Christus vinden de gezworen vijanden elkaar. De vijandschap die er tussen hen was, smelt als sneeuw voor de zon en ze worden vrienden. Vijandschap tegen Christus verbindt harten van mensen die elkaar eerder het licht in de ogen niet gunden. In de duisternis verenigen de machten van de duisternis zich.

In deze twee personen die beiden vertegenwoordigers van een rijk zijn, herkennen we de toekomstige vereniging tussen het beest uit de aarde, de antichrist, en het beest uit de zee. Herodes is een beeld van de antichrist, de valse koning van de massa van de afvallige Joden (Op 13:11-18). Pilatus is een beeld van het beest uit de zee, dat is de dictator van het herstelde West-Romeinse rijk (Op 13:1-10).

Lk 23:13-16 | Pilatus erkent de onschuld van de Heer

13 Pilatus nu riep de overpriesters, de oversten en het volk bijeen en zei tot hen: 14 U hebt deze Mens bij mij gebracht als Iemand Die het volk afvallig maakt; en zie, ik heb Hem in uw bijzijn verhoord en heb in deze Mens geen schuld gevonden aan datgene waarvan u Hem beschuldigt. 15 Ja, ook Herodes niet; want hij heeft Hem naar ons teruggezonden, en zie, er is niets door Hem gedaan dat [de] dood waard is. 16 Ik zal Hem dus kastijden en loslaten.

Pilatus probeert nu via diplomatieke weg, via overleg en overreding, de aanstichters van deze voor hem ongelukkige gebeurtenis tevreden te stellen. Hij wil iedereen te vriend houden. Voor dit overleg roept hij de leiders van deze oploop bijeen. Hij herhaalt hun aanklacht. Zij hebben “deze Mens” bij hem gebracht onder de beschuldiging dat Hij het volk afvallig zou maken. Hij wijst erop dat hij aan zijn verplichtingen heeft voldaan door Hem, en dat nog wel in hun bijzijn, te verhoren. Het zal hun toch wel duidelijk zijn dat hij, Pilatus, niet van partijdigheid of voortrekken te beschuldigen is. Maar eerlijk is eerlijk, hij moet tot de conclusie komen dat hun beschuldiging geen grond heeft.

Zo geeft hij, na vers 4, een tweede getuigenis van de onschuld van de Heer. Hij voegt er direct een derde getuigenis van Zijn onschuld aan toe. Hij doet dat om zijn conclusie kracht bij te zetten, in de hoop dat de Joden de redelijkheid van zijn argumenten zullen inzien. Herodes heeft namelijk ook geen schuld in Hem gevonden, want die heeft Hem teruggestuurd zonder iets te noemen wat de dood waard zou zijn.

Hoewel Pilatus het ‘onschuldig’ zou moeten uitspreken en Christus zou moeten loslaten, wil hij hun toch ook wel enigszins ter wille zijn. Hij doet het voorstel om Hem te kastijden en dan los te laten. Het toont aan wat een harteloos mens deze Pilatus is. Hij wil de keizer te vriend houden en geen onschuldige terechtstellen. Hij wil ook de Joden te vriend houden. Die willen bloed zien. Daar wil hij wel voor zorgen door Hem te kastijden. Het lijkt hem dat hun bloeddorst dan wel gestild zal zijn.

Lk 23:17-23 | Barabbas gekozen

17 <Hij nu moest hun op [het] feest iemand loslaten.> 18 Massaal echter schreeuwden zij het uit en zeiden: Weg met Hem, en laat ons Barabbas los! 19 Deze was wegens een oproer dat in de stad had plaatsgevonden, en wegens moord in de gevangenis geworpen. 20 Pilatus nu riep hun opnieuw toe, daar hij Jezus wilde loslaten. 21 Zij echter riepen er tegenin en zeiden: Kruisig, kruisig Hem! 22 Hij echter zei voor de derde maal tot hen: Wat heeft Deze dan voor kwaad gedaan? Ik heb geen doodschuld in Hem gevonden. Ik zal Hem dus kastijden en loslaten. 23 Met luider stem echter hielden zij aan en eisten dat Hij zou worden gekruisigd; en hun stemmen <en die van de overpriesters> kregen de overhand.

Lukas gaat van het voorstel van Pilatus om de Heer te kastijden en los te laten direct door met de vermelding dat Pilatus hun op het feest iemand moest loslaten. Hierin ziet Pilatus een nieuwe mogelijkheid om enerzijds recht te doen aan zijn vaststelling van de onschuld van de Heer en anderzijds tegemoet te komen aan de bloeddorst van de Joden. (Het loslaten van iemand op het feest kan een gewoonte zijn die de Joden hebben bedongen als symbool van hun bevrijding uit Egypte door God.)

Pilatus meent met het inzetten van Barabbas als vergelijking met Christus iemand te hebben die ze toch liever niet op vrije voeten zagen. Hij vergist zich weer. Niet dat de Joden geen bloed willen zien, maar ze willen het bloed van Jezus zien en dat niet alleen door geseling, maar dat het vergoten wordt in de dood. Ze geven de voorkeur aan een moordenaar boven de Vorst van het leven. Het is een herhaling van de hof van Eden waar de mens de God van het leven inruilde tegen hem die de mensenmoordenaar van het begin af is (Jh 8:44).

Massaal en hysterisch schreeuwen ze, onder aanvoering van de vorst van de duisternis en door de influistering van leidslieden, hun keus uit. Die is duidelijk: “Weg met Hem!” Zonder oorzaak wordt Hij gehaat (Ps 69:5) en verworpen. Ze zijn slechts van één ding bezield: Zijn dood. Ze willen iedereen vrij zien, als Hij het maar niet is.

Het zwijgen van de Heer tijdens dit hele spektakel is indrukwekkend. Het zwijgen van God is vreselijker dan Zijn spreken in tucht. Gods zwijgen is alsof iemand in een put wordt geworpen (Ps 28:1). Hoewel de Heer niets zegt, maakt Zijn aanwezigheid het hart van ieder die daar is, openbaar. Het is voor of tegen Hem. Er is niemand voor Hem.

De keus valt zonder meer op Barabbas omdat de keus tegen Hem is gemaakt. In Barabbas zien we de beide kenmerken van de satan tot uiting gebracht. We zien in zijn onruststokerij de verdorvenheid van de satan en we zien zijn geweld in de moord die hij heeft begaan. Hij is de listige “slang” (2Ko 11:3) en de “brullende leeuw” (1Pt 5:8). Barabbas betekent ‘zoon van de vader’. Het is duidelijk dat hij een zoon van de duivel is en een gevaar voor het volk. Dat zij toch hem kiezen, maakt duidelijk hoe verdorven de toestand van het volk is.

Met verheffing van stem probeert Pilatus nog een keer het volk tot rede te brengen, want hij wil Christus loslaten. Het is allemaal tevergeefs. Zij hebben het oordeel geveld en hij moet het uitvoeren, of hij nu wil of niet, en of er nu een rechtsgrond is of niet.

Nog geeft Pilatus het niet op. Voor de derde keer stelt hij persoonlijk de onschuld van de Heer Jezus vast. Hij vraagt nog eens wat “Deze” dan voor kwaad heeft gedaan. Laten ze het maar zeggen. Voor hem is de zaak duidelijk. Nog eens doet hij zijn weerzinwekkende voorstel om de Heer, ondanks het feit dat hij een zo overvloedig getuigenis van Diens onschuld heeft afgelegd, te kastijden alvorens Hem los te laten.

De menigte is niet te overreden. Ze blijven hun eis roepen dat Hij moet worden gekruisigd. Het recht en de waarheid zijn allang gestruikeld en met voeten getreden (Js 59:14). Niets is in het geval van dit proces van belang als het gaat om de vraag van waarheid en recht. Het enige waar het om gaat, is de uitkomst, en die staat vast: Hij moet gekruisigd worden. Zij overschreeuwen de stem van Pilatus die nu door de knieën gaat.

Lk 23:24-25 | Overgeleverd om gedood te worden

24 En Pilatus besliste dat hun eis moest gebeuren. 25 Hij nu liet hem los die wegens oproer en moord in [de] gevangenis was geworpen, die zij eisten; Jezus echter leverde hij over aan hun wil.

Pilatus neemt een beslissing die elke redelijkheid tart. Hij zal menen dat hij niet anders kon. De werkelijkheid is dat hij tegen de Heer kiest. Ook hij is een stroman van de satan. Tegelijk is hij ten volle verantwoordelijk voor dit vonnis. Als vertegenwoordiger van het heersende gezag is het zijn beslissing.

Als Christus de inzet is, worden alle middelen ingezet om Hem te verwerpen. Dat blijkt hier. Dat het Gods tijd is voor de vervulling van Zijn raad, verandert of vermindert de verantwoordelijkheid van de mens in geen enkel opzicht. Nooit zal de mens een geldig excuus kunnen aanvoeren voor deze grootste misdaad aller tijden.

Pilatus kan niet anders dan verdergaan op het pad van de ongerechtigheid. Lukas benadrukt wat voor soort man hij loslaat en dat op grond van hun eis. Het laat de totale blindheid van de mens zien die tegen Christus kiest. Wie Christus verwerpt, kiest voor de man van geweld en bloed. Pilatus levert Christus over aan hun wil. Ze mogen met Hem doen wat ze willen. Hij wil er vanaf zijn. Hij moet aan dit volksrumoer een einde maken. De rust moet weerkeren.

Maar hoe zit het met de rust voor zijn geweten? Volgens de Joodse geschiedschrijver Flavius Josephus heeft Pilatus zelfmoord gepleegd. Hoe het ook zij, hij zal zich een keer voor de rechterstoel van Christus moeten verantwoorden voor al zijn boze daden. Dan is hij de aangeklaagde en zal er een rechtvaardig oordeel over hem worden uitsproken en aan hem worden voltrokken.

Lk 23:26-32 | Op weg naar Golgotha

26 En toen zij Hem wegleidden, hielden zij een zekere Simon van Cyréne aan, die van [het] veld kwam, en legden hem het kruis op om het achter Jezus aan te dragen. 27 Nu volgde Hem een grote massa van het volk en van vrouwen die weeklaagden en klaagliederen over Hem zongen. 28 Jezus echter wendde Zich tot hen en zei: Dochters van Jeruzalem, weent niet over Mij; weent evenwel over uzelf en over uw kinderen. 29 Want zie, er komen dagen waarop men zal zeggen: Gelukkig de onvruchtbaren en de schoot die niet gebaard heeft en de borsten die niet gevoed hebben. 30 Dan zal men beginnen te zeggen tot de bergen: Valt op ons, en tot de heuvels: Bedekt ons. 31 Want als men dit doet met [het] groene hout, wat zal er met het dorre gebeuren? 32 Ook anderen nu, twee boosdoeners, werden weggeleid om met Hem ter dood gebracht te worden.

Na dit schijnproces, met alleen maar rechtsverkrachting in plaats van rechtsbetrachting, wordt de Heer “als een lam … ter slachting geleid” (Js 53:7). Hij heeft zoveel geleden van alle mishandeling, dat Zijn kracht op de weg is neergedrukt (Ps 102:24). Ook hier blijkt weer dat Hij waarachtig Mens is.

De Joden willen echter niet dat Hij voortijdig sterft (en het is ook niet Gods wil). Daarom houden ze een man aan, een zekere Simon van Cyréne. Hij komt juist van het veld. Hij zal er sterk en gezond uit hebben gezien. Ze leggen het kruis van Christus op hem om het achter Hem aan te dragen. Hij is als de engel die de Heer heeft gesterkt in Gethsémané (Lk 22:43).

Simon zal zich op dit moment niet bewust zijn geweest van de grote eer die hem te beurt valt. Later zal hij het hebben begrepen en gewaardeerd. Wat hij doet, is wat wij als discipelen van de Heer ook behoren te doen. De Heer heeft gezegd dat we dagelijks het kruis van smaad op ons moeten nemen (Lk 9:23). Dat betekent dat we niet leven voor dit leven, maar leven voor de hemel, terwijl we op aarde niets anders dan de dood te verwachten hebben en onderweg de hoon van de mensen.

Het wordt een hele optocht. Een grote massa van het volk volgt de Heer. Er zijn ook vrouwen bij. Emotioneel aangelegd als vrouwen in het algemeen zijn, zien ze dat Hij zeer lijdt en hebben medelijden met Hem. Ze weeklagen en zingen klaagliederen over Hem. Dan staat de Heiland stil. Hij draait Zich om en richt Zich tot de vrouwen.

Voor het eerst na lange tijd horen we weer iets uit Zijn mond. Wat we horen, maakt duidelijk dat Hij nog steeds uit is op het welzijn van hen die tot Jeruzalem behoren. Het moet een ogenblik doodstil geworden zijn, daar in die straat van Jeruzalem. Hij is altijd Heer van de situatie, ook als Hij ogenschijnlijk de speelbal is van de haatgevoelens van Zijn volk en de leidslieden ervan.

Dan klinken Zijn indrukwekkende woorden, woorden die bedoeld zijn om deze vrouwen tot het juiste inzicht te brengen van de situatie waarin ze zich bevinden. Mensen die hun ogen niet droog kunnen houden omdat ze emotioneel aangedaan raken bij het zien van zoveel lijden, zijn mensen die geen oog hebben voor hun eigen nood. Dat soort medelijden zoekt de Heiland niet.

Hij waarschuwt de vrouwen aangaande het komende oordeel. Over dit grootste van alle onrecht dat ooit op aarde is geschied, zal Gods rechtvaardige toorn losbarsten. Maar hoor ook de genade van de Heiland. Hij zoekt tranen van oprecht berouw over de zonden, niet tranen als gevolg van een emotionele aandoening. Hij zoekt droefheid die tot bekering leidt (2Ko 7:10), geen droefheid die het menselijk gevoel een zekere voldoening geeft.

Hij roept de vrouwen op over zichzelf en over hun kinderen te huilen. Hij wenst dat ze inzien aan welke boosaardige misdaad ze zich schuldig maken. De Zoon van God staat op het punt vermoord te worden, waarmee het bewijs van de opperste slechtheid van de mens wordt geleverd. Er is geen grotere slechtheid denkbaar dan het verwerpen van de Zoon van God Die in liefde en genade op aarde heeft laten zien Wie God is.

De Heer voorzegt dat er dagen komen dat ze zullen wensen kinderloos te zijn. Wat er over hen en hun kinderen zal komen, is verschrikkelijk. De vijand zal komen om Jeruzalem te verwoesten en hun kinderen in hen. Ze zullen wensen dat ze nooit kinderen hadden gebaard wanneer ze meemaken hoe deze kinderen in het oordeel omkomen. Dat oordeel staat voor de deur. De vijand, de Romeinen die in het jaar 70 Jeruzalem zullen verwoesten, zal woest en met onvoorstelbare hardheid tekeergaan. De inwoners van Jeruzalem zullen de bergen en heuvels vragen om over hen heen te vallen en hen te bedekken (vgl. Op 6:16), zodat de vijand zijn wreedheid niet meer op hen kan botvieren.

De aanleiding voor die verschrikkingen is, wat zij op dit moment met het groene hout doen. Het groene hout stelt de Heer Jezus voor (Ps 1:3; 52:10; vgl. Ps 102:25a). In Hem is het leven. Zijn leven is een en al vrucht voor God. Hem verwerpen zij. Als zij Hem verwerpen, wat zal er dan met het dorre hout gebeuren? Het dorre hout is hout zonder leven. Het is het Jodendom zonder God, zonder vrucht voor Hem. Dit dorre hout zal in het vuur van Gods oordeel verbrand worden.

Met Hem worden twee boosdoeners weggeleid om net als Hij ter dood te worden gebracht. Zij worden genoemd om aan te geven hoezeer Hij als een boosdoener wordt gezien. Van Hem is als van een boosdoener kwaadgesproken (vgl. 1Pt 3:16) en zo wordt Hij veroordeeld, terwijl er geen enkele kwade daad van Hem kan worden vermeld (1Pt 4:15). Hij is de ware ‘Goeddoener’. Zo is Hij het land doorgegaan (Hd 10:38).

Lk 23:33 | De kruisiging

33 En toen zij kwamen bij de plaats, Schedel[plaats] geheten, kruisigden zij Hem daar, en de boosdoeners, [de] een aan de rechter- en de ander aan [de] linkerzijde.

Als ze bij de Schedelplaats gekomen zijn, de plaats van executie, wordt Hij daar gekruisigd, samen met de boosdoeners, van wie de een aan Zijn rechter- en de ander aan Zijn linkerzijde wordt gekruisigd. Het legt er de nadruk op dat de Heer Jezus in het midden hangt alsof Hij de grootste boosdoener is.

Lukas beschrijft het feit van de kruisiging in een enkel woord, maar wat gaat er een wereld van pijniging in schuil. Die pijn is zeker lichamelijk, maar vooral ook geestelijk. De Heer Jezus is niet ongevoelig voor het feit dat Zijn volk Hem deze plaats geeft, het volk waar Hij naar toe was gekomen om het te zegenen.

Lk 23:34-39 | Gebed voor Zijn vijanden en bespot

34 <Jezus nu zei: Vader, vergeef hun, want zij weten niet wat zij doen.> En om Zijn kleren te verdelen wierpen zij het lot daarover. 35 En het volk stond toe te zien. Ook de oversten beschimpten Hem en zeiden: Anderen heeft Hij verlost, laat Hij Zichzelf verlossen als Deze de Christus van God is, de Uitverkorene. 36 Ook de soldaten nu bespotten Hem, terwijl zij naderbij kwamen en Hem zure wijn aanboden, en zeiden: 37 Als U de Koning der Joden bent, verlos Uzelf! 38 Nu was er ook een opschrift boven Hem: Deze is de Koning der Joden. 39 Een van de gehangen boosdoeners nu lasterde Hem: Bent U niet de Christus? Verlos Uzelf en ons.

Midden in de verwerping zien we hoe de Heer Zich tot Zijn Vader richt en Hem vraagt Zijn moordenaars te vergeven omdat ze niet weten wat ze doen. Is dat geen onbegrijpelijke genade? Er komt geen woord van wraak over Zijn lippen, maar een woord waaruit Zijn liefde voor dit volk straalt. Het eerste kruiswoord is er een van vergeving. Hij richt Zich in dit gebed tot Zijn Vader.

Op grond van deze voorbede houdt Petrus zijn rede tot de Joden nadat de Heilige Geest is uitgestort (Hd 3:17). Ook de bekering van Saulus, de christenhater en christenvervolger, vindt plaats op grond van dit gebed (1Tm 1:13). Zouden wij gezegd hebben dat ze niet wisten wat ze deden? De Heer zegt het en daarom is het zo. Ten diepste hebben ze het niet geweten, want anders hadden ze de Heer der heerlijkheid niet gekruisigd (1Ko 2:8).

Terwijl de Heer bidt, maken de soldaten er een spel van om Zijn kleren te verdelen. Het was het enige wat Hij naliet. Het volk staat het allemaal aan te zien. Ook aan het kruis laten Zijn vijanden Hem niet met rust. Vergenoegd zien de oversten op het resultaat van hun inspanning. Het is hun toch maar gelukt Hem uit de weg te ruimen. Ze laten niet na Hem hun beschimpingen toe te roepen en uit te dagen Zichzelf te verlossen. Hij heeft immers ook anderen verlost? Hun opmerking dat Hij anderen heeft verlost, is waar. Ze getuigen met deze opmerking van Zijn werk van genade onder hen, maar het heeft in hun hart niets gedaan.

Ze drijven de spot met het feit dat Hij de Christus van God is. Laat Hij het maar bewijzen door Zichzelf te verlossen. Ze spreken dingen uit waarvan ze in geen enkel opzicht ook maar enigszins de waarheid vermoeden. Hij ís de Uitverkorene, hoewel alles daartegen spreekt als Hij daar als de Ellendige aan het kruis hangt en een toonbeeld is van verachting en zwakheid.

Het heeft er alle schijn van dat God niets met Hem te maken wil hebben en het heeft er alle schijn van dat de godsdienstige leiders gelijk hebben dat Hij een misleider is. Maar juist in deze momenten is Hij bij uitstek de Uitverkorene van God, de Man Die volkomen beantwoordt aan alles wat God van een mens vraagt. Omdat Hij anderen wil verlossen, kan Hij Zichzelf niet verlossen.

De soldaten doen mee met het bespotten van Hem. Ze komen naderbij en bieden Hem zure wijn aan. Mogelijk moeten we ons hierbij voorstellen dat zij de zure wijn vlak bij Zijn lippen brengen, zonder dat Hij er echt aan kan komen. Dit is voor een door dorst gekwelde een tantaluskwelling. Dat de Heer gekweld werd door dorst, lezen we in Psalmen (Ps 22:16). Lukas vermeldt niet hoe de Heer hierop reageert. Het gaat hem om de schildering van de mens die zich onder aanvoering van de satan op de gruwelijkste wijze tegen de Christus van God keert.

Terwijl de oversten de Heer uitdagen Zichzelf te verlossen en daardoor te laten zien dat Hij de Christus is, dagen de soldaten Hem uit Zichzelf te verlossen en daardoor te laten zien dat Hij de Koning der Joden is. Het opschrift dat boven Hem als een bespotting is geplaatst, luidt: “Deze is de Koning der Joden.” En dat is Hij ook. In Zijn schande wordt Zijn heerlijkheid openbaar, ondanks de wil van de mens om Hem tot in het diepst te vernederen. Straks zal Hij Zich als Koning openbaren.

Voor de derde keer klinkt de spottende uitdaging Zichzelf te verlossen. Dit keer komt het van een van de gehangen boosdoeners die Hem ook als de Christus toeroept het te doen en dan tegelijk ook hem te verlossen. Deze boosdoener denkt alleen aan een bevrijding voor nu. Het is geen vraag van een oprecht hart, maar een lastering. Ook deze man, zo vlak voor de poort van de dood, schaart zich bij de lasteraars van de Heer. De haat van de goddeloze mens is zo groot, dat hij zelfs in zijn doodslijden de Heer belastert.

Lk 23:40-43 | Bekering van de boosdoener

40 De andere echter antwoordde en bestrafte hem en zei: Vrees jij ook God niet, daar jij in hetzelfde oordeel bent? 41 En wij toch terecht, want wij ontvangen wat onze daden waard zijn. Deze echter heeft niets onbehoorlijks gedaan. 42 En hij zei: Jezus, denk aan mij, wanneer U in Uw koninkrijk komt. 43 En Hij zei tot hem: Voorwaar, Ik zeg u: vandaag zult u met Mij in het paradijs zijn.

Dan komt de reactie van de andere gekruisigde. Hij heeft eerst met zijn collega ook de Heer Jezus gelasterd (Mt 27:44). Maar tijdens de uren aan het kruis is er iets in hem veranderd door wat Hij in Christus heeft gezien en ook van Hem heeft gehoord in Zijn woorden ”Vader, vergeef hun” (vers 34). De genade van God heeft zijn ogen geopend en in zijn geweten gewerkt. Hij bestraft zijn medeboosdoener en spreekt over de vrees voor God. Het oordeel dat zij in de kruisiging ontvangen, is hetzelfde als het oordeel dat de Heer ontvangt, alleen, zij hebben het verdiend, Hij niet.

De eerste uiting van zijn bekering is dat hij een prediker van de gerechtigheid wordt. Het is het bewijs dat hij in Gods tegenwoordigheid is. Hij erkent de rechtvaardigheid van het oordeel, want hij en de andere boosdoener hebben dat verdiend. Hij vraagt de Heer dan ook niet om een wonder om hem van de gevolgen van zijn zonden te bevrijden. Uit zijn mond klinkt het vijfde getuigenis van de onschuld van de Heer in dit hoofdstuk. Hij verklaart dat de Heer niets onbehoorlijks heeft gedaan. Het is alsof hij Hem allang kent. Hij verdedigt de volkomen zondeloosheid van de Heer tegenover een spotter. Doen wij dat ook als we horen dat Hij wordt gelasterd?

Na zijn getuigenis tot de andere boosdoener richt hij zich tot de Heer met de vraag om aan hem te denken als Hij in Zijn koninkrijk komt. Hij denkt aan niets anders dan aan de Heer en zijn ziel. Hij vergeet zijn pijn en de mensen die om het kruis heen staan. In al de doodsangsten van het kruis en terwijl hij gelooft dat de Heer Jezus de Messias is, zoekt hij geen verlichting van zijn lichamelijke smart door Hem, maar vraagt Hem aan hem te denken als Hij in Zijn koninkrijk komt. Hoewel hij in dit leven niet verlost kan worden van de gevolgen van zijn misdaden, grijpt hij wel de kans aan om verlost te worden van de toorn van God en de eeuwige straf op de zonde.

In zijn vraag komt zijn geloof in de opstanding van Christus tot uiting. Dat is een groter geloof dan dat van de discipelen die dat niet geloofden ondanks de keren dat Hij het heeft gezegd. De boosdoener gelooft in de toekomstige heerlijkheid van Christus als Koning. Hij ziet meer dan de discipelen op dat moment zagen. Hij ziet dat de Heer Jezus zal sterven, zal opstaan, naar de hemel zal gaan en dat Hij zal terugkomen om Zijn koninkrijk te vestigen.

Dit is niets anders dan het werk van de Heilige Geest, zoals dat werk gebeurt in ieder mens die tot bekering komt. Een misdadiger die aan een gekruisigde Koning vraagt Zich hem te herinneren, toont het vertrouwen in de genade van die Koning omdat Deze meer is dan een Koning. Hij is de Heiland.

De Heer antwoordt direct, zonder voorwaarden te stellen en geeft hem meer dan waar hij om vraagt. Hij zegt de misdadiger niet alleen een plaats toe in het toekomstige rijk, maar belooft hem dat hij nu al, vandaag al, bij Hem mag zijn. Als de Heiland de plaats van de zondaar heeft ingenomen, mag de zondaar door genade de plaats van de Heiland met Hem delen. Het is geen plaats in het koninkrijk, maar in het paradijs (2Ko 12:4; Op 2:7) om met de Heer te zijn (Fp 1:23). Waar Hij is, daar is het paradijs, de lusthof van God. Dit is een eerste aanwijzing dat de geesten van de ontslapen gelovigen in de gelukkige tegenwoordigheid van de Heiland zijn.

Deze bekeerde boosdoener is de eerste vrucht van de liefde van de Heer in Zijn werk op het kruis. In deze bekering zien we dat bekering een werk van Gods genade is, zonder enige prestatie van de mens. Hij kon helemaal niets doen dan alleen geloven. Dit geldt voor elke bekering. Alles wat nodig en noodzakelijk is om gered te worden, is volbracht door de Heer Jezus.

Lk 23:44-46 | Het sterven van de Heer Jezus

44 En het was al ongeveer [het] zesde uur, en er kwam duisternis over het hele land tot [het] negende uur toe, daar de zon ophield te schijnen. 45 Het voorhangsel van het tempelhuis nu scheurde doormidden. 46 En Jezus riep met luider stem de woorden: Vader, in Uw handen beveel Ik Mijn geest. En toen Hij dit gezegd had, stierf Hij.

Op het zesde uur, dat is midden op de dag, als de zon hoog aan de hemel staat, wordt het volslagen duister. Dit is geen natuurverschijnsel, maar een bovennatuurlijke gebeurtenis, door God bewerkt. Drie uur lang houdt de duisternis aan.

De oorzaak van de duisternis is het ophouden van het schijnen van de zon. De zon trekt zijn stralen in op het ogenblik dat Christus tot zonde wordt gemaakt. Het tot zonde gemaakt worden kan niet samengaan met het stralen van de zon. De Zon van de gerechtigheid wordt gevoerd in de duisternis. Dit gebeurt, opdat de Heer Jezus de basis zal leggen voor de vrede tussen God en mensen. Hij is in het evangelie naar Lukas het ware vredeoffer.

Als het negende uur is aangebroken, scheurt het voorhangsel van het tempelhuis doormidden. De weg tot God is geopend. God, Die woonde in duisternis, treedt naar buiten naar de mens om hem uit te nodigen bij Hem te komen in het licht. Dit kan door het werk van Zijn Zoon.

Na dit glorieuze resultaat kan Hij met luider stem de woorden uitroepen: “Vader, in Uw handen beveel Ik Mijn geest” (Ps 31:6). Het werk is volbracht. Hij kan sterven en rusten. De onwankelbare grondslag van het koninkrijk van God is gelegd.

Lk 23:47-49 | Reacties op het sterven

47 Toen nu de hoofdman zag wat er was gebeurd, verheerlijkte hij God en zei: Werkelijk, deze Mens was rechtvaardig. 48 En al de menigten die waren samengekomen voor dit schouwspel, keerden terug toen zij hadden aanschouwd wat er was gebeurd, en sloegen zich op de borst. 49 Al Zijn bekenden nu stonden op een afstand, ook [de] vrouwen die Hem waren gevolgd van Galiléa, en zagen dit aan.

Wat er is gebeurd, maakt grote indruk op de hoofdman. Hij verheerlijkt God en uit zijn mond klinkt het zesde getuigenis van de schuldeloosheid van de Heer Jezus. Ook de hoofdman spreekt over “deze Mens”, naar de wijze waarop Hij door Lukas wordt voorgesteld.

Voor de menigte is het een schouwspel geweest, een afleiding in de sleur van het dagelijkse leven. Ze gaan terug naar huis nadat ze hebben aanschouwd wat er is gebeurd, terwijl ze zich op de borst slaan. Het is de uiting van slechts een emotionele aandoening en niet van een overtuigd geweten. Het is ermee als met het weeklagen van de vrouwen in vers 28. Zulke aandoeningen zijn voor een ogenblik. Thuisgekomen pakken ze draad van het dagelijkse leven weer op. De indrukken vervagen en verdwijnen, zonder dat er blijvend iets verandert in hun leven door wat ze hebben gezien.

Zo is het gegaan met de film ‘The Passion of the Christ’ die in 2004 groot opzien baarde. In deze film is het lijden van de Heer tot een spektakelstuk gemaakt, een walgelijke vertoning, waardoor velen tot tranen toe zijn bewogen en zich op de borst hebben geslagen (zie het artikel dat als bijlage is bijgevoegd). Verder is het gebleven bij een avond vertier en daarna is men weer overgegaan tot de orde van de dag.

Er zijn ook anderen die alles hebben gadegeslagen. Daaronder zijn de vrouwen die Hem van Galiléa gevolgd zijn. Deze vrouwen zijn van een andere soort dan de vrouwen van vers 28. Zij zijn daar uit liefde voor de Heer. Toch staan ze op een afstand. De Heer is absoluut alleen geweest in het lijden.

Het is overigens een kenmerk van Lukas dat hij regelmatig over vrouwen en hun dienst schrijft. Ook is het opmerkelijk dat we in geen van de evangeliën lezen van vrouwen die de Heer hebben beledigd of hebben deelgenomen aan opstand tegen Hem.

Lk 23:50-56 | De begrafenis

50 En zie, een man genaamd Jozef, die raadsheer was <en> een goed en rechtvaardig man 51 (deze had niet ingestemd met hun raad en handelwijze), van Arimathéa, een stad van de Joden, die het koninkrijk van God verwachtte, 52 deze ging naar Pilatus en vroeg om het lichaam van Jezus. 53 En toen hij het had afgenomen, wikkelde hij het in een stuk linnen en legde Hem in een uitgehouwen graf waarin nog nooit iemand was gelegd. 54 En het was [de] dag van [de] voorbereiding en [de] sabbat brak aan. 55 De vrouwen nu die met Hem waren meegekomen uit Galiléa, volgden en bezagen het graf en hoe Zijn lichaam werd gelegd. 56 Na hun terugkeer nu bereidden zij specerijen en balsems. En op de sabbat rustten zij naar het gebod.

Nu verschijnt er iemand op het toneel van wie we nog niet eerder hebben gehoord. Het is Jozef uit de stad Arimathéa. Hij is een raadsheer, wat inhoudt dat hij zitting heeft in de Raad. Lukas vermeldt van hem dat hij een goed en rechtvaardig man is. Lukas vermeldt ook dat hij niet heeft meegedaan met de haatcampagne tegen de Heer. Mogelijk heeft hij zelfs geprotesteerd tegen hun plannen en de uitvoering ervan.

Deze man is een gelovige die, net als de ene boosdoener, uitziet naar het koninkrijk van God. Jozef komt tevoorschijn uit de verborgenheid (Jh 19:38). Hij bekent openlijk kleur voor de gestorven Christus door naar Pilatus te gaan en hem om Zijn lichaam te vragen. Het kan lang duren voordat iemand werkelijk voor de Heer uitkomt, maar als er echt nieuw leven is, komt de openbare belijdenis een keer.

Jozef neemt met de grootste behoedzaamheid het lichaam van de Heer van het kruis af. Dan wikkelt hij het in een stuk linnen en legt Hem – niet ‘het’, dat wil zeggen het lichaam, maar Zijn Persoon – in een graf “waarin nog nooit iemand was gelegd” (vgl. Lk 19:30). Toen de Heer geboren was, werd Hij in doeken gewikkeld. Nu Hij gestorven is, wordt Hij weer in doeken gewikkeld. De doeken bestaan uit een stuk linnen. Dat spreekt van het volmaakt rechtvaardige leven van de Heer (vgl. Op 19:8).

Alles is klaar voordat de sabbat aanbreekt. Terwijl iedereen bezig is alles klaar te maken voor het Feest van de ongezuurde broden, wordt de Heer in het graf gelegd. Hij zal de sabbat in het graf doorbrengen. De dag van rust wordt zo het symbool voor de eeuwige rust die Hij door Zijn dood heeft aangebracht voor ieder die in Hem gelooft.

Jozef heeft ook toeschouwers. Het zijn de vrouwen die met de Heer zijn meegekomen uit Galiléa. Zij hebben bij het kruis gestaan en zijn nu bij het graf. Hun gehechtheid aan de Heer is groot. Zij willen zijn waar Hij is, of Hij nu op het kruis is of in het graf. Van de discipelen ontbreekt hier elk spoor.

In hun liefde voor Hem maken de vrouwen specerijen en balsems klaar om die zo vlug mogelijk na de sabbat bij Hem te brengen om Zijn lichaam daarmee te verzorgen. Als trouwe Joden wachten ze eerst tot de sabbat voorbij is die ze naar het gebod in rust doorbrengen.

Lukas 24

Lk 24:1-8 | De vrouwen bij het lege graf

1 Op de eerste [dag] van de week echter, toen het nog zeer vroeg was, kwamen zij bij het graf met de specerijen die zij hadden bereid. 2 Zij vonden echter de steen van het graf afgewenteld. 3 En toen zij er ingegaan waren, vonden zij het lichaam van de Heer Jezus niet. 4 En het gebeurde, toen zij daarover in verlegenheid waren, dat zie, twee mannen bij hen stonden in lichtende kleren. 5 Toen zij erg bang werden en hun gezicht ter aarde bogen, zeiden zij tot hen: Waarom zoekt u de Levende bij de doden? 6 Hij is hier niet, maar Hij is opgewekt. Herinnert u hoe Hij tot u heeft gesproken toen Hij nog in Galiléa was, 7 en zei dat de Zoon des mensen moest worden overgeleverd in handen van zondige mensen en gekruisigd worden en op de derde dag opstaan. 8 En zij herinnerden zich Zijn woorden.

De sabbat is voorbij en een hele week is voorbij. In die week hebben zich gebeurtenissen voltrokken waardoor de wereldgeschiedenis en de eeuwigheid naar Gods plan tot hun vervulling zullen worden gebracht. Het oude is voorbij, het nieuwe is gekomen. Symbool daarvan is “de eerste [dag] van de week” die de dag van de opstanding van de Heer Jezus is. Met Zijn opstanding breekt een totaal nieuw bestel van dingen aan.

De vrouwen hebben daar nog geen weet van. Ze zitten nog vast aan het oude bestel van dingen. Hun liefde voor Christus brengt hen al heel vroeg op die dag naar het graf. Ze willen de Heiland hun laatste eerbewijzen bezorgen door met de specerijen die ze hebben bereid Zijn lichaam te zalven. Ondanks hun liefde, die zeer te prijzen is, zijn ze onkundig over de opstanding die toch ook door Hem is voorzegd.

Als ze bij het graf komen, vinden ze de steen afgewenteld. Het graf is open! Er gaat in dit hoofdstuk als gevolg daarvan nog veel meer open: de Schriften worden geopend (vers 27), ogen worden geopend (vers 31), het verstand wordt geopend (vers 45) en de hemel wordt geopend (vers 51). De steen is niet afgewenteld om de Heer Jezus naar buiten te kunnen laten gaan. Hij is al opgestaan, voordat de steen door de engelen wordt afgewenteld. Hij kan ook ondanks gesloten deuren zo ergens binnengaan (Jh 20:19). De steen is afgewenteld om de vrouwen en ons naar binnen te laten gaan om in het graf te kunnen kijken.

De vrouwen kunnen zo het graf ingaan. Dat doen ze ook. Daar ontdekken ze dat het lichaam er niet is. Het graf is leeg. Dit is het eerste bewijs van de overwinning van Gods genade. Nu kunnen genade en ontferming naar de mens uitgaan. Opmerkelijk is dat de Heilige Geest de eerste keer dat de Naam van de Heer Jezus na Zijn opstanding wordt genoemd, spreekt van “de Heer Jezus”. Het is de kenmerkende Naam waarmee christenen over hun Heer spreken. De vrouwen begrijpen er niets van dat het graf leeg is en zijn erover in verlegenheid. Ze hebben toch zelf gezien dat Zijn lichaam daarin werd gelegd (Lk 23:55).

Dan staan er plotseling twee mannen bij hen in lichtende kleren. Het licht van de dag en het licht van hun kleren horen bij elkaar. De opstanding van Christus is een stralende gebeurtenis, maar veroorzaakt bangheid bij de vrouwen. Bij het zien van deze mannen, engelen, buigen ze met hun gezicht naar de aarde. Dan spreken de engelen de prachtige, veelzeggende woorden die ervan getuigen dat Hij niet bij de doden moet worden gezocht. Hij is “de Levende”. Het oude heeft afgedaan, er is een nieuwe periode aangebroken.

Het is ondenkbaar iets van de Levende te vinden bij de doden. Wat met het leven verbonden is, is van een totaal andere orde dan wat met de dood verbonden is. Het eerste getuigenis van de opstanding van Christus komt uit de mond van een engel. Omdat Hij is opgewekt, is Hij niet meer in het graf. God heeft Zijn werk volkomen aanvaard en heeft er Zijn vreugde in gevonden Hem uit de doden op te wekken. God kon, met eerbied gezegd, ook niet anders. Zijn Zoon heeft het Hem opgedragen werk volmaakt volbracht, dus is Zijn opwekking een daad van Gods gerechtigheid. Dit alles zegt de engel niet, maar wij weten dit uit het vervolg van het Nieuwe Testament en vooral uit de brieven van Paulus.

De engelen herinneren de vrouwen ook aan wat de Heer Zelf heeft gezegd. Ze hadden beter kunnen weten. De engelen halen tevens de woorden aan die Hij tot hen heeft gesproken toen Hij nog in Galiléa was. Dan breekt het licht in hun gedachten door.

De herinnering aan Zijn woorden geeft hun de overtuiging en vrijmoedigheid en kracht om daarvan te getuigen aan anderen. Er wordt niet over wonderen gesproken. Lukas legt steeds alle nadruk op de woorden van de Heer. Wij als christenen hebben ook niets anders dan het Woord van God. We worden opgeroepen daarin te geloven.

Lk 24:9-12 | Reactie van de discipelen

9 En teruggekeerd van het graf berichtten zij dit alles aan de elf en aan al de overigen. 10 Dit waren nu Maria Magdalena, Johanna en Maria, de [moeder] van Jakobus; en de overige [vrouwen] zeiden dit met hen tot de apostelen. 11 En deze woorden schenen hun als kletspraat en zij geloofden hen niet. 12 Petrus echter stond op en liep snel naar het graf; en hij bukte zich voorover en zag de doeken alleen liggen; en hij ging weg, bij zichzelf verwonderd over wat er was gebeurd.

De vrouwen keren het graf de rug toe en gaan naar de elf discipelen en allen die bij hen zijn om hun te vertellen wat ze hebben meegemaakt. De drie vrouwen die bij het graf zijn geweest, worden bij name genoemd. Zij hebben het lege graf gezien en samen leggen ze getuigenis van de gebeurtenissen af voor de apostelen. Maar de apostelen zijn niet te overtuigen. Integendeel, ze noemen wat de vrouwen zeggen “kletspraat”, onzin, nonsens, en ze geloven hen niet. De discipelen zijn gelovigen, maar ze staan niet open voor het Woord. Wat ze horen, past niet in hun denken.

Hoewel ze niet geloven wat de vrouwen zeggen, wil een van de apostelen, Petrus, toch wel een kijkje gaan nemen in het graf. Hij loopt er snel heen. Als hij zich voorover in het graf bukt, ziet hij de doeken alleen liggen. Wat hij in het graf ziet, spreekt van rust en orde. Daar blijft het bij. Verder dan verwondering over wat er is gebeurd, komt het bij Petrus nog niet. Hij keert terug in zijn eigen omstandigheden, zonder dat het Woord en wat hij heeft gezien enig effect hebben. Zo kan het Woord in een samenkomst ook langs ons afglijden zonder dat het ons iets doet.

Lk 24:13-14 | Onderweg van Jeruzalem naar Emmaüs

13 En zie, twee van hen waren op diezelfde dag op reis naar een dorp dat zestig stadiën van Jeruzalem verwijderd was, genaamd Emmaüs, 14 en zij praatten met elkaar over dat alles wat er was voorgevallen.

Wat nodig is om wel tot de overtuiging te komen van de waarheid van Gods Woord, is dat de Heer Zelf onze harten aanraakt. Dat zien we in de volgende geschiedenis die we alleen in dit door Lukas geschreven evangelie vinden. “Op diezelfde dag”, dat is de dag van de opstanding van de Heer Jezus, zijn twee van Zijn discipelen op reis van Jeruzalem naar Emmaüs. Voor hen heeft Jeruzalem niets meer te bieden. Alles is voorbij. Ze verlaten ook de gemeenschap van de gelovigen. Voor hen hoeft het niet meer. Net als Petrus gaan zij weg, naar huis.

Hun gedachten zijn nog vol van alles wat er is voorgevallen. Het heeft allemaal diepe indruk gemaakt. Het is mooi om als volgelingen van de Heer de dingen met elkaar te delen die we hebben beleefd. Nog mooier is het als daarbij de Schrift en niet slechts de gevoelens de basis vormen.

Lk 24:15-18 | De Heer Jezus voegt Zich bij hen

15 En het gebeurde, terwijl zij praatten en van gedachten wisselden, dat Jezus Zelf naderde en met hen meeging; 16 hun ogen werden echter ervan weerhouden Hem te herkennen. 17 Hij nu zei tot hen: Wat zijn dit voor woorden die u al wandelend met elkaar uitwisselt? En zij bleven met droevig gezicht staan. 18 Een nu, genaamd Kléopas, antwoordde en zei tot Hem: Bent U alleen een vreemdeling in Jeruzalem dat U de dingen niet weet die daar deze dagen zijn gebeurd?

Omdat hun harten met de goede dingen bezig zijn, gebeurt het allermooiste: de Heer Jezus komt bij hen en loopt met hen mee. Hij heeft een opstandingslichaam dat van een heel andere aard is dan het lichaam van Zijn vernedering. Toch is Hij dezelfde Persoon. Ook bij ons kan het zijn dat we bezig zijn met de dingen van de Heer, maar dat we in ons denken niet op de goede weg zijn. Dan wil Hij bij ons komen om ons denken weer op de goede weg te brengen. Hij zorgt er in dit geval voor dat de twee discipelen Hem niet herkennen. Dat is nodig, opdat ze hun hele hart voor Hem zullen uitstorten. Hij nodigt hen uit om te zeggen wat hen bezighoudt.

De discipelen blijven verbluft en met droevig gezicht staan. Hoe kan iemand zo onwetend zijn over dingen die voor hen zo veelbetekenend zijn! Ze zijn zo diep betrokken bij de gebeurtenissen, dat ze zich niet kunnen voorstellen dat er iemand is die hier niets van weet. Ze wisselen niet op een neutrale manier de laatste nieuwtjes uit. Ze zijn intens verdrietig vanwege wat er is gebeurd. Het heeft hen geraakt en het houdt hen bezig.

Een van de twee, van wie Lukas de naam geeft, terwijl hij de naam van de andere verborgen houdt, begrijpt niet waarom deze Vreemdeling naar de gebeurtenissen vraagt. Is Hij dan helemaal niet op de hoogte van alles wat er deze afgelopen dagen in Jeruzalem is gebeurd? Dat kan toch niet waar zijn? Iedereen weet ervan en spreekt erover.

Lk 24:19-24 | Het verslag van de gebeurtenissen

19 En Hij zei tot hen: Wat dan? Zij nu zeiden tot Hem: De dingen betreffende Jezus de Nazaréner, Die een Profeet was, krachtig in werk en woord voor God en al het volk, 20 hoe onze overpriesters en oversten Hem hebben overgeleverd tot [het] doodvonnis en Hem hebben gekruisigd. 21 Wij echter hoopten dat Hij Degene was Die Israël zou verlossen; maar al met al is het nu al de derde dag sinds dit is gebeurd. 22 Maar ook hebben enige vrouwen uit ons midden ons buiten onszelf gebracht: zij waren vroeg bij het graf geweest, 23 en toen zij Zijn lichaam niet vonden, kwamen zij zeggen dat zij ook een verschijning van engelen hadden gezien, die zeiden dat Hij leeft. 24 En sommigen van hen die bij ons zijn, gingen weg naar het graf en vonden het zoals ook de vrouwen hadden gezegd; Hem zagen zij echter niet.

Met een vriendelijke vraag “wat dan?” nodigt de Heer hen uit Hem te vertellen wat er dan wel gebeurd mag zijn. Direct spreken ze Hem over “Jezus de Nazaréner”, de Man van Nazareth. Hun hart is nog steeds vol van Hem. Ze zijn onder de indruk gekomen van Hem als Profeet. Wat Hij heeft laten zien en horen, maakt duidelijk dat God in Hem ten gunste van Zijn volk aanwezig en aan het werk is geweest. Daarvan zijn zij overtuigd geraakt. Verder is hun geloof blijkbaar niet gegaan. Ze hebben in Hem nog niet de Zoon van God gezien over Wie de dood geen macht heeft om Hem vast te houden. Daarom betekent voor hen Zijn dood het einde van Zijn geschiedenis en daarmee van hun hoop.

Ze vertellen wat “onze overpriesters en oversten” met Hem hebben gedaan en hoe dat al hun hoop op de verlossing van Israël de bodem heeft ingeslagen. Ze geven niet de Romeinen de schuld van Zijn dood, hoewel die zeer zeker medeschuldig zijn. Deze afloop hebben ze niet voor mogelijk gehouden. Ze begrijpen niet hoe God het heeft kunnen toelaten dat hun leiders zich aan Christus hebben kunnen vergrijpen. Zij hebben, net als hun leiders, gehoopt op een heerlijkheid zonder lijden; maar anders dan hun leiders hebben ze in de Heer Jezus de Messias gezien.

Maar hun verwachtingen dat Hij naar Jeruzalem is gegaan om daar plaats te nemen op de troon van Zijn vader David, zijn zonder grond in de Schrift. Door dergelijke ongefundeerde verwachtingen, die dan ook niet uitkomen, hebben meerderen het geloof de rug toegekeerd en zijn weer de wereld ingegaan. Dit kan gebeuren als christelijke arbeid niet oplevert wat wij ervan hebben verwacht of de prediking van het evangelie geen resultaat oplevert of de geloofsgemeenschap ons tegenvalt.

Christus komt aan alle teleurstelling tegemoet door Zichzelf aan ons voor te stellen. Als we Hem zien als het middelpunt van Gods raad, zullen we ervoor bewaard blijven iets anders in het middelpunt te stellen. Het laatste leidt altijd tot teleurstelling. Bij hen staan Israël en hun eigen belangrijkheid in het middelpunt. Bij ons kan het iets anders zijn.

En het is nu al de derde dag sinds het is gebeurd en nog steeds kunnen ze niet begrijpen dat het zo is afgelopen. Bij al hun vragen over het voor hen zo teleurstellende verloop van de gebeurtenissen vertellen ze over nog een schokkende gebeurtenis. Daar hebben enkele vrouwen “uit ons midden” voor gezorgd, vrouwen uit het midden van de discipelen, vrouwen die ze kennen en die ook de Heer liefhebben. Die vrouwen zijn vroeg bij het graf geweest. Toen ze bij het graf gekomen waren, vonden zij het lichaam van de Heer Jezus niet.

Er vond wel iets anders plaats, althans zo beweerden zij. Ze zeiden dat ze een verschijning van engelen hadden gezien en die engelen hadden gezegd dat Hij leeft. Dat was toch wel heel bijzonder nieuws. Ook zijn sommigen “van hen die bij ons zijn” – dit zijn Petrus en Johannes (Jh 20:3-8) – direct na deze woorden naar het graf gegaan. En het was precies zoals de vrouwen hadden gezegd. Maar Hem hebben ze niet gezien. Het mysterie is dan ook niet opgelost. Er is echt een gat geslagen in hun verwachtingen. Eerst door Zijn verwerping en toen door de mededeling dat Hij toch zou leven, maar waarvan geen bewijs te vinden is.

Lk 24:25-27 | Verwijt en onderwijs van de Heer

25 En Hij zei tot hen: O onverstandigen en tragen van hart in het geloven van alles wat de profeten hebben gesproken! 26 Moest de Christus dit niet lijden, en [zo] in Zijn heerlijkheid binnengaan? 27 En te beginnen met Mozes en alle profeten legde Hij hun uit wat in al de Schriften over Hem stond.

Na deze uitingen van hun diepe teleurstelling neemt de Heer het woord. Uit Zijn woorden leren we dat teleurgestelde verwachtingen in onze opvattingen over Zijn handelen voortvloeien uit een niet of niet goed lezen en geloven wat de Schrift zegt. Hij neemt hun dat kwalijk met de woorden “onverstandigen en tragen van hart in het geloven”.

Een onverstandige is iemand die zijn verstand niet gebruikt en daarom dingen niet begrijpt die hij zou moeten begrijpen. Zo spreekt Paulus ook tot de Galaten die tegen beter weten in de wet weer wilden invoeren (Gl 3:1,3). Het is echter niet alleen een kwestie van het verstand, maar ook van het hart. Hun hart is traag, bijna onwillig, om te geloven. Ze hebben wel in de profeten gelezen wat die allemaal hebben gezegd, maar het is niet tot hun hart doorgedrongen. Dat komt omdat ze de profeten alleen lazen met het oog op de glorietijd voor Israël. Ze lazen selectief, alleen de passages die hun bevielen drongen door bij hen door.

Als ze “alles” hadden geloofd wat de Schrift zegt, hadden ze geweten dat de dood en opstanding van de Heer Jezus de grondslag zijn van Zijn toekomstige heerlijkheid. Hij heeft Zelf keer op keer duidelijk voorzegd dat Hij eerst moest lijden en dat Hij zo, dat is op deze wijze, Zijn heerlijkheid zal binnengaan. Het lijden moet noodzakelijkerwijs aan de heerlijkheid voorafgaan. De Heer stelt het als vraag om het voor hun verstand en hart duidelijk te maken.

Vervolgens krijgen de twee discipelen het schitterendste onderwijs dat hun ooit op aarde uit de Schrift is gegeven. De Heer Zelf gaat hun uitleggen wat in al de Schriften over Hem geschreven staat. Hij doet dat in de volgorde van de Schrift zelf. Hij begint met de boeken van Mozes, waarna Hij vervolgt met alle profeten. Hiermee geeft de Heer een voorbeeld voor alle Schriftuitleg.

Schriftuitleg verdient die naam alleen als wordt uitgelegd wat er in de Schrift over Hem staat. Hij is het centrum van de Schrift. Alles heeft betrekking op Hem of staat in verbinding met Hem. Laten we ook bedenken dat de Heer het Oude Testament heeft uitgelegd. Het is een stimulans om ons ook met dat deel van Gods Woord bezig te houden om daarin de heerlijkheid van de Heer Jezus te ontdekken.

Lk 24:28-32 | De Heer maakt Zich bekend

28 En zij naderden het dorp waar zij heengingen; en Hij deed alsof Hij verder wilde gaan. 29 En zij drongen bij Hem aan en zeiden: Blijf bij ons, want het is tegen de avond en de dag is al gedaald. En Hij ging naar binnen om bij hen te verblijven. 30 En het gebeurde, toen Hij met hen aanlag, dat Hij het brood nam en zegende en nadat Hij het gebroken had, gaf Hij het hun. 31 Hun ogen nu werden geopend en zij herkenden Hem; en Hij werd onzichtbaar voor hen. 32 En zij zeiden tot elkaar: Was ons hart niet brandend <in ons>, toen Hij onderweg tot ons sprak, toen Hij ons de Schriften opende?

Al wandelend en sprekend zijn ze het dorp genaderd waarheen ze op weg zijn. De tijd zal gevlogen zijn. De Heer maakt aanstalten om afscheid te nemen. Hij dringt niet aan, maar beproeft of er een verlangen is om Hem uit te nodigen. Dat blijkt bij Kléopas en zijn metgezel het geval te zijn. Ze dringen er bij Hem op aan dat Hij bij hen zal blijven. Hun wens uiten ze in die prachtige woorden die de Heiland graag ook van ons hoort: “Blijf bij ons”, en waar Hij graag gehoor aan geeft.

Het is trouwens ook al tegen de avond, de dag is al gedaald. Als er een ontmoeting met de Heer is, daalt de dag. De wereld om hen heen wordt steeds duisterder, naarmate het licht in hun hart en huis opgaat door Zijn aanwezigheid. De Heer gaat mee naar binnen. Hij zoekt geen onderkomen voor één nacht, maar Hij zoekt hen. Hij wil bij hen verblijven om er nooit meer weg te gaan. En zij zoeken Hem, want ze willen graag nog meer van deze Vreemdeling horen over Hem Die hen, ondanks Zijn verdwijning, nog dierbaarder is geworden door wat Hij heeft verteld.

Zodra de Heer op de uitnodiging is ingegaan en bij hen is binnengegaan, neemt Hij niet de plaats van Gast, maar van Gastheer in. Wat normaal gesproken hij doet die uitnodigt, doet de Heer uit eigen beweging, zonder toestemming te vragen. Hij neemt het brood voor het avondeten, Hij zegent, Hij breekt het en Hij deelt het uit aan hen die Hem hebben uitgenodigd en bij wie Hij te gast is.

Dit is niet de viering van het avondmaal, want dat gebeurt als de gemeente samenkomt, dat wil zeggen in gemeenteverband. De Heer zegt ook niets over een denken aan Hem, een doen tot Zijn gedachtenis. Hij breekt eenvoudig het brood voor de maaltijd. Toch is het niet een gewone handeling, maar Zíjn handeling. Hij breekt het brood om Zich daardoor aan Zijn discipelen bekend te maken, want het breken van het brood dat Hij hier doet, stelt voor dat Hij Zichzelf heeft overgegeven in de dood.

Op het moment dat Hij het brood breekt en het hun geeft, wordt de bedekking van hun ogen weggenomen en zien ze Wie Hij is. Hun ogen worden geopend en ze herkennen Hem. Op hetzelfde moment wordt Hij onzichtbaar. Daarmee geeft Hij aan dat hun verhouding met Hem nu op een andere grondslag is gekomen. Hij is namelijk het voorwerp van geloof geworden (2Ko 5:7). Het is niet langer een zichtbare Messias. Toch is Hij voor het geloof even reëel aanwezig als wanneer Hij lichamelijk, zichtbaar, aanwezig zou zijn. Hoe echt en reëel is ons geloof? Zou het in de praktijk echt geen verschil maken als Hij lichamelijk aanwezig zou zijn?

De twee discipelen verbazen zich er niet over dat de Heer ineens onzichtbaar is. Ze begrijpen nu hoe de situatie is omdat ze Zijn onderwijs hebben begrepen. Hij heeft tot hun hart gesproken dat eerst zo traag was. Hij heeft het brandend gemaakt voor Hem. Dat zeggen ze tegen elkaar.

Toen Hij onderweg tot hen sprak, heeft Hij hun hart (niet: harten), dat een van gevoelen is, aangesproken toen Hij de Schriften voor hen opende. Dat is meer dan alleen de Bijbel opendoen en lezen. Het is de Schrift uitleggen en er de ware betekenis van duidelijk maken. Het onderwijs uit de Schrift heeft tot gevolg dat we de Schrift verstaan. Dat zal een werk in ons hart doen. Door samen te luisteren naar onderwijs uit Gods Woord waarin de dingen worden betrokken op de Heer Jezus, worden de harten van allen tot één hart samengesmolten.

Lk 24:33-35 | Terug naar Jeruzalem

33 En zij stonden op datzelfde ogenblik op en keerden terug naar Jeruzalem, en zij vonden de elf en hen die bij hen waren, samenvergaderd, die zeiden: 34 De Heer is werkelijk opgewekt en is aan Simon verschenen. 35 En zij verhaalden wat er onderweg [gebeurd] was en hoe Hij hun bekend was geworden in het breken van het brood.

Na deze wonderlijke ontdekking en ervaring is hun hele teleurstelling omgeslagen in grote blijdschap. Dit moeten ze met de andere discipelen gaan delen. Ze denken niet meer aan Hem als Degene van Wie zij hoopten dat Hij Israël zou verlossen. Israël zou ook nog lang niet worden verlost. Wat dat betreft, was er niets veranderd.

Ze hebben echter de opgestane Heer gezien en door het onderwijs uit Gods Woord hebben ze begrepen dat de weg van de Heer naar de heerlijkheid door lijden moest gaan. Hun geloof en hoop zijn daardoor levend en ook gezond geworden en daarvan gaan ze de discipelen vertellen. Dat willen ze delen. Bij ons is dat ook zo. Alles wat we in het Woord hebben gezien van de Heer Jezus, zal een uitwerking hebben in ons leven. Het zal ons tot getuigen maken, dat kan niet anders.

In Jeruzalem aangekomen vinden ze de elf apostelen met een aantal anderen samengekomen. Voordat de Emmaüsgangers hun enthousiaste getuigenis kunnen geven, roepen de anderen hun al toe dat de Heer is opgewekt. Het is hun namelijk al bekend door Petrus, want de Heer is aan hem verschenen.

We zien hoe snel de getuigenissen van de opstanding van de Heer zich vermeerderen. We horen als het ware een beurtzang met als thema de opstanding van de Heer Jezus waarin de persoonlijke ontmoetingen met Hem worden bezongen. Wat zou het mooi zijn als in de christelijke samenkomsten dat aspect ook veelvuldig aan de orde zou zijn. Dat mag letterlijk door het zingen van liederen gebeuren; het mag ook in persoonlijke getuigenissen gebeuren.

Na het warme onthaal vertellen de twee ook van hun ontmoeting met de Heer en hoe Hij hun is bekend geworden in die handeling die zo tot hun hart heeft gesproken. Tot hen heeft Hij weer op een andere manier gesproken en Zich aan hen bekendgemaakt. Bij hen is het de handeling die spreekt van Zijn dood. Dat delen ze met de anderen.

Lk 24:36-43 | Verschijning aan de discipelen

36 Terwijl zij nu hierover spraken, stond Hijzelf in hun midden en zei tot hen: Vrede zij u. 37 Zij werden echter angstig en erg bang en meenden een geest te zien. 38 En Hij zei tot hen: Waarom bent u ontsteld en waarom komen er overleggingen in uw hart op? 39 Ziet Mijn handen en Mijn voeten, dat Ik het Zelf ben; betast Mij en ziet, want een geest heeft geen vlees en beenderen, zoals u ziet dat Ik heb. 40 En toen Hij dit zei, toonde Hij hun Zijn handen en voeten. 41 Toen zij het nu van blijdschap nog niet geloofden en zich verwonderden, zei Hij tot hen: Hebt u hier iets te eten? 42 Zij nu gaven Hem een stuk van een gebakken vis <en van een honingraat>. 43 En Hij nam het en at het voor hun ogen.

Als de harten vol zijn van de Heer Jezus en de ervaringen van ontmoetingen met Hem worden uitgewisseld, kan het niet anders of Hij komt daar Zelf in het midden. Hij vertoont Zich aan hen en spreekt de vertroostende en bemoedigende woorden: “Vrede zij u.” De reactie van de discipelen die Hem voor het eerst zien, is niet bemoedigend voor de Heer. Ze worden bang voor Hem en menen een geest te zien. Ze hebben de verhalen van de anderen wel gehoord, maar zelf nog geen ontmoeting met Hem gehad. Zoals bij de vorige ontmoetingen moet de Heer ook nu eerst een drempel van ongeloof wegnemen. Er is geen spontane blijdschap.

Hij vraagt hun waarom ze ontsteld zijn en waarom er overleggingen in hun hart opkomen. Hij stelt die vragen omdat Hij een andere reactie had mogen verwachten. Ze hebben toch al verschillende getuigenissen van Zijn opstanding gehoord? Waarom hebben ze die niet geloofd? Maar Hij komt hun tegemoet. Hij wijst hen op Zijn handen en Zijn voeten. Daarin zijn de wonden van het kruis nog te zien en ze zullen eeuwig te zien zijn. Hij zal daaraan tot in eeuwigheid gekend worden. Het is het bewijs dat Hij het Zelf is. Hij stuurt niet iemand anders die over Zijn wonden vertelt, maar Hij toont ze Zelf.

Hij nodigt hen uit Hem te betasten en zich ervan te overtuigen dat ze geen geestverschijning zien, maar een Mens. Hij is na Zijn opstanding nog steeds Mens en waarachtig Mens en dat zal Hij tot in eeuwigheid zijn. Hij heeft vlees en beenderen. Van bloed spreekt Hij niet, want dat heeft Hij eens voor altijd gestort.

De Heer laat Zijn woorden volgen door het tonen van Zijn handen en voeten. Hij benadrukt hiermee dat Hij, Die hier als de Levende voor hen staat, Dezelfde is als Degene Die goeddoende (met Zijn handen) door het land is gegaan (met Zijn voeten) (Hd 10:38), met als resultaat dat Hij aan het kruis werd gehangen en daar gestorven is.

Dan slaat de angst en bangheid van de discipelen om in blijdschap. Het is een blijdschap van hun hart en niet van hun verstand. Er gaat een golf van vreugde door hen heen, hun harten zijn overstelpt, maar hun verstand kan het nog niet bevatten. Ze horen en zien hun Heer, maar het is nog zo onwerkelijk. Het laatste wat ze van Hem zagen, was dat Hij dood aan het kruis hing, gemarteld en volkomen uitgeput. Dagen hebben ze met dit beeld in hun gedachten rondgelopen en nu staat Hij hier ineens als de Opgestane in een verheerlijkt lichaam voor hen. Zeker, Hij is het, maar toch, het kan niet waar zijn.

De Heer komt hun nog verder tegemoet in hun grote verbazing. Hij wil hun de zekerheid geven dat Hij het echt is en dat Hij echt is. Hij vraagt of ze iets te eten hebben. Dat hebben ze. Ze hebben een stuk gebakken vis en een stuk van een honingraat. Dat geven ze Hem. De gebakken vis spreekt van het oordeel dat Hij heeft gedragen. De honing spreekt van de zoetheid van de betrekkingen tussen de gelovigen als resultaat van Zijn werk aan het kruis. De Heer neemt het en eet het voor hun ogen op, om hen ervan te overtuigen dat het allemaal waar is wat ze waarnemen. Ze dromen niet.

Lk 24:44-49 | De zendingsopdracht

44 Hij nu zei tot hen: Dit zijn de woorden die Ik tot u sprak toen Ik nog bij u was, dat alles moest worden vervuld wat over Mij geschreven staat in de wet van Mozes en in de profeten en psalmen. 45 Toen opende Hij hun verstand, opdat zij de Schriften verstonden, 46 en zei tot hen: Zó staat er geschreven dat de Christus moest lijden en uit [de] doden opstaan op de derde dag, 47 en in Zijn Naam bekering tot vergeving van zonden moest worden gepredikt aan alle volken, te beginnen bij Jeruzalem. 48 U bent getuigen van deze dingen. 49 En <zie>, Ik zend de belofte van Mijn Vader op u; u echter, blijft in de stad totdat u wordt bekleed met kracht uit [de] hoogte.

Dan herinnert de Heer hen aan de woorden die Hij tot hen heeft gesproken toen Hij nog bij hen was. Daarmee wijst Hij op de tijd dat Hij samen met hen door het land trok. Hij is nu ook bij hen, maar in een volledig andere verhouding. Hij zal nu niet meer met hen door het land trekken. Alles wat over Hem geschreven staat in de wet van Mozes en in de profeten en psalmen, dat is het hele Oude Testament, is vervuld. Feitelijk moet alles wat betrekking heeft op de toekomst nog werkelijkheid worden, maar de basis ervoor heeft Hij gelegd op het kruis. Het is slechts een kwestie van tijd dat het ook gezien wordt en de omstandigheden zo zijn als beschreven staat.

De Heer opent het verstand van de discipelen, en wat ze eerder niet verstonden, verstaan ze nu (1Jh 5:20). Hij is niet meer op dezelfde manier bij hen, maar het Woord van God blijft altijd bij hen. Dat wordt de basis van hun bestaan en handelen. Het Woord van God verleent Goddelijk gezag aan alles wat is gebeurd en aan alles wat nog moet gebeuren.

Vervolgens haalt de Heer de kern aan van wat geschreven staat. De kern is dat Hij, de Christus van God, de Messias, de Gezalfde, moest lijden en uit de doden opstaan op de derde dag. Door Zijn lijden heeft Hij alles weggenomen wat niet met God in overeenstemming is. Door Zijn opstanding op de derde dag heeft Hij een nieuwe wereld geopend waarin alles volkomen met God in overeenstemming is. In die wereld is plaats voor ieder mens die er deel aan wil krijgen.

Die mensen moeten worden uitgenodigd, ze moeten ervan horen. Daarom geeft Hij Zijn discipelen de opdracht om het evangelie van Gods genade te gaan prediken. Hij verleent hun het gezag van Zijn Naam. Ze komen niet met een zelf bedachte boodschap, maar met de boodschap van genade van de opgestane Zoon des mensen. In de kracht van die Naam en met het gezag van die Naam mogen ze bekering prediken, waardoor mensen die daar gehoor aan geven, vergeving van zonden zullen ontvangen. Het werk ervoor is door Hem volbracht. Dat werk strekt zich uit tot alle volken en blijft niet beperkt tot Jeruzalem en Israël.

Wel wil Hij dat ze met hun prediking in Jeruzalem beginnen. Dat maakt de genade alleen nog maar groter. Ze moeten beginnen met de prediking van de genade op de plaats waar de verschrikkelijkste zonde de vergeving des te noodzakelijker maakt. Jeruzalem is ook een kind van de toorn en staat op dezelfde grondslag als de volken. De Heer stelt het beginsel vast waarnaar ook later Paulus zal handelen: eerst de Jood en dan de heiden (Rm 1:16).

Hij kan juist hen tegen wie Hij dit zegt, uitzenden, want zij kunnen spreken als ooggetuigen. Niemand zal hun kunnen vertellen dat het anders is, want ze hebben Hem met hun eigen ogen gezien en met hun eigen oren gehoord. Om als getuige te kunnen optreden zijn twee dingen nodig die hier beide aanwezig zijn. Ze moeten kunnen zeggen: ‘Zo is het, want we hebben het gezien’ en ook: ‘Zo moest het zijn, want zo heeft God het gezegd in Zijn Woord.’

Voordat ze aan het bevel gehoor kunnen geven, hebben ze nog iets nodig en dat is de kracht en leiding van de Heilige Geest. Om hun plaats voor God in te nemen is geen kracht nodig. Door het werk van Christus zijn ze in Hem voor God en ziet God hen in Christus (Ef 1:6). Om hun plaats voor mensen in te nemen en tegenover hen te getuigen is wel kracht nodig. Die kracht is, en geeft, de Heilige Geest. De Heer belooft hun dat Hij Hem zal zenden. Hij noemt de Heilige Geest hier “de belofte van Mijn Vader”. De Heilige Geest is door de Vader beloofd. Als de Heer Jezus terug is bij de Vader, zal Hij wat de Vader heeft beloofd, op hen zenden.

Hier staat “Ik zend … op u” omdat de Heilige Geest door de Heer wordt voorgesteld als een kleed dat vanuit de hoogte over hen komt. De Heilige Geest komt zeker ook in hen, maar met het oog op hun dienst komt Hij ook over of op hen. Hij zal hen met kracht bekleden, zodat ze onbevreesd van de Heiland zullen kunnen getuigen. In zichzelf hebben ze geen kracht, maar Hij zal hun de nodige kracht geven.

Lk 24:50-51 | De hemelvaart

50 Hij nu leidde hen uit <naar buiten> tot aan Bethanië; en Hij hief Zijn handen op en zegende hen. 51 En het gebeurde, terwijl Hij hen zegende, dat Hij van hen scheidde en werd opgenomen in de hemel.

Veertig dagen later leidt de Heer hen naar buiten, buiten Jeruzalem. Hij zegent hen niet vanuit Jeruzalem, maar vanuit de plaats waar Hij steeds samen is geweest met hen die Hem liefhebben, dat overblijfsel dat zich aan Hem heeft gehecht en dat dierbaar voor Hem is. Daarbij komt dat Jeruzalem een plaats is geworden waaraan een getuigenis moet worden gegeven.

Buiten de stad, daar bij Bethanië, vindt het schitterende slot van dit evangelie plaats. Het is een schitterend slot omdat het geen echt slot is. Het is een afscheid met een rijke belofte, een afscheid met het zicht op een geopende hemel, een afscheid van een Heiland Die hen zegent en daarmee doorgaat ook als ze Hem niet meer zien met hun natuurlijke ogen.

Terwijl de Heer hen zegent, komt er afstand tussen Hem en hen. Hij wordt opgenomen in de hemel door de kracht van God. De Mens Jezus Christus gaat terug naar de plaats die Hij als de eeuwige Zoon van God nooit heeft verlaten en die Hij als Mens nooit heeft ingenomen. Nu gaat Hij er heen als Mens. Al zegenend neemt Hij afscheid van hen, zonder hen echt te verlaten.

Lk 24:52-53 | Aanbidding en lofprijzing

52 En zij aanbaden Hem en keerden terug naar Jeruzalem met grote blijdschap. 53 En zij waren voortdurend in de tempel en <prezen en> zegenden God.

De discipelen zijn de Heer niet kwijt. Hij is alleen nu het voorwerp van geloof geworden. Het eerste wat ze doen, nadat Hij is opgenomen, is Hem aanbidden. Dat is de kenmerkende bezigheid van de gelovige in deze tijd van lichamelijke afwezigheid van de Heer.

Na hun aanbidding van Hem Die het alleen waard is aanbeden te worden omdat Hij God is, keren ze terug naar Jeruzalem. Van angst of verdriet is geen sprake meer. Ze zijn overstelpt van blijdschap. Hun Heer is de grote Overwinnaar. Ze hebben zich niet vergist in Hem. Volkomen overtuigd van de grootheid en heerlijkheid van Zijn Persoon en aangetrokken door Zijn genade gaan ze naar de tempel.

Het slottafereel van dit evangelie speelt zich evenals het openingstafereel af in de tempel (Lk 1:8-23). Maar het verschil is groot. Daar, in het begin, ging het om het vervullen van verplichtingen van de wet door een priester die wel Godvruchtig was, maar ook ongeloof toonde en daarvoor met stomheid werd bestraft. Hij geloofde niet en kon niet spreken. Hier, aan het einde, bevinden we ons voor een geopende hemel, op de grondslag van de genade na een volbracht werk tot eer van God. De monden gaan open tot lofprijzing aan God. Deze discipelen vormen de kern van een nieuw priestergeslacht.

Dit evangelie heeft ons van de wet naar de genade en van de aarde naar de hemel gebracht. Het begint met een enkele man die niet kan spreken, het eindigt met een menigte die niet kan zwijgen.

Wat een schitterend einde van een overweldigend evangelie waarin de rijkdom van de genade op onovertrefbare wijze is voorgesteld in de Persoon Die alles en iedereen te boven gaat.

“Mijn Liefste is blank en rood,
Hij steekt als een vaandel boven tienduizend uit” (Hl 5:10).
“U bent veel mooier dan de [andere] mensenkinderen;
genade is op Uw lippen uitgegoten” (Ps 45:3).

Bijlage

The Passion of the Christ

Onder deze titel is (in 2004) een film vertoond die mensen massaal naar de bioscoop deed gaan. Als een film over het lijden van Christus:
1. volle zalen trekt,
2. een kaskraker is en
3. mensen tot tranen toe beweegt,
mag de christen die in Hem zijn of haar Heiland heeft gevonden, zich wel tot de Schrift wenden of de voorstelling wel klopt. Ik wil graag met christenen delen wat ik in de Schrift over mijn Heiland heb gevonden in relatie tot de drie aspecten die ik zojuist heb genoemd. Dat levert een volstrekt ander beeld op dan op het doek wordt geprojecteerd.

1. Mijn Heiland trekt geen volle bioscoopzalen

“En zij verlieten Hem en vluchtten allen” (Mk 14:50).

Toen de Heer Jezus, de eeuwige Zoon van God, als Baby op aarde kwam, stonden de mensen niet in drommen op de plek waar Hij te zien was. Er was geen welkomstcomité. Toch was Zijn komst aangekondigd (Js 7:14; Mt 1:22-23). Niet slechts een paar maanden van tevoren, maar vele eeuwen geleden. En door de eeuwen heen is steeds naar die geweldige gebeurtenis vooruitgewezen (Mi 5:1; Zc 9:9).

Als Mens was Zijn afstamming indrukwekkend genoeg. Hij was de beloofde Koning, de Zoon van David (Mt 1:1). Hij had recht op de troon in Jeruzalem (Lk 1:32). Maar Zijn volk zag niet naar Hem uit. Het najagen van eigen belangen had de gedachte aan Hem verdrongen. Toen Hij geboren was, werd Hij in een kribbe, een voederbak voor dieren, gelegd. Er was namelijk voor Hem geen plaats, zelfs niet in de herberg (Lk 2:7).

Toen de melding van Zijn geboorte doordrong aan het hof van de regerend vorst, kwam er beweging in Jeruzalem (Mt 2:1-4). Ja, de godsdienstige leiders konden antwoord geven op de vraag van Herodes, waar de Koning der Joden geboren zou worden. Uit de Schrift, die zij zo goed kenden, wisten zij dat Bethlehem de geboorteplaats was (Mt 2:5-6). Het bracht de leidslieden echter niet ertoe daarheen te gaan. Herodes ging er wel heen. Hij liet zich vertegenwoordigen door een stel soldaten. De opdracht was echter niet Hem te aanbidden, maar Hem te vermoorden (Mt 2:16).

Hij groeide op tot een volwassen Man. Hoewel Hij volkomen anders was dan ieder ander mens, viel Hij uiterlijk niet op. Hij zag er niet anders uit dan andere mensen, Hij was niet omgeven door een waarneembaar charisma. Hij had niets waardoor Hij voor Zijn volk begerenswaardig was (Js 53:2).

Dertig jaar bracht Hij door in Nazareth, een plaats waarover met een zekere minachting werd gesproken (Jh 1:47). Daar was Hij “de Zoon van de timmerman” (Mt 13:55). Daar werkte Hij als Timmerman (Mk 6:3). Maatschappelijk niet direct in het oog lopend, toonaangevend of trendsettend.

Toen Hij dertig jaar oud was, begon Hij Zijn openbare optreden in Israël (Lk 3:23). In wat Hij deed en zei, bewees Hij de aangekondigde Zoon van David (Mt 21:4-5,9), ja, de beloofde HEERE, Jahweh, Zelf te zijn (Lk 4:17-21; Jh 12:37-41). God geopenbaard in het vlees (1Tm 3:16), het vlees geworden Woord (Jh 1:14). Maar waar God geopenbaard wordt, wordt ook de haat van de mens openbaar (Jh 3:20). Tijdens Zijn leven hebben de godsdienstige leiders vele malen geprobeerd Hem te vermoorden. Ze haatten Hem, omdat Hij hun aanzien bij het volk wegnam.

Van het volk kwamen veel mensen onder de indruk van wat Hij deed en leerde. Maar het aanvankelijk enthousiasme van de velen bekoelde na verloop van tijd. Dat de menigten Hem wel waardeerden, kwam voort uit het feit dat Hij zorgde voor ‘brood op de plank’. Toen zij Hem daarom koning wilden maken, ontweek Hij hen en verborg Zich (Jh 6:15).

Hij had diepere en verderstrekkende belangen op het oog dan de lichamelijke en tijdelijke. Toen Hij hun daar op wees, haakten er massa’s af (Jh 6:66). Hij bleef over met slechts een handjevol discipelen.

Maar ook de door Hem uitgekozen en geroepen discipelen werd het op een gegeven ogenblik te machtig. Toen God de macht van de vijand gelegenheid gaf Zijn Zoon gevangen te nemen, verlieten alle discipelen Hem en vluchtten (Mk 14:50). De Heiland was alleen.

O ja, er waren mensen genoeg om Hem heen. Daar was die menigte met zwaarden en stokken, aangevoerd door Judas, om Hem gevangen te nemen (Mk 14:43). Die menigte bracht Hem naar de hogepriester, waar alle overpriesters, oudsten en schriftgeleerden bijeengekomen waren (Mk 14:53).

In Jeruzalem is het in die dagen ontzettend druk. Nee, ze zijn niet gekomen om hun Koning te zien. Slechts het vervullen van een godsdienstige verplichting had hen daar gebracht. Maar terwijl ze daar zijn, vindt dit merkwaardige proces plaats. Als Pilatus de Heiland voor het volk brengt en hun de keus geeft tussen Barabbas en Hem, schreeuwt de hele menigte dat Hij gekruisigd moet worden (Mk 15:6-14).

Niemand staat Hem terzijde als Hij gekruisigd wordt. Als Hij aan het kruis hangt, lasteren de voorbijgangers Hem; de overpriesters bespotten Hem onder elkaar met de schriftgeleerden. Zelfs de boosdoeners die met Hem gekruisigd worden, bespotten Hem (Mk 15:29-32). Geen enkele pijniging, smaad en vernedering blijft Hem bespaard.

Toch is al het voorgaande ‘slechts’ het lijden dat Hem is aangedaan door mensen. Het zwaarste lijden voor de Heiland komt als Hij drie uren aan het kruis heeft gehangen. Dan is het zesde uur van de dag aangebroken en wordt Hij door God verlaten (Mk 15:33-34). Van het zesde tot het negende uur voltrekt God het oordeel over Zijn Zoon Die in die drie uren tot zonde is gemaakt. In die drie uren draagt Hij de zonden van allen die in Hem geloven voor Gods aangezicht en vindt uitdelging daarvan plaats in de straf die Hij daarover ontvangt.

Het lijden van de Heiland in die uren is door mensen niet te peilen, laat staan uit te beelden. In de Psalmen, bijvoorbeeld Psalm 22, kunnen we er iets over gewaar worden. Na verlaten te zijn door mensen is Hij in die drie uren verlaten door Zijn God. Dan sterft Hij.

Zijn begrafenisstoet is klein. De oorzaak daarvan is niet omdat Hij te kennen heeft gegeven ‘dat de begrafenis in familiekring zal plaatsvinden’. Er zijn geen toespraken en geen bloemen, niet omdat de familie dat niet wenst. Ook in Zijn dood is Hij eenzaam. Een enkeling ontfermt zich over Hem. Jozef van Arimathéa neemt Hem van het kruis af en samen met Nicodémus legt hij Hem in een nieuw graf (Jh 19:38-42).

Het graf is gelukkig niet het einde van de Heiland. Het luidt een nieuw begin in. Hij Die dood geweest is, is opgestaan uit de doden (Lk 24:5). Na Zijn opstanding is Hij aan velen verschenen (1Ko 15:4-8), maar niet aan ongelovigen. Hij is vanaf Zijn opstanding alleen te zien door en in het geloof. “Maar wij zien Jezus, Die een weinig minder dan [de] engelen gemaakt was vanwege het lijden van de dood met heerlijkheid en eer gekroond” (Hb 2:9).

Als dat de weg is die mijn Heiland is gegaan, zal Hij dan voor mij een andere weg hebben? Wil Hij dat ik mij, onderuitgezakt in een bioscoopstoel, samen met drommen anderen, vergaap aan Zijn lijden? De stem van de Heiland, dat is het Woord van God, vervaagt. Maar wie nog kan luisteren, verneemt duidelijk Zijn uitspraak: “Een discipel is niet boven zijn meester, en een slaaf niet boven zijn heer. Het is de discipel genoeg dat hij wordt als zijn meester, en de slaaf als zijn heer” (Mt 10:24-25a).

En sprak de Heiland niet ergens over verdrukking in de wereld (Jh 16:33)? Hoezo verdrukking, als Jezus als de martelaar de bewondering van de wereld oogst en zij die zich Zijn volgelingen noemen, zich daarin met de wereld verbinden?

2. Mijn Heiland vult geen kassa’s

“Hij, terwijl Hij rijk was, is ter wille van u arm geworden” (2Ko 8:9)

Rijkdom en eer horen niet bij een verworpen Heiland. Toen Hij geboren werd, was Zijn wieg een kribbe. Daarin lag Hij, in doeken gewikkeld (Lk 2:7). Hij was rijk, maar werd arm. Als God bezat Hij al het zilver en goud van de wereld (Hg 2:9). De wereld en haar volheid behoorde Hem toe (Ps 50:12). Toch maakte Hij daarvan geen gebruik om campagne te voeren en Zichzelf aan te prijzen.

Op aarde had Hij niets wat aan luxe en welvaart doet denken. Zijn ouders waren arme mensen. Tijdens de meer dan drie jaren van Zijn rondtrekken door Israël leefde Hij van wat anderen Hem van hun bezittingen gaven (Lk 8:3). De ezel die Hij nodig had, moest Hij lenen (Mt 21:1-3). Hetzelfde gold voor een boot (Lk 5:3). Het geld voor de tempelbelasting had Hij niet op zak (Mt 17:24-27). Toen Hij een geldstuk nodig had voor het antwoord op een doortrapte vraag, moest Hij daar anderen om vragen (Mk 12:15). Hij had Judas benoemd tot penningmeester van het gezelschap dat met Hem door het land trok en evenals Hij afhankelijk was van wat anderen van hun bezittingen gaven. Het was Hem bekend dat Judas een dief was die het gemeenschapsgeld uit de beurs stal (Jh 12:4-6). Hij bezat geen eigen onderkomen (Mt 8:20). Het graf waarin Hij werd gelegd, was van een ander (Mt 27:59-60).

Hij beloofde Zijn volgelingen ook geen toename van geld en goederen. Integendeel, Hij riep hen om Hem te volgen, wat inhield dat zij alles achterlieten (Mt 4:18-22; 19:27).

Geld en goed blijken een groot struikelblok om achter Hem aan te gaan. Het verhaal van een rijke jongeman is daarvan een goede illustratie. Terwijl de Heiland onderweg is, komt er een jongeman op Hem toegelopen die wil weten wat hij moet doen om eeuwig leven te beërven. De Heiland houdt hem voor alles te verkopen wat hij heeft en dat geld uit te delen aan de armen. De Heiland belooft hem daarbij een schat in de hemel en nodigt hem uit Hem te volgen. Dat is te veel gevraagd. Hij kan geen afstand doen van zijn bezittingen (Mt 19:16-22).

Toen Hij Zijn discipelen uitzond om het evangelie te prediken, moesten ze niets meenemen dat enige waarde had voor het leven op aarde (Mt 10:9). Hun boodschap moest niet in relatie met geld gebracht kunnen worden. Ze hadden zelf het evangelie voor niets ontvangen, ze moesten het voor niets doorgeven (Mt 10:8). Als geld een rol gaat spelen in de verkondiging van het evangelie, bereikt het evangelie het hart en geweten van de mens niet meer. Paulus had dat goed begrepen. Hij zag bij de Korinthiërs zelfs af van het recht op ondersteuning om de zuiverheid van het evangelie niet in gevaar te brengen (1Ko 9:18).

Geldzucht bracht Judas ertoe zijn Meester te verraden. Voor het luttele bedrag van dertig zilverlingen kwam hij met de overpriesters overeen Hem aan hen over te leveren (Mt 26:15). Dat was de prijs van een slaaf (Ex 21:32; Zc 11:12). Meer was Hij de overpriesters niet waard. Voor Judas was het genoeg. In de greep van het geld te zijn betekent in de greep van de duivel te zijn.

Maria vormt met Judas het grootst mogelijke contrast. Zij besteedde een jaarloon om de Heiland te zalven. Judas en een paar andere discipelen noemden dat verkwisting. De Heiland spreekt er echter Zijn waardering over uit (Jh 12:3-5; Mk 14:3-9). Wat aan Hem gegeven en gedaan wordt, houdt eeuwig zijn waarde.

De al genoemde volgeling van de Heiland, Paulus, wist ook dat het volgen van de Heiland alles kostte. Hij had het ervoor over. Alles achtte hij schade en drek om Christus beter te leren kennen. Alles gaf hij op, met de wens om steeds meer op zijn Heiland te lijken (Fp 3:8-9). Zijn Heiland had verwerping en smaad geleden, Paulus wilde in dat lijden delen, tot in de dood aan toe (Fp 3:10-11). Als we een beetje van de instelling van Paulus kennen en als we iets weten van de liefde voor zijn Heiland, dan kunnen we hem ons niet voorstellen als een toeschouwer bij een film. Nee, daar wilde hij niet van weten. Hij wilde deelnemer zijn.

Dat gaf hij ook door aan de Korinthiërs. In die gemeente had je van die gelovigen met dikke, welgedane buiken. Ze waren net zo welgesteld als welgedaan, ze waren rijk (1Ko 4:8). Dat zijn van die mensen die je vandaag in hun galakleding uit hun weelderig ingerichte huizen in hun glimmende A-klasse auto’s voorzien van de modernste technieken ziet stappen en tegen hun chauffeur hoort zeggen dat ze naar de bioscoop koers moeten zetten. Op hun voorverwarmde stoel komen ze in de auto alvast in de stemming door nog eens naar de voorproefjes van de film te kijken. Bij de bioscoop aangekomen trekken ze met een weids gebaar hun dikke portefeuille, tellen het geld voor een kaartje neer (als ze dat al niet bij hun auto cadeau hebben gekregen of er zich via de voorverkoop van verzekerd hebben) en laten zich met de nodige egards naar hun plaats begeleiden. Daar zijgen zij neer. Nog even de smartphone uitzetten en ze zijn er klaar voor om zich te laven aan een twee uur durend spektakel.

Ho even, zegt Paulus. Weet je hoe het met ons is, die door de Heiland in de wereld zijn gezonden om van Hem te getuigen? Wij gaan niet ons goeie geld uitgeven om naar een schouwspel te gaan zitten kijken om ons te vermaken of een geestelijke kick te krijgen. Wij zijn zélf een schouwspel (1Ko 4:9). Wij zijn het uitschot van de wereld, het uitvaagsel (1Ko 4:13). Niks geen Oscar of Gouden Kalf voor de beste rol of het beste script. We krijgen de handen niet op elkaar om voor ons te applaudisseren, zoals de maker van de film. Die kreeg van Volle Evangelie Zakenlieden een staande ovatie na het vertonen van een paar scènes. Wij, zegt Paulus, krijgen de handen op ons om ons klappen te geven, om ons te grijpen en in de gevangenis te gooien. In plaats van rijk en verzadigd te worden lijden we honger. In plaats van te worden geëerd, worden we uitgescholden (1Ko 4:11-12). Dát hoort erbij als je de Heiland volgt.

3. Mijn Heiland zoekt geen tranen van medelijden

“Weent niet over Mij” (Lk 23:28)

Het moet een aandoenlijk gezicht geweest zijn om de Heiland door de straten van Jeruzalem te zien gaan. Uitgeput door alle ondergane en doorstane martelingen, wekte Hij het medelijden op van een aantal vrouwen die blijkbaar zeer met Hem begaan waren. Ze gaven daaraan uiting door te weeklagen en klaagliederen over Hem te zingen (Lk 23:27). Dan staat de Heiland stil. Hij draait Zich om en richt Zich tot de vrouwen. Het moet een ogenblik doodstil zijn geworden, daar in die straat van Jeruzalem. Hij is altijd Heer van de situatie, ook als Hij ogenschijnlijk de speelbal is van de gevoelens van Zijn volk en de leidslieden ervan.

Dan klinken Zijn indrukwekkende woorden, woorden die bedoeld zijn om deze vrouwen tot het juiste inzicht te brengen van de situatie waarin ze zich bevinden. Mensen die hun ogen niet droog kunnen houden omdat ze emotioneel aangedaan raken bij het zien van zoveel lijden, zijn mensen die geen oog hebben voor hun eigen nood. Dat soort medelijden zoekt de Heiland niet. Hij waarschuwt de vrouwen aangaande het komende oordeel. Over dit grootste van alle onrecht dat ooit op aarde is geschied, zal Gods rechtvaardige toorn losbarsten (Lk 23:30).

Maar hoor ook de genade van de Heiland. Hij roept de vrouwen op over zichzelf en over hun kinderen te huilen. Hij wenst dat ze inzien aan welk boosaardig vergrijp ze zich schuldig maken. De Zoon van God staat op het punt vermoord te worden, waarmee het bewijs van de opperste boosheid van de mens wordt geleverd. Er is geen grotere boosheid denkbaar dan het verwerpen van de Zoon van God Die in liefde en genade op aarde God heeft getoond.

Ieder mens is schuldig aan de dood van de Zoon van God. De Joden hebben daar hun aandeel in gehad. Zij hebben in vermetelheid Zijn bloed over zich afgeroepen (Mt 27:25). Alle vervolgingen die zij in de loop van hun geschiedenis hebben gekend, zullen verbleken bij de tijd van benauwdheid die nog voor hen zal aanbreken (Mt 24:21; Jr 30:7).

Maar niet alleen de Joden zijn schuldig. Ook de heidenen hebben hun aandeel in de dood van de Zoon van God. Het opschrift op het kruis, dat als beschuldiging moest dienen, maar de werkelijkheid weergaf, was in drie talen geschreven (Jh 19:20). Die drie talen staan symbool voor de Joden en hun godsdienst (Hebreeuws) en voor de heidenen in hun politiek (Latijn) en wijsheid (Grieks).

De hele mensheid is vanwege de zonde strafschuldig voor God (Rm 3:23). Ieder mens is een zondaar en verdient de hel. Wie in de Heiland niet een martelaar ziet, maar Iemand Die Zichzelf vrijwillig overgaf in handen van zondige mensen omdat dit de wil van de Vader was om diezelfde zondige mensen te redden, zal huilen over zichzelf. Wie inziet én erkent medeschuldig te zijn aan de dood van de Zoon van God, zal huilen over zichzelf. Zo iemand zal de noodzaak inzien dat de Heiland op het kruis door God verlaten werd vanwege de door hem of haar begane zonden.

Eerder was er een vrouw bij de Heiland gekomen die in de stad bekendstond als een zondares. Zij was het huis binnengegaan waar de Heiland was en was huilend achter Hem gaan staan, bij Zijn voeten. Zij maakte Zijn voeten nat met haar tranen. Tot haar richt Hij de woorden vol genade: “Uw zonden zijn vergeven.” Daarna zendt Hij haar heen in vrede (Lk 7:36-50). Zo is de Heiland voor ieder die met berouw over zijn of haar zonden tot Hem komt.

De Heiland zoekt tranen van oprecht berouw over de zonden, niet tranen als gevolg van een emotionele aandoening. Hij zoekt droefheid die tot bekering leidt (2Ko 7:10), geen droefheid die het menselijk gevoel een zekere voldoening geeft.

Nog enkele opmerkelijke zaken

Of ik de film gezien heb? Nee. Daar heb ik ook geen enkele behoefte aan. Of liever: alles in mij verzet zich daartegen. Ik vind het van ongekende vermetelheid getuigen als een zondig, sterfelijk mens het waagt om voor Jezus te spelen. Als dan de acteur, die deze vermetelheid in deze film heeft, ook nog durft te zeggen dat hij Jezus speelt ‘precies zoals Hij was’ is daarmee blijk gegeven van het volledig vertreden van de verschuldigde eerbied voor de hoogheilige Persoon van de Zoon van God, Die God en Mens in één Persoon is.

De Heer Jezus is naar beneden gehaald tot het niveau van de zondige mens, die zich opnieuw aan Hem vergrijpt. Het mysterie van de Persoon van de Zoon van God is niet aan mensen gegeven om te doorgronden (Mt 11:25-27), maar om te bewonderen en te aanbidden. Wie het niet als ondoorgrondelijk, Goddelijk geheimenis bewondert en aanbidt, zal erdoor worden verteerd.

Maar er zijn nog meer kanttekeningen te plaatsen die niet mals zijn. Zo heeft de maker van de film gezegd dat de film niet alleen op de Bijbel is gebaseerd, maar ook op de visioenen van de roomse mystieke dames Anne Catharina Emmerich en Maria van Agreda. De persoon die voor Jezus speelt, is overtuigd rooms-katholiek, net als de maker van de film. Hij heeft tot de heiligen St. Genesius van Arles en St. Antonius van Padua gebeden om hulp voor zijn carrière als toneelspeler. Verder zegt hij dat hij altijd een stuk van het echte kruis bij zich heeft gedragen in een speciaal daarvoor in zijn kleding genaaide zak. Ook andere relikwieën droeg hij bij zich.

Het gewelddadig kaliber van de film deed de filmkeurmeesters in de VS besluiten ‘The Passion of the Christ’ ongeschikt te achten voor jeugdige personen. Hoezo is het evangelie voor iedereen? Je moet kennelijk heel wat visueel (!) geweld kunnen incasseren om via deze film met het evangelie in aanraking te kunnen komen.

Het aanprijzen van de film als ‘het beste evangelisatiemiddel sinds 2000 jaar´ is dan ook schrikbarend. Hoezeer is het evangelie door de hand van de mens gedevalueerd tot het niveau van volksvermaak! Dit evangelie is geen kracht van God tot behoudenis voor ieder die gelooft (Rm 1:16), want het is een ander evangelie (Gl 1:6). Het evangelie van Christus wordt verdraaid voorgesteld (Gl 1:7), aangepast aan de smaak van de mens. Er wordt een andere Jezus gepredikt. Wie deze Jezus aanneemt, ontvangt een andersoortige geest die door de mens heel goed verdragen kan worden (2Ko 11:4).

Op zoek naar ervaring, emotie, geeft deze voorstelling van Jezus de mens een godsdienstig gevoel. Dat deze film juist bij de godsdienstige mens zo aanslaat, is ronduit zorgwekkend. Hij blijkt een vacuüm te vullen dat aanwezig is in de geestelijke beleving waarnaar de massa, bestaande uit godsdienstige en niet godsdienstige mensen, heden ten dage op zoek is. Maar behoudenis van zonden bewerkt het niet. Die krijgt een mens alleen als Hij in het geloof de Naam van de Heer aanroept. En het geloof komt door het horen van Woord dat gepredikt wordt (Rm 10:12-17).

De Paus en Billy Graham, kerkelijke leiders en evangelische voorgangers, de EO, de Evangelische Alliantie en tal van organisaties en kerken, allen zijn ze lovend over de film. Er gaat dan ook een gigantische oecumenische werking van uit.

Iemand beweerde: ‘Na het zien van de film zal iemand die deelneemt aan het avondmaal dat op een andere manier doen.’ Dat zal wel. Maar dat betekent niet op een betere, maar op een slechtere manier. Ik wil bij het vieren van het avondmaal en het nadenken over het lijden van mijn Heiland aan Hem denken zoals Hij in de Schrift wordt getoond. Het zien van de film plaatst op mijn netvlies een soort lijden zoals dat gezien is door een man die zich voor het maken van de film ook heeft laten inspireren door mystieke bronnen. Het resultaat is een gedrocht, een verminking van de Schriften.

Ik wil niet aan het lijden van mijn Heiland denken zoals dat vertolkt wordt door een zondig, aanmatigend mens. Dat kan niet anders zijn dan een verdorven karikatuur van Hem voor Wie de engelen hun aangezicht in heilig ontzag verbergen (Js 6:2-3). De maker stelt niet Gods waarheid voor, de acteur stelt niet mijn Heiland voor.

Daar komt nog bij dat enkele fundamentele kenmerken van het christelijk leven geweld worden aangedaan: die van het christelijk leven in het algemeen en van de christelijke aanbidding in het bijzonder zoals we die in de Schrift vinden. Christenen wandelen namelijk door geloof en niet door aanschouwen (2Ko 5:7). En zij aanbidden in geest en in waarheid (Jh 4:21-24) en niet door middel van enig menselijk maaksel dat met het menselijk oog wordt waargenomen. Tegen dit laatste wordt zelfs uitdrukkelijk door God gewaarschuwd (Dt 4:15-16).

Oproep

Ik zie mijn Heiland als ik de Bijbel lees. Dat geldt voor ieder kind van God. Voor allen geldt de oproep: “[Terug] naar de wet en het getuigenis [dat is: het Woord van God]! Als zij niet overeenkomstig dit woord spreken, zal er voor hen geen dageraad zijn” (Js 8:20).

Is het mogelijk om als enkelingen tegenover zoveel kerkelijk en evangelisch geweld staande te blijven in het geloof in de Christus der Schriften? Is het mogelijk om niet te zwichten voor tal van gevoelsargumenten die een schijn van gezag bezitten? Jazeker! Niet in eigen kracht, maar in de kracht van de Heer. Ons staat de hele wapenrusting van God ter beschikking (Ef 6:13-18). Daarbij moeten we bedenken dat onze strijd niet is tegen bloed en vlees, maar tegen de geestelijke machten in de hemelse gewesten (Ef 6:12). Hoor de bemoediging: “Wees niet bevreesd voor hen. Denk aan de grote en ontzagwekkende Heere, en strijd voor uw broeders, uw zonen en uw dochters, uw vrouwen en uw huizen” (Ne 4:14).

Tot besluit

Nee, ik heb de film niet gezien. Om Christus te zien heb ik aan de Bijbel genoeg. Dat geldt voor ieder kind van God. In de Bijbel lees ik hoe de Heiland Zich aan mij wil laten zien. Hij vertelt mij dat Hij en de Vader bij mij zullen komen (Jh 14:21,23) als ik Zijn geboden en Zijn Woord bewaar.

Nee, ik zal de film niet gaan zien. Ik zie iets anders: ik zie Christus in de heerlijkheid en dat mijn leven met Christus verborgen is in God. Daarom wil ik de dingen zoeken die boven zijn, niet die op de aarde zijn. Ik wil de dingen bedenken die boven zijn, waar Christus is, terwijl ik met beide benen op de grond sta en bezig ben in mijn dagelijks werk (Ko 3:1-4).

Mijn Heiland zocht in Zijn leven zeker de behoudenis van de zondaar. Daarvoor gaf Hij Zijn leven. Maar nog meer zocht Hij in Zijn leven de eer van Zijn God en Vader (Jh 17:4). Daarvoor gaf Hij in de eerste plaats Zijn leven. In Zijn dood gaf Hij aan God de eer terug die wij mensen Hem hadden ontroofd. Wij waren ongehoorzaam geworden en kregen in de dood ons verdiende loon (Rm 6:23). Hij was gehoorzaam tot de dood en kreeg Zijn verdiende loon in Zijn opwekking uit de doden en Zijn verheerlijking aan de rechterhand van de Majesteit in de hoge (Hd 2:32-36; Ef 1:20; Hb 1:3).

Het wonder van de genade is dat allen die Hem aannemen, mogen delen in het door Hem verdiende loon (Ef 2:4-6). Die Heiland wil ik beter leren kennen door het onderzoeken van Zijn Woord. Die Heiland wil ik in de kracht van de Heilige Geest dienen met de volle toewijding van mijn hart, elk uur van de dag en van de nacht. Van die Heiland wil ik getuigen naar allen in mijn omgeving die Hem nog niet kennen.

Ik vertrouw erop dat er nog veel christenen zijn die dat verlangen met mij (gaan) delen. Tot eer van God en Zijn Christus en tot vreugde voor Zijn volk, dat allen omvat die hun zonden voor God hebben beleden en in het geloof Jezus Christus als hun persoonlijke Heiland en Heer hebben aangenomen.

Ger de Koning
Middelburg, 6 maart 2004

Andere publicaties

Op de website www.oudesporen.nl staan onder het menu ‘Artikelen’ en het submenu ‘Auteurs -> Ger de Koning’ de volgende commentaren en publicaties:

- De serie ‘Toegelicht en toegepast’, een commentaarreeks van de bijbelboeken van het Oude Testament.

- De ‘Zie-serie’, een commentaarreeks van de vier Evangeliën en Handelingen.

- De ‘Rotsvast-serie’, een commentaarreeks met een verklaring van de nieuwtestamentische bijbelboeken vanaf de brief aan de Romeinen tot en met Openbaring. Deze serie heeft tot doel hen die jong zijn in het geloof te helpen bij het lezen en leren begrijpen van Gods Woord.

- Publicaties over diverse onderwerpen.

Van diverse Nederlandse publicaties zijn vertalingen in andere talen beschikbaar.

Alle commentaren en publicaties zijn vrij te downloaden als pdf-bestand en als e-book.

Als er een ISBN wordt vermeld, is het boek ook als paperback te bestellen. Dat kan door op het betreffende ISBN te klikken. Voor een Nederlandse publicatie verschijnt de site www.uitgeverijdaniel.nl. Deze publicatie kan ook via de christelijke boekhandel worden besteld. Voor een in het Duits vertaalde publicatie met een ISBN verschijnt de site www.daniel-verlag.de.

De Nederlandse commentaren staan ook op www.kingcomments.com. Bijbelboeken en verzen kunnen eenvoudig en snel worden benaderd. De commentaren kunnen worden gelezen op elk beeldscherm, van pc tot smartphone. Meer info staat onder ‘Informatie’ op de site. Het is raadzaam die eerst te lezen.