2 Kronieken

Toegelicht & toegepast 14

Het Huis van David

Ger de Koning

Uitgeverij: Daniël

Webwinkel: www.uitgeverijdaniel.nl

Bestellingen: info@uitgeverijdaniel.nl

© 2017 Uitgeverij Daniël, Zwolle, NL.

© 2012 Uitgeverij Johannes Multimedia

ISBN: 978-90-5798-454-9 (Paperback)

Omslagontwerp: Theis-Jan Goudswaard

Lay-out: Jan Noordhoek

Niets uit deze uitgave mag – anders dan voor eigen gebruik – worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden d.m.v. druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van ‘Uitgeverij Daniël’ of de auteur.

Het gebruik van de Herziene Statenvertaling is in dit commentaar toegestaan onder voorwaarde van de volgende duidelijke copyrightvermelding: De bijbeltekst in deze uitgave is ontleend aan de Bijbel in de Herziene Statenvertaling,

© Stichting HSV 2010.

© Stichting HSV en Uitgeverij Jongbloed – Heerenveen. Alle rechten voorbehouden.

Voor gebruik van teksten uit de TELOS-vertaling is toestemming onder voorwaarde van de volgende duidelijke copyrightvermelding: De bijbelteksten in deze uitgave zijn ontleend aan het Nieuwe Testament in de TELOS-vertaling.

© Grace Publishing House – Rhenen. Alle rechten voorbehouden.

Inhoud

Tekstgebruik 11

Vertalingen 11

Verwijzingen 11

Afkortingen Bijbelboeken 12

Oude Testament 12

Nieuwe Testament 13

Haakjes 14

Oude Testament 14

Nieuwe Testament 14

Vooraf 15

Het boek 2 Kronieken 16

Inleiding 16

2 Kronieken 1 17

2Kr 1:1-6 | Salomo offert in Gibeon 17

2Kr 1:7-13 | Salomo vraagt wijsheid en kennis 18

2Kr 1:14-17 | Bezittingen van Salomo 19

2 Kronieken 2 21

Inleiding 21

2Kr 2:1-2 | Het voornemen van Salomo 21

2Kr 2:3-10 | Het verzoek aan Hiram om te helpen 22

2Kr 2:11-16 | Hiram zegt toe te helpen 24

2Kr 2:17-18 | Salomo verdeelt de functies 25

2 Kronieken 3 27

Inleiding 27

2Kr 3:1-2 | De tempelbouw 28

2Kr 3:3 | Het fundament 29

2Kr 3:4-7 | De voorhal en het heilige 30

2Kr 3:8-9 | Het heilige der heiligen 31

2Kr 3:10-13 | De cherubs 31

2Kr 3:14 | Het voorhangsel 32

2Kr 3:15-17 | De twee pilaren 33

2 Kronieken 4 34

Inleiding 34

2Kr 4:1 | Het koperen altaar 34

2Kr 4:2-5 | De gegoten zee 34

2Kr 4:6 | De tien spoelbekkens 35

2Kr 4:7 | De tien kandelaars 36

2Kr 4:8 | Tien tafels en honderd sprengbekkens 36

2Kr 4:9-10 | De voorhof en de zee 36

2Kr 4:11-17 | Het werk van Hiram 37

2Kr 4:18-22 | Het werk van Salomo 38

2 Kronieken 5 41

Inleiding 41

2Kr 5:1 | Het werk voltooid 41

2Kr 5:2-10 | De ark in de tempel gebracht 41

2Kr 5:11-14 | De heerlijkheid van de HEERE 43

2 Kronieken 6 46

2Kr 6:1-11 | Salomo looft de HEERE om de tempel 46

2Kr 6:12-21 | Vraag om te luisteren naar zijn gebed 47

2Kr 6:22-23 | Eerste gebed 49

2Kr 6:24-25 | Tweede gebed 51

2Kr 6:26-27 | Derde gebed 51

2Kr 6:28-31 | Vierde gebed 52

2Kr 6:32-33 | Vijfde gebed 52

2Kr 6:34-35 | Zesde gebed 53

2Kr 6:36-39 | Zevende gebed 53

2Kr 6:40-42 | Salomo vraagt om verhoring van zijn gebed 54

2 Kronieken 7 56

2Kr 7:1-3 | De heerlijkheid van de HEERE 56

2Kr 7:4-7 | Offers voor de inwijding van het huis 57

2Kr 7:8-11 | Het Loofhuttenfeest gevierd 58

2Kr 7:12-22 | De HEERE verschijnt aan Salomo 59

2 Kronieken 8 61

Inleiding 61

2Kr 8:1-6 | Stedenbouw van Salomo 61

2Kr 8:7-10 | De werklieden van Salomo 62

2Kr 8:11 | Het huis van de dochter van de farao 62

2Kr 8:12-16 | De tempel naar het gebod van David 63

2Kr 8:17-18 | Het goud van Salomo 64

2 Kronieken 9 65

2Kr 9:1-12 | De koningin van Sjeba 65

2Kr 9:13-28 | Rijkdom van Salomo 68

2Kr 9:29-31 | De dood van Salomo 70

2 Kronieken 10 71

Inleiding 71

2Kr 10:1-5 | Verzoek van Israël om verlichting van lasten 72

2Kr 10:6-14 | Overleg en beslissing van Rehabeam 73

2Kr 10:15-19 | De afval van Israël van het huis van David 75

2 Kronieken 11 78

Inleiding 78

2Kr 11:1-4 | Verbod om tegen Israël op te trekken 78

2Kr 11:5-12 | Rehabeam versterkt steden 79

2Kr 11:13-17 | Rehabeam wordt versterkt 80

2Kr 11:18-23 | Gezin en regering van Rehabeam 81

2 Kronieken 12 82

Inleiding 82

2Kr 12:1-12 | De HEERE levert Israël over aan Egypte 82

2Kr 12:13-16 | Regering van Rehabeam en zijn dood 84

2 Kronieken 13 86

Inleiding 86

2Kr 13:1-3 | Oorlog tussen Abia en Jerobeam 86

2Kr 13:4-12 | Toespraak van Abia tot Israël 87

2Kr 13:13-22 | Abia verslaat Jerobeam 89

2 Kronieken 14 91

Inleiding 91

2Kr 14:1-8 | Asa koning van Juda 91

2Kr 14:9-15 | Overwinning op de Cusjieten 93

2 Kronieken 15 95

2Kr 15:1-7 | Profetie van Azaria 95

2Kr 15:8-11 | Hervormingen en offers 97

2Kr 15:12-15 | Het verbond 98

2Kr 15:16-19 | Het eigen huis en het huis van God 98

2 Kronieken 16 100

2Kr 16:1-6 | Asa vraagt hulp van de koning van Syrië 100

2Kr 16:7-10 | De boodschap van Hanani 101

2Kr 16:11-14 | Het einde van Asa 102

2 Kronieken 17 104

Inleiding 104

2Kr 17:1-6 | De trouw van Josafat 104

2Kr 17:7-13 | Onderwijs in de wet en versterkingen 105

2Kr 17:14-19 | De strijdbare mannen van Josafat 106

2 Kronieken 18 108

Inleiding 108

2Kr 18:1-3 | Het verbond van Josafat met Achab 108

2Kr 18:4-11 | De boodschap van de valse profeten 110

2Kr 18:12-27 | De boodschap van Micha 111

2Kr 18:28-34 | Dood van Achab 113

2 Kronieken 19 115

2Kr 19:1-3 | Josafat bestraft 115

2Kr 19:4-11 | Josafat herstelt de rechtspraak 116

2 Kronieken 20 119

Inleiding 119

2Kr 20:1-4 | Josafat in nood 119

2Kr 20:5-13 | Gebed van Josafat 120

2Kr 20:14-19 | Antwoord van de HEERE 122

2Kr 20:20-30 | De HEERE verslaat de vijand 124

2Kr 20:31-34 | Einde van de regering van Josafat 126

2Kr 20:35-37 | Nog een verkeerde verbintenis 127

2 Kronieken 21 129

2Kr 21:1-7 | Jehoram koning van Juda 129

2Kr 21:8-11 | Opstand van Edom en Libna 130

2Kr 21:12-15 | Een schrijven van Elia 131

2Kr 21:16-17 | De tucht van de HEERE 132

2Kr 21:18-20 | Dood van Jehoram 132

2 Kronieken 22 134

Inleiding 134

2Kr 22:1-9 | Ahazia koning van Juda 134

2Kr 22:10-12 | Slachting door Athalia – Joas gered 136

2 Kronieken 23 138

Inleiding 138

2Kr 23:1-3 | Het verbond met de koning 138

2Kr 23:4-11 | Joas tot koning uitgeroepen 139

2Kr 23:12-15 | Athalia gedood 142

2Kr 23:16-21 | De eredienst hersteld 143

2 Kronieken 24 145

Inleiding 145

2Kr 24:1-3 | Joas koning van Juda 145

2Kr 24:4-11 | Joas wil de tempel herstellen 145

2Kr 24:12-14 | Het herstel van de tempel 148

2Kr 24:15-16 | De dood van Jojada 149

2Kr 24:17-18 | Joas vervalt tot afgoderij 149

2Kr 24:19-22 | Joas doodt de profeet van God 150

2Kr 24:23-24 | Strafgerichten aan Joas 151

2Kr 24:25-27 | De dood van Joas 152

2 Kronieken 25 154

Inleiding 154

2Kr 25:1-4 | Amazia koning van Juda 154

2Kr 25:5-13 | In God is kracht om te helpen 155

2Kr 25:14-16 | Amazia en de goden van de Seïrieten 157

2Kr 25:17-24 | Amazia door Joas verslagen 158

2Kr 25:25-28 | De dood van Amazia 160

2 Kronieken 26 161

Inleiding 161

2Kr 26:1-5 | Uzzia koning van Juda 161

2Kr 26:6-15 | Militaire en agrarische voorspoed 162

2Kr 26:16-18 | Uzzia wordt hoogmoedig 165

2Kr 26:19-21 | Uzzia wordt melaats 166

2Kr 26:22-23 | De dood van Uzzia 167

2 Kronieken 27 168

2Kr 27:1-9 | Jotham koning van Juda 168

2 Kronieken 28 171

2Kr 28:1-4 | Achaz koning van Juda 171

2Kr 28:5-7 | De tucht van de HEERE 172

2Kr 28:8-11 | De HEERE spreekt tot de Israëlieten 173

2Kr 28:12-15 | Reactie op het woord van Oded 174

2Kr 28:16-19 | Verdere tucht van de HEERE 176

2Kr 28:20-25 | Verdere ontrouw van Achaz 176

2Kr 28:26-27 | De dood van Achaz 178

2 Kronieken 29 179

Inleiding 179

2Kr 29:1-3 | Hizkia wordt koning 179

2Kr 29:4-15 | Heiliging van Levieten en priesters 180

2Kr 29:16-19 | De reiniging van de tempel 183

2Kr 29:20-36 | Hernieuwde inwijding van de tempel 184

2 Kronieken 30 189

Inleiding 189

2Kr 30:1-12 | Uitnodiging om het Pascha te vieren 189

2Kr 30:13-22 | Het Feest van de ongezuurde broden 193

2Kr 30:23-27 | Zeven dagen extra feest 195

2 Kronieken 31 197

Inleiding 197

2Kr 31:1 | Het land gereinigd 197

2Kr 31:2-4 | Hizkia verdeelt de taken 197

2Kr 31:5-7 | Een overvloed aan geheiligde gaven 199

2Kr 31:8-10 | Lofprijzing en overvloed 200

2Kr 31:11-14 | Voorraadkamers 200

2Kr 31:15-19 | De priesters en de Levieten krijgen hun deel 201

2Kr 31:20-21 | Hizkia handelt met heel zijn hart 202

2 Kronieken 32 204

Inleiding 204

2Kr 32:1-8 | Maatregelen van Hizkia tegen Sanherib 204

2Kr 32:9-19 | Sanherib lastert de HEERE 206

2Kr 32:20-23 | De HEERE bevrijdt Hizkia en Jeruzalem 208

2Kr 32:24-26 | Ziekte van Hizkia 209

2Kr 32:27-33 | Voorspoed en dood van Hizkia 210

2 Kronieken 33 212

Inleiding 212

2Kr 33:1-9 | Manasse koning van Juda 212

2Kr 33:10-17 | Manasse bekeert zich 213

2Kr 33:18-20 | De dood van Manasse 215

2Kr 33:21-25 | Amon koning van Juda 216

2 Kronieken 34 218

Inleiding 218

2Kr 34:1-7 | Josia koning van Juda 218

2Kr 34:8-13 | Zorg voor het huis van de HEERE 220

2Kr 34:14-18 | Het wetboek gevonden 223

2Kr 34:19-22 | De uitwerking 224

2Kr 34:23-28 | Boodschap van Hulda 225

2Kr 34:29-33 | Reactie van Josia 226

2 Kronieken 35 228

Inleiding 228

2Kr 35:1-6 | Voorbereiding voor het Pascha 228

2Kr 35:7-9 | De offers voor het Pascha 229

2Kr 35:10-16 | De bereiding van de offers 230

2Kr 35:17-19 | Een bijzonder Pascha 232

2Kr 35:20-27 | De dood van Josia 233

2 Kronieken 36 236

Inleiding 236

2Kr 36:1-4 | Joahaz koning van Juda 236

2Kr 36:5-8 | Jojakim koning van Juda 237

2Kr 36:9-10 | Jojachin koning van Juda 238

2Kr 36:11-14 | Zedekia koning van Juda 238

2Kr 36:15-21 | Nebukadnezar verwoest Jeruzalem 239

2Kr 36:22-23 | Terugkeer naar Jeruzalem 241

Andere publicaties 243

Tekstgebruik

Vertalingen

Alle tekstaanhalingen uit het Oude Testament komen uit de Herziene Statenvertaling (HSV). De tekstaanhalingen uit het Nieuwe Testament komen uit de Herziene Voorhoeve-uitgave, ook wel TELOS-vertaling genoemd.

Verwijzingen

De tekst van 2 Kronieken staat in dit commentaar. In een aantal gevallen worden tekstverwijzingen voluit geciteerd. Alle andere tekstverwijzingen kan de lezer zelf in de Bijbel opzoeken.

Afkortingen Bijbelboeken

Oude Testament

Thora

Gn – Genesis

Ex – Exodus

Lv – Leviticus

Nm – Numeri

Dt – Deuteronomium

Historische boeken

Jz – Jozua

Ri – Richteren

Ru – Ruth

1Sm – 1 Samuel

2Sm – 2 Samuel

1Kn – 1 Koningen

2Kn – 2 Koningen

1Kr – 1 Kronieken

2Kr – 2 Kronieken

Ea – Ezra

Ne – Nehemia

Es – Esther

Poëtische boeken

Jb – Job

Ps – Psalmen

Sp – Spreuken

Pr – Prediker

Hl – Hooglied

Profetische boeken

Js – Jesaja

Jr – Jeremia

Kl – Klaagliederen

Ez – Ezechiël

Dn – Daniël

Hs – Hosea

Jl – Joël

Am – Amos

Ob – Obadja

Jn – Jona

Mi – Micha

Na – Nahum

Hk – Habakuk

Zf – Zefanja

Hg – Haggaï

Zc – Zacharia

Ml – Maleachi

Nieuwe Testament

Mt – Mattheüs

Mk – Markus

Lk – Lukas

Jh – Johannes

Hd – Handelingen

Rm – Romeinen

1Ko – 1 Korinthiërs

2Ko – 2 Korinthiërs

Gl – Galaten

Ef – Efeziërs

Fp – Filippenzen

Ko – Kolossenzen

1Th – 1 Thessalonicenzen

2Th – 2 Thessalonicenzen

1Tm – 1 Timotheüs

2Tm – 2 Timotheüs

Tt – Titus

Fm – Filémon

Hb – Hebreeën

Jk – Jakobus

1Pt – 1 Petrus

2Pt – 2 Petrus

1Jh – 1 Johannes

2Jh – 2 Johannes

3Jh – 3 Johannes

Jd – Judas

Op – Openbaring

Haakjes

Oude Testament

In de bijbelgedeelten van het Oude Testament worden twee soorten haakjes gebruikt:

Ronde haakjes ( )

Deze dienen uitsluitend om het lezen en begrijpen van de tekst te vergemakkelijken; zij geven aan dat een bepaald gedeelte een soort tussenzin vormt die de eigenlijke loop van het verhaal of het betoog enigszins onderbreekt. De woorden tussen ronde haakjes behoren tot de grondtekst.

Vierkante haakjes [ ]

Deze haakjes staan om woorden die in de gedrukte uitgave van de Herziene Statenvertaling cursief staan. Omdat ik in dit boek de hele bijbeltekst cursief weergeef, maak ik gebruik van deze haakjes om deze woorden die cursief in de gedrukte uitgave staan te markeren. Deze haakjes geven aan dat de ingesloten woorden niet in de grondtekst voorkomen, maar in het Nederlands zijn ingevoegd om de tekst begrijpelijk te maken.

Nieuwe Testament

In de bijbelgedeelten van het Nieuwe Testament worden drie soorten haakjes gebruikt. Ik citeer wat hierover in het ‘Voorwoord’ van de TELOS-vertaling wordt gezegd:

‘In de vertaling zijn drie soorten haakjes gebruikt:

Ronde haakjes ( )

Deze dienen uitsluitend om het lezen en begrijpen van de tekst te vergemakkelijken; zij geven aan dat een bepaald gedeelte een soort tussenzin vormt die de eigenlijke loop van het verhaal of het betoog enigszins onderbreekt.

Vierkante haakjes [ ]

Deze geven aan dat de ingesloten woorden niet in de grondtekst voorkomen, maar in het Nederlands moeten worden ingevoegd om de tekst begrijpelijk te maken; deze woorden moeten dus altijd gelezen worden. Met name het (bepaalde) lidwoord ontbreekt nogal eens in het Grieks, waar dat in het Nederlands wel noodzakelijk is; aangezien verschillende uitleggers van mening zijn dat het al of niet voorkomen van het lidwoord vaak van grote betekenis is, is ernaar gestreefd dit overal in de vertaling tussen haakjes te plaatsen waar het in de grondtekst ontbreekt.

Scherpe haakjes < >

Deze geven aan dat de ingesloten woorden in sommige handschriften wel en in andere niet voorkomen.’

Vooraf

Deze toelichting op het bijbelboek 2 Kronieken is bedoeld als een hulp bij persoonlijke studie van dit bijbelboek. Ieder die er gebruik van maakt, wordt aangeraden dat te doen op dezelfde wijze als de Joden in Beréa naar de uitleg van het Woord luisterden: “Zij ontvingen het Woord met alle bereidwilligheid, terwijl zij dagelijks de Schriften onderzochten of deze dingen zo waren” (Hd 17:11).

Het is mijn verlangen en gebed dat het lezen van deze toelichting de liefde voor Gods Woord groter maakt. Het gevolg zal zijn: meer trouw en toewijding in het navolgen van de Heer Jezus. Dat zal zijn tot verheerlijking van de God en Vader van onze Heer Jezus Christus, “aan Wie de heerlijkheid en de kracht is tot in alle eeuwigheid! Amen” (1Pt 4:11b).

Ger de Koning
Middelburg, herzien september 2022

Het boek 2 Kronieken

Inleiding

De inhoud van 2 Kronieken sluit onmiddellijk aan op 1 Kronieken. De boeken vormen één geheel. De geschiedenis van David, over wie het in 1 Kronieken hoofdzakelijk gaat, en die van Salomo, met wie 2 Kronieken begint, vormen ook één geheel.

Dat de twee boeken één geheel vormen, is ook te zien aan de globale indeling van de beide boeken:
1. Geslachtsregisters van Adam tot David (1 Kronieken 1-9)
2. De opkomst en regering van David (1 Kronieken 10-29)
3. De regering van Salomo (2 Kronieken 1-9)
4. De koningen van Juda (2 Kronieken 10-36)

Het boek 2 Kronieken begint met regering van Salomo en de bouw van de tempel. Daarna volgen de geschiedenissen van de koningen van Juda uit het huis van David en het verval ervan. Het boek eindigt met de ballingschap van het volk en de verwoesting van de tempel door Nebukadnezar.

De laatste twee verzen van het boek geven echter ook een nieuw begin. In die verzen zien we het werk van de Geest in de Perzische vorst Kores, die een oproep doet dat ieder die dat wil, terug mag keren naar Jeruzalem om het huis van de HEERE te bouwen (2Kr 36:22-23).

2 Kronieken 1

2Kr 1:1-6 | Salomo offert in Gibeon

1 Salomo, de zoon van David, verstevigde zijn positie in zijn koninkrijk, want de HEERE, zijn God, was met hem, en maakte hem buitengewoon machtig. 2 Salomo sprak tot heel Israël, tot de bevelhebbers van duizend en van honderd, en tot de rechters, en tot elke leider in heel Israël, de hoofden van de families. 3 En Salomo en heel de gemeente met hem gingen [op weg] naar de [offer]hoogte die in Gibeon was, omdat daar de tent van ontmoeting van God stond, die Mozes, de dienaar van de HEERE, in de woestijn gemaakt had. 4 David had de ark van God echter uit Kirjath-Jearim overgebracht [naar de plaats] die David ervoor had gereedgemaakt, want hij had er in Jeruzalem een tent voor opgezet. 5 En het koperen altaar dat Bezaleël, de zoon van Uri, de zoon van Hur, gemaakt had, had hij voor de tabernakel van de HEERE gezet. En Salomo bezocht dat met de gemeente. 6 En Salomo offerde daar, voor het aangezicht van de HEERE, op het koperen altaar dat bij de tent van ontmoeting hoorde. Duizend brandoffers bracht hij daarop.

In dit hoofdstuk wordt het begin van Salomo’s koningschap – hij regeerde van 970-930 v.Chr. – beschreven. Hij is dan ongeveer negentien jaar oud. Het is een nieuw begin, maar tegelijk ook een voortzetting van de regering van David. Dat zien we in de eerste woorden “Salomo, de zoon van David”. De zegen van de HEERE voor David wordt voortgezet onder zijn zoon Salomo. De HEERE vervult Zijn beloften die Hij aan David heeft gedaan door Salomo “buitengewoon machtig” te maken (vers 1).

Er wordt niets vermeld van een strijd bij de verwerving van zijn koningschap, die we in 1 Koningen wel vinden. Die strijd kunnen we veronderstellen in de woorden “verstevigde zijn positie”. De woorden die volgen, maken echter duidelijk dat het verstevigen van zijn positie niet komt door de uitoefening van zijn macht en gezag, maar dat hij dit te danken heeft aan het feit dat God met hem is, Die “hem buitengewoon machtig” maakt. Gods tegenwoordigheid zal ook onze kracht zijn. Salomo is hier een beeld van Christus in Zijn heerlijkheid.

Salomo staat aan het begin van een nieuw tijdperk. Voor David is de ark de centrale plaats. Voor Salomo is dat het altaar in Gibeon, gelegen in het gebied van de stam van Benjamin, waar de “tent van ontmoeting” of de “tent der samenkomst” staat. Zolang er geen nieuw altaar is en geen tempel, komt men daar samen. Het is een voorlopige oplossing. Salomo gebruikt zijn gezag om heel Israël, via allen die een verantwoordelijke positie onder het volk hebben, te bevelen God te zoeken en te eren. Ook voor ons is het belangrijk hen die aan ons zijn toevertrouwd en op wie we invloed kunnen uitoefenen voor te gaan en aan te moedigen in het zoeken van de dingen van de Heer.

Salomo en de hele gemeente gaan naar Gibeon om daar in een armzalige tent, wat over is van de tabernakel, de HEERE te aanbidden en Hem om wijsheid te vragen. Hij offert op het koperen altaar een groot aantal dieren. Ondanks de onvolkomen situatie, die de scheiding tussen de ark en het altaar toch is, verbindt de HEERE Zijn aanwezigheid aan die plaats. Er is namelijk sprake van “de tabernakel van de HEERE” en dat Salomo daar offert “voor het aangezicht van de HEERE”.

De duizend dieren die hij als brandoffer brengt, zal hij van zijn vader hebben geërfd die een grote veestapel heeft gehad (1Kr 27:29,31). Hij houdt wat hij heeft gekregen niet voor zichzelf, maar biedt het de HEERE aan. Hij erkent daarmee dat hij alles van Hem heeft gekregen, zoals ook zijn vader David dat heeft erkend (1Kr 29:14).

2Kr 1:7-13 | Salomo vraagt wijsheid en kennis

7 In die nacht verscheen God aan Salomo en zei tegen hem: Vraag wat Ik u geven zal. 8 Salomo zei tegen God: Ú hebt aan mijn vader David grote goedertierenheid bewezen, en mij in zijn plaats koning gemaakt. 9 Nu [dan], HEERE God, laat Uw woord tot mijn vader David bewaarheid worden! Ú hebt mij immers koning gemaakt over een volk, talrijk als het stof van de aarde. 10 Geef mij nu wijsheid en kennis, zodat ik voor [de ogen van] dit volk uitga en inga, want wie zou over dit grote volk van U [kunnen] rechtspreken? 11 Toen zei God tegen Salomo: Omdat dit in uw hart geweest is en u geen rijkdom, bezittingen en eer gevraagd hebt, of het leven van wie u haat, of zelfs niet een lang leven gevraagd hebt, maar wijsheid en kennis voor uzelf gevraagd hebt, zodat u over Mijn volk, waarover Ik u koning gemaakt heb, zou [kunnen] rechtspreken, 12 [daarom] is de wijsheid en de kennis aan u gegeven. Verder zal Ik u rijkdom, bezittingen en eer geven, zoveel als de koningen vóór u niet gehad hebben en zoveel als [de koningen] na u niet zullen hebben. 13 Zo kwam Salomo in Jeruzalem, van de [offer]hoogte die te Gibeon is, van voor de tent van ontmoeting, en hij regeerde over Israël.

Salomo krijgt een verschijning van de HEERE. De HEERE zegt tegen hem dat hij mag vragen wat hij wil. Dat is een uitnodigende vraag, waarbij geen beperkingen worden gegeven. Die vraag komt ook tot ons als de Heer Jezus zegt: “Bidt, en u zal gegeven worden, … Want ieder die bidt, ontvangt” (Mt 7:7-8) Behalve een uitnodiging zonder beperkende voorwaarden is het ook een test voor ons geloof. Wat antwoorden wij op de vraag van de Heer?

Salomo vraagt “wijsheid en kennis” (Sp 2:6). Dat is de maatstaf om te kunnen bouwen. Beide zijn te vinden in Christus (Ko 2:3). De maatstaf voor gemeentebouw is Christus. Er zijn allerlei vormen voor gemeentebouw die voortkomen uit onze ideeën daarover, hoe het ons het beste lijkt, maar de enige maatstaf voor de gemeente en de samenkomst van de gemeente is Christus.

Er moet, om zo te zeggen, eerst bezinning op Gibeon zijn, om te kunnen zien wat de maatstaf is om als gemeente samen te komen, om ‘tempel’ te zijn. Salomo is hier niet alleen een beeld van Christus, maar ook een beeld van de Geest van Christus in de gelovige. Die Geest kenmerkt Paulus als hij voor de Efeziërs bidt om de “geest van wijsheid … in [de] kennis van Hem” (Ef 1:17).

Het antwoord uit de mond van Salomo is prachtig. Hij kent het volk Israël een bijzondere waarde toe, niet omdat het zijn volk is, maar omdat het Gods volk is. Dat hij het volk niet ziet als zijn volk, maar als Gods volk, is van groot belang, ook in onze dagen. De gemeente is niet het bezit van mensen, maar van God. Wie zich dat bewust is, zal met grote zorgvuldigheid omgaan met de andere leden van dat volk, terwijl erkend wordt dat ieder lid de Heer toebehoort en een eigen, unieke taak heeft.

God prijst Salomo voor zijn verzoek. Koningen van de volken vragen aan hun goden om alles waar Salomo niet om vraagt. Salomo krijgt het erbij omdat hij in zijn gebed alleen Gods belangen voor ogen heeft. Van de inhoud van dit gebed kunnen we veel leren. Salomo begint niet met iets te vragen, maar hij herinnert God er eerst aan wat Hij heeft gedaan in het verleden en wat Hij doet in het heden.

Welke taak wij ook te doen krijgen, we mogen er altijd op vertrouwen dat Gods ondersteuning er net zo is voor ons, als die er is geweest voor hen die vóór ons Hem hebben gediend. We mogen een beroep doen op “de grote goedertierenheid” die aan hen is bewezen, zoals Salomo dat doet ten aanzien van zijn vader David, wiens taak hij nu krijgt (vers 8). Vervolgens doet Salomo een beroep op alle door God gegeven beloften. Er is geen betere pleitgrond in het gebed dan naar Gods beloften te verwijzen (vers 9).

De beste manier om verwezenlijkt te krijgen wat we wensen, is te vragen om wijsheid en kennis voor onze taak (vers 10). Evenals bijvoorbeeld Mozes (Ex 3:11), David (1Sm 18:18) en Jeremia (Jr 1:6) erkent ook Salomo zijn onbekwaamheid voor deze grote taak en vraagt om “wijsheid en kennis”. “Wijsheid” ziet op de juiste beoordeling op het juiste moment in het onderscheid maken tussen goed en kwaad. “Kennis” (of: “inzicht”) heeft te maken met de kennis van en het inzicht in de omstandigheden om de goede keus te maken voor de weg die moet worden gegaan.

Salomo spreekt over zijn ‘uitgaan en ingaan’ voor het volk. Dat ziet mogelijk op het uitgaan naar de poort om daar recht te spreken en het ingaan naar de HEERE om van Hem raad te vragen over de rechtszaken. In ruimere zin slaat ‘uitgaan en ingaan’ op de hele levenswandel van Salomo om zich als koning voor zijn volk in te zetten.

God geeft hem waarom hij heeft gevraagd, omdat hij erom heeft gevraagd. Hij geeft hem erbij waarom hij niet heeft gevraagd, omdat hij er niet om heeft gevraagd (verzen 11-12). God licht uitvoerig toe waarom Salomo krijgt wat hij heeft gevraagd en waarom hij erbij krijgt waar hij niet om heeft gevraagd. God geeft naar de rijkdom van Zijn genade wat in Zijn hart is. Het is een illustratie van het woord van Paulus, dat God ”in staat is zeer overvloedig te doen boven alles wat wij bidden of denken” (Ef 3:20; vgl. Mt 6:33).

Na zijn ontmoeting en gesprek met God kan Salomo gaan regeren (vers 13). Dit is de goede volgorde: eerst de tabernakel en het altaar en daarna de troon.

2Kr 1:14-17 | Bezittingen van Salomo

14 Verder verzamelde Salomo strijdwagens en ruiters. Hij had veertienhonderd strijdwagens en twaalfduizend ruiters. Hij bracht ze onder in de wagensteden en bij de koning in Jeruzalem. 15 De koning maakte het zilver en het goud in Jeruzalem zo [overvloedig] als stenen, en de ceders maakte hij zo talrijk als de wilde vijgenbomen die in het Laagland [voorkomen]. 16 En de aanvoer van de paarden die Salomo had, was uit Egypte en uit Kewe. Kooplieden van de koning namen [ze] tegen een [bepaalde] prijs uit Kewe mee. 17 Een wagen werd uit Egypte uitgevoerd voor zeshonderd zilverstukken en een paard voor honderdvijftig. Zo voerden ze [die] door hun tussenkomst uit naar alle koningen van de Hethieten en de koningen van Syrië.

Nu hij wijsheid heeft gekregen, begraaft hij zijn talent niet, maar gaat ermee aan het werk. Hij verzamelt alles wat nodig is voor zijn regering, een regering in heerlijkheid.

Hij schaft veertienhonderd strijdwagens aan en zorgt voor twaalfduizend ruiters. Dat leger wordt voor een deel gestationeerd in wagensteden, dat wil zeggen op strategische plaatsen in het land. Een ander deel houdt hij onder zijn directe beheer in Jeruzalem.

De rijkdommen en schatten aan zilver en goud die hij verzamelt, betekenen hier niet zijn val, zoals in 1 Koningen, maar maken zijn macht en heerlijkheid groter. Het zijn symbolen van de rijkdommen van de gemeente van God, waarmee deze wordt gebouwd, zoals “goud, zilver en kostbare stenen” waarover Paulus spreekt als de edele metalen die op het fundament worden gebouwd (1Ko 3:12).

2 Kronieken 2

Inleiding

Zes van de negen hoofdstukken die de kroniekschrijver in dit boek aan Salomo wijdt, hebben betrekking op de tempel:
1. 2 Kronieken 2 gaat over de voorbereiding voor de bouw van de tempel;
2. 2 Kronieken 3-4 beschrijven de bouw van de tempel;
3. 2 Kronieken 5-7 handelen over de inwijding van de tempel.

Aan de voorbereidingen voor de tempelbouw door Salomo zijn al andere uitvoerige voorbereidingen voorafgegaan die zijn vader David heeft gedaan. David heeft het ontwerp gemaakt voor het hele complex en gezorgd voor personeel en materialen (1 Kronieken 28-29). Het is nu de beurt van Salomo. Hij moet het werk organiseren door aan iedere werker zijn taak toe te delen (verzen 2,17,18).

Een ander aspect in de voorbereidingen is dat de jonge koning technische ondersteuning vraagt van Hiram, de koning van Tyrus. Hierdoor verzekert Salomo zich van ervaren opzichters en ook kan hij op die manier gebruikmaken van de ceders van de Libanon (verzen 3-10). Voor de hulp die hij van Hiram inroept, wordt een contract opgesteld (verzen 11-16).

Er zijn enkele opmerkelijke overeenkomsten tussen de bouw van de tabernakel en die van de tempel. Deze overeenkomsten dragen bij aan het getuigenis van de inspiratie van Gods Geest door Wie de kroniekschrijver heeft geschreven.
1. Zowel Bezaleël als Salomo is door God specifiek aangesteld voor het bouwproject van respectievelijk de tabernakel en de tempel (Ex 35:30; 1Kr 28:6).
2. Zowel Bezaleël als Salomo is van de stam Juda.
3. Zowel Bezaleël als Salomo is door God begiftigd voor de taak waarvoor hij is uitgekozen.
4. Allebei bouwen ze het koperen altaar voor de HEERE (2Kr 1:5; 4:1).
5. Bezaleël maakt de gereedschappen voor de tabernakel en Salomo maakt de gereedschappen voor de tempel (Ex 35:30-35; 2Kr 4:19-22).
6. Zowel de tabernakel als de tempel heeft een ontwerp dat van God komt (Ex 25:9; 1Kr 28:11-13).
7. Zowel voor de bouw van de tabernakel als voor de bouw van de tempel geeft het volk vrijwillig en ruimhartig (Ex 35:20-29; 1Kr 29:6-9).
8. Als beide gebouwen klaar zijn, vult de heerlijkheid van God het gebouw (Ex 40:34-35; 2Kr 7:1-3).

2Kr 2:1-2 | Het voornemen van Salomo

1 Toen besloot Salomo voor de Naam van de HEERE een huis te bouwen, en een huis voor zijn koninkrijk. 2 En Salomo wees een getal aan van zeventigduizend man [als] lastdragers, en tachtigduizend man [als steen]houwers in het bergland en drieduizend zeshonderd [als] opzichters erover.

Voor Salomo staat het belang van het huis van de HEERE voorop (vers 1). Het is voor hem eerst het huis van de HEERE en dan zijn eigen huis. De twee huizen staan symbool voor priesterdienst (de tempel) en regering (paleis). Het is altijd goed, zeker als we jong zijn, de dingen van de Heer de eerste plaats te geven. Het is een bewijs dat we ons bewust zijn dat we op aarde zijn voor Hem, om Hem te dienen, en niet voor onszelf.

De taken die worden genoemd (vers 2), kunnen we naar onze tijd vertalen. De “lastdragers” zien we in de leraren in de gemeente. Zij onderwijzen personen die door de evangelisten uit de wereld zijn gehouwen, “[steen]houwers”, die stenen uit de rots hebben gehouwen, over hun plaats in de gemeente, het huis van God. De “opzichters” zijn de opzieners, die leiding geven in de gemeente. Zij zien erop toe dat alles op de goede manier gebeurt. Tussen deze arbeiders moet een goede samenwerking zijn. Er kan niet op eigen houtje worden gewerkt (Ef 4:11-16).

2Kr 2:3-10 | Het verzoek aan Hiram om te helpen

3 Daarop stuurde Salomo [boden] naar Hiram, de koning van Tyrus, om te zeggen: [Doe met mij,] zoals u met mijn vader David gedaan hebt. U hebt hem indertijd ceders gestuurd om voor hem een huis te bouwen, om daarin te wonen. 4 Zie, ik ga een huis voor de Naam van de HEERE, mijn God, bouwen, om Hem te heiligen, om voor Zijn aangezicht geurig reukwerk in rook te laten opgaan, [voor] het voortdurend uitgestalde [brood], en voor de brandoffers voor de ochtend en voor de avond, op de sabbatten, en op de nieuwemaansdagen, en op de vastgestelde tijden van de HEERE, onze God. Dit is voor eeuwig [ingesteld] in Israël. 5 Het huis dat ik ga bouwen, zal groot zijn, want onze God is groter dan alle [andere] goden. 6 Wie zou echter kracht hebben om voor Hem een huis te bouwen? Voorzeker, de hemel, ja, de allerhoogste hemel, kan Hem niet bevatten! En wie ben ik, dat ik voor Hem een huis zou bouwen, als het niet was om reukoffers voor Zijn aangezicht te brengen? 7 Welnu, stuur mij een kundige man [die bedreven is] in het bewerken van goud, van zilver, van koper, van ijzer, en van roodpurper, van karmozijnrood en van blauwpurper, en er bedreven in is graveringen aan te brengen, [samen] met de wijzen die bij mij zijn in Juda en in Jeruzalem, die mijn vader David aangetrokken heeft. 8 Stuur mij ook ceders, cipressen en sandelhout van de Libanon, want ik weet dat uw dienaren bedreven zijn in het kappen van het hout van de Libanon. En zie, mijn dienaren zullen [samen] met uw dienaren zijn. 9 En dat om voor mij hout in overvloed gereed te maken, want het huis dat ik ga bouwen, zal groot en wonderbaarlijk zijn. 10 En zie, ik zal uw dienaren, de [hout]hakkers, die het hout hakken, twintigduizend kor uitgeslagen tarwe, en twintigduizend kor gerst, twintigduizend bath wijn, en twintigduizend bath olie geven.

Salomo doet voor de bouw van de tempel een beroep op vreemdelingen en niet op Israëlieten. Zowel in profetisch als in geestelijk opzicht is dit niet merkwaardig. In profetisch opzicht zien we dat straks, in het vrederijk, aan de tempel ook meegebouwd zal worden door vreemdelingen (Zc 6:15a; Js 60:10a). In geestelijk opzicht zien we dat de verborgenheid van de gemeente onder de volken wordt gevonden (Ko 1:27). [NB Dit is niet hetzelfde als Efeziërs 2. Daar wordt de waarheid ontvouwd dat de gelovigen uit de Joden en de gelovigen uit de heidenen een zijn. In Kolossenzen 1 komen de Joden er niet aan te pas en gaat het alleen om de volken.]

Het nieuwe in de huidige bedeling, dat is de tijd sinds de Pinksterdag van Handelingen 2, is dat de behoudenis ook voor de volken is. Van de Jood Paulus gaat een boodschap uit naar de gelovigen onder de volken dat zij bij de gemeente behoren en dat zij heiligen zijn die inzicht hebben in de verborgenheid van de gemeente. Dat is in beeld de manier waarop Salomo de volken aanspreekt.

Salomo herinnert Hiram eraan dat hij indertijd zijn vader David ceders heeft gestuurd om een huis voor zichzelf te bouwen (1Kr 14:1). Op grond van zijn welwillendheid toen vraagt Salomo hem om hem nu te helpen bij de bouw van Gods huis. Voordat hij Hiram concreet om hulp vraagt, vertelt hij eerst iets over de indrukwekkendheid van het huis van de HEERE.

Het eerste wat genoemd wordt in verband met de tempel, is dat het een huis is waar de HEERE wordt geheiligd. Het huis is alleen van en voor Hem. Zo is ook de gemeente, het huis van God nu, alleen van en voor Hem. De plaatselijke gemeente is niet voor de mensen, gelovig of ongelovig, om hen te vermaken.

Dat het huis voor de HEERE geheiligd is en er is om Hem te heiligen, komt tot uiting in wat daar gebeurt. Salomo begint zijn opsomming van activiteiten in het huis van de HEERE met “voor Zijn aangezicht geurig reukwerk in rook te laten opgaan” (vers 4). Hij herhaalt dat als de grote reden voor de bouw van het huis (vers 6). Reukwerk ziet op de lieflijkheid voor God van gebed en aanbidding (Ps 141:2; vgl. Op 5:8; 8:3). Het leven van de Heer Jezus op aarde was geheel gebed, Hij “was gebed” (Ps 109:4) en daardoor volkomen tot een aangename geur voor God.

“Het voortdurend uitgestalde [brood]” stelt voor dat het hele volk, gezien in de twaalf toonbroden, in Gods tegenwoordigheid is en voortdurend voor Zijn aandacht staat. Het brood stelt ook het leven van de Heer Jezus voor. Gods volk heeft Hem als hun leven. Alleen door Hem is Zijn volk aangenaam voor God. Verder zijn er nog “de brandoffers” die op verschillende tijden worden gebracht. In de brandoffers zien we de volmaaktheid van het werk van de Heer Jezus in Zijn volkomen overgave aan God.

Salomo getuigt van de grootheid van God tegenover de heidense Hiram (vers 5). Het huis draagt het kenmerk van Hem Die erin woont. De tempel is de woonplaats van God en daarom is het een groots bouwwerk (verzen 5,9). Tegelijk spreekt hij erover dat Hiram niet moet denken dat het huis God kan bevatten (vgl. Hd 17:24). Salomo vraagt zich hardop af, wie tot deze dingen bekwaam is. Toch is hij, ondanks dit gevoel van onmacht en tegelijk ook in dit gevoel van onmacht, bereid aan het werk te gaan. Hij weet dat dit de opdracht van de HEERE is en dat Hij hem dan ook zal geven wat nodig is om die opdracht uit te voeren.

Salomo vraagt om iemand die kan werken met wat zijn vader David heeft klaargemaakt. Er is geen drang bij Salomo om met ander materiaal te gaan werken dan met het materiaal waarvoor David heeft gezorgd (vers 7). De metalen en kleuren spreken van wat van Christus in de Zijnen wordt gezien. Goud stelt heerlijkheid voor, zilver verlossing, koper gerechtigheid, ijzer kracht, roodpurper en karmozijnrood koninklijke waardigheid en blauwpurper hemelse oorsprong en roeping. Dit is het ‘materiaal’ waarmee de gemeente nu wordt gebouwd “tot een woonplaats voor God in [de] Geest” (Ef 2:22).

In de volgende verzen zien we een voorbeeld van gemeenschap in de dienst (verzen 8-9). De dienaren van Salomo werken samen met de dienaren van Hiram. We zien hiervan een voorbeeld in de mannen die Paulus vergezellen (Hd 20:4). De bouw aan een zo groot werk als het huis van God vraagt om samenwerking tussen betrouwbare en bekwame werkers. Het gaat om een huis dat “groot en wonderbaarlijk” is. Het gaat om meer dan het vormen van een plaatselijke gemeente. We moeten eraan denken dat de gemeente het geheel van al Gods kinderen omvat, “alle heiligen” (Ef 3:18), vanaf het ontstaan van de gemeente op de Pinksterdag tot aan de opname ervan. Aan de bouw daarvan mogen we bijdragen, hoewel dat plaatselijk gestalte krijgt.

In ruil voor wat Hiram levert, geeft Salomo voedsel (vers 10). Dit voedsel komt van het land van God. Het spreekt voor ons van de zegeningen die in de hemelse gewesten aan ons zijn gegeven. Wie meebouwt, ook al komt hij uit de heidenen, krijgt een wonderbare voorraad van het hemelse land.

Tarwe en gerst (koren) en wijn en olie zijn een samenvatting van de zegen van het land (Dt 11:14; 12:17; 14:23).
1. “Tarwe” en “gerst” spreken beide van de Heer Jezus Die het leven is geworden van ieder kind van God. Hij is het brood dat uit de hemel is neergedaald en aan de wereld leven geeft (Jh 6:33). Om daaraan deel te krijgen moet men geloven dat Hij de tarwekorrel is die in de aarde is gevallen en is gestorven en daardoor veel vrucht heeft gedragen (Jh 12:24).
2. De “wijn” spreekt van de blijdschap van de gemeenschap met de Vader en de Zoon (Ri 9:13; 1Jh 1:3-4).
3. De “olie” is een beeld van de Heilige Geest (1Jh 2:20,27) door Wie wij alle zegeningen kunnen genieten.

2Kr 2:11-16 | Hiram zegt toe te helpen

11 Hiram, de koning van Tyrus, antwoordde in een brief, en stuurde [deze boodschap] naar Salomo: Omdat de HEERE Zijn volk liefheeft, heeft Hij u tot koning over hen aangesteld. 12 Verder zei Hiram: Geloofd zij de HEERE, de God van Israël, Die de hemel en de aarde gemaakt heeft, dat Hij koning David een wijze zoon, die verstand en inzicht heeft, gegeven heeft, die een huis voor de HEERE en een huis voor zijn koninkrijk wil bouwen! 13 Welnu, ik stuur een wijze man, die inzicht heeft, Hiram Abi. 14 [Hij is] de zoon van een vrouw uit de dochters van Dan, en zijn vader is een man uit Tyrus, die bedreven is in het bewerken van goud, van zilver, van koper, van ijzer, van stenen en van hout, van roodpurper, van blauwpurper, van fijn linnen, en van karmozijnrood, en om allerlei graveringen aan te brengen, en om elk ontwerp te bedenken naar het hem aangegeven zal worden, [samen] met uw wijzen, en de wijzen van mijn heer, uw vader David. 15 Nu dan, laat mijn heer zijn dienaren de tarwe en de gerst, de olie en de wijn, die hij toegezegd heeft, sturen. 16 En wíj zullen bomen van de Libanon kappen, zoveel als u nodig hebt, en wij zullen die naar u als vlotten over zee naar Jafo brengen. En ú moet ze [vandaar] overbrengen naar Jeruzalem.

Hiram antwoordt door middel van een brief. Zijn antwoord is mooi. Hij herkent de liefde van de HEERE voor Zijn volk in Zijn aanstelling van Salomo tot koning over Zijn volk. Hij prijst ook de HEERE als de God van Israël en daarna als de Schepper van hemel en aarde. Hij lijkt ermee te zeggen dat de HEERE met de aarde in verbinding staat door middel van Israël. Dat zal in elk geval in het vrederijk het geval zijn. Dan zal Israël het middel zijn waardoor God zegen voor de hele aarde heeft. Die zegen zal Israël ten deel vallen door de ware Salomo, de wijze Zoon van David, Die dan zal regeren.

De brief van Hiram is ook een soort ‘aanbevelingsbrief’ (vgl. 2Ko 3:1; Hd 9:27). In de brief getuigt hij van de man die hij zal sturen en de kwaliteiten die deze heeft (verzen 13-14). We kunnen hieruit wel de les trekken dat wij van een goede geestelijke ontwikkeling die we in anderen zien, een getuigenis mogen geven waar en wanneer dat nodig is.

Behalve bedreven in het werk is Hiram Abi ook creatief om “elk ontwerp te bedenken”. Hij bedenkt echter niet op eigen initiatief, hij luistert niet naar eigen ingevingen, maar bedenkt ontwerpen “naar het hem aangegeven zal worden”. We mogen creatief zijn in het bouwen aan Gods huis, maar het moet gebeuren naar de richtlijnen die ons in Gods Woord worden aangegeven.

De kwaliteiten van de man die Hiram stuurt, vertonen veel overeenkomsten met de kwaliteiten van Bezaleël, de maker van de tabernakel (Ex 31:3-5). We zien deze kwaliteiten in geestelijk opzicht terug in de dienst van Paulus in de gemeente in Kolosse. Zijn inspanningen zijn erop gericht de gelovigen in Kolosse door middel van onderwijs en waarschuwingen te vormen (Ko 1:28). Zoals Hiram Abi samenwerkt met wijzen van Hiram en wijzen van David (vers 14), werkt Paulus ook samen met anderen (Ko 4:7-13).

Hiram is ook bedacht op het welzijn van zijn werkers (vers 15) en vraagt Salomo het toegezegde voedsel voor hen te sturen. Door de kracht van dit goede voedsel kan er aan het werk gegaan worden.

De bomen die nodig zijn voor de bouw, worden in vlotten over zee naar Jafo en vandaar naar Jeruzalem getransporteerd (vers 16). Dat kunnen we als volgt toepassen. Allen die pas bekeerd zijn, de baby’s in Christus, moeten op weg worden geholpen naar hun juiste plaats in het heiligdom. Dat gebeurt eerst over zee, een beeld van de moeiten waar ze doorheen moeten (vgl. 1Th 3:3-4). Daarna moeten ze verder gedragen worden naar het heiligdom. Dat gebeurt door ‘lastdragers’, rijpere gelovigen die zorg hebben voor jongbekeerden. Zij vertellen hun over de gemeente en de plaats die ze daarin hebben.

2Kr 2:17-18 | Salomo verdeelt de functies

17 En Salomo telde alle mannelijke vreemdelingen die in het land van Israël waren, na de telling die zijn vader David gehouden had. En het bleken er honderddrieënvijftigduizend zeshonderd te zijn. 18 En hij maakte van hen zeventigduizend lastdragers, tachtigduizend [steen]houwers in het bergland en zesendertighonderd opzichters om het volk te laten dienen.

Deze verzen zijn een nadere toelichting op wat de kroniekschrijver al eerder heeft opgemerkt (vers 2). We lezen hier dat Salomo voor het te verrichten werk “alle mannelijke vreemdelingen” in Israël telt. David heeft al eerder vreemdelingen verzameld om te helpen bij de bouw van de tempel (1Kr 22:2). Hoeveel dat er zijn, wordt niet vermeld. Salomo telt een totaal aantal van “honderddrieënvijftigduizend zeshonderd”. Daaruit stelt hij drie groepen werkers samen: “Zeventigduizend lastdragers, tachtigduizend [steen]houwers … en zesendertighonderd opzichters.”

De houwers moeten “in het bergland” de stenen uithouwen. Dat zullen grote stenen zijn geweest, volgens onderzoekingen tot wel acht meter lang. Deze stenen moeten niet alleen worden uitgehouwen, maar ook pasklaar worden gemaakt omdat ze bij de bouw eenvoudig op en naast elkaar worden gelegd.

De Heer Jezus telt Zijn werkers ook. Hij heeft Zijn twaalf dienaren die Hij uitzendt (Lk 9:1). Daarna stelt Hij nog zeventig anderen aan die Hij uitzendt (Lk 10:1). Net als de vreemdelingen die Salomo aan het werk zet, zijn ook vandaag al de werkers van de Heer “vreemdelingen” (1Pt 1:1; 2:11; Hb 11:13), die een hemelse dienst in een vreemd land verrichten. Die dienst wordt verricht door leraren (lastdragers), evangelisten (houwers) en herders ofwel opzieners of oudsten (opzichters). De laatste categorie moet, net als in de dagen van Salomo, het volk van God helpen bij het dienen van Hem in hun dagelijkse leven.

2 Kronieken 3

Inleiding

De bouw en inwijding van de tempel spelen in het leven van Salomo een grote rol. In 2 Kronieken 3-4 wordt de bouw beschreven. In 2 Kronieken 3:1 begint Salomo te bouwen. De beschrijving van de bouw loopt door tot 2 Kronieken 4:10. Hij wordt gezien als de bouwer, hoewel anderen feitelijk hebben gebouwd. Zo gaat het ook met de Messias Die straks door anderen de tempel zal bouwen.

Er is in de Schrift sprake van zeven tempels:
1. De tempel van Salomo (verwoest door Nebukadnezar);
2. De tempel van Zerubbabel (na de ballingschap; deze tempel is door Herodes veranderd en uitgebreid en in het jaar 70 door de Romeinse legers onder aanvoering van Titus verwoest);
3. De tempel waarin de antichrist zich zal vertonen;
4. De tempel van Ezechiël, gebouwd in Jeruzalem in het vrederijk.
Dit zijn allemaal materiële tempels.

Er zijn ook nog drie geestelijke tempels, tempels waarin de Geest van God woont:
1. Het fysieke lichaam van de Heer Jezus (Jh 2:21);
2. De gemeente van God, het geestelijk lichaam van Christus en het geestelijk huis van God (1Ko 3:16; 1Tm 3:15);
3. Het lichaam van de individuele gelovige (1Ko 6:19).

Voor ons is de diepere zin van de tempel van Salomo de geestelijke betekenis ervan. In de tempel hebben we, net als in de tabernakel, in beeld een openbaring van Gods heerlijkheid in Christus. Van Hem lezen we “en heeft onder ons gewoond”, wat letterlijk is “en heeft onder ons getabernakeld” (Jh 1:14). Alles in de tempel verwijst naar Hem.

Er is een aanzienlijk verschil tussen de beschrijving van de tempel in 1 Koningen en die in 2 Kronieken. In 1 Koningen is de beschrijving langer en geeft veel meer details. In 2 Kronieken, dat is geschreven na de ballingschap, kan de beschrijving beknopter zijn omdat die van 1 Koningen er al is. In 2 Kronieken hebben we een beschrijving van het altaar en de voorhang. Die staat niet in 1 Koningen, terwijl dat boek de priestervertrekken beschrijft en die vinden we niet in 2 Kronieken.

We kunnen zeggen dat de belangrijkste verschillen in beschrijving zijn gelegen in de volgende aspecten:
1. De tempel is de woonplaats van God. Dat is meer wat in 1 Koningen naar voren komt. Daar vinden we ook priesterwoningen verbonden aan de tempel. Dat onderstreept de hoofdgedachte van wonen. Dit heeft een geestelijke toepassing. Zoals God lichamelijk in Christus woonde toen Hij op aarde was en ook in Hem woont nu Hij in de hemel is (Ko 1:19; 2:9), zo woont Hij in de gemeente als tempel.
2. De tempel is een plaats van eredienst, waar de mens tot God kan naderen op grond van het offer. Dat is meer de kant van de beschrijving in 2 Kronieken. Daar vinden we dan ook het altaar om te offeren en de voorhang die van naderen spreekt.

Er zijn nog enkele andere verschillen tussen de tabernakel en de tempel te noemen.
1. De tabernakel is een verplaatsbare tent, terwijl de tempel een vast gebouw is.
2. Daarom ook kan, als een volgend verschil, alles in de tempel groter en talrijker zijn.
3. De tempel heeft priestervertrekken, je kunt er wonen. In de tabernakel zijn alleen ‘staanplaatsen’.
4. De tempel heeft zijn zangers.
5. Ook zijn daar de enorme cherubs.

Alles in de tempel is veel groter en meerder dan in en om de tabernakel. Dat is in overeenstemming met de mate waarin God in het land wordt gekend en gediend.

Het enige wat in zijn originele grootte en als enige exemplaar zowel in de tabernakel als in de tempel staat, is de ark met het verzoendeksel en de cherubs.

De tabernakel komt voor in de brief aan de Hebreeën, die we een ‘woestijnbrief’ kunnen noemen. Deze brief spreekt over het leven van de gelovige op aarde. Israël is door een letterlijke woestijn heen getrokken, gelovigen trekken door een wereld die met een woestijn wordt vergeleken. De Hebreeën wonen in het land. Zij hebben de tabernakel nooit gezien en zijn alleen bekend met de tempel. Toch wordt in de brief aan hen niet over de tempel gesproken, maar over de tabernakel, vanwege de eerder genoemde reden dat zij worden gezien als levend in de woestijn van deze wereld. De brief aan de Efeziërs plaatst ons geestelijk gezien in het beloofde land en in die brief horen we over de tempel (Ef 2:21-22). Daar zijn de gelovigen van de gemeente in de hemelse gewesten in het bezit van alle zegeningen van het land (Ef 1:3).

Een Israëliet komt bij drie speciale gelegenheden in de tempel en wel ter gelegenheid van het Pascha, het Pinksterfeest en het Loofhuttenfeest (Dt 16:1-15). We vinden deze drie feesten ook in Leviticus 23 onder de zeven feesten die daar worden genoemd (Lv 23:1-36). Verschillende van de zeven feesten van de HEERE zijn oogstfeesten, waartoe ook het Pinksterfeest en het Loofhuttenfeest behoren. In zekere zin geldt dat ook voor het Pascha waarmee het Feest van de eerstelingen is verbonden. Naar aanleiding van de verschillende oogsten in Israël gaat de Israëliet dan naar de tempel met de vrucht van de oogst, de zegeningen van het land, en brengt die voor Gods aangezicht. Deze vrucht is er niet in de woestijn. Om vrucht te hebben moet het volk in het beloofde land wonen.

God heeft een tempel in het beloofde land, opdat daar de vrucht van het land wordt gebracht. Voor ons heeft dit een geestelijke betekenis. Alles wat te maken heeft met Christus als de zegen van het land, mogen wij bij God brengen. Dat wil zeggen dat wij aan God mogen vertellen wat we allemaal van de Heer Jezus hebben gezien en welke hemelse zegeningen we door Hem hebben gekregen.

2Kr 3:1-2 | De tempelbouw

1 Toen begon Salomo het huis van de HEERE te bouwen, in Jeruzalem, op de berg Moria, waar [de HEERE] aan zijn vader David verschenen was, op de plaats die David bepaald had, op de dorsvloer van Ornan, de Jebusiet. 2 Hij begon te bouwen in de tweede maand, op de tweede [dag], in het vierde jaar van zijn regering.

De plaats waar Salomo het huis van de HEERE begint te bouwen, wordt in verbinding met meerdere namen aangegeven. Het is “in Jeruzalem”, dat is de stad die God daarvoor heeft uitgekozen. Het is de stad van Zijn verkiezing. Het is “op de berg Moria”. De dorsvloer van Ornan (1Kr 21:18-30; 22:1) blijkt hier op de berg Moria te zijn. Het is de berg waar Abraham zijn zoon offerde (Gn 22:2). Moria doet denken aan het offer van de Heer Jezus. We zien niet een God Die een offer eist, maar een God Die een offer geeft. Het offer dat God in Zijn Zoon heeft gebracht, vormt de grondslag voor de bouw van Gods tempel nu, dat is de gemeente.

Een volgende naam is die van David aan wie de HEERE verschenen is. In 1 Kronieken is sprake van “de engel van de HEERE” Die aan David verschijnt (1Kr 21:16), terwijl hier wordt gezegd dat de HEERE Zelf aan David verschijnt. Dit is een duidelijke aanwijzing dat met de engel van de HEERE de HEERE Zelf bedoeld wordt. God de Zoon verschijnt, voordat Hij Mens wordt, als de Engel van de HEERE.

De HEERE verschijnt aan David op het moment dat Hij het uitgetrokken zwaard over Jeruzalem uitstrekt. Het oordeel wordt echter niet voltrokken. De plaats die bestemd is voor de tempel, heeft te maken met het oordeel dat heeft gewoed en tot staan is gebracht (1Kr 21:15-18). Dit is “de plaats die David bepaald had” om daar de tempel te bouwen. De dorsvloer is van de heiden, de Jebusiet Ornan, maar is aan hem – en daarmee aan de Kanaänieten – onttrokken en gemaakt tot een plaats waar God Zijn huis kan laten bouwen. God heeft in de tijd van het Nieuwe Testament, dat is de tijd na het kruis en sinds de uitstorting van de Heilige Geest, ook een plaats veroverd op de heidenen en bouwt daar Zijn tempel.

Na de aanduiding van de plaats waar Salomo de tempel begint te bouwen, worden we geïnformeerd wanneer de bouw begint (vers 2). De kroniekschrijver vermeldt alleen dat Salomo in het vierde jaar van zijn regering met de bouw begint. Als we dit vergelijken met de datering in 1 Koningen valt het op dat de kroniekschrijver geen relatie legt met de uittocht uit Egypte (1Kn 6:1). Hij zal die vermelding weggelaten hebben omdat hij meer gericht is op hen die uit Babel zijn weggetrokken om weer in Israël te komen wonen.

2Kr 3:3 | Het fundament

3 Dit is het fundament van Salomo voor het bouwen van het huis van God: de lengte in ellen volgens de vroegere maat was zestig el en de breedte twintig el.

De verzen 3-17 geven de beschrijving van het gebouw. Salomo bouwt naar het plan dat zijn vader David hem heeft getoond (1Kr 28:11). Zo moeten ook wij bezig zijn met de bouw van de gemeente naar het plan dat God in Zijn Woord heeft neergelegd.

Eerst wordt het fundament genoemd, de basis waarop moet worden gebouwd. Het fundament voor de gemeente is de belijdenis van Petrus: ”U bent de Christus, de Zoon van de levende God” (Mt 16:16). Petrus kan dat zeggen, zoals de Heer Jezus vervolgens verklaart, omdat de Vader hem dat heeft geopenbaard (Mt 16:17). Dan voegt de Heer aan de openbaring van de Vader aan Petrus een nieuwe openbaring toe. Dat is de openbaring dat de belijdenis van Petrus de rots is waarop de gemeente zal worden gebouwd (Mt 16:18a).

De belijdenis van Petrus – dat Christus de Zoon van de levende God is – houdt in dat in de Heer Jezus leven is. Daarmee is ook verbonden dat Hij levengevende macht bezit. Dat Hij de Zoon van de levende God is, betekent dat Hij dit leven in Zichzelf heeft. Wat daarop gebouwd wordt, heeft dat leven en kan niet worden aangetast door de dood of iets wat daarmee in verbinding staat. Het leven van God kan niet tenietgedaan worden. Op Zijn Persoon is de gemeente gegrond. Hij is de rots, het onwankelbare fundament.

Voor de openbaring van de grondslag van de gemeente maakt de Heer Jezus gebruik van de betekenis van de naam van Petrus. Door tegen hem te zeggen ‘jij bent Petrus’ (Petrus betekent ‘steen’) geeft de Heer aan dat Petrus een van de stenen is die op de rots (in het Grieks ‘petra’), dat is Hij Zelf, zullen worden gebouwd. Dat Petrus de zinspeling van de Heer op zijn naam heeft begrepen, zien we in zijn eerste brief. Daarin schrijft hij namelijk over de gelovigen als levende stenen die samen een geestelijk huis vormen (1Pt 2:5a). De gelovigen zijn levende stenen omdat ze gekomen zijn tot Hem Die de levende steen is en daardoor aan Hem zijn verbonden (1Pt 2:4).

De apostelen en profeten hebben in hun onderwijs gewezen op die grondslag, op die rots, en er op Gods manier op gebouwd (Ef 2:20). Paulus is zich goed bewust van de verantwoordelijkheid om op geen ander fundament te bouwen en dat met het juiste materiaal te doen: “Naar de genade <van God> die mij gegeven is, heb ik als een wijs bouwmeester [het] fundament gelegd en een ander bouwt erop. Maar laat ieder uitkijken hoe hij erop bouwt. Want niemand kan een ander fundament leggen dan wat er ligt, dat is Jezus Christus” (1Ko 3:10-11). In geestelijke zin gaat Salomo ook zo te werk door zich te houden aan wat hem door zijn vader is gezegd.

De maten worden gegeven. Er worden geen nieuwe maten gebruikt. Het oorspronkelijke bestek, “de vroegere maat”, wordt gehandhaafd. Er wordt niet aan toegedaan en niet van afgedaan (vgl. Pr 3:14). Zoals door David is berekend met gebruikmaking van de oude maat, zo voert Salomo het uit. Hij waagt het niet de maten te gebruiken die in zijn tijd gangbaar zijn geworden. Hij gaat niet volgens zijn eigen ideeën te werk.

2Kr 3:4-7 | De voorhal en het heilige

4 En de voorhal, die vooraan was, was in de lengte langs de breedte van het huis twintig el, en de hoogte honderdtwintig. Hij overtrok die vanbinnen met zuiver goud. 5 Het grote vertrek bedekte hij met cipressenhout, overtrok dat met fijn goud en bracht daarop dadelpalmen en kettingen aan. 6 Verder overtrok hij ter versiering het vertrek met kostbare stenen; het goud was goud uit Parvaïm. 7 Hij overtrok van het vertrek de balken, de drempels, de wanden ervan en de deuren ervan met goud, en graveerde cherubs op de wanden.

In deze verzen wordt de bouw van de voorhal en het heilige, dat is “het grote vertrek” (vers 5), beschreven. We kunnen in de gebruikte materialen de volgende geestelijke betekenis zien. Het “zuiver goud” en “fijn goud” stelt de heerlijkheid van God in Christus voor. Het “cipressenhout” stelt het waarachtige Mens zijn van de Heer Jezus voor. De “dadelpalmen” spreken van overwinning. Christus is Overwinnaar. De “kettingen” zijn een symbool van de banden van liefde waardoor de gelovigen aan elkaar zijn verbonden. De “kostbare stenen” stellen de gelovigen voor, in wie Christus zichtbaar wordt (1Ko 3:12).

2Kr 3:8-9 | Het heilige der heiligen

8 Vervolgens maakte hij het vertrek van het heilige der heiligen: zijn lengte, langs de breedte van het huis, was twintig el, en zijn breedte twintig el. Dat overtrok hij met fijn goud, in totaal zeshonderd talent. 9 En het gewicht [aan goud] voor de spijkers was in totaal vijftig sikkel goud. Ook de bovenvertrekken overtrok hij met goud.

Het heilige der heiligen heeft de vorm van een kubus. Dat wijst op de “breedte, lengte, hoogte en diepte” van de liefde van Christus, die in haar ware betekenis de kennis te boven gaat (Ef 3:18-19). De liefde van Christus is aan alle zijden volmaakt. In Hem zien we Wie God in Zijn volmaaktheid is, zonder dat we ooit ten volle zullen kunnen doorgronden Wie God is.

De gouden “spijkers” dienen ertoe om het gouden behang op zijn plaats te houden. Dit spreekt van wat dient tot het hooghouden van het getuigenis van de Godheid van Christus. Zulke ‘spijkers’ gebruiken we, als we woorden uit Gods Woord citeren waarin de Godheid van Christus tot uiting komt. Een voorbeeld is: “In [het] begin was het Woord; en het Woord was bij God, en het Woord was God” (Jh 1:1). Hier vinden we op ondubbelzinnige wijze dat Christus de eeuwige God is (Jh 5:17-18; Rm 9:5; Hb 1:8; 1Jh 5:20).

Salomo spreekt in het door hem geschreven boek Prediker ook over spijkers: “De woorden van wijzen zijn … als spijkers, diep ingeslagen door meesters in het verzamelen. Zij zijn gegeven door één Herder” (Pr 12:11). Het zijn spijkers die worden gegeven door de Heer Jezus, de ene Herder, in Zijn zorg voor de Zijnen. De christen moet een meester zijn in het verzamelen van deze ‘spijkers’. Ze moeten eerst diep in hemzelf geslagen worden om ze vervolgens in voorkomende gevallen te gebruiken en diep in te slaan bij anderen.

2Kr 3:10-13 | De cherubs

10 In het vertrek van het heilige der heiligen maakte hij twee cherubs, werk van metaalgieters, en hij overtrok die met goud. 11 Wat de vleugels van de cherubs betreft: de [gezamenlijke] lengte ervan was twintig el; de vleugel van de ene [cherub] was vijf el, [en] raakte de wand van het huis, en de andere vleugel van vijf el raakte de vleugel van de andere cherub. 12 De vleugel van de andere cherub was eveneens vijf el [en] raakte [ook] de wand van het vertrek; en de andere vleugel was vijf el [en] kwam tegen de vleugel van de andere cherub aan. 13 De vleugels van deze cherubs spreidden zich [dus gezamenlijk] twintig el uit, en zij stonden op hun voeten, met hun gezichten naar het vertrek [gericht].

Aan de twee cherubs wordt uitvoerig aandacht besteed. Ze vullen het hele vertrek en hebben zicht op het huis. Ze zien als het ware toe hoe men zich er gedraagt. Het zijn symbolische uitdrukkingen van Gods oordelende en besturende macht (Gn 3:24). Zij sluiten de weg naar de zegen af voor de in de zonde gevallen mens. Maar in de tabernakel en de tempel is de weg op grond van het offer geopend. Daarvoor is op en vóór de ark bloed gesprenkeld. Toch moet Gods heiligheid ook dan gehandhaafd worden, ook al betreft het een verlost volk.

Er zijn vier cherubs. Op de ark staan twee kleine cherubs. Zij staan met hun vleugels naar beneden en met hun gezichten kijken ze naar beneden, naar het verzoendeksel. Zij vormen één geheel met het verzoendeksel. Daarnaast zijn er deze twee grote cherubs, die alles overdekken en met hun gezichten naar het vertrek kijken.

De cherubs waken en beschermen. Zij zien erop toe dat Gods heerlijkheid gehandhaafd blijft en zij beschermen Gods volk. Dat zij met hun vleugels het hele vertrek vullen, wijst op het allesomvattende karakter van de bescherming van de woonplaats van God Die tussen de cherubs op de ark woont.

De cherubs die één geheel vormen met het verzoendeksel op de ark, kijken naar beneden, naar de wet in de ark, de heilige eisen van God. Maar eerst zien ze het bloed op het verzoendeksel. De grote, overdekkende cherubs kijken naar het vertrek, in de richting van het heilige, dat wil zeggen naar het oosten (vers 13). Zij zien als het ware alles wat er in het huis van God gebeurt. Zij waken over de dienst. Hun aanwezigheid en indrukwekkende grootte maken duidelijk: hier woont in waarheid de heilige God!

2Kr 3:14 | Het voorhangsel

14 Verder maakte hij het voorhangsel van blauwpurper, roodpurper en karmozijnrood en fijn linnen, en bracht daarop cherubs aan.

Het voorhangsel is een ander middel om de heiligheid van het heilige der heiligen te bewaken. De cherubs die op het voorhangsel zijn aangebracht, zien erop toe dat niemand die onbevoegd is, het heilige der heiligen binnengaat. De kleuren spreken van Christus. In het blauwpurper zien we Hem als de hemelse Mens. In het roodpurper en het karmozijnrood zien we Zijn koninklijke waardigheid. In het fijn linnen zien we Zijn volmaakte leven.

Het voorhangsel stelt het vlees van de Heer Jezus voor, dat wil zeggen Zijn Persoon zoals Hij op aarde wandelde. Op het moment dat de Heer Jezus sterft, scheurt het voorhangsel “van boven naar beneden in tweeën” (Mt 27:50-51a; Lk 23:45). Misschien kunnen we zeggen dat het voorhangsel in het evangelie naar Mattheüs scheurt opdat de mens naar binnen kan gaan en dat het in het evangelie naar Lukas scheurt omdat God naar buiten komt tot de mens, want Hij is deze welgezind. Voor ons is het voorhangsel dan ook geen hindernis meer, maar een ingang door genade, door het bloed van Christus (Hb 10:19-20).

2Kr 3:15-17 | De twee pilaren

15 Vóór het huis maakte hij twee pilaren, [met] een lengte van vijfendertig el en het kapiteel dat erbovenop lag, was [nog eens] vijf el. 16 Verder maakte hij kettingen, [zoals] in het binnenste heiligdom, en maakte [ze] vast aan de boven[kant] van de pilaren. Bovendien maakte hij honderd granaatappels, en maakte [ze] vast tussen de kettingen. 17 Hij richtte de pilaren op vóór de tempel, een aan de rechter- en een aan de linkerkant. De rechter[pilaar] gaf hij de naam Jachin, en de linker Boaz.

De twee pilaren van elk zeventien en een halve meter hoog zijn ook niet in de tabernakel aanwezig. De pilaren staan vóór het huis, Jachin rechts en Boaz links. De namen duiden aan waarop Gods gebouw rust. Jachin betekent ‘God bevestigt’ en Boaz betekent ‘in Hem is kracht’. De twee pilaren illustreren dat het gebouw van God een vast gebouw is, goed bevestigd, onwankelbaar en dat het ondersteund wordt door de kracht van God.

De gemeente is “de pilaar en grondslag van de waarheid” (1Tm 3:15). In het huis van God ervaren gelovigen wat deze pilaren betekenen. In dit huis worden gelovigen bevestigd in hun verbinding met de Heer. Ze ontvangen daar ook kracht van de Heer. In de gemeente komen betekent bevestigd worden en kracht ontvangen. Gelovigen kunnen pilaren worden in Gods tempel als zij trouw vasthouden aan Gods Woord (Op 3:12a; vgl. Gl 2:9a).

2 Kronieken 4

Inleiding

In dit hoofdstuk hebben we de verschillende voorwerpen die bij de tempel horen:
1. Het koperen altaar (vers 1).
2. De gegoten zee (verzen 2-5).
3. De tien spoelbekkens (vers 6).
4. De tien kandelaars (vers 7).
5. De tien tafels (vers 8).
6. De voorhof voor de priesters (verzen 9-10).
Vervolgens worden nog het werk van Hiram (verzen 11-17) en het werk van Salomo (verzen 18-22) beschreven.

2Kr 4:1 | Het koperen altaar

1 Hij maakte ook een koperen altaar; zijn lengte was twintig el, zijn breedte twintig el, en zijn hoogte tien el.

Alle afmetingen van de tempel en de voorwerpen erin zijn groter dan die van de tabernakel en de voorwerpen daarin. Van het koperen altaar in de tempel zijn de lengte en breedte vier keer en de hoogte ruim drie keer groter dan het altaar van de tabernakel. In de toepassing stelt dit voor dat er in het land een grotere waardering van Christus – van Wie het altaar spreekt –is dan in de woestijn, waar veel ons van Hem kan aftrekken. We moeten daarbij bedenken dat de grenzen van het land onder de regering van koning Salomo het wijdst zijn. Dat houdt ook in dat het land meer inwoners en daardoor ook meer aanbidders heeft. Daarom is er ook een groter altaar.

De afmetingen van het altaar zijn wat betreft zijn lengte en zijn breedte die van het allerheiligste. Dit laat de bijzondere betekenis van het altaar zien. Het brengt de dienst bij dit altaar in directe verbinding met het heilige der heiligen, waar God woont. Het is het brandofferaltaar waarop het dagelijks brandoffer wordt gebracht. Op grond van het brandoffer kan God bij Zijn volk wonen en kan Zijn volk Hem aanbidden in het heiligdom.

2Kr 4:2-5 | De gegoten zee

2 Verder maakte hij de gegoten zee; tien el van zijn [ene] rand tot zijn [andere] rand, helemaal rond, en vijf el in zijn hoogte: een meetlint van dertig el kon hem rondom omspannen. 3 Aan de onderkant ervan bevond zich rondom een afbeelding van runderen, die hem rondom omringden, tien per el, om heel de zee heen. Twee rijen van deze runderen waren bij het gieten ervan meegegoten. 4 Hij stond op twaalf runderen, drie naar het noorden gekeerd, drie naar het westen gekeerd, drie naar het zuiden gekeerd en drie naar het oosten gekeerd, en de zee stond daarbovenop. Al hun achterlijven waren naar binnen [gekeerd]. 5 En zijn dikte was een handbreed en zijn rand had de vorm van de rand van een beker, [als] een leliebloesem. Hij kon drieduizend [bath] bevatten.

Niet alleen de aanbidding (het altaar) is groter of omvangrijker in de tempel dan in de tabernakel, ook de reiniging is groter. Er is hier niet zoals bij de tabernakel sprake van een koperen wasvat, maar van een koperen gegoten zee, waarvan de inhoud maar liefst zesenzestigduizend liter bedraagt, waarbij wordt aangenomen dat een bath tweeëntwintig liter is. Het bepaalt ons erbij dat bij een zo verheven dienst aan een zo groot altaar ook de reiniging grondiger moet zijn.

Van het wasvat bij de tabernakel worden geen afmetingen gegeven. De grootte daarvan is afhankelijk van de spiegels die de vrouwen hebben gegeven (Ex 38:8). Van de zee worden de afmetingen wel gegeven. Het zijn afmetingen die aangeven dat de gegoten zee een enorme hoeveelheid water bevat. De immense inhoud van zesenzestigduizend liter spreekt ervan dat God een God is Die “veelvuldig” vergeeft (Js 55:7). Het benadrukt dat reiniging van de grootste zonden mogelijk is.

Het onbegrensde van de genade in de reiniging wordt ook voorgesteld door de vier windrichtingen van de vier keer drie runderen. Het getal vier is het getal van de hele aarde. Iedereen kan gereinigd worden van welke zonde dan ook.

De twaalf runderen waarop de zee staat, zijn ook wel vergeleken met de twaalf apostelen. Runderen zijn onder andere een beeld van dienaren (vgl. 1Ko 9:9-10). De twaalf apostelen hebben de opdracht gekregen om in de Naam van de Heer Jezus “bekering tot vergeving van zonden” te prediken “aan alle volken”, “tot aan [het] einde van de aarde” (Lk 24:47; Hd 1:8).

In het boek Openbaring is de zee als een glazen zee, kristal gelijk, omdat de verlosten daar geen reiniging meer nodig hebben (Op 4:6a). Zij zijn daar in een staat van volmaakte heiligheid en reinheid.

2Kr 4:6 | De tien spoelbekkens

6 Hij maakte ook tien spoelbekkens, zette er vijf aan de rechterkant en vijf aan de linkerkant om daarin [het offervlees] te wassen. Men spoelde daarin de benodigdheden van het brandoffer af. De zee was echter bestemd voor de priesters om zich daarin te wassen.

De tien kleine spoelbekkens of wasvaten dienen tot reiniging van de materialen en de offers. Niet alleen de offeraars, de priesters, moeten rein zijn. Ook alles wat wordt gebruikt om de offers toe te bereiden en de offers zelf moeten rein zijn. Het spreekt symbolisch van onze waardering van het Offer, een waardering die in overeenstemming moet zijn met wat het Woord over de Heer Jezus zegt. Onze offers zijn alleen aangenaam voor God als we ze brengen door Jezus Christus (1Pt 2:5b; Hb 13:15), dat wil zeggen in het bewustzijn dat God onze offers aanneemt omdat ze van Christus spreken en Hij ons aanziet in Hem.

In de grote zee mogen geen offers of offermateriaal worden gewassen. De grote zee is alleen voor de priesters om zich daarin te wassen. Dat wil niet zeggen dat zij de zee ingingen, maar dat zij zich wasten met het water van de zee.

2Kr 4:7 | De tien kandelaars

7 Hij maakte verder tien gouden kandelaars, volgens de bepaling ervoor, en hij zette [ze] in de tempel, vijf aan de rechterkant, en vijf aan de linkerkant.

In plaats van de ene kandelaar in de tabernakel zijn hier tien kandelaars. Dat wijst erop dat er in het land meer licht over de hemelse dingen nodig is dan in de woestijn. Er is meer voorlichting van de Geest nodig om bijvoorbeeld de brief aan de Efeziërs te begrijpen dan de brief aan de Korinthiërs.

2Kr 4:8 | Tien tafels en honderd sprengbekkens

8 Ook maakte hij tien tafels, en hij plaatste ze in de tempel, vijf aan de rechterkant, en vijf aan de linkerkant, en hij maakte honderd gouden sprengbekkens.

De “tien tafels” zijn tafels voor de toonbroden. Het bepaalt ons erbij dat het belangrijk is ons te voeden met het voedsel van de tempel. We kunnen daarbij denken aan het onderwijs van de Heer in de tempel (Lk 21:37a). Dat moet voedsel zijn geweest voor de hoorders. Zo’n plaats van onderwijs met voedsel voor de gelovigen moet vandaag de plaatselijke gemeente zijn.

De “sprengbekkens” zijn offerschalen waaruit wordt ‘uitgestrooid’ of ‘gesprenkeld’. Ze worden ook telkens genoemd bij de opsomming van de wijdingsgaven die de vorsten geven voor de tabernakel (Numeri 7). Het meest waarschijnlijk is dat uit deze sprengbekkens bloed wordt gesprenkeld. Het spreekt van de toepassing van het bloed van Jezus Christus waarmee wij als gelovigen zijn besprenkeld.

Petrus spreekt in zijn eerste brief over de “besprenkeling met [het] bloed van Jezus Christus” (1Pt 1:2; vgl. Hb 12:24b). Het betekent dat de gelovige onder de kracht van het bloed is gebracht. Het bloed geeft de volmaakte zekerheid dat voor God alles in orde is. Het plaatst de gelovige in volmaakte reinheid voor het aangezicht van God. Door het bloed van Christus is er vrede met God (Ef 2:13-14; Ko 1:20).

Het brood van de tafels toont ons Christus in Zijn leven op aarde en het bloed van de sprengbekkens bepaalt ons bij Zijn verzoeningsdood aan het kruis. We hebben Zijn leven en Zijn dood nodig om leven te krijgen, en dat is iets wat eenmalig gebeurt. Als we leven hebben ontvangen, is het vervolgens nodig dat leven ook te leven.

De Heer Jezus spreekt in Johannes 6 over deze beide aspecten. Hij zegt met betrekking tot het krijgen van leven: “Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: tenzij u het vlees van de Zoon des mensen eet en Zijn bloed drinkt, hebt u geen leven in uzelf” (Jh 6:53). Vervolgens wijst Hij erop dat het nodig is dat we ons voortdurend met Zijn leven en Zijn dood voeden. Dat zegt Hij zo: “Wie Mijn vlees eet en Mijn bloed drinkt, blijft in Mij en Ik in hem” (Jh 6:56).

2Kr 4:9-10 | De voorhof en de zee

9 Verder maakte hij de voorhof voor de priesters, de grote voorhof en de deuren voor de voorhof, en overtrok de deuren ervan met koper. 10 De zee zette hij aan de rechterzijde, in zuidoostelijke richting.

Er is een “voorhof voor de priesters” en er is een “grote voorhof”. Dat laat zien dat er een scheiding is tussen de priesters en het gewone volk (vgl. Ez 10:3,5). Deze scheiding is er voor de gelovige van de gemeente niet. De gelovige is nu zowel priester als een gewoon lid van het volk. Dat hij priester is, wijst op het voorrecht om tot God te naderen met offers. Dat hij een gewoon lid van het volk is, wijst op zijn leven van elke dag dat hij behoort te leven in overeenstemming met zijn hoge roeping als kind van God tot een getuigenis in de wereld. Zijn leven in “de grote voorhof” speelt zich af in de directe tegenwoordigheid van God, ook al kan hij daar door zijn aardse verplichtingen niet concreet aan denken.

De deuren van de voorhof zijn overtrokken met koper. Koper is een beeld van gerechtigheid. De koperen deuren zeggen ons dat het deuren zijn waardoor alleen de rechtvaardigen in- en uitgaan (Ps 118:19-20). Wat niet binnen hoort, mag er niet ingaan of moet eruit worden weggedaan (vgl. 1Ko 5:13b).

Na de beschrijving van de voorhof en de deuren, volgt nog de vermelding van de plaats waar de zee wordt gezet. We kunnen ons afvragen waarom dat pas hier wordt gezegd en niet bij de beschrijving van de zee in de verzen 2-5. Het is geen vergissing, want Gods Geest vergist Zich niet, maar heeft een bedoeling. Het wijst erop dat wie door de deur in de voorhof gaat, dat wil zeggen wie in Gods tegenwoordigheid wil komen, gereinigd moet zijn.

De beschrijving van de plaats van de zee laat zien welke aspecten er aan de reiniging verbonden zijn. “De rechterzijde” spreekt van kracht. De reiniging is krachtig. Het doel van de reiniging zien we in de “zuidoostelijke richting”. Het zuiden spreekt van weldadige warmte. Dat is wat reiniging bewerkt. Een ander gevolg is verbonden met het oosten. Het oosten spreekt onder andere van de toekomst, de komst van de Heer Jezus. Reiniging bewerkt ook een uitzien naar Zijn komst, het verlangen naar de ontmoeting met Hem in de lucht.

2Kr 4:11-17 | Het werk van Hiram

11 Verder maakte Hiram de potten, de scheppen en de sprengbekkens; en Hiram voltooide het werk dat hij voor koning Salomo maakte ten behoeve van het huis van God, 12 [te weten] de twee pilaren met de bollen en de kapitelen die boven op de twee pilaren lagen, en de twee vlechtwerken om de twee bollen van de kapitelen die boven op de pilaren lagen, te bedekken, 13 de vierhonderd granaatappels voor de twee vlechtwerken, twee rijen granaatappels per vlechtwerk, om de twee bollen van de kapitelen die op de pilaren lagen, te bedekken. 14 Hij maakte ook de onderstellen, en de spoelbekkens maakte hij op de onderstellen. 15 Verder [maakte hij] de ene zee en de twaalf runderen daaronder. 16 Ook de potten, de scheppen en de vorken en al de bijbehorende voorwerpen maakte Hiram Abi voor koning Salomo ten behoeve van het huis van de HEERE, [alles] van gepolijst koper. 17 In de vlakte van de Jordaan liet de koning ze gieten, tussen Sukkoth en Zeredata, in [vormen van] zware klei.

“De potten” (vers 11) zijn kookpotten, waarin het offervlees wordt gekookt (vgl. 1Sm 2:13-14). “De scheppen” zijn voor de reiniging van het altaar. Daarmee worden de restanten na het verbranden van het offer weggeschept. “De sprengbekkens” hebben we al voor onze aandacht gehad (vers 8).

Met het maken van de hiervoor genoemde voorwerpen voltooit Hiram zijn werk (vers 11b). Hij maakt zijn werk af. Het is goed om aan een werk te beginnen, het is ook belangrijk dat werk te voltooien. Dat heeft Paulus gedaan (2Tm 4:7) en dat moeten wij ook doen, anders zijn we geen goede discipelen van de Heer Jezus (Lk 14:27-33). De Heer Jezus zegt tegen de Vader: “Ik heb U verheerlijkt op de aarde, terwijl Ik het werk heb voleindigd dat U Mij te doen hebt gegeven” (Jh 17:4).

In de verzen 12-16 volgt als een samenvatting een opsomming van wat Hiram heeft gemaakt. Daarin worden ook enkele voorwerpen genoemd die nog niet eerder zijn vermeld. De twee pilaren (verzen 12-13) die men passeert als men naar het heiligdom gaat, zijn van boven, in de hoogte, bedekt met vierhonderd granaatappels. Dit veronderstelt dat men het heiligdom moet binnengaan om de rijke vrucht van het werk van Christus in de hoge te zien.

De onderstellen voor de spoelbekkens en de runderen als onderstel voor de zee (verzen 14-15) maken het gemakkelijker het water te gebruiken. De onderstellen heffen het water op en brengen het op het niveau van de priesters. Ook kunnen we het zo toepassen dat de onderstellen de spoelbekkens en de zee als het ware boven de verontreiniging van de grond tillen. Reiniging is niet van de aarde, maar van de hemel. De Heer Jezus waste de voeten van Zijn discipelen ook in de bovenzaal (Jh 13:2-10).

Van de gereedschappen die gebruikt worden bij de offers (vers 16), hebben we “de potten” en “de scheppen” al voor ons gehad (vers 11). Daar worden nu de “de vorken” aan toegevoegd. “De vorken” worden gebruikt om het gekookte vlees uit de kookpotten te halen. De goddeloze priesterzonen van Eli, Hofni en Pinehas, hebben de vorken gebruikt om daarmee voor zichzelf het vlees uit de pot te halen (1Sm 2:13-14). Als toepassing voor ons kunnen we de vraag stellen hoe wij onze lofoffers ‘behandelen’, hoe wij daarmee omgaan. Is het alleen voor onszelf, voor ons eigen gevoel, of is het werkelijk voor de Vader en de Heer Jezus?

De koperen voorwerpen zijn gegoten in de vlakte van de Jordaan (vers 17). De Jordaan is een beeld van de dood en de opstanding van Christus en onze vereenzelviging daarin met Hem. Dat toont ons de oorsprong van de wijze waarop wij de offers brengen. Het behoort allemaal in verbinding te zijn met de dood en de opstanding van Christus. We moeten niet onze eigen ideeën en opvattingen volgen in het brengen van lofoffers.

2Kr 4:18-22 | Het werk van Salomo

18 Salomo maakte al deze voorwerpen in zeer grote hoeveelheid. Ja, het gewicht van het koper werd niet [meer] nagegaan. 19 Ook maakte Salomo alle voorwerpen die voor het huis van God bestemd waren: het gouden altaar, de tafels waarop de toonbroden lagen, 20 de kandelaars en hun lampen van bladgoud, om volgens de bepaling te branden vóór het binnenste heiligdom, 21 de bloesems, de lampen en de snuiters, van goud – dat [alles] van het zuiverste goud – 22 de messen, de sprengbekkens, de kommen, de vuurschalen, van bladgoud. Wat de ingang van het huis betreft: de deuren van het binnenste [deel] ervan, voor het heilige der heiligen, en de deuren van het tempelhuis, waren van goud.

Salomo, als type van Christus, is de uiteindelijke maker van alle koperen voorwerpen die Hiram heeft gemaakt (vers 18). Hij gebruikt daarvoor de handen van Hiram. Hij maakt alles “in zeer grote hoeveelheid”. Het zijn allemaal voorwerpen die de dienst in de tempel, dat wil zeggen de dienst aan de HEERE, ten goede komen. Koper stelt de gerechtigheid van God voor. De koperen voorwerpen laten zien dat alles in de dienst in de tempel is gericht op Zijn eer en past bij Zijn heiligheid. Dat het gewicht van het koper niet wordt nagegaan, betekent dat wij de waarde van de gerechtigheid van God die wij in Christus hebben ontvangen (1Ko 1:30-31), niet zullen kunnen doorgronden.

Dat het werk aan Salomo wordt toegeschreven, terwijl Hiram de feitelijke uitvoerder is, kunnen we vergelijken met de dienst van aanbidding in de gemeente, bijvoorbeeld op zondagmorgen. We komen dan als gemeente samen om de Heer Jezus te prijzen en te eren. Wat we Hem brengen, is echter door Hemzelf in onze harten gelegd. Hij is het ook Die in de gemeente de lofzang aanheft, wat Hij doet via de harten en monden van de Zijnen (Hb 2:12). Onze dienst van aanbidding is Zijn werk in ons door Zijn Geest.

Het werk van Hiram is van koper (vers 16), dat van Salomo is van goud (verzen 19-20). Goud is een beeld van de Goddelijke heerlijkheid. Wat Salomo maakt, is op een speciale manier een zinnebeeldige voorstelling van de heerlijkheid van het werk van de Heer Jezus voor God in het heiligdom. De gouden voorwerpen zijn kostbaar voor God. Ze spreken allemaal van Christus.

Het “gouden altaar” is het reukofferaltaar. Dat stelt Christus voor door Wie het reukwerk van de aanbidding die wij brengen aangenaam is voor God. “De tafels waarop de toonbroden lagen” stellen Christus voor Die Zijn volk, voorgesteld in de toonbroden, aan God toont in de heerlijkheid die Hem eigen is.

“De kandelaars en hun lampen van bladgoud” (vers 20) zijn een beeld van Christus Die door de Geest licht geeft in het heiligdom over de hemelse dingen. De dingen van Christus kunnen alleen in het licht van het heiligdom worden gezien en bewonderd. De wereld kent en ziet daar niets van.

Het licht brandt “volgens de bepaling … vóór het binnenste heiligdom”. Dat geeft aan dat de dienst in het heiligdom in directe verbinding staat met het heilige der heiligen, waar God woont. Voor ons zijn de beide vertrekken door het scheuren van de voorhang voor het heilige der heiligen tot één vertrek geworden.

Ook “de bloesems, de lampen en de snuiters” zijn “van goud”. De bloesems spreken van leven, de lampen van licht en de snuiters van het wegnemen van wat verhindert dat het licht helder schijnt. Menselijk licht is uitgesloten. Mensen kunnen niets bijdragen om tot een dieper inzicht te komen van Wie Christus is. Het is allemaal “van het zuiverste goud”.

De voorwerpen die in vers 22a worden genoemd, ”de messen, de sprengbekkens, de kommen, de vuurschalen, van bladgoud”, staan ook in verbinding met de kandelaars en hun lampen. Ook deze voorwerpen zijn ontworpen en gemaakt met het oog op het helder laten schijnen van het licht. De hoeveelheid voorwerpen die in verbinding met de kandelaars zijn gemaakt en het materiaal waarvan ze zijn gemaakt, laten zien van hoe groot belang God het acht dat alleen Zijn licht in volmaakte helderheid op de hemelse dingen valt.

De deuren voor “de ingang van het huis” (vers 22b), voor “het binnenste [deel] ervan”, hebben betrekking op twee ingangen. Er zijn deuren van de voorhof naar het huis, dat zijn de deuren die toegang geven tot het heilige, en er zijn deuren die vanuit het heilige toegang geven tot het heilige der heiligen. Het is mogelijk dat voor de laatste deuren de voorhang hangt, waardoor de deuren aan het oog zijn onttrokken.

De Heer Jezus zegt van Zichzelf: “Ik ben de deur” (Jh 10:7,9). In verbinding met de meerdere deuren in de tempel kunnen we zeggen dat Hij de deur is naar steeds hogere dingen.

2 Kronieken 5

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt de inwijding van de tempel beschreven. Daaruit kunnen we belangrijke lessen leren met betrekking tot de gemeente. Het ontstaan van de gemeente heeft plaatsgevonden door de uitstorting van of doop met de Heilige Geest (Hd 2:1-4; 1Ko 12:13). Sinds die tijd bouwt de Heer Jezus de gemeente, gezien als het huis van God, met levende stenen. Aan dat huis wordt nog steeds gebouwd, het is nog niet af. Het is pas af als de laatste steen is toegevoegd en Christus komt om Zijn gemeente tot Zich te nemen.

De gemeente is echter ook nu al de woonplaats van God in de Geest op aarde. Zo bezien is het een bouwwerk dat op de Pinksterdag is gebouwd en op die dag ook is voltooid om als woning van God te dienen.

2Kr 5:1 | Het werk voltooid

1 Zo werd al het werk voltooid dat Salomo voor het huis van de HEERE verrichtte. Daarna bracht Salomo de geheiligde [gaven] van zijn vader David over. Het zilver, het goud en al de voorwerpen legde hij in de schatkamers van het huis van God.

Het eerste wat Salomo doet, is al de geheiligde voorwerpen van zijn vader David in de schatkamers van de tempel brengen. Het zijn voorwerpen die David als oorlogsbuit heeft meegenomen (1Kr 18:11) en voorwerpen uit zijn privébezit (1Kr 29:3). Salomo geeft hiermee zijn achting aan voor wat zijn vader voor de tempel heeft gedaan.

Dit kunnen we ook op ons toepassen. Waarderen wij wat gelovigen vóór ons voor de gemeente hebben ‘klaargemaakt’, wat zij hebben ontdekt en in geschriften of lezingen hebben doorgegeven? Wij doen er goed aan daarvan gebruik te maken als we de Schrift bestuderen. Als we daardoor meer van Gods huis gaan begrijpen, brengen wij dat dan ook in de huidige tempel om God daarmee te vereren?

2Kr 5:2-10 | De ark in de tempel gebracht

2 Toen riep Salomo de oudsten van Israël bijeen en alle hoofden van de stammen, de leiders van de families onder de Israëlieten, in Jeruzalem, om de ark van het verbond van de HEERE over te brengen uit de stad van David, dat is Sion. 3 Alle mannen van Israël kwamen bij de koning bijeen voor het feest, dat van de zevende maand. 4 Alle oudsten van Israël kwamen, en de Levieten namen de ark op 5 en zij brachten de ark en de tent van ontmoeting over met alle heilige voorwerpen die in de tent waren. De priesters [en] de Levieten brachten ze over. 6 Koning Salomo en de hele gemeenschap van Israël, die zich bij hem had verzameld, stonden vóór de ark. Zij offerden schapen en runderen, die vanwege [hun] grote hoeveelheid niet geschat of geteld konden worden. 7 Zo brachten de priesters de ark van het verbond van de HEERE op zijn plaats, tot in het binnenste heiligdom van het huis, tot in het heilige der heiligen, tot onder de vleugels van de cherubs, 8 zodat de cherubs beide vleugels uitspreidden over de plaats van de ark: de cherubs bedekten de ark en zijn draagbomen vanboven. 9 Daarna schoven zij de draagbomen verder uit, zodat de uiteinden van de draagbomen [wel] zichtbaar waren vanaf de ark vóór het binnenste heiligdom, maar buiten niet zichtbaar waren. [De ark] is daar tot op deze dag. 10 Er was niets in de ark dan alleen de twee [stenen] tafelen, die Mozes bij de Horeb [erin] gelegd had, toen de HEERE [een verbond] gesloten had met de Israëlieten, toen zij uit Egypte waren vertrokken.

Vervolgens brengt Salomo de ark over naar de tempel (vers 2). Dat herinnert aan wat David deed, toen hij de ark op Sion bracht in de tent die hij ervoor had gemaakt. Alles in de tempel is groter dan in de tabernakel, behalve de ark. Dat bepaalt ons erbij dat de Heer Jezus altijd Dezelfde is, in de glorietijd van de gemeente en ook in de dagen van verval waarin wij nu leven. Of er nu twee of drie als gemeente samenkomen of tweehonderd of driehonderd, Hij is even Persoonlijk aanwezig als het ene Middelpunt. In aansluiting hierop kunnen we in het overbrengen van de ark naar de tempel een beeld zien van het vormen van een plaatselijke gemeente waar de Heer Jezus in het midden is.

De inwijding van de tempel vindt plaats tegelijk met een groot feest. Het feest, “dat van de zevende maand” (vers 3), is het Loofhuttenfeest. De tabernakel is opgericht op de tijd van het Pascha (Ex 40:2); de gemeente is gevormd tijdens het Pinksterfeest (Hd 2:1). Het Loofhuttenfeest wordt gevierd als alle oogsten zijn ingezameld, dat wil zeggen de oogsten van koren, wijn en olijven. Het is een feest van rust. De zegen van het land wordt genoten door een volk dat in het land woont met de woonplaats van God in hun midden. Dit is een schitterend beeld van wat de gemeente is en wat er beleefd wordt als de Heer Jezus Zijn plaats krijgt in de gemeente.

De ark wordt ‘opgenomen’ (vers 4), dat wil zeggen dat de Levieten de ark op de juiste manier gaan transporteren, namelijk op hun schouders (Nm 7:9; Dt 10:8). De ark krijgt nu zijn definitieve plaats in het “huis van rust” (1Kr 28:2). De ark is later voor altijd verloren gegaan, bij de verwoesting van de tempel door Nebukadnezar (Jr 3:16). Hij wordt vervangen door de Heer Jezus, van Wie de ark een beeld is, als Hij op aarde komt. De ark is een plaats van rust, hij is “de voetbank van de voeten van onze God” (1Kr 28:2). Dat is de Heer Jezus voor God en ook voor ons. Christus Zelf vindt rust te midden van de gemeente.

Niet alleen de ark, ook “de tent van ontmoeting [of: de tent van de samenkomst] … met alle heilige voorwerpen die in de tent waren”, wordt meegenomen (verzen 4-5). Voor dit laatste heeft Salomo geen opdracht ontvangen. De tent is vervangen door de tempel. Daarmee heeft de tent afgedaan. Ook de voorwerpen die in de tent zijn, zijn voor de tempel niet nodig, want alles staat erin.

Alles gaat gepaard met veel offers (vers 6) die worden gebracht op het altaar dat Salomo heeft gemaakt. Ark en altaar zijn nauw aan elkaar verbonden. Ze zijn een tijd gescheiden geweest, maar worden hier herenigd. Het wijst erop dat de plaats van aanbidding (altaar) de plaats is waar de Heer Jezus is (ark).

De ark gaat “naar het binnenste heiligdom, tot in het heilige der heiligen, tot onder de vleugels van de cherubs” (verzen 7-8). Dat geeft de volkomen bescherming van de ark aan. De ark is niet door enige kwade invloed van buiten aan te tasten. Dan worden de draagbomen eruit getrokken (vers 9), wat aangeeft dat de ark zijn rustplaats heeft gevonden. Dit is de plaats die David ervoor heeft begeerd, gezocht en gevonden (Ps 132:3-5). Hij hoeft niet meer te worden rondgedragen. De draagbomen worden echter niet helemaal van de ark losgemaakt. Ze blijven eraan verbonden en zijn daardoor een voortdurende herinnering aan de tocht door de woestijn. Zo is het ook bij de Heer Jezus. Hoewel Hij nu in de hemel is, zal er altijd de herinnering zijn aan Zijn omwandeling op aarde.

In de ark bevinden zich de twee stenen tafelen, de kruik met manna en de staf van Aäron die gebloeid heeft (Hb 9:4). Toch staat hier dat alleen de twee stenen tafelen erin zijn (vers 10). Alle drie samen geven ze een beeld van het leven en het sterven van de Heer Jezus. Het manna is Christus zoals Hij op aarde geleefd heeft en gestorven is. Manna is het voedsel van Israël in de woestijn. Christus is het manna voor ons. We zijn hier echter niet meer in de woestijn. Daarom is hier geen sprake meer van de kruik met manna (vgl. Jz 5:12). Ook vinden we hier geen bloeiende staf. Christus is niet alleen in de dood gegaan, Hij is ook opgestaan. Hij leeft voor ons. Dat zien we in de dienst van Aäron. Een volk in het land heeft echter geen priester als Aäron nodig.

Wat overblijft, zijn de stenen tafelen, dat is het verbond van de HEERE. Zij geven de relatie weer die er is tussen God en Zijn volk. Die relatie blijft eeuwig voortbestaan. De stenen tafelen zijn de uitdrukking van Gods wil, die altijd blijft: “Het Woord van [de] Heer blijft tot in eeuwigheid” (1Pt 1:25a).

2Kr 5:11-14 | De heerlijkheid van de HEERE

11 En het gebeurde, toen de priesters uit het heilige naar buiten kwamen – alle priesters die te vinden waren, hadden zich immers geheiligd, zonder zich te houden aan de afdelingen – 12 en de Levieten, [te weten] alle zangers onder hen, Asaf, Heman, Jeduthun, hun zonen en hun broeders, in fijn linnen gekleed, met cimbalen, met luiten en harpen, stonden ten oosten van het altaar, en met hen tot honderdtwintig priesters toe, die op trompetten bliezen – 13 het gebeurde nu, toen zij eenparig op de trompet bliezen en toen zij zongen door met een eenparige stem [een lied] te laten horen om de HEERE te prijzen en te loven, ja, toen zij de stem verhieven met trompetten, met cimbalen en [andere] muziekinstrumenten, en toen zij de HEERE prezen [met de woorden]: Voorzeker, Hij is goed, want Zijn goedertierenheid is voor eeuwig, dat het huis, het huis van de HEERE, met een wolk vervuld werd. 14 En de priesters konden, vanwege die wolk, niet blijven staan om te dienen, want de heerlijkheid van de HEERE had het huis van God vervuld.

De priesters komen naar buiten opdat de rechtmatige Bewoner er Zijn intrek in kan nemen (vers 11). Het belang van de zaak rechtvaardigt dat er nog geen rekening wordt gehouden met de inzetting van David met betrekking tot de afdelingen (1Kr 24:3-19). Bij deze gebeurtenis moeten alle priesters van alle afdelingen aanwezig zijn. Ze moeten er allemaal ooggetuige van zijn dat de HEERE Zijn intrek in de tempel neemt. Ze zijn daartoe ook in staat, want ze hebben zich allen geheiligd. We kunnen alleen de heerlijkheid van de Heer zien als we ons hebben toegewijd aan Hem.

De Levieten en de priesters staan aan de oostkant van het altaar (vers 12). De oostkant is de kant waar de zon opkomt. Het is de kant waar de deur van de tabernakel is, het dichtst bij het volk. Als van de Levieten de dragers hun dienst hebben gedaan, komen nu de zangers naar voren. Als de Heer Jezus in ons leven de centrale plaats heeft gekregen, worden we zangers. Dit geldt ook voor de plaatselijke gemeente. Als de Heer Jezus daar centraal staat, zal dat tot uiting komen in de lofzang.

De zangers staan bij het altaar. De namen “Asaf, Heman, Jeduthun” betekenen achtereenvolgens ‘één die vergadert’, ‘getrouw’ en ‘koor van lofprijzing’. Dat doet denken aan het vergaderen van de gemeente rondom het altaar (een beeld van de tafel van de Heer) om daar in trouw als een koor van lofprijzing de Heer te loven en te prijzen. De gemeente doet dat als “zonen” van God en “broeders” van elkaar en van de Heer Jezus. Het “fijn linnen” wijst erop dat ze aangenaam gemaakt zijn in de Geliefde (Ef 1:6).

Behalve de Levieten zijn er ook priesters. Het getal van de priesters is honderdtwintig. Dat getal herinnert aan de honderdtwintig discipelen die na de hemelvaart van de Heer Jezus in de bovenzaal zijn (Hd 1:15), om daar te wachten op de “belofte van de Vader” (Hd 1:4), dat is de uitstorting van de Heilige Geest. De priesters blazen “eenparig” op de trompet en laten “eenparig” hun stem horen (vers 13). Deze eenstemmigheid zien we ook in Handelingen 2. Daar is de gemeente na de uitstorting van de Heilige Geest ook eenstemmig (vgl. Rm 15:5-6). Ze doen alles samen (Hd 2:44,46).

In hun lofprijzing horen we de verwijzing naar het vrederijk. Het is een lofzang die nooit zal ophouden: “Zijn goedertierenheid is voor eeuwig.” Daarop wordt het huis van de HEERE vervuld met de heerlijkheid van de HEERE. Niet tijdens het offeren, maar tijdens het zingen over Zijn goedertierenheid komt het antwoord uit de hemel in de vorm van de wolk. Gods goedertierenheid wordt gezien in Zijn heerlijkheid, waarvan de wolk de uitdrukking is. God troont op de lofzangen van Zijn volk (Ps 22:4).

De wolk die hier het huis vult, heeft het volk uit Egypte geleid (Ex 13:21-22) en door de woestijn heen geleid (Ex 40:36-38). We zien deze wolk van Gods heerlijkheid ook bij de Heer Jezus op de berg der verheerlijking (Mt 17:5), bij de oprichting van de tabernakel (Ex 40:34-35), na de wijding van de priesters (Lv 9:23), bij het ontstaan van de gemeente (Hd 1:9; 2:2) en bij de tempel van Ezechiël (Ez 43:4). Bij de herbouw van de tempel door Zerubbabel na de terugkeer uit de ballingschap zien we deze wolk van de heerlijkheid niet.

De priesters kunnen niet in Gods tegenwoordigheid blijven staan om dienst te doen (vers 14). Ze zijn overweldigd door de aanwezigheid van Gods heerlijkheid in de tempel. Dat is de situatie in het Oude Testament. Voor ons is het grote voorrecht dat wij de heerlijkheid van de Heer met onbedekt aangezicht aanschouwen (2Ko 3:18). Onder de genade worden wij niet uit de tegenwoordigheid van God verdreven, maar mogen we die ingaan en daar de heerlijkheid van de Heer Jezus zien (Jh 17:24). In zeker opzicht kunnen ook wij niet blijven staan als we het Lam Dat geslacht is, “als geslacht” (Op 5:6,12) zien staan: “En de oudsten vielen neer en aanbaden” (Op 5:14). Waar Hij is, verdwijnen de mens en zijn dienst.

2 Kronieken 6

2Kr 6:1-11 | Salomo looft de HEERE om de tempel

1 Toen zei Salomo: De HEERE heeft gezegd in een donkere [wolk] te zullen wonen. 2 Ík heb immers een huis gebouwd als woning voor U, een vaste woonplaats voor U, in alle eeuwigheid. 3 Daarna keerde de koning zich om en zegende heel de gemeente van Israël, terwijl heel de gemeente van Israël stond. 4 Hij zei: Geloofd zij de HEERE, de God van Israël, Die met Zijn mond tot mijn vader David gesproken heeft, en [dat] met Zijn handen heeft vervuld, toen Hij zei: 5 Vanaf de dag dat Ik Mijn volk uit het land Egypte heb geleid, heb Ik uit alle stammen van Israël geen stad verkozen om [er] een huis te bouwen, zodat Mijn Naam daar zou zijn, en Ik heb geen man verkozen om vorst te zijn over Mijn volk Israël, 6 maar Ik heb Jeruzalem verkozen om daar Mijn Naam te laten zijn, en Ik heb David verkozen om [koning] te zijn over Mijn volk Israël. 7 Het was in het hart van mijn vader David om een huis te bouwen voor de Naam van de HEERE, de God van Israël. 8 Maar de HEERE zei tegen mijn vader David: Dat het in uw hart was om voor Mijn Naam een huis te bouwen, daar hebt u goed aan gedaan, dat dit in uw hart was. 9 U echter zult dat huis niet bouwen, maar uw zoon, die uit uw lichaam zal voortkomen, die zal voor Mijn Naam dat huis bouwen. 10 Zo heeft de HEERE Zijn woord dat Hij gesproken had, gestand gedaan, want ik ben in de plaats van mijn vader David opgestaan, en ik heb op de troon van Israël plaatsgenomen, zoals de HEERE gesproken heeft, en ik heb voor de Naam van de HEERE, de God van Israël, dit huis gebouwd. 11 Ik heb daar de ark gezet, waarin het verbond van de HEERE ligt dat Hij met de Israëlieten sloot.

Salomo richt zich tot de HEERE (verzen 1-2). Eerst herinnert hij de HEERE eraan waar Hij gezegd heeft te zullen wonen en wel “in een donkere [wolk]”. Het geeft aan dat God ontoegankelijk is voor mensen. Hij bewoont “een ontoegankelijk licht” (1Tm 6:16). Zo komt Hij tot Mozes “in een dichte wolk”, “de donkere [wolk], waar God was” (Ex 19:9; 20:21). Het is het grote voorrecht van de gelovige in deze tijd om tot die God te naderen. Dat is mogelijk geworden door Christus.

Het is alsof Salomo zich erover verbaast dat hij voor die God, Die gezegd heeft “in een donkere [wolk] te zullen wonen”, een huis als woning heeft gebouwd (vers 2). Later, in vers 18, voegt hij eraan toe dat God niet in een door mensen gemaakt huis kan wonen (vgl. Js 66:1; Hd 7:48). Toch is het ook waar dat de tempel “een vaste woonplaats” voor de HEERE is en dat “in alle eeuwigheid”. Dit zal in het vrederijk zijn volle vervulling vinden.

Salomo is de middelaar. Hij treedt in dit gedeelte op als de koning-priester: hij is koning en doet als priester voorbede. Deze combinatie is het kenmerk van de Messias (Zc 6:13). Salomo is, met zijn vader David, de enige die als koning het volk heeft gezegend (vers 3).

De eerste woorden die Salomo spreekt, zijn “geloofd zij de HEERE” (vers 4). Voordat hij gaat bidden, prijst hij God om wat Hij heeft gezegd met Zijn mond en ook heeft gedaan met Zijn handen. Het bouwen en voltooien van de tempel is gebeurd door mensenhanden, maar Salomo schrijft het hele bouwwerk toe aan de handen van “de HEERE, de God van Israël”.

Wat wij voor de Heer doen en tot stand brengen, komt uiteindelijk van Hem en daarom komt Hem dan ook alle eer toe. Paulus en Barnabas realiseren zich dat ook. In het verslag van hun zendingsreis berichten zij “alles wat God met hen had gedaan” (Hd 14:27; 15:4; 1Ko 15:10).

In eerdere dagen, wanneer het volk in de woestijn is, heeft God geen stad verkozen om in te wonen en geen man verkozen die Hij als vorst over Zijn volk heeft gesteld (vers 5). Dat heeft Hij nu gedaan (vers 6). Hij heeft een stad verkozen en Hij heeft een man verkozen (Ps 78:68,70). Het enige wat belangrijk is, is de keus van God. Dat maakt alles wat mensen bedenken tot leugen, zoals het Bethel van Jerobeam (1Kn 12:25-33).

De HEERE heeft Jeruzalem verkozen en daar heeft de HEERE nu Zijn huis. In dit hoofdstuk wordt meerdere keren gesproken over de Naam van de HEERE met betrekking tot Gods huis. Daar laat Hij Zijn Naam wonen. Dat herinnert aan wat de Heer Jezus van de gemeente zegt: “Waar twee of drie vergaderd zijn in Mijn Naam, daar ben Ik in het midden van hen” (Mt 18:20).

Salomo wijst op zijn vader David als de man die liefde in zijn hart heeft gehad voor Gods huis en die de oorspronkelijke plannenmaker ervan is (vers 7). Wat hij zelf heeft mogen doen, is verder werken met wat zijn vader David al heeft klaargemaakt (verzen 8-11).

We zien hier een voorbeeld van de spreuk die de Heer Jezus aanhaalt en wat Hij daaraan verbindt: “De een zaait, de ander maait. Ik heb u gezonden om te maaien wat u niet hebt bearbeid; anderen hebben het bearbeid en u bent op hun arbeid[sterrein] gekomen” (Jh 4:37-38). De een mag een werk beginnen en een ander mag het afmaken. De ene generatie begint iets, de andere generatie gaat er mee verder. We bouwen op het fundament dat anderen hebben gelegd.

Ook zien we hier dat Salomo zich herinnert welke Goddelijke aanwijzingen zijn vader heeft gehad en dat hij daaraan vasthoudt. Hij zoekt geen vernieuwing en brengt geen eigenmachtige aanpassingen aan. Ook zoekt hij geen eigen eer door origineel te willen zijn.

Van enkele personen lezen we dat hun hart is uitgegaan naar het huis van God, dat zij ernaar hebben verlangd dat dit huis er zou zijn. We zien dit bij Mozes (Ex 15:13,17), David (1Kr 17:1) en Kores (Ea 1:2-3). Allen zijn ze hierin een beeld van de Heer Jezus. In het Nieuwe Testament behoort het hart van iedere gelovige naar Gods huis uit te gaan (1Ko 3:10b).

2Kr 6:12-21 | Vraag om te luisteren naar zijn gebed

12 Toen ging [Salomo] voor het altaar van de HEERE staan, tegenover heel de gemeente van Israël, en hij spreidde zijn handen uit. 13 Salomo had namelijk een koperen podium gemaakt, en had het in het midden van de voorhof neergezet; zijn lengte was vijf el, zijn breedte vijf el, en zijn hoogte drie el. Hij ging daarop staan, en knielde op zijn knieën neer tegenover heel de gemeente van Israël, en hij spreidde zijn handen uit naar de hemel, 14 en zei: HEERE, God van Israël, er is geen God zoals U, in de hemel of op de aarde, Die het verbond en de goedertierenheid houdt tegenover Uw dienaren, die met heel hun hart wandelen voor Uw aangezicht, 15 Die Zich tegenover Uw dienaar, mijn vader David, gehouden hebt aan wat U tot hem had gesproken. Want met Uw mond sprak U, en [dat] hebt U met Uw hand vervuld, zoals het op deze dag is. 16 En nu HEERE, God van Israël, houd U tegenover mijn vader David, Uw dienaar, aan wat U tot hem gesproken hebt: Het zal u voor Mijn aangezicht niet aan een man ontbreken die op de troon van Israël zal zitten, tenminste, wanneer uw zonen op hun weg letten door in Mijn wet te wandelen, zoals u voor Mijn aangezicht gewandeld hebt. 17 Nu dan, HEERE, God van Israël, laat toch Uw woord, dat U tot Uw dienaar, tot David, sprak, bewaarheid worden. 18 Maar zou God werkelijk bij de mensen op de aarde wonen? Zie, de hemel, ja, de allerhoogste hemel, kan U niet bevatten, hoeveel te min dit huis dat ik gebouwd heb! 19 Schenk dan aandacht aan het gebed van Uw dienaar en aan zijn smeekbede, HEERE, mijn God, door te luisteren naar het roepen en naar het gebed dat Uw dienaar voor Uw aangezicht bidt. 20 Laten Uw ogen open zijn, dag en nacht, over dit huis, over deze plaats, waarvan U hebt gezegd dat U daar Uw Naam zou vestigen, om te luisteren naar het gebed dat Uw dienaar op deze plaats zal bidden. 21 Luister dan naar de smeekbeden van Uw dienaar en Uw volk Israël, die zij op deze plaats zullen bidden. En U, luister vanuit Uw woonplaats, uit de hemel, ja luister, en vergeef.

Salomo spreekt zijn gebed uit vóór het altaar (vers 12), op een koperen podium (vers 13). Het podium is niet bedoeld om zichzelf boven het volk te verheffen, maar opdat allen hem kunnen zien knielen en hem kunnen horen bidden (vgl. Ne 8:4-5). De maten van het podium zijn de maten van het oude brandofferaltaar in de tabernakel (Ex 27:1). Er is voor de tempel een nieuw en groter brandofferaltaar gemaakt. Toch er is ook een herinnering aan het oude, kleinere brandofferaltaar.

Het brandofferaltaar is de plaats van ontmoeting tussen de heilige God en een zondig volk. Het offer op dat altaar wordt verteerd en het volk gaat vrijuit. Salomo’s voorbede is gefundeerd op het offer dat is gebracht. De dienst van voorbede van de Heer Jezus nu in de hemel is gegrond op Zijn offer, dat Hij op aarde heeft gebracht aan God door Zijn werk op het kruis.

De houding van Salomo is passend en eerbiedig, in overeenstemming met zijn gebed. Hij spreidt “zijn handen uit naar de hemel”. Hij weet dat daar de HEERE woont. Later zal hij in zijn gebed wijzen op bidden in de richting van het huis (verzen 26,29,34,38) als een locatie op aarde. Dat is in overeenstemming met Gods wil. Het geloof kijkt vervolgens naar boven.

De verzen 14-21 zijn een lange inleiding op het gebed dat Salomo bidt voor het volk. Hij veronderstelt het bestaan van andere goden (vers 14; vgl. Ex 15:11), maar niemand is met God te vergelijken (Dt 4:35,39; 1Ko 8:6). Hij spreekt erover dat God Zich heeft gehouden aan wat Hij in het verleden gesproken heeft (vers 15). Dat is voor hem de aanleiding te vragen of God ook in de toekomst Zich zal houden aan wat Hij gesproken heeft (verzen 16-17).

Als Salomo zo een beroep heeft gedaan op Gods trouw in het verleden en zijn vertrouwen heeft uitgesproken in Gods trouw voor de toekomst, roemt hij de onmetelijke grootheid van God (vers 18). God gaat alles te boven. Hij is groter dan alle beloften en dan alle plaatsen waar iemand kan wonen, zowel op aarde als in het heelal. God woont niet in iets wat mensenhanden hebben gemaakt (Js 66:1; 6:1; Hd 7:48; 17:24).

Tegelijk is de grootheid van God voor hem de uitnodiging om die grote God te vragen aandacht te schenken aan zijn “gebed” en aan zijn “smeekbede” en te luisteren naar zijn “roepen” (vers 19). Salomo drukt zich steeds sterker uit: bidden, smeken, roepen. Hij verlangt er intens naar dat Gods aandacht voortdurend op dit huis zal zijn gericht, vanwege Zijn Naam die Hij daar heeft gevestigd (vers 20).

Hij vraagt de HEERE nog eens om naar zijn gebed te luisteren, maar hij betrekt nu ook Israël erbij en vraagt de HEERE ook naar hun gebed te luisteren (vers 21). Salomo noemt de hemel de woonplaats van God. Hij beseft dat het huis dat hij gebouwd heeft daarvan slechts een afschaduwing is, want de hulp voor de bouw van dit huis moest van de hemel komen.

Salomo spreekt tot de HEERE in het besef van zijn eigen geringheid. Hij is niet meer dan een dienaar die in alles afhankelijk is van zijn grote Meester. In drie op elkaar volgende verzen spreekt hij in elk vers over zichzelf als “Uw dienaar” (verzen 19,20,21). Dat heeft hij in de voorgaande verzen steeds van zijn vader David gezegd. Wij mogen zeker als kinderen tot God komen, maar we zullen ook nooit mogen vergeten dat wij dienaren zijn. We mogen komen met de vrijmoedigheid van een kind, maar tegelijk ook met de eerbied van een slaaf voor zijn Heer.

2Kr 6:22-23 | Eerste gebed

22 Wanneer iemand tegen zijn naaste zondigt en deze hem een eed oplegt, zodat hij een vervloeking over zichzelf afroept, en [deze] eed voor Uw altaar in dit huis komt, 23 luistert Ú dan uit de hemel, grijp in, en spreek recht over Uw dienaren, door de schuldige [zijn weg] te vergelden en zijn weg op zijn [eigen] hoofd te doen neerkomen, door de rechtvaardige rechtvaardig te verklaren, [en] hem overeenkomstig zijn gerechtigheid te vergelden.

Na de inleiding op het gebed in de voorgaande verzen horen we in de verzen 22-39 wat Salomo bidt. Het is een gebed dat uit zeven delen of zeven gebeden bestaat. In deze zeven gebeden kunnen we een onderverdeling aanbrengen. De eerste vier gebeden horen bij elkaar en de laatste drie.

De gebeden één tot en met vier hebben te maken met de verhoudingen van het volk onderling en het probleem van de zonde. Het gaat daarin om
de persoonlijke verhouding tussen twee leden van Gods volk (gebed 1),
het hele volk (gebeden 2 en 3) en
de individuele Israëliet, die zich de algehele toestand van verval persoonlijk aantrekt en met het oog daarop zichzelf beproeft (gebed 4).

De gebeden vijf tot en met zeven zijn meer naar buiten gericht en gaan meer over de volken om hen heen. Het gaat daarin om
het lot van de vreemdeling en het getuigenis dat uitgaat van de hulp die deze van de HEERE ontvangt (gebed 5),
de strijd van het volk en de steun van de HEERE die het ondervindt (gebed 6) en
het volk in ballingschap vanwege hun zonden en de terugkeer naar het land (gebed 7).

In deze gebeden neemt de belijdenis van zonde een grote plaats in. We zien dat de gebeden één tot en met vier en ook het zevende gebed betrekking hebben op zonde. Veel nood in Gods gemeente wordt door zonde veroorzaakt. Daarbij is het nog goed op te merken dat in de verschillende gebeden niet wordt gezegd: ‘Als zij om vergeving vragen’, maar: ‘Als zij hun zonden belijden, wilt U dan vergeven’ (vgl. 1Jh 1:9).

We kunnen van de gebeden leren en een toepassing maken voor de tegenwoordige tijd, de tijd dat het koninkrijk van God in verborgenheid bestaat. Tot dit koninkrijk behoren allen die zich stellen onder het gezag van Heer Jezus, Die nu de biddende Koning-Priester is bij God en daar Zijn gebeden ten behoeve van ons uitspreekt. Zijn gebeden vinden ook weerklank in Zijn gemeente, want de gemeente is in de eerste plaats een huis van gebed (1Tm 2:1; Hd 2:42; Js 56:7; Mt 21:13).

Nog een praktische opmerking. Het lezen, of liever: biddend lezen, van dit gebed duurt ongeveer vijf minuten. Dat is niet lang. De waarde en inhoud zitten dan ook niet in de lengte. Het is te wensen dat wij zo leren bidden, zo diep, zonder omhaal van woorden. Het gaat hier om een gebed in het openbaar. In de binnenkamer mogen we zolang bidden als we willen.

Het eerste gebed (verzen 22-23) gaat over de zonde van de een tegenover de ander, waarbij een eed wordt gevraagd. Als iemand verdacht wordt van zonde, of als het zeker is dat iemand heeft gezondigd, maar er is geen bewijs, dan kan de ander eisen dat de verdachte een eed aflegt. De verdachte moet dan onder ede uitspreken dat hij onschuldig is. Op grond van die eed wordt hij door de rechter als het ware aan de HEERE overgeleverd. Hij roept zelfs de vloek over zich af als hij toch schuldig is (Nm 5:11-28). Die vloek kan hem treffen in een directe Godsregering. De HEERE brengt de gevolgen over de schuldige. Waar mensen niet tot duidelijkheid kunnen komen, moet God die duidelijkheid verschaffen.

Deze situatie kunnen wij ook vandaag onder Gods volk tegenkomen en wel in het geval dat er sprake is van een zonde tussen twee broeders. Hoe moeilijk kan het zijn om de waarheid aan het licht te krijgen en een juist oordeel te vellen. De vraag is vanuit welke houding de betrokkene met de zondigende broeder omgaat en hoe de gemeente ermee omgaat. Het is belangrijk ervoor te bidden dat de Heer de ware toedracht duidelijk maakt (Mt 18:15-20). De Heer maakt, als de gemeente Hem daar eenstemmig om vraagt, openbaar waar de zaak mis is en de gemeente het niet weet.

2Kr 6:24-25 | Tweede gebed

24 Wanneer Uw volk Israël door de vijand wordt verslagen, omdat zij tegen U hebben gezondigd, en zij zich bekeren, Uw Naam belijden en voor Uw aangezicht in dit huis zullen bidden en smeken, 25 luistert Ú dan uit de hemel, en vergeef de zonde van Uw volk Israël, en breng hen terug naar het land dat U hun en hun vaderen gegeven hebt.

Het tweede gebed betreft het geval dat het volk is overrompeld door de vijand vanwege een zonde van het volk als geheel (Lv 26:17). Als er zonde is, komen de vijanden. God zendt hen om Zijn volk te tuchtigen en hen tot belijdenis en terugkeer naar Hem te brengen (Ri 2:14-16). Belijdenis van een zonde mag rekenen op een luisterende God in de hemel en op vergeving van de zonde.

Het gevolg van de zonde is dat het volk uit het land is verdreven of in elk geval de zegen van het land niet krijgt. Als er waarlijk berouw is over de zonde, krijgt het volk terug wat het door hun zonde is kwijtgeraakt. Dit geldt ook voor ons. Als we gezondigd hebben, zijn we in de macht van de vijand gekomen. De geestelijke zegeningen worden dan niet genoten. Als we onze zonde belijden, krijgen we ook de vreugde van de behoudenis terug (vgl. Ps 51:14a).

De getrouwen lijden mee onder de gevolgen van algemene ontrouw. Het zal hen ertoe brengen te leven in een geest van gebed en belijdenis. Daardoor zullen ze in het bezit en genot van de zegeningen blijven. Afzondering van het kwaad mag rekenen op de zegen van de Heer.

2Kr 6:26-27 | Derde gebed

26 Als de hemel gesloten is en er geen regen komt, omdat zij tegen U gezondigd hebben, en zij op deze plaats bidden, Uw Naam belijden [en] zich van hun zonde bekeren, omdat U hen vernederde, 27 luistert Ú dan in de hemel en vergeef de zonde van Uw dienaren en van Uw volk Israël, want U leert hun de goede weg waarop zij moeten gaan, en geef regen op Uw land, dat U aan Uw volk als erfelijk bezit hebt gegeven.

De derde plaag is een gesloten hemel. Het hele volk lijdt onder dezelfde plaag van de droogte. Anders dan Egypte, dat door de Nijl en menselijke inspanning bevochtigd wordt, is Israël afhankelijk van de regen van de hemel (Dt 11:10-11). Als de najaarsregen uitblijft, is er geen oogst en is hongersnood het gevolg. Door het Woord maakt God “de goede weg waarop zij moeten gaan” duidelijk. Hij laat in Zijn Woord zien hoe Zijn volk zich kan bekeren en zich daardoor kan verzekeren van de terugkeer van de zegen.

God leert Zijn volk de goede weg door het te kastijden met droogte als het van Hem afwijkt. Dat is in het hart van Elia als hij bidt “dat het niet zou regenen” (Jk 5:17; 1Kn 17:1). God leert ons soms door middel van bittere teleurstellingen en pijn. Dan worden onze wegen versperd met doornen, onze schuilplaatsen worden afgesloten, onze bronnen worden vergiftigd en al onze aangename dingen worden verwoest. God leert ons het goede door het kwade aan ons te laten zien. Dan zal onze ziel uitroepen: ‘Ik wil terugkeren!’ (Hs 2:5-6).

2Kr 6:28-31 | Vierde gebed

28 Als er honger in het land is, als er pest is, als er korenbrand, meeldauw, veldsprinkhanen en zwermsprinkhanen komen, als zijn vijanden hem benauwen in het land met zijn steden, [als] er welke plaag of welke ziekte dan ook komt, 29 elk gebed, elke smeekbede die er zal zijn van ieder mens en van heel Uw volk Israël, als eenieder zijn plaag en zijn pijn erkent en naar dit huis zijn handen uitstrekt, 30 luistert Ú dan vanuit de hemel, Uw vaste woonplaats, vergeef, en geef eenieder naar al zijn wegen, [U,] Die zijn hart kent. U alleen kent immers het hart van de mensenkinderen, 31 opdat zij U vrezen en in Uw wegen gaan al de dagen dat zij leven op de grond die U onze vaderen gegeven hebt.

Diverse plagen vormen de aanleiding voor het vierde gebed. Hoewel er niet staat dat deze plagen komen vanwege begane zonden, zijn deze plagen wel het gevolg van de zonde. Dat zien we aan het woord “vergeef” in vers 30. Het hele volk lijdt onder deze plagen, maar ieder persoonlijk kan eraan ontkomen als hij bidt en smeekt en zijn plaag en zijn pijn erkent.

In de woorden “en geef eenieder naar al zijn wegen” wordt gevraagd om de tucht van God. Die tucht is nodig om de gelovige op de weg van trouw aan de Heer te houden of hem er weer te brengen. Daarbij ziet de Heer in het hart van de gelovige waartoe hij geneigd is of waarom hij een bepaalde weg gaat die tucht nodig maakt. Het is de liefde van de Heer die deze tucht over de Zijnen brengt (Hb 12:5-11).

Een toepassing van deze plagen zien we in de geestelijke toestand van de gelovigen in Korinthe. Zij gaan lichtvaardig aan het avondmaal. Ze springen lichtzinnig met de geestelijke betekenis ervan om. Daarom moet God hen tuchtigen. Paulus zegt tegen hen: “Daarom zijn er onder u vele zwakken en zieken en nogal velen zijn ontslapen” (1Ko 11:30). Dit betekent niet dat allen die door deze tucht worden getroffen, aan die lichtzinnigheid deelnemen. Het is goed mogelijk dat er zijn die lijden om wat anderen doen. Wij kunnen lijden door gedrag van anderen of van onszelf. Dat berooft ons van onze zegeningen.

God kent het hart van ieder mens (vers 30b). “Alle dingen zijn naakt en geopend voor de ogen van Hem met Wie wij te doen hebben” (Hb 4:13). Het besef daarvan moet ons ertoe brengen in vrees voor God in de wegen van de Heer te gaan (vers 31). Dan blijven we bewaard in het genot van de zegeningen die ons geschonken zijn.

2Kr 6:32-33 | Vijfde gebed

32 Zelfs ook wat de vreemdeling betreft, die niet tot Uw volk Israël behoort, maar uit een ver land komt omwille van Uw grote Naam en van Uw sterke hand en van Uw uitgestrekte arm, wanneer zij komen en naar dit huis hun gebed richten, 33 luistert Ú dan vanuit de hemel, vanuit Uw vaste woonplaats, en doe overeenkomstig alles wat de vreemdeling tot U roepen zal, opdat alle volken van de aarde Uw Naam kennen en U vrezen, zoals Uw volk Israël, en erkennen dat Uw Naam is uitgeroepen over dit huis dat ik gebouwd heb.

De aanleiding voor dit gebed is niet een bepaalde zonde. Het is een gebed voor de vreemdeling die uit een ver land naar Gods huis komt om er te bidden. Hier zien we dat het huis van God een huis van gebed voor alle volken is (Js 56:7b). Al in het Oude Testament wordt aangegeven dat Gods Naam niet alleen door Israël wordt groot gemaakt, maar ook door de volken (Ml 1:11). Een voorbeeld daarvan is de koningin van Sjeba (1Kn 10:1-5), hoewel er niet staat dat zij kwam om te bidden.

De gemeente is ook een huis van gebed en een toevluchtsoord voor de vreemdeling, de buitenlander, dat wil zeggen voor ieder die niet bij Gods volk hoort. Als iemand komt om God te zoeken, moet hij bij de gemeente zijn, want dat is de “pilaar en grondslag van de waarheid” (1Tm 3:15). De gemeente is er nu voor iedereen die nog buiten de gemeente staat, om door bekering daarin te worden opgenomen.

Een voorbeeld daarvan is de kamerling die naar Jeruzalem is gekomen om God te zoeken (Hd 8:26-40). Hij keert onverrichter zake naar huis terug, want de tempel is niet meer Gods huis. God komt hem echter tegemoet. Hij vervult zijn verlangen door hem te laten zien dat er een nieuw huis van God is.

Profetisch zal dit gebed verhoord worden in het vrederijk, als de volken van de einden van de aarde komen om de God van Israël te zoeken en te aanbidden (Ps 22:28; 67:3-6).

2Kr 6:34-35 | Zesde gebed

34 Wanneer Uw volk uittrekt ten strijde tegen zijn vijanden, op de weg waarheen U hen zendt, en zij bidden tot U, in de richting van deze stad, die U verkozen hebt, en van het huis dat ik voor Uw Naam heb gebouwd, 35 luistert U dan vanuit de hemel naar hun gebed en naar hun smeekbede, en verschaf hun recht.

Ook dit gebed gebeurt niet naar aanleiding van een zonde. Het gaat hier om afhankelijkheid van God wanneer Zijn volk in gehoorzaamheid aan Hem tegen zijn vijanden ten strijde trekt. Hier trekt het volk de vijand tegemoet in een geloofsstrijd in opdracht van de HEERE. Het is een strijd waarvan kan worden gezegd: “Niet aan u is de strijd, maar aan God” (2Kr 20:15). Het gaat hier niet om zonden, maar om een volk dat in zijn recht staat. Toch er is gebed nodig om dat recht ook te krijgen tegenover de vijand.

Dat geldt ook voor ons. Gods Woord roept ons op “de goede strijd van het geloof” te strijden (1Tm 6:12; 2Tm 4:7). Voordat we de strijd aangaan, moeten we bidden, en terwijl we strijden, moeten we bidden. Dan zal de Heer ons recht verschaffen, dat wil zeggen dat Hij ons staande doet blijven in onze strijd voor de waarheid van Zijn Woord. Als we in zachtmoedigheid die strijd voeren, kunnen tegenstanders van de waarheid gewonnen worden voor de waarheid (2Tm 2:25-26).

2Kr 6:36-39 | Zevende gebed

36 Wanneer zij tegen U hebben gezondigd – er is immers geen mens die niet zondigt – en U toornig op hen bent, en hen overlevert aan de vijand, zodat zij die hen gevangengenomen hebben, hen als gevangenen wegvoeren naar een land, ver weg of dichtbij, 37 en zij het in het land waarheen zij als gevangenen werden weggevoerd, ter harte nemen, zich bekeren en tot U smeken in het land van hun gevangenschap, door te zeggen: Wij hebben gezondigd, ons misdragen, en wij hebben goddeloos gehandeld, 38 en [als] zij zich in het land van hun gevangenschap, waarheen zij hen als gevangenen weggevoerd hebben, tot U bekeren met heel hun hart en met heel hun ziel, en tot [U] bidden in de richting van hun land, dat U aan hun vaderen gegeven hebt, en van de stad die U verkozen hebt, en van het huis dat ik voor Uw Naam gebouwd heb, 39 luistert U dan uit de hemel, uit Uw vaste woonplaats, naar hun gebed en hun smeekbeden en verschaf hun recht. Vergeef Uw volk datgene waarmee zij tegen U zondigden.

Dit gebed vindt zijn aanleiding weer in zonde. Het gaat niet om een specifieke zonde, maar om zonde in het algemeen. Toch is er zonde aanwezig die Gods toorn opwekt. De zonde wordt bij ieder mens gevonden, want “er is immers geen mens die niet zondigt” (vers 36; vgl. Pr 7:20). Dit is geen goedkope opmerking van Salomo, net zo goedkoop als wel eens wordt gezegd: ‘Wij zijn nu eenmaal allemaal zondaars.’ Wat hij ermee wil zeggen, is dat het niet ondenkbaar is dat zal gebeuren wat hij nu bidt. Hieruit spreekt kennis van het menselijk hart. Het is belangrijk dat we ons eigen hart kennen.

Salomo constateert hier dat de mens een zondig hart heeft, wat ook in de praktijk tot uiting komt. Salomo voorziet een zondige praktijk van allen die zo groot is, dat God hen in Zijn toorn moet overleveren aan de vijand die hen wegvoert uit het land van de belofte. Dit gebed blijkt profetisch te zijn (vgl. Dt 31:20,29) en is in alle ernst werkelijkheid geworden. Het volk is in ballingschap weggevoerd (2Kn 17:6-23; 2Kr 36:17-21).

Salomo veronderstelt echter ook een inkeer van hen onder de volken waaronder zij verstrooid zijn. Zij maaien wat ze zaaien, maar God kan een keer ten goede brengen en herstel bewerken. Hij doet dat als zij zich tot Hem bekeren met heel hun hart en met heel hun ziel. Het bewijs daarvan zal zijn dat zij tot Hem “bidden in de richting van hun land” en van Gods stad en Gods huis. Uit dat gebed blijkt dat hun hart uitgaat naar dezelfde dingen als waar Gods hart naar uitgaat.

Dat werk in hun harten vindt plaats op grond van de voorbede van de Heer Jezus en Godvrezende mensen. Daniël heeft gebeden en ook Ezra en Nehemia. Ze hebben schuld beleden (Dn 9:3-5,20; Ea 9:1-6; Ne 1:1-7). Dan wordt er naar Gods maatstaven recht verschaft. Hij handelt naar recht als er belijdenis van zonde is.

We zien dat ook in de geschiedenis van de christelijke kerk, bijvoorbeeld in de reformatie en het reveil. Deze opwekkingen zijn, net als zoveel andere opwekkingen, gebeurd op grond van de voorbede van de Heer Jezus en Godvrezende mensen. Zo werkt het ook vandaag nog.

2Kr 6:40-42 | Salomo vraagt om verhoring van zijn gebed

40 Nu, mijn God, laten toch Uw ogen open en Uw oren opmerkzaam zijn voor het gebed van deze plaats. 41 Welnu, HEERE God, sta op, [trek] naar Uw rustplaats, U en de ark van Uw macht. Laten Uw priesters, HEERE God, met heil bekleed worden, en laten Uw gunstelingen verblijd zijn over het goede. 42 HEERE God, wijs het gebed van Uw gezalfde niet af. Denk aan [Uw] blijken van goedertierenheid aan David, Uw dienaar.

De algemene gedachte van alle zeven gebeden is dat ze allemaal gedaan worden in of gericht naar het huis van God. Het is “het gebed van deze plaats” (vers 40). Het antwoord van God in het volgende hoofdstuk sluit daarop aan (2Kr 7:15-16).

Salomo sluit zijn gebed af (verzen 41-42). Hij doet dat met enkele woorden van David (Ps 132:8-10). Eerder zijn de woorden “sta op” (vers 41) tot de ark van het verbond gesproken als het volk Israël aan de woestijnreis begint (Nm 10:35). Later spreekt David die woorden bij het opbrengen van de ark van Kirjath-Jearim naar Sion (Ps 132:8). Hier spreekt Salomo deze woorden als de ark zijn definitieve rustplaats krijgt in de tempel op de berg Moria.

Dat de ark zijn rustplaats heeft gekregen, is aanleiding over de priesters en hun kleding te spreken. De priesterkleding is “heil” of behoudenis. Het spreekt ervan dat de Heer Jezus Zijn plaats in het hemelse heiligdom heeft ingenomen. De gelovigen als priesters mogen daar nu binnengaan in het bewustzijn van een volle zekerheid van de behoudenis. Die behoudenis is niet gegrond op iets in henzelf, maar is volledig het gevolg van de aanvaarding door God van Christus en Zijn werk. Wij, als “gunstelingen”, als begunstigden of als begenadigden, mogen “verblijd zijn over het goede”. Het geeft de volledige verzadiging aan als gevolg van alles wat God ons in Christus heeft gegeven.

Salomo noemt de pleitgrond (vers 42). Hij pleit op grond van Wie de Gezalfde, dat is Christus, is voor God, want het volk en de Gezalfde horen bij elkaar. Wordt de Gezalfde gehoord, dan wordt het volk aangenomen. In onszelf is geen gerechtigheid. Onze gerechtigheid is alleen in de Gezalfde te vinden.

2 Kronieken 7

2Kr 7:1-3 | De heerlijkheid van de HEERE

1 Toen Salomo geëindigd had [dit gebed] te bidden, kwam het vuur uit de hemel neer en verteerde het brandoffer en de slachtoffers, en de heerlijkheid van de HEERE vervulde het huis. 2 De priesters konden het huis van de HEERE niet binnengaan, want de heerlijkheid van de HEERE had het huis van de HEERE vervuld. 3 Toen alle Israëlieten het vuur en de heerlijkheid van de HEERE over het huis zagen neerkomen, knielden zij met [hun] gezichten ter aarde, op de vloer, bogen zich neer en loofden de HEERE dat Hij goed is, want Zijn goedertierenheid is voor eeuwig.

Het neerdalen van het vuur uit de hemel (vers 1) is een onmiddellijk en voor iedereen zichtbaar antwoord van de HEERE op het gebed van Salomo. Als wij ruimte voor God maken, komt Hij en vult de ruimte.

Gods antwoord staat in verband met de waarde van het offer van de Heer Jezus, zoals we dat zien in “het brandoffer en de slachtoffers”. Deze offers zijn een beeld van Christus in Zijn leven en Zijn offer aan het kruis (Hb 10:5-7). Het vuur dat het offer verteert, is niet door mensen aangestoken, maar komt uit de hemel. Het vuur toont aan dat God het offer heeft aanvaard, terwijl het volk vrijuit kan gaan. Een zichtbaar bewijs dat God het offer heeft aanvaard, is dat de heerlijkheid van de HEERE onmiddellijk daarna het huis vervult.

Een huis dat vervuld is van de heerlijkheid van God, biedt geen ruimte aan iets van de mens (vers 2). Dat de priesters vanwege de heerlijkheid van de HEERE het huis van de HEERE niet kunnen binnengaan, laat in beeld zien dat bij ware aanbidding de aanbidder niet aan zichzelf denkt. Hij is niet met zichzelf bezig is, daar is geen ruimte voor, maar alleen met de Heer Jezus. Waar alles gaat om de heerlijkheid en eer van God en Zijn Christus, vallen alle aanbidders neer en loven God en Christus (vers 3).

Het hele volk, “alle Israëlieten”, is een volk van aanbidders. De aanbidding uit zich hier in de grote lofzang van het vrederijk: “Want Zijn goedertierenheid is voor eeuwig.” Het herinnert aan het begin van de gemeente. Niemand onttrekt zich aan de gemeenschap, geen groep scheidt zich af om apart gemeenschap te hebben. Ze zijn “allen gemeenschappelijk bijeen” (Hd 2:1b) en dan wordt de Heilige Geest uitgestort Die tot in eeuwigheid met en in de gelovigen zal blijven (Jh 14:16-17).

De heerlijkheid van de HEERE is in het huis (vers 1), terwijl de Israëlieten zien dat de heerlijkheid van de HEERE over het huis is (vers 3). We kunnen dit vergelijken met de zalving en vervulling met de Heilige Geest. De zalving met de Heilige Geest ziet op de Heilige Geest op of over de gelovige, dat wil zeggen dat in zijn leven te zien is dat hij door de Geest wandelt en geleid wordt. De vervulling met de Heilige Geest ziet op de aanwezigheid van de Geest in de gelovige, door Wie het nieuwe leven de kracht heeft om zich te uiten.

2Kr 7:4-7 | Offers voor de inwijding van het huis

4 De koning en heel het volk brachten offers voor het aangezicht van de HEERE. 5 Koning Salomo bracht een dankoffer van tweeëntwintigduizend runderen en honderdtwintigduizend schapen. Zo wijdden de koning en heel het volk het huis van God in. 6 Ook stonden de priesters op hun wachtposten, en de Levieten met de muziekinstrumenten van de HEERE die koning David gemaakt had om de HEERE te loven, [zo dikwijls] als David door hun dienst [Hem] zou prijzen dat Zijn goedertierenheid voor eeuwig is. Tegenover hen bliezen de priesters op trompetten, en heel Israël stond. 7 Salomo heiligde het midden van de voorhof, die vóór het huis van de HEERE ligt, omdat hij daar het brandoffer en het vet van de dankoffers bereid had, want het koperen altaar, dat Salomo gemaakt had, kon de brandoffers, de graanoffers en het vet [van de dankoffers] niet bevatten.

De offerdienst en het loven van de HEERE horen bij elkaar. Voor allen die uit Babel zijn teruggekeerd, is er geen hernieuwde vervulling van de tempel met de heerlijkheid van de HEERE. Toch zijn er wel het altaar, de offers en de tempel. Dit is ook wat ons nog is gelaten, in een tijd dat de gemeente in verval is geraakt en de heerlijkheid van God niet meer op dezelfde wijze in de gemeente aanwezig is als in het begin.

In het brengen van offers is er geen scheiding tussen de leider en het volk (vers 4). In het Nieuwe Testament zijn alle gelovigen priesters, ongeacht hun positie in de gemeente. De oudste en de jongste gelovigen komen met hun offer. Het reusachtige dank- of vredeoffer dat Salomo brengt, spreekt van de grote indruk die men heeft van de gemeenschap van God met Zijn volk en van het volk onderling. Het huis van God is in de eerste plaats een huis van gebed, maar daarnaast ook van offerande en van gemeenschap. Als dat wordt beleefd, wordt het huis in waarheid ingewijd, dat wil zeggen dat het huis wordt gebruikt op de manier waarvoor God het gegeven heeft.

Ook nu kan er in Gods huis zicht zijn op de heerlijkheid van de Heer Jezus, zowel in Zijn leven op aarde als nu aan Gods rechterhand. Er kunnen ook nu geestelijke offers worden gebracht en kan er een gemeenschapsmaaltijd zijn, waar God Zijn deel krijgt en de Heer Jezus en ook het volk. In het bijzonder is dat het geval bij het avondmaal van de Heer aan de tafel van de Heer.

Als het huis van God is ingewijd, staan de priesters op hun wachtposten en de Levieten hebben muziekinstrumenten om de HEERE te loven. Ieder staat op zijn eigen plaats, niemand neemt de plaats van een ander in of doet iets anders dan hij moet doen. Dit gebeurt in overeenstemming met wat de HEERE vroeger door Mozes en David heeft laten regelen. Priesters offeren, Levieten zingen. Deze beide diensten worden nu door iedere gelovige gedaan.

Alleen de muziekinstrumenten worden genoemd, niet de zangers. Wij zijn nu allemaal muziekinstrumenten. Zoals David de muziekinstrumenten bespeelde door de hand van de Levieten, zo zingt de Heer Jezus nu door onze mond. Hij zegt tegen Zijn God: “In het midden van de gemeente zal Ik U lofzingen” (Hb 2:12b) en daarvoor gebruikt Hij onze mond. Wij brengen door Hem lofoffers aan God (Hb 13:15). Christus is de grote Zanger.

Wat Salomo te offeren heeft, is zo veel, dat het koperen brandofferaltaar het allemaal niet kan bevatten. Daarom heiligt hij een stuk van de voorhof en maakt daar ook een offerplaats van. ‘Heiligen’ wil zeggen iets afzonderen van het gewone gebruik en daar een speciale bestemming aan geven. Het geheiligde deel van de voorhof wordt toegevoegd aan het altaar, zodat het altaar daardoor wordt vergroot en het alle offers die worden gebracht, kan bevatten.

2Kr 7:8-11 | Het Loofhuttenfeest gevierd

8 In die tijd hield Salomo ook het feest, zeven dagen [lang], en heel Israël met hem, een zeer grote menigte, vanaf Lebo-Hamath tot de Beek van Egypte. 9 Op de achtste dag hielden zij een bijzondere samenkomst, want de inwijding van het altaar hadden zij zeven dagen gehouden, en het feest [nog eens] zeven dagen. 10 Op de drieëntwintigste dag van de zevende maand liet hij het volk naar hun tenten gaan. [Allen waren] blij en welgemoed over het goede dat de HEERE aan David, aan Salomo en aan Zijn volk Israël, had gedaan. 11 Zo voltooide Salomo het huis van de HEERE en het huis van de koning, en alles wat in het hart van Salomo gekomen was om in het huis van de HEERE en in zijn [eigen] huis te maken, bracht hij voorspoedig tot stand.

“In die tijd” (vers 8), dat is de tijd van de inwijding, de offers en de lofprijzing, wordt er “zeven dagen [lang]” feest gehouden door Salomo “en heel Israël met hem”. Het feest van de inwijding van het altaar heeft zeven dagen geduurd (vers 9). Na die zeven dagen is ook het Loofhuttenfeest gevierd. We kunnen dat zien aan het feit dat er sprake is van “de achtste dag”, waarop een bijzondere samenkomst plaatsvindt, en dat het volk op de drieëntwintigste dag naar hun tenten gaat (Lv 23:33-43).

Na het feest gaat het volk naar hun tenten, “blij en welgemoed” over het goede van de HEERE. Ze zijn allemaal onder de indruk van de inwijding, de offerdienst en de aanbidding. “Het goede” is alles wat “de HEERE aan David, aan Salomo en aan Zijn volk Israël” heeft gedaan. Zo mogen wij blij en welgemoed naar huis gaan als we in de samenkomst van de gemeente hebben gezien wat God onze Vader voor Christus en Zijn gemeente heeft gedaan.

Dan wordt de beschrijving van de bouw van het huis van de HEERE en Salomo’s huis afgesloten (vers 11). We zien hier nog eens de nauwe samenhang tussen het huis van God en het huis van de gelovige (vgl. 1Tm 3:5). Activiteiten in de gemeente staan niet los van activiteiten thuis.

Salomo heeft alles gedaan wat in zijn hart is gekomen. Dat betekent zeker niet dat hij heeft gehandeld naar eigen ingeving en inzicht. Wat in zijn hart is gekomen, is wat er ook in het hart van zijn vader David is geweest (1Kr 28:2). David heeft hem het plan voor de tempel gegeven, met de opdracht dit plan uit te voeren en het precies zo uit te voeren. Omdat Salomo zich daaraan heeft gehouden, “bracht hij voorspoedig tot stand” wat in zijn hart was.

2Kr 7:12-22 | De HEERE verschijnt aan Salomo

12 Toen verscheen de HEERE ‘s nachts aan Salomo en Hij zei tegen hem: Ik heb uw gebed gehoord en Ik heb voor Mijzelf deze plaats verkozen als offerhuis. 13 Wanneer Ik de hemel sluit, zodat er geen regen valt, of wanneer Ik de sprinkhaan gebied om het land te verslinden, of wanneer Ik pest onder Mijn volk zend, 14 en Mijn volk, waarover Mijn Naam is uitgeroepen, in ootmoed buigt en bidt, en zij Mijn aangezicht zoeken, en zij zich bekeren van hun slechte wegen, dan zal Ík vanuit de hemel horen, hun zonden vergeven en hun land genezen. 15 Nu zullen Mijn ogen open zijn, en Mijn oren opmerkzaam zijn op het gebed van deze plaats. 16 Want nu heb Ik dit huis verkozen en geheiligd, zodat Mijn Naam daar tot in eeuwigheid is. Alle dagen zullen Mijn ogen en Mijn hart daar zijn. 17 En u, wanneer u voor Mijn aangezicht wandelt, zoals uw vader David gewandeld heeft, en handelt overeenkomstig alles wat Ik u geboden heb, en u Mijn verordeningen en bepalingen in acht neemt, 18 dan zal Ik de troon van uw koningschap bevestigen, zoals Ik met uw vader David [een verbond] gesloten heb: Het zal u niet ontbreken aan een man die heerst in Israël. 19 Maar als u [allen] zich ooit [van achter Mij] afkeren zult, en Mijn verordeningen en Mijn geboden, die Ik u voorgehouden heb, verlaat, en andere goden gaat dienen en zich voor hen neerbuigt, 20 dan zal Ik hen wegrukken uit Mijn land, dat Ik hun gegeven heb, en zal Ik dit huis, dat Ik voor Mijn Naam geheiligd heb, van voor Mijn aangezicht wegwerpen, en zal het onder alle volken tot een spreekwoord en een voorwerp van spot maken. 21 En dit huis, dat het allerhoogste was, daarover zal ieder die er voorbijgaat, zich ontzetten en zeggen: Waarom heeft de HEERE zo gedaan met dit land en met dit huis? 22 Dan zal men zeggen: Omdat zij de HEERE, de God van hun vaderen, hebben verlaten, Die hen uit het land Egypte had geleid. Zij klampten zich vast aan andere goden en gingen zich voor hen neerbuigen en hen dienen. Daarom heeft Hij al dit kwaad over hen gebracht.

In deze verzen geeft de HEERE Salomo een hoorbaar antwoord. Salomo heeft in het vorige hoofdstuk gevraagd: “Nu, mijn God, laten toch Uw ogen open en Uw oren opmerkzaam zijn voor het gebed van deze plaats” (2Kr 6:40). Nu antwoordt de HEERE: “Nu zullen Mijn ogen open zijn, en Mijn oren opmerkzaam zijn op het gebed van deze plaats” (vers 15). Dat Hij dit antwoord geeft, betekent dat het gebed van Salomo een gebed naar Zijn wil is. De HEERE heeft alle aanwijzingen gegeven en Salomo heeft niets anders gedaan dan die uitvoeren. Toch stelt Hij het hier zo voor, alsof alles het antwoord is op het gebed van Salomo. Dit laat zien dat God gebeden wil zijn. Hij wil graag wat Hij in Zijn hart heeft, geven op grond van het gebed.

De HEERE verschijnt in de nacht aan Salomo (vers 12), niet in een droom, maar zichtbaar en werkelijk. Het is een tweede verschijning (1Kn 9:2), na de eerste verschijning in Gibeon (2Kr 1:3,7). Het gebeurt in de nacht, wanneer het oog niet wordt afgeleid door andere dingen. Hij zegt tegen Salomo dat Hij zijn gebed heeft gehoord en de plaats van het huis als “offerhuis” heeft verkozen. Dit geeft de prachtige bedoeling van het huis weer. Offeren wil zeggen aanbieden. We mogen in de samenkomsten van de gemeente, het huis van God nu, onze gebeden, maar ook onze aanbidding aan God aanbieden. Hij heeft dat huis met dat doel verkozen.

De HEERE herhaalt dat Zijn tucht Zijn volk moet treffen als het van Hem afwijkt. Hij noemt enkele van die tuchtmiddelen (vers 13). Hij gebruikt die middelen om Zijn volk tot inkeer te brengen, wat zal blijken uit hun belijdenis. In dit antwoord gaat het om herstel na zonde en belijdenis. Nooit kan er herstel van zegen zijn los van de voorwaarden die Hij noemt (vers 14). Als aan die voorwaarden wordt voldaan, komt er weer zegen uit de hemel.

Er volgt een schitterende indruk van Gods gevoelens voor dit huis, Zijn huis (verzen 15-16). God spreekt over Zijn ogen, Zijn oren en Zijn hart die uitgaan naar dit huis en over Zijn Naam die daar woont, en dat niet even, maar voor altijd, “tot in eeuwigheid”. Zou Zijn huis in deze tijd, de gemeente, dan ook niet al onze aandacht en inzet waard zijn?

We zien Gods raad enerzijds (verzen 17-18) en Gods wegen anderzijds (verzen 19-22). Naar de raad van God zal er nooit een man uit het nageslacht van David op de troon ontbreken. In de wegen van God zal bij ontrouw de lijn van de troonopvolging onderbroken worden. Tot uiteindelijk Gods raad toch in vervulling gaat en wel in de grote Zoon van David, de Heer Jezus.

De waarschuwing (verzen 19-22) kunnen we toepassen op een plaatselijke gemeente. Als een plaatselijke gemeente afwijkt van de Heer Jezus door Zijn aanwijzingen in Zijn Woord te negeren, moet Hij de kandelaar van het getuigenis wegnemen (Op 2:5). Het begint ermee als de leiders ontrouw worden en mensen aan zichzelf gaan binden in plaats van aan de Heer. Dan ontstaat er een vorm van afgoderij. Een afgod is alles wat de plaats van de Heer Jezus inneemt, wat Hem verdringt van de eerste en enige plaats in de gemeente. Dan gaat hij weg, want Hij dringt Zichzelf niet op. Het resultaat is dat van een plaatselijke gemeente de kandelaar wordt weggenomen. Het licht is gedoofd. Van Christus is uiteindelijk niets meer te zien.

De diepere oorzaak is dat “zij de HEERE, de God van hun vaderen, hebben verlaten, Die hen uit het land Egypte had geleid” (vers 22). Als wij vergeten dat de Heer Jezus “Zichzelf heeft gegeven voor onze zonden, opdat Hij ons zou trekken uit de tegenwoordige boze eeuw” (Gl 1:4) om voor Hem te leven, zullen andere dingen ons leven vullen en zal ons getuigenis verloren gaan. Als de Heer ons dan tuchtigt door kwaad over ons te brengen, is dat Zijn liefde. Hij wil ons terugbrengen aan Zijn hart en in het genot van de zegen.

2 Kronieken 8

Inleiding

In 2 Kronieken 8-9 zien we de betrekkingen tussen Salomo en de heidenen. In 2 Kronieken 8 zien we
1. Welke steden Salomo bouwt en versterkt (verzen 1-6),
2. Welke werklieden hij gebruikt (verzen 7-10),
3. Welke voorzieningen hij treft voor zijn Egyptische vrouw (vers 11),
4. Hoe hij de tempeldienst in stand houdt zoals die door Mozes en zijn vader David is geregeld (verzen 12-16) en
5. Zijn handel met de volken (verzen 17-18).

In Psalm 72 lezen we een gebed voor de koning en zijn zoon. In die psalm wordt de heerschappij van Salomo beschreven. Met Psalm 72 sluit het tweede boek van Psalmen (Psalmen 42-72) af. In Jesaja 60 lezen we een beschrijving van de heerlijkheid van het komende vrederijk, waar het vermogen van de volken tot Hem wordt gebracht. Beide gedeelten zijn met 2 Kronieken 8 te verbinden.

2Kr 8:1-6 | Stedenbouw van Salomo

1 En het gebeurde na verloop van twintig jaar, waarin Salomo het huis van de HEERE en zijn [eigen] huis gebouwd had, 2 dat Salomo de steden die Hiram hem gegeven had, uitbouwde, en de Israëlieten daar liet wonen. 3 Daarna trok Salomo naar Hamath-Zoba, en hij overwon het. 4 Hij bouwde Thadmor in de woestijn, en al de voorraadsteden die hij bouwde in Hamath. 5 [Salomo] heeft vervolgens Hoog-Beth-Horon herbouwd, en [ook] Laag-Beth-Horon, versterkte steden met muren, deuren en grendels, 6 Baälath en al de voorraadsteden die Salomo had, al de wagensteden en de ruitersteden, al wat hij maar verlangde te bouwen, in Jeruzalem, op de Libanon en in heel het land van zijn heerschappij.

Salomo heeft veertig jaar geregeerd. Over de bouw van het huis van de HEERE heeft hij zeven jaar gedaan (1Kn 6:38) en over zijn eigen huis dertien jaar (1Kn 7:1), dat is samen twintig jaar (vers 1). Salomo is een bouwer. Hij bouwt het huis van de HEERE en zijn eigen huis (vers 1); hij bouwt de steden uit die Hiram hem heeft gegeven (vers 2); hij bouwt Thadmor en bouwt in Hamath (vers 4); hij herbouwt Hoog-Beth-Horon en hij versterkt steden (vers 5); hij bouwt al wat hij maar verlangt (vers 6).

Wij zijn ook bouwers. De vraag is alleen of we goede bouwers of slechte bouwers zijn. We moeten bouwen op het fundament, “dat is Jezus Christus” (1Ko 3:10-11). Ook is het belangrijk dat we met goed materiaal bouwen, dat wil zeggen dat we de bijbelse leer brengen die werkelijk tot opbouw van de gemeente is en dat we leven zoals de Bijbel ons voorhoudt. Als we verkeerde dingen leren of als we zonden in ons leven toelaten, bouwen we de gemeente niet op, maar breken we die af.

Salomo is begonnen met de bouw van deze huizen in het vierde jaar van zijn regering (2Kr 3:2). Dat betekent dat meer dan de eerste helft van zijn regering erop zit en het tweede deel van zijn regering is aangebroken. We zijn dan in het jaar 946 v.Chr. In dit tweede deel van zijn regering zet het verval in. Dat is te lezen in 1 Koningen, omdat daar het koningschap wordt beschreven vanuit het gezichtspunt van de verantwoordelijkheid van de koning. In 2 Kronieken gaat het om Gods raadsbesluit. Hier eindigt de regering van Salomo met een schildering van de heerlijkheid, zoals de Heer Jezus die zal bezitten in het vrederijk.

Salomo is een man van grote geleerdheid, maar hij brengt zijn tijd niet alleen door met studie. Hij is ook actief. Zijn geleerdheid brengt hem tot een verstandig handelen. Hier is hij bezig met de versterking van zijn land. Bouwen en versterken in een tijd van vrede zijn nodig omdat de vijand altijd op de loer ligt.

Wij moeten ons beveiligen tegen wrede wolven die de kudde niet sparen (Hd 20:29), tegen mensen die scheuringen veroorzaken en aanleidingen tot vallen geven (Rm 16:17), tegen sektarische mensen (Tt 3:10-11), tegen valse broeders (Gl 2:4-5), tegen valse leraren (2Pt 2:1), tegen mensen die zoals Diótrefes de eerste willen zijn (3Jh 1:9).

2Kr 8:7-10 | De werklieden van Salomo

7 Wat al het volk betreft dat overgebleven was van de Hethieten, Amorieten, Ferezieten, Hevieten, en Jebusieten, die niet bij Israël behoorden, 8 van hun nakomelingen, die na hen in het land waren overgebleven [en] die de Israëlieten niet vernietigd hadden, liet Salomo mannen opkomen om [in] herendienst [te werken], tot op deze dag. 9 Uit de Israëlieten echter die Salomo niet tot slaven aanstelde voor zijn werk – zij waren immers strijdbare mannen, bevelhebbers over zijn officieren en de bevelhebbers over zijn wagens en zijn ruiters – 10 [uit] hen waren de opzichters over hen, die aangesteld waren [en] die van koning Salomo waren, tweehonderdvijftig [man], die de leiding hadden over het volk.

De macht van Salomo wordt beschreven zowel in de bouw van steden in de vorige verzen als in deze verzen in de vijanden die tot slaven worden. De Israëlieten zijn geen slaven; zij zijn de heersers en krijgen belangrijke posten toebedeeld. Voor al zijn bouwwerken heeft Salomo heel wat mensen nodig. Zij worden genomen uit de overgebleven Kanaänitische volken, van wie uitdrukkelijk wordt gezegd dat zij “niet bij Israël hoorden”. Dat zij overgebleven zijn, is het gevolg van de ontrouw van Israël aan het gebod van de HEERE om hen te verdelgen (Dt 7:1-6; 20:16-18).

2Kr 8:11 | Het huis van de dochter van de farao

11 Salomo liet de dochter van de farao vertrekken uit de stad van David naar het huis dat hij voor haar had gebouwd. Want, zei hij, mijn vrouw mag niet in het huis van David, de koning van Israël, wonen, want de [plaatsen] waar de ark van de HEERE naartoe gekomen is, zijn heilig.

De verbinding tussen Salomo en de dochter van de farao staat ook in 1 Koningen en wel helemaal aan het begin van Salomo’s geschiedenis (1Kn 3:1). Daar wordt zijn huwelijk met de dochter van de farao al zo vroeg in zijn geschiedenis vermeld als een voorloper van de vele verkeerde huwelijken die hij later zal aangaan. Hier in 2 Kronieken ligt de nadruk meer op de geestelijke gezindheid van Salomo. Hij beseft dat zijn heidense vrouw niet verbonden kan worden aan de dienst aan de HEERE waarin “het huis van David, de koning van Israël” vooropgaat.

We kunnen hier een praktische les leren. Het is een kwalijke zaak als man en vrouw geen gemeenschappelijke belangstelling hebben voor wat van het grootste belang is: de dingen van God. Hoe kunnen anders twee samengaan (Am 3:3)? De liefde voor Christus bij man en vrouw geeft de sterkste band in het huwelijk. Wat is het erg als óf de man óf de vrouw alleen het heiligdom moet binnengaan, omdat de ander dit niet interesseert. Hetzelfde geldt ook voor vriendschappen. Ook is het niet juist dat er een scheiding is tussen ons eigen huis en het huis van God, zoals Salomo die hier aanbrengt. De sfeer van Gods huis moet ook die van onze eigen huizen zijn.

2Kr 8:12-16 | De tempel naar het gebod van David

12 Toen bracht Salomo brandoffers voor de HEERE op het altaar van de HEERE, dat hij vóór de voorhal gebouwd had, 13 om volgens het voorschrift voor elke afzonderlijke dag te offeren, overeenkomstig het gebod van Mozes voor de sabbatten, voor de nieuwemaansdagen, en voor de feestdagen, drie keer per jaar: op het Feest van de ongezuurde [broden], en op het Wekenfeest en op het Loofhuttenfeest. 14 Hij stelde overeenkomstig de bepaling van zijn vader David de afdelingen van de priesters over hun dienstwerk vast, en [die van] de Levieten over hun taken, om [God] te prijzen, en voor de priesters om te dienen, volgens het voorschrift voor elke afzonderlijke dag en [die van] de poortwachters volgens hun indelingen per poort. Zo luidde immers het gebod van David, de man Gods. 15 En men week niet af van het gebod van de koning voor de priesters en de Levieten wat betreft welke zaak dan ook en wat betreft de schatten. 16 Zo werd al het werk van Salomo gereedgemaakt tot de dag van de grondvesting van het huis van de HEERE, en tot de voltooiing ervan, [tot] het huis van de HEERE gereed was.

Dit gedeelte begint met “toen” (vers 12). Het lijkt te zeggen dat ‘toen’ Salomo de dochter van de farao uit Jeruzalem had laten vertrekken, hij weer in staat was te offeren. Salomo is hier weer de koning-priester, zoals Melchizedek. Hij is hierin een beeld van de Messias (Zc 6:13). Hij handelt naar “het gebod van Mozes” (vers 13) en offert elke dag, elke week, elke maand en elk jaar de daarvoor voorgeschreven offers.

Salomo is de offeraar en draagt tevens zorg voor de priesters en de Levieten. Hij zorgt ervoor dat zij handelen “overeenkomstig de bepaling van zijn vader David” (vers 14). Dat geldt ook voor de poortwachters die bij de poorten plaatsnemen om ervoor te zorgen dat geen onbevoegde binnenkomt. Er wordt niet afgeweken van “het gebod van de koning” (vers 15), omdat dit gebod volledig in overeenstemming is met wat vroeger door Mozes en David is gezegd.

Salomo gebruikt zijn wijsheid niet om nieuwe vormen van eredienst te bedenken, ook niet door iets te veranderen of toe te voegen, maar juist door te blijven in wat hem is geleerd (2Tm 3:14). Hij gebruikt zijn gezag voor het handhaven van de inzettingen van Mozes en zijn vader David. Alles wordt geschilderd zoals het in Ezechiël 40-48 wordt beschreven, waar alles in verbinding met de heerlijkheid van het vrederijk staat.

Als alles in goede orde is geregeld en goed verloopt, kan gezegd worden dat “het huis van de HEERE gereed” is (vers 16). Voordat de dienst in de tempel plaatsvindt zoals is voorgeschreven, is de tempel niet klaar. Het doel is pas dan bereikt als het huis ook functioneert naar de bedoeling die de bouwer ervan voor ogen heeft gestaan.

2Kr 8:17-18 | Het goud van Salomo

17 Toen ging Salomo naar Ezeon-Geber en naar Eloth, aan de oever van de [Schelf]zee, in het land Edom. 18 En Hiram stuurde hem door middel van zijn dienaren schepen, slaven en kenners van de zee. [Samen] met de dienaren van Salomo gingen zij naar Ofir en haalden daar vierhonderdvijftig talent goud vandaan, en brachten het naar koning Salomo.

Salomo drijft handel met de volken. De handelswaar is hier alleen goud en wel het goud van het land Ofir. Bij het land Ofir moeten we denken aan gebieden of volksstammen die waarschijnlijk in Arabië hebben gelegen of woonden. Ofir is verbonden met Havila, het land van het goede goud (Gn 10:29; 2:11-12).

Goud is een beeld van heerlijkheid; de uitstraling laat Goddelijke heerlijkheid zien. Het heeft te maken met het paradijs, een heerlijkheid die door de zonde verloren is gegaan, maar die hier als het ware weer door Salomo wordt teruggehaald. Hij brengt de heerlijkheid die verloren is gegaan weer tevoorschijn.

De heerlijkheid die heeft geschitterd in het paradijs, schittert hier in de handen van Salomo en zal in het vrederijk het helderst en voortdurend schitteren. De lijn loopt van het goud van het paradijs, via het goud hier van Salomo, naar het goud van het vrederijk (Js 60:1-9).

Zowel het goud van het paradijs als dat in de handen van Salomo is verdonkerd door de zonde. Bij Salomo is het geen volkomen herstel van wat in het paradijs door de zonde verloren is gegaan; het is slechts een tijdelijk herstel. Er is nooit een herstel geweest als in de dagen van Salomo, dat echter ook weer zal verbleken bij de heerlijkheid die met de grote Koning hier zal komen.

2 Kronieken 9

2Kr 9:1-12 | De koningin van Sjeba

1 Toen de koningin van Sjeba het gerucht over Salomo hoorde, kwam zij naar Jeruzalem om Salomo met raadsels op de proef te stellen, met een zeer groot gevolg, en [met] kamelen, beladen met specerijen, met goud in grote hoeveelheid, en [met] edelstenen. Zij kwam bij Salomo en sprak met hem [over] alles wat zij op haar hart had. 2 En Salomo verklaarde haar al haar vragen. Geen ding was voor Salomo verborgen dat hij haar niet [kon] verklaren. 3 Toen de koningin van Sjeba de wijsheid van Salomo zag, en het huis dat hij had gebouwd, 4 het voedsel op zijn tafel, hoe zijn dienaren aanzaten, hoe zijn bedienden klaarstonden, hun kleding, zijn schenkers en hun kleding, en zijn bovenvertrek, waar hij naar het huis van de HEERE ging, was zij buiten zichzelf. 5 Zij zei tegen de koning: Het was de waarheid, wat ik in mijn land over uw woorden en over uw wijsheid gehoord heb. 6 Maar ik geloofde hun woorden niet, totdat ik kwam en mijn [eigen] ogen [het] zagen. Zie, [nog] niet de helft van uw grote wijsheid was mij verteld. U hebt het gerucht dat ik gehoord had, overtroffen. 7 Gelukkig zijn uw mannen, en gelukkig deze dienaren van u, die voortdurend in uw dienst staan en uw wijsheid horen! 8 Geloofd zij de HEERE, uw God, Die behagen in u heeft gehad, door u als koning voor de HEERE, uw God, op Zijn troon te zetten! Omdat uw God Israël liefheeft, om het voor eeuwig te doen standhouden, daarom heeft Hij u als koning over hen aangesteld, om recht en gerechtigheid te doen. 9 Zij gaf de koning honderdtwintig talent goud en specerijen in zeer grote hoeveelheid, en edelstenen. Zoals deze [soort] specerij die de koningin van Sjeba aan koning Salomo gaf, is er nooit geweest. 10 Bovendien brachten de dienaren van Hiram en de dienaren van Salomo, die goud uit Ofir vervoerden, sandelhout en edelstenen mee. 11 De koning maakte van dit sandelhout traptreden voor het huis van de HEERE en voor het huis van de koning, en luiten en harpen voor de zangers. Zulk [sandelhout] was er [nog] nooit eerder gezien in het land van Juda. 12 Koning Salomo gaf de koningin van Sjeba [overeenkomstig] al haar wensen, [alles] waar zij om vroeg, meer dan wat zij naar de koning gebracht had. Daarna keerde zij [terug] en ging naar haar land, zij en haar dienaren.

In dit hoofdstuk zien we, naar de woorden van de Heer Jezus, “Salomo in al zijn heerlijkheid” (Mt 6:29). Alle koningen van de aarde komen naar Salomo toe om hun schatten aan hem te brengen (verzen 23-24). Een voorbeeld daarvan zien we in de koningin van Sjeba. Net als zij, zullen in het vrederijk in de toekomst alle koningen bijdragen aan de heerlijkheid van de Koning Die God heeft verkozen (Js 66:18b-19).

De koningin van Sjeba komt vanwege de roep die van Salomo´s heerlijkheid is uitgegaan. Ze verlaat haar land en komt naar Gods woonplaats, Jeruzalem. Ze komt naar Salomo met vragen en met rijkdom. De raadsels die zij heeft, zijn de raadsels van het leven; ze hebben te maken met de diepste levensvragen. Het lijkt erop dat ze nog van niemand een bevredigend antwoord op haar vragen heeft gekregen. Nu komt ze om Salomo daarmee op de proef te stellen. Ze wil weten of hij werkelijk zo wijs is als van hem wordt beweerd. Ze spreekt met hem over alles wat zij op haar hart heeft.

Alleen de wijsheid van God, die in Salomo is, heeft een antwoord op haar raadsels en op wat zij op haar hart heeft. Zo zien we in de evangeliën dat de Heer Jezus met volmaakte wijsheid weet te antwoorden op alle vragen die Hem worden gesteld, waaronder ook strikvragen (Mt 22:15). Hij heeft niets voor hen verborgen gehouden (Jh 18:20; vgl. Hd 20:27).

Er volgt een zevenvoudige opsomming van de heerlijkheid van Salomo die de koningin ziet en waarvan ze diep onder de indruk komt (verzen 3-4). Zij realiseert zich dat de bron van al die heerlijkheid God Zelf is. Zo mogen wij vandaag onze Heer Jezus zien en bewonderen. De koningin van Sjeba ziet:

1. “De wijsheid van Salomo” (vers 3). Wij zien Christus, Die voor ons Gods wijsheid is in verbinding met het kruis (1Ko 1:24,30). In Christus zijn voor de gemeente “al de schatten van de wijsheid en kennis verborgen” (Ko 2:3). De gemeente toont Christus als de veelvoudige wijsheid van God (Ef 3:10); Hij is de wijsheid van boven (Jk 3:15,17).

2. “Het huis dat hij had gebouwd” (vers 3). Wij zien de gemeente als de tempel, de woonplaats van God in de tegenwoordige tijd en tot in eeuwigheid (Ef 2:21-22; Hb 3:6). Het is Gods bedoeling dat wij dit huis vertonen en erover vertellen (vgl. Ez 43:10).

3. “Het voedsel op zijn tafel” (vers 4). De tafel is een beeld van de plaats van gemeenschap met Hem en wat daarin te genieten is. Het voedsel is een beeld van Christus (Jh 6:35).

4. “Hoe zijn dienaren aanzaten” (vers 4). Dit betreft zijn ministers, de hoogste ambtenaren, die met hem aan zijn tafel aanzitten. Een voorbeeld zien we bij Mefiboseth aan de tafel bij David. Mefiboseth was geen minister, maar genoot toch het grote voorrecht om op die plaats te zijn om gemeenschappelijk met David de maaltijd te gebruiken (2Sm 9:10b,13). Voor ons ziet het op gemeenschap met de Vader en de Zoon (1Jh 1:3).

5a. “Hoe zijn bedienden klaarstonden, hun kleding” (vers 4). Zo moeten wij klaarstaan om de Heer Jezus te dienen. Daartoe zijn wij geroepen. Wij mogen de dienst doen met wat Hij ons heeft toevertrouwd. Dat wij Hem mogen dienen, is iets om dankbaar voor te zijn. Hij geeft ieder van de Zijnen een taak om voor Hem uit te oefenen.
5b. Ook in de kleding van de bedienden komt zijn rijkdom tot uiting. Wie de nederigste dienst verricht, wie het eenvoudigste werk doet, is als een vorst gekleed. Kleding wil zeggen dat we Christus hebben aangedaan en Hem in ons gedrag vertonen (Gl 3:27; Ef 4:24).

6. ”Zijn schenkers en hun kleding” (vers 4). De schenker dient rechtstreeks de koning. Het ziet op de vreugde die wij als gelovigen voor de Heer zijn als we Hem dienen (Js 65:19; Zf 3:17). Daarmee is ook onze waardigheid verbonden, die in de kleding tot uiting komt (zie het vorige punt).

7. “Zijn bovenvertrek, waar hij naar het huis van de HEERE ging” (vers 4) om daar zijn brandoffers te brengen. Salomo is de priester van zijn volk. De Heer Jezus is in het midden van de gemeente niet alleen om onze aanbidding in ontvangst te nemen, maar Hij heft Zelf de lofzang aan tot eer van God (Ps 22:23; Hb 2:12b). Hij zingt God lof in het midden van de gemeente, Hij is de grote Priester (Hb 10:21), Hij is de mond van de samengekomen gemeente. Wij brengen onze offers door Hem aan God, Hij leidt de eredienst.

Ze heeft met haar ogen gezien wat ze in haar land had gehoord. We kunnen, zoals zij, “een gerucht” horen door wat ons wordt verteld en daarvan onder de indruk komen. Maar als we de werkelijkheid zien, overtreft het alles wat we hebben gehoord. Ook is pas een werkelijke waardering mogelijk als we van nabij hebben leren kennen waarover we hebben gehoord en er op die manier deel aan krijgen. De woorden die ze heeft gehoord, konden niet alle heerlijkheid bevatten die zij nu ziet. Na horen komt zien, dat is groei. Deze groei zien we bij de koningin van Sjeba (verzen 5-6). Wij moeten ook horen, komen en zien (Jh 1:40).

Ze is ook een goed waarneemster met een goed beoordelingsvermogen. Ze spreekt in vers 7 over “mannen” en over “dienaren”. ‘Mannen’ ziet op volwassenheid, volgroeid in inzicht; ‘dienaren’ ziet op onderworpenheid.

Nadat ze over Salomo’s mannen en dienaren heeft gesproken, spreekt ze over de HEERE Zelf (vers 8). Ze merkt op dat de HEERE vanwege Zijn behagen in Salomo hem als koning op Zijn troon heeft gezet. Salomo’s troon is de troon van de HEERE. Ze merkt ook op dat Gods liefde voor Zijn volk tot uiting komt in het feit dat Hij een koning als Salomo aan Zijn volk heeft gegeven. Zo zal de regering van de Heer Jezus over Israël een speciaal bewijs van de liefde van God voor Zijn aardse volk zijn. Tevens is dit een prachtig beeld van Gods liefde voor de gemeente. God heeft de gemeente zo lief, dat Hij de Heer Jezus, in Zijn hoedanigheid van Hoofd boven alles, aan haar heeft gegeven (Ef 1:22).

De koningin van Sjeba geeft Salomo een enorm geschenk aan goud en edelstenen, evenals zeer zeldzame specerijen die daardoor ook een enorme waarde vertegenwoordigen (vers 9). Het zijn typen van de waardering die iemand heeft voor de Heer Jezus, nadat hij Zijn grote heerlijkheid heeft gezien en daar diep van onder de indruk is gekomen. Het hart is er helemaal door overweldigd en zal dat ook uiten. De specerijen stellen de unieke geur van Christus voor die door gelovigen wordt verspreid voor wie Christus alles is.

Aan de gaven van de koningin worden nog andere gaven toegevoegd (vers 10), aangedragen door “de dienaren van Hiram en de dienaren van Salomo” (vgl. Op 21:24,26). Van de toegevoegde gaven gebruikt Salomo het sandelhout om daar “traptreden” van te maken zowel voor het huis van de HEERE als voor zijn eigen huis. Dat wijst op het aanbrengen van mogelijkheden om op te gaan naar de hogere dingen, de dingen van de hemel, van Christus en van God. In dit verband zal een bestudering van de ‘trappenliederen’ (Psalmen 121-134) ook goed passen.

Het maken van deze traptreden stelt voor dat we worden geholpen om te zoeken naar de dingen die boven zijn en die te bedenken, omdat Christus daar is (Ko 3:1-2). Die hulp wordt ons gegeven door middel van gaven die de Heer aan Zijn gemeente heeft gegeven. Als we daarvan gebruikmaken, zal dat ons instrumenten in de hand geven en ons zangers maken, zodat we in welluidende klanken de roem van Christus bezingen. Dat zal geen loutere herhaling zijn van wat anderen hebben uitgesproken, maar zal uniek in zijn uiting en beleving zijn, iets wat “nooit eerder gezien” is. Als wij voortdurend de dingen zoeken die boven zijn, zullen we steeds meer zien van de heerlijkheid van Christus en dat uiten in onze dankzegging.

De koningin van Sjeba krijgt van Salomo alles waar ze om vraagt. Wat ze krijgt, is meer dan wat zij Salomo heeft gegeven. Zo doet de Heer ook met ons. Als wij aan Hem geven wat wij aan rijkdommen in Hem hebben gezien, zal Hij ons nog overvloediger zegenen. Na het ontvangen van al de rijkdommen van Salomo keert ze naar haar land terug. Daar kan ze vertellen wat ze heeft gezien en laten zien wat ze heeft gekregen. Dat geldt ook voor ons. Rijk gezegend mogen we de wereld ingaan en daar vertellen over de Heer Jezus en hoe rijk we geworden zijn in Hem.

2Kr 9:13-28 | Rijkdom van Salomo

13 Het gewicht van het goud dat in één jaar voor Salomo binnenkwam, was zeshonderdzesenzestig talent goud, 14 afgezien van de inkomsten van de rondtrekkende kooplui en de handelaars, en de inkomsten aan goud en zilver voor Salomo van alle koningen van Arabië en van de landvoogden van het land. 15 Ook maakte koning Salomo tweehonderd grote schilden van gedreven goud. Zeshonderd [sikkel] gedreven goud ging op aan één schild. 16 Verder driehonderd kleine schilden van gedreven goud; driehonderd [sikkel] goud liet hij opgaan aan één schild. De koning legde ze in het huis van het Woud van de Libanon. 17 Ook maakte de koning een grote ivoren troon en overtrok die met zuiver goud. 18 Deze troon had zes treden en er was een voetbank van goud aan de troon bevestigd; en aan beide zijden naar de zitplaats toe zaten leuningen, en bij die leuningen stonden twee leeuwen. 19 Er stonden daar dus twaalf leeuwen op de zes treden, aan beide zijden. Zoiets werd er voor geen enkel koninkrijk ooit gemaakt. 20 Verder was al het drinkgerei van koning Salomo van goud, en alle voorwerpen in het huis van het Woud van de Libanon waren van bladgoud. Er was niets van zilver. Dat werd in de dagen van Salomo als niets geacht. 21 De koning had namelijk schepen die met de dienaren van Hiram op Tarsis voeren. Eens in de drie jaar liepen de schepen van Tarsis binnen, beladen met goud, zilver, ivoor, apen en pauwen. 22 Zo werd koning Salomo, wat rijkdom en wijsheid betrof, aanzienlijker dan alle koningen van de aarde. 23 En alle koningen van de aarde zochten Salomo op, om zijn wijsheid te horen, die God [hem] in zijn hart had gegeven. 24 Ieder van hen bracht zijn geschenk mee: zilveren voorwerpen, gouden voorwerpen, kleding, wapens, specerijen, paarden en muildieren, jaar op jaar het toegezegde geschenk. 25 Verder had Salomo vierduizend stallen voor paarden en strijdwagens, en twaalfduizend ruiters. Die bracht hij onder in de wagensteden en bij de koning in Jeruzalem. 26 En hij heerste over alle koningen, van de rivier [de Eufraat] tot aan het land van de Filistijnen, en tot aan de grens van Egypte. 27 De koning maakte het zilver in Jeruzalem zo [overvloedig] als stenen, en de ceders maakte hij zo talrijk als de wilde vijgenbomen, die in het Laagland [voorkomen]. 28 En de paarden die Salomo had, werden uit Egypte en uit al die landen aangevoerd.

Salomo krijgt jaarlijks liefst zeshonderdzesenzestig talent goud binnen (vers 13). Daarnaast heeft hij ook inkomsten door handel en inkomsten van geschenken van “alle koningen van Arabië” (vers 14). Ook landvoogden leveren hun bijdrage aan de inkomsten van Salomo. De rijkdom van Salomo is enorm, maar niet compleet. Dat kunnen we afleiden uit het gewicht aan goud dat in één jaar voor hem binnenkomt, namelijk zeshonderdzesenzestig talent. Dit getal is “[het] getal van een mens” (Op 13:18) en wijst op zwakheid, terwijl het getal zeven volmaaktheid aangeeft.

Van het goud maakt Salomo grote en kleine schilden (verzen 15-16). De grote schilden beschermen het hele lichaam, de kleine schilden worden verondersteld als statussymbool te dienen. In totaal maakt hij vijfhonderd schilden met een gezamenlijk gewicht van ongeveer vierentwintighonderd kilo goud. Salomo legt alle schilden in “het huis van het Woud van de Libanon”, waardoor dat huis verandert in een vesting (vgl. Js 22:8).

We kunnen wel zeggen dat de troon de climax vormt van de hele beschrijving van Salomo’s heerlijkheid (verzen 17-19). Het is een indrukwekkende troon. Er is een zevenvoudige opgang, waarbij de troon op de zevende trede staat. De leeuwen symboliseren zijn koninklijke majesteit.

Het woord dat met “voetbank” (vers 18) is vertaald, is een moeilijk te vertalen woord. Het woord heeft waarschijnlijk betrekking op iets wat te maken heeft met het schaap of het lam. Dat verbindt het lam met de leeuw. Dat brengt tot de gedachte die we ook in Openbaring 5 vinden. Daar wordt de blik van Johannes van de leeuw (Op 5:5) gericht op het Lam (Op 5:6a). Het Lam laat de weg zien waarlangs Hij tot de troon is gekomen: door de weg van de dood.

De zes treden stellen de weg voor die het Lam is gegaan om op de troon plaats te kunnen nemen. De zevende trede is het Zich zetten op de troon. We kunnen hierbij denken aan de volgende ‘treden’:
1. De weg van het Lam is begonnen in de raad van God om te komen tot het koninkrijk van God.
2. De tweede stap of trede naar de troon is Zijn Menswording en de weg die Hij is gegaan als Mens op aarde.
3. De derde trede is Zijn dood. Ook die trede moest worden beklommen.
4. De vierde trede is Zijn opstanding.
5. De vijfde trede is Zijn verhoging aan de rechterhand van God.
6. De zesde trede is Zijn terugkeer naar de aarde, om hier
7. De zevende stap te zetten en te gaan zitten op de troon van Zijn heerlijkheid.

Om de onmetelijke, spreekwoordelijke rijkdom van Salomo te beschrijven wijst de kroniekschrijver op het gouden drinkgerei en de voorwerpen van bladgoud in het huis van het woud van de Libanon (vers 20). Dat er niets van zilver is, dat zilver zelfs als niets wordt geacht, verhoogt het beeld van de rijkdom van Salomo. Veel rijkdom komt uit Tarsis (vers 21).

Behalve rijk aan goud is Salomo ook rijk aan wijsheid. Die combinatie maakt hem “aanzienlijker dan alle koningen van de aarde” (vers 22). Alle koningen zoeken hem ook op vanwege zijn wijsheid (vers 23). Ze komen niet met lege handen (vers 24). Hun geschenken maken hem nog rijker.

Ook heeft Salomo een grote hoeveelheid stallen voor zijn vele paarden (vers 25). Hij heeft ook strijdwagens en twaalfduizend ruiters. Deze versterkingen legt hij in wagensteden en ook bij zichzelf in Jeruzalem. De omvang van zijn rijk, naar de belofte aan Abraham gedaan (Gn 15:18), wordt genoemd (vers 26). Er wordt nog eens met andere voorbeelden gewezen op Salomo’s grote rijkdom (vers 27), terwijl erop wordt gewezen dat de paarden voor het leger van Salomo worden aangevoerd uit Egypte “en al die landen” (vers 28). Het toont zijn opperheerschappij over alle koninkrijken. De grote wereldrijken zijn als het ware provincies in zijn rijk geworden.

Dat Salomo zoveel goud en paarden heeft, lijkt in strijd met de waarschuwing in de koningswet dat de koning juist niet veel goud moet nemen en ook niet veel paarden moet aanschaffen (Dt 17:16-17). Daar wordt ook gewaarschuwd tegen het nemen van veel vrouwen. Dit laatste vinden we hier niet, wel in 1 Koningen. Hier in 2 Kronieken moeten we het vermeerderen van goud en paarden dan ook niet zien als iets verkeerds, maar als een teken van zijn rijkdom en macht.

2Kr 9:29-31 | De dood van Salomo

29 Het overige nu van de geschiedenis van Salomo, van het begin tot het einde, is dat niet beschreven in de woorden van de profeet Nathan en in de profetie van Ahia uit Silo en in de visioenen van de ziener Jedi over Jerobeam, de zoon van Nebat? 30 Salomo nu regeerde in Jeruzalem over heel Israël veertig jaar. 31 Daarna ging Salomo te ruste bij zijn vaderen, en zij begroeven hem in de stad van zijn vader David, en Rehabeam, zijn zoon, werd koning in zijn plaats.

“Het overige” (vers 29) is niet een algemene uitdrukking in de zin van de rest, maar geeft een ‘heilige rest’ aan, wat nog overgebleven is en aandacht verdient. Die rest is niet in Gods Woord opgenomen, maar is wel gedocumenteerd door profeten van God. Het zijn profeten die hem in Naam van God hebben begeleid en hem nu als het ware uitgeleide doen uit zijn aardse bestaan.

Nathan kennen we als de man die David heeft begeleid en hem ook met zijn zonde heeft geconfronteerd (2Sm 7:1-5; 12:1-14). Ahia heeft in de latere dagen van Salomo de scheuring van het rijk aangekondigd en Jerobeam het koningschap over tien stammen aangekondigd (1Kn 11:29-39). Volgens wat de kroniekschrijver hier meedeelt, heeft ook Jedi over Jerobeam gesproken. Zo wordt door de vermelding van deze profeten aan het eind van Salomo’s leven in bedekte termen gewezen op zijn ontrouw.

Toch wordt het einde van de regering van Salomo beschreven zonder directe verwijzingen naar het verval van zijn regering en zijn persoonlijke falen. Dit is in overeenstemming met de bedoeling van de geïnspireerde kroniekschrijver die steeds de kant van Gods genade laat zien.

Salomo sterft na veertig jaar koningschap in 930 v.Chr. (vers 30). Na zijn dood wordt zijn zoon Rehabeam koning (vers 31). Onder diens koningschap krijgt de regering een andere inhoud en een ander karakter.

2 Kronieken 10

Inleiding

Hier begint een nieuw gedeelte. Van de koningen van Juda die nu voor onze aandacht komen, wordt van acht koningen vermeld dat zij doen wat goed is in de ogen van de HEERE. De andere koningen falen. Dat falen wordt geschilderd, ondanks het verschil met 1 Koningen en 2 Koningen, waar de nadruk ligt op de verantwoordelijkheid en daarmee op het falen. De nadruk in 1 Kronieken en 2 Kronieken ligt daar niet op, maar op de genade van God.

Vanaf de regering van koning Rehabeam wordt 2 Kronieken een boek dat over een periode van bijna vierhonderd jaar (van 930-538/536 v.Chr.) een geschiedenis van falen en genade laat zien. De nadruk ligt daarbij op het herstel dat in Gods genade steeds weer mag volgen op het falen. God verhindert het falen niet, maar voorziet in herstel. We zien dat bijvoorbeeld bij Petrus, die faalt, maar voor wie de Heer heeft gebeden (Lk 22:32).

In de boeken 1 Koningen en 2 Koningen wordt vooral de geschiedenis van de tien stammen beschreven met een enkele verwijzing naar de twee stammen. In 2 Kronieken gaat het hoofdzakelijk over de twee stammen met een enkele verwijzing naar de tien stammen. De nadruk ligt hier op de twee stammen omdat in Juda Jeruzalem ligt en in Jeruzalem de tempel staat en in Jeruzalem een vorst uit het huis van David op de troon zit. Daar is God met Zijn hart.

In de tien stammen is geen enkele koning die doet wat goed is in de ogen van de HEERE. Daar is alles falen met misschien een kleine uitzondering bij Jehu, die in elk geval goed begon. 2 Kronieken zal een boek van opwekkingen blijken te zijn. Zo merken we bij Rehabeam op dat hij zich vernedert (2Kr 12:6,12). Toch is hij geen type van de Heer Jezus, hoewel hij een zoon van David is, want ook hij doet wat slecht is in de ogen van de HEERE (2Kr 12:14).

De Heer Jezus hoefde Zich nooit te vernederen. Hij kan zeggen: “Ik ben zachtmoedig en nederig van hart” (Mt 11:29). Vernedering komt altijd na de zonde, persoonlijk en gemeenschappelijk. Nederigheid is een aanwezige gezindheid en veronderstelt geen zonde.

De HEERE heeft aan de koning die over Zijn volk regeert het gezag gegeven, dat gezag aan hem toevertrouwd. Alle koningen oefenen de macht van David uit. De vraag is alleen hoe zij dat doen. Zij zijn niets anders dan dienaren van God. In David en Salomo hebben we, naast verwijzingen naar het vrederijk, ook verwijzingen naar de tegenwoordige tijd. Ook wij hebben te maken met het koninkrijk van God. Van dat rijk is de Heer Jezus de Gezaghebber, de Koning, en de gelovigen zijn de onderdanen.

Dat koninkrijk is geen openbaar koninkrijk, maar een koninkrijk in verborgenheid. Iedereen die Christus als Heer belijdt, is een onderdaan in dat koninkrijk. Overal waar het gezag van Christus als Heer gevestigd is en beleden wordt, wordt Gods koninkrijk zichtbaar. We kunnen daarbij vooral denken aan de levens en de gezinnen van de gelovigen. Dat gezag is niet altijd rechtstreeks, direct, gezag, maar ook wel indirect, bijvoorbeeld door ouders (Ef 6:1). Het koninkrijk van God is een belangrijk onderwerp voor de vroege gemeente, zoals we in het boek Handelingen zien.

Nadat de Heer Jezus naar de hemel is gegaan, heeft Hij het bestuur in Zijn – voor de ogen van de wereld verborgen – koninkrijk toevertrouwd aan de verantwoordelijkheid van Zijn onderdanen. De vraag is dan, hoe iemand zich in Gods koninkrijk gedraagt, terwijl de Heer van dat rijk afwezig, in de hemel, is.

We zien dat in de gelijkenis van de goede en de boze slaaf (Mt 24:45-51). Als de Heer komt om verantwoording te vragen van het door Zijn slaven gevoerde beleid, wordt duidelijk dat er trouwe en ontrouwe onderdanen (slaven) zijn. Bij hen die in dat koninkrijk een positie van gezag hebben, is het zo, dat hij die eerst een goede slaaf is, een boze slaaf wordt.

2Kr 10:1-5 | Verzoek van Israël om verlichting van lasten

1 Rehabeam ging naar Sichem, want heel Israël was naar Sichem gekomen om hem koning te maken. 2 Het gebeurde nu, toen Jerobeam, de zoon van Nebat, [dit] hoorde, terwijl hij [nog] in Egypte was – want hij was gevlucht voor koning Salomo – dat Jerobeam terugkeerde uit Egypte. 3 En zij stuurden [een bode] en lieten hem roepen. Toen kwam Jerobeam, met heel Israël, en zij spraken tot Rehabeam: 4 Uw vader heeft ons juk hard gemaakt; welnu, maakt u het harde dienstwerk voor uw vader en zijn zware juk, dat hij ons heeft opgelegd nu lichter, dan zullen wij u dienen. 5 Hij zei tegen hen: Kom over drie dagen weer bij mij terug. En het volk ging weg.

Rehabeam – hij regeert van 931-913 v.Chr. – gaat naar Sichem (vers 1). Sichem ligt in het gebied van de tien stammen, ongeveer zestig kilometer ten noorden van Jeruzalem, de stad van Gods keus. Rehabeam lijkt met zijn keus voor Sichem de noordelijke stammen, die ontevreden zijn, tegemoet te willen komen en hen gunstig te willen stemmen. Het volk is naar Sichem gekomen om hem daar koning te maken. Door daar naar hen toe te komen geeft hij de indruk dat hij voor hen kiest. Daarmee geeft hij het volk echter een verkeerde indruk en voert het daardoor weg van de stad waar God woont. Hij zegt als het ware wat Jerobeam later ook zal doen, dat de stad van God te ver weg is.

Jerobeam, de Efraïmiet, is de natuurlijke aanvoerder van het volk. Hij hoort in Egypte, waarheen hij uit vrees voor Salomo is gevlucht (1Kn 11:26-40), van de troonswisseling en komt terug naar Israël (vers 2). Hij komt niet alleen op eigen initiatief. Het volk zelf wil hem als aanvoerder hebben. Daarom laten ze hem roepen (vers 3). Samen met heel Israël gaat Jerobeam naar Rehabeam met een verzoek. Hun verzoek is dat het zware juk dat Salomo hun heeft opgelegd, verlicht wordt.

Dat verzoek dat hij en heel Israël doen, hebben ze nooit durven uiten tijdens de regering van Salomo. Dat is ook niet bij hen opgekomen. Ze zullen zeker veel aan Salomo hebben moeten geven en voor hem hebben moeten doen, maar ze hebben onder zijn regering zelf ook grote voorspoed, rijkdom en vrede beleefd. Salomo’s regering is een weldaad voor het volk geweest.

Dat is veranderd toen Salomo van de HEERE afweek. Toen was het geen voorrecht meer om mee te helpen de voorspoed van hun koning op peil te houden. Wat een voorrecht was, is een juk geworden. Het zware juk waarover zij nu spreken, bestaat uit grote inspanningen en grote sommen geld die het volk moet leveren om al de heerlijkheid van Salomo te handhaven. Verlichting daarvan vragen is een programmapunt in een politieke campagne dat het altijd goed doet bij de achterban. Jerobeam maakt handig gebruik van de wetenschap dat het volk niet tevreden is met de hoge belastingdruk.

Rehabeam hoort het verzoek aan en vraagt drie dagen bedenktijd (vers 5). Daardoor toont hij dat dit verzoek voor hem ook slechts onderdeel van een politiek steekspel is. Hij is er ook alleen maar op uit om zelf de grootst mogelijke winst uit deze zaak te halen.

2Kr 10:6-14 | Overleg en beslissing van Rehabeam

6 Koning Rehabeam pleegde overleg met de oudsten die bij zijn vader Salomo in dienst waren geweest, toen die [nog] leefde, en zei: Wat raadt u aan om dit volk te antwoorden? 7 Zij spraken tot hem: Als u goed voor dit volk wilt zijn, [als] u hun goedgezind bent, en goede woorden tot hen spreekt, dan zullen zij alle dagen uw dienaren zijn. 8 Maar hij verwierp de raad van de oudsten die zij hem hadden gegeven, en pleegde overleg met de jonge mannen die met hem waren opgegroeid en bij hem in dienst waren. 9 Hij zei tegen hen: Wat raadt u aan dat wij dit volk zullen antwoorden, dat tot mij sprak: Maak het juk dat uw vader ons opgelegd heeft, lichter? 10 De jonge mannen, die met hem waren opgegroeid, spraken tot hem: Dit moet u zeggen tegen dat volk dat tot u heeft gesproken:
Uw vader heeft ons juk zwaar gemaakt,
maar maakt u het voor ons lichter.
Dit moet u tegen hen zeggen: Mijn pink is dikker dan het middel van mijn vader. 11 Welnu, mijn vader heeft een zwaar juk op u geladen, maar ik zal aan uw juk [nog meer] toevoegen.
Mijn vader heeft u met gesels gehoorzaamheid bijgebracht,
maar ik [zal u] met schorpioenen [gehoorzaamheid bijbrengen].
12 Toen kwam Jerobeam met heel het volk bij Rehabeam, op de derde dag, zoals de koning had gesproken: Kom op de derde dag bij mij terug. 13 En de koning gaf hun een hard antwoord, want koning Rehabeam verwierp de raad van de oudsten. 14 Hij sprak tot hen overeenkomstig de raad van de jonge mannen:
Ik zal uw juk zwaar maken,
ja, ík zal daaraan [nog meer] toevoegen.
Mijn vader heeft u met gesels gehoorzaamheid bijgebracht,
maar ik [zal u] met schorpioenen [gehoorzaamheid bijbrengen].

Rehabeam vraagt eerst raad aan “de oudsten die bij zijn vader Salomo in dienst waren geweest, toen die [nog] leefde” (vers 6). De ouden geven een antwoord dat op twee manieren kan worden uitgelegd, positief en negatief (vers 7). De positieve benadering is dat Rehabeam door het opvolgen van hun advies het volk tegemoetkomt en hun dienaar wordt. De oudsten zeggen hem dat goed zijn voor het volk, het beste is wat hij kan doen. Ze adviseren hem dat hij het volk goedgezind moet zijn en dat zijn woorden tot het volk goede woorden zullen zijn.

Hun raad komt erop neer dat om de meeste te zijn, hij de minste moet willen worden. Als hij dat doet, lijkt hij op de Heer Jezus, Die in het midden van Zijn discipelen is als Eén Die dient (Lk 22:26-27). Dienen brengt tot de troon om te heersen over de twaalf stammen. Heersen leer je door te willen dienen. Dat is het advies van de ouden. Bereid zijn om de minste te zijn brengt tot de hoogste plaats.

Bij een negatieve benadering moeten we opmerken dat de oudsten ook alleen hun eigen belang op het oog hebben. Ze hebben gediend bij Salomo, maar zijn klaarblijkelijk meegegaan in zijn verkeerde weg. Nu zien ze in dat ze hun positie zullen verliezen als ze het volk tegen zich krijgen. Ze beseffen dat Salomo al zijn krediet heeft verspeeld en dat zij, die behoren tot de oude garde en hen herinneren aan het harde juk, zich bij een harde opstelling alleen maar meer gehaat maken. Hun raad komt in dat geval niet voort uit het zoeken naar de wil van God, maar uit het zoeken naar de gunst van de mensen (vgl. 1Th 2:4b).

Hoe we de raad van de oudsten ook bezien, hij bevalt Rehabeam niet, want hun raad opvolgen betekent dat hij zijn absolute gezag moet inleveren. Hij verwerpt hun raad (vers 8). Met die houding gaat hij naar de “de jonge mannen die met hem waren opgegroeid en bij hem in dienst waren”. Hij vraagt niet eerst aan beide partijen raad en kiest dan, maar hij verwerpt de raad van de ouden nog voordat hij de jonge mannen heeft geraadpleegd. Hij heeft geen respect voor de wijsheid van de ouden. Liever stemt hij zijn wensen af op zijn leeftijdgenoten die ook nog eens bij hem in dienst zijn.

Hoewel hij hun meerdere is, plaatst hij zich op hun niveau. Hij vraagt hun wat “wij” – dat wil zeggen hij en zij, en niet hij als koning – “dit volk zullen antwoorden” (vers 9). Ook tot de oudsten heeft hij al gesproken over “dit volk” (vers 6), waarin een zekere minachting doorklinkt. Hij herhaalt voor de jonge mannen dat het volk hem heeft gevraagd het juk lichter te maken.

Zijn leeftijdgenoten, “die met hem waren opgegroeid”, grijpen hun kans (vers 10). Zij zijn de nieuwe generatie die ten koste van alles aan de macht wil komen. De ouden hebben voor hen afgedaan. Er moet een nieuwe wind gaan waaien, hun wind. Die wind is echter niet de wind van een aangename koelte, maar een dood en verderf zaaiende orkaan. Zij zeggen tegen hem dat hij het volk nog zwaardere lasten moet opleggen dan het al heeft.

Ook leggen de jonge mannen hem de woorden in de mond die hij tot het volk moet spreken: “Dit moet u tegen hen zeggen: Mijn pink is dikker dan het middel van mijn vader.” Het gezegde komt erop neer dat in plaats van de gevraagde verlichting de lasten van het volk zozeer worden verzwaard, dat de lasten van zijn vader daarbij vergeleken in het niet vallen.

Rehabeam heeft zichzelf in een positie gebracht dat hij de dienaar van zijn leeftijdgenoten is geworden. In plaats van de goede woorden te spreken die de oudsten hem hebben geadviseerd, zeggen zij tegen hem dat hij woorden moet spreken die alleen maar de toorn en gramschap van het volk kunnen opwekken. Hun advies is dat hij het volk met ijzeren vuist regeert. Het volk moet en zal hem gehoorzamen (vers 11). Zijn vader Salomo mag dan gesels hebben gebruikt om het volk gehoorzaamheid bij te brengen, hij zal daarvoor schorpioenen gebruiken.

Zoals afgesproken, komen Jerobeam en heel het volk na drie dagen bij Rehabeam om zijn antwoord te horen (vers 12). Rehabeam geeft een hard antwoord (vers 13) in plaats van een zacht antwoord (Sp 15:1; 16:18). Nog eens wordt er gezegd dat hij dit antwoord geeft omdat hij de raad van de oudsten verwerpt (vers 8). In totale tegenstelling tot het juk van de Heer Jezus, dat zacht is (Mt 11:30), zegt hij tegen het volk dat hij hun een zwaar juk zal opleggen.

Velen hebben zichzelf en anderen geruïneerd door hen die onder hen staan te vertrappen en te prikkelen. Rehabeam draagt wel de kroon van zijn vader, maar heeft niet de wijsheid van zijn vader. Hij heeft niet de wijsheid van Job, die de zaak van zijn slaaf of slavin niet heeft veracht bij een geschil met hen (Jb 31:13), maar geduldig naar hen heeft geluisterd, hun redenen heeft overwogen en hun een zacht antwoord heeft gegeven. Deze houding moet allen sieren die een mate van gezag over anderen hebben. Vriendelijkheid brengt dingen tot stand, terwijl geweld afbreekt.

2Kr 10:15-19 | De afval van Israël van het huis van David

15 Dus luisterde de koning niet naar het volk. Deze ommekeer kwam namelijk van God, opdat de HEERE Zijn woord gestand zou doen dat Hij door de dienst van Ahia uit Silo tot Jerobeam, de zoon van Nebat, had gesproken. 16 Toen heel Israël [zag] dat de koning niet naar hen geluisterd had, gaf het volk de koning ten antwoord:
Wat voor deel hebben wij aan David?
[Wij hebben] geen erfelijk bezit met de zoon van Isaï.
Ieder naar uw tenten, Israël!
Zorg nu voor uw [eigen] huis, David!
En heel Israël ging naar zijn tenten. 17 Maar wat betreft de Israëlieten die in de steden van Juda woonden, over hen bleef Rehabeam koning. 18 Toen stuurde koning Rehabeam Hadoram, die over de herendienst [ging]. Maar de Israëlieten stenigden hem met stenen, zodat hij stierf. Koning Rehabeam had echter de moed om op de wagen te klimmen om naar Jeruzalem te vluchten. 19 Zo werden de Israëlieten afvallig van het huis van David, tot op deze dag.

Het antwoord dat Rehabeam geeft, bewerkt een ommekeer in Israël die van God komt (vers 15). Door het antwoord van Rehabeam vervult God Zijn woord dat Hij door Ahia over de tweedeling in het volk heeft gesproken (1Kn 11:31-32). Het lijkt daardoor alsof Rehabeam geen keus heeft omdat God voorzegd heeft dat het volk in twee delen uiteen zal vallen. De vervulling van een woord van God mag en kan echter nooit een excuus zijn voor de handelwijze van een mens. Rehabeam is ten volle verantwoordelijk voor wat hij doet. Zo is het met de verwerping van de Heer Jezus. Alles wat met Hem is gebeurd, is voorzegd, maar dat is nooit een excuus voor degenen die Hem hebben verworpen. De mens vervult in zijn ongehoorzaamheid de raad van God (Gn 50:20; Hd 2:23).

De handelwijze van Rehabeam is de oorzaak van de scheuring van het rijk. Bij David en al eerder bij Efraïm zien we die tweedeling tussen de tien en de twee stammen. In 1 Koningen 11 wordt het rijk gescheurd als gevolg van de zonde van Salomo. De directe aanleiding is de dwaasheid van Rehabeam. Hij is, wat zijn vader Salomo zegt, de dwaze zoon van een wijze koning (Pr 2:18-19). Volgens het getuigenis van zijn zoon Abia is hij hier “jong en onervaren” (2Kr 13:7).

Als over “heel Israël” gesproken wordt (vers 16), betreft dat de tien stammen. In vers 1 wordt ook over “heel Israël” gesproken, maar daar betreft het nog de twaalf stammen. Er is in het volgende hoofdstuk ook nog sprake van “heel Israël” waarmee dan heel Israël in de twee stammen wordt bedoeld (2Kr 11:3; 12:1). Het ware Israël is vanaf de scheuring te vinden bij de koningen uit het huis van Juda. Daar waar God woont te midden van Zijn volk, daar is heel Israël vertegenwoordigd. Dat is het Israël naar Gods gedachten.

We kunnen dit toepassen op de gemeente vandaag. We kunnen de vraag voor onszelf stellen waar God nu, terwijl er zoveel verdeeldheid is, woont. Het antwoord is dat de Heer Jezus daar in het midden van Zijn volk woont, waar gelovigen samenkomen in het besef dat zij het geheel vertegenwoordigen, zonder de aanmatiging dat alleen zij Gods volk zijn.

Het volk trekt de handen van het huis van David af. Ze zeggen dat ze geen deel aan David hebben. Ieder moet maar voor zichzelf opkomen. Dit is een bijzonder kwalijke reactie van het volk. Nooit kan het falen van een koning een excuus zijn voor het volk om zich af te wenden van de koning die door God is aangesteld.

Er zijn ook Israëlieten die in Juda wonen (vers 17). Zij volgen hun broeders van de tien stammen niet in hun afvalligheid, maar blijven Rehabeam trouw. Daarmee blijven ze trouw aan het huis van David dat door God als het huis van het koningschap over Zijn volk is gegeven.

Rehabeam wil niet onder ogen zien dat hij het gezag over de tien stammen kwijt is (vers 18). Hij stuurt Hadoram naar hen toe. Dat is de man die over “de herendienst” gaat, dat wil zeggen dat hij zorgt voor de inzet van arbeidskrachten. Het is zeker niet tactisch van Rehabeam om deze man te sturen. Hadoram is de belichaming van de harde tijden die het volk onder Salomo heeft beleefd. Hij is waarschijnlijk een van de meest gehate mensen van het oude regime. Dat blijkt wel uit het feit dat zij hem met een regen van stenen ontvangen en daarmee doden.

Voor Rehabeam is de dood van Hadoram de aanleiding om naar Jeruzalem te vluchten. Daar voelt hij zich veilig. De “moed” die hij heeft om op de wagen te klimmen, kan moeilijk als heldenmoed worden gezien. Het is de moed van de wanhoop.

De beschrijving van de gebeurtenissen van de scheuring van het rijk wordt afgesloten met de conclusie dat de Israëlieten op deze manier, “zo”, afvallig worden van het huis van David (vers 19). De opmerking “tot op deze dag” geeft aan dat die situatie nog steeds zo is op de dag dat de kroniekschrijver alles te boek stelt.

De kroniekschrijver laat de opstand van Israël verder voor wat die is – die wordt in 1 Koningen 12 beschreven. Hij richt zich in het vervolg van zijn verslag van de geschiedenis op de ontwikkelingen in de twee stammen en in de twee stammen richt hij de aandacht in het bijzonder op hen die aan de HEERE trouw willen blijven.

2 Kronieken 11

Inleiding

Rehabeam is de eerste koning van Juda in de situatie van een in twee delen gescheurd rijk, waarvan hij de directe oorzaak is. Naar de bedoeling van de kroniekschrijver wordt de geschiedenis van Rehabeam als nakomeling van David beschreven vanuit het oogpunt van Gods genade. De nadruk ligt dan ook op wat prijzenswaardig is bij Rehabeam. We zien dat hij
1. Gehoorzaam is aan het woord van God dat door de profeet tot hem komt (2Kr 11:1-4),
2. Zijn koninkrijk versterkt door steden te versterken (2Kr 11:5-12),
3. Een toevlucht wordt voor priesters en Levieten uit het tienstammenrijk (2Kr 11:13-17) en
4. Zich vernedert voor de HEERE (2Kr 12:5-12).

2Kr 11:1-4 | Verbod om tegen Israël op te trekken

1 Toen Rehabeam in Jeruzalem aangekomen was, riep hij het huis van Juda en Benjamin bijeen, honderdtachtigduizend van de beste [manschappen], geoefend voor de oorlog, om tegen Israël oorlog te voeren en het koningschap aan Rehabeam terug te brengen. 2 Maar het woord van de HEERE kwam tot Semaja, de man Gods: 3 Zeg tegen Rehabeam, de zoon van Salomo, de koning van Juda, en tegen heel Israël in Juda en Benjamin: 4 Zo zegt de HEERE: U mag niet optrekken of strijden tegen uw broeders. Keer terug, ieder naar zijn huis, want deze zaak is bij Mij vandaan gekomen. Zij luisterden naar de woorden van de HEERE en keerden terug zonder tegen Jerobeam op te trekken.

Rehabeam laat de scheuring niet over zijn kant gaan (vers 1). Hij wil Israël weer aan zich onderwerpen. Daarvoor brengt hij een groot en geoefend leger op de been. De HEERE richt echter het woord tot “Semaja, de man Gods”, om tegen Rehabeam en heel Israël dat in Juda en Benjamin is, Zijn woord te spreken (verzen 2-3).

Een man Gods is iemand die in Gods wegen gaat als de massa daarvan afwijkt. Een man Gods is de man of vrouw die Gods rechten en kenmerken erkent, handhaaft en vertoont in een situatie waarin daarmee geen rekening wordt gehouden. Timotheüs is in het Nieuwe Testament de enige die zo wordt genoemd (1Tm 6:11) en aan wie Paulus de algemene kenmerken van een man Gods beschrijft (2Tm 3:16-17).

Het woord van de HEERE verbiedt Rehabeam om tegen zijn broeders op te trekken of tegen hen te strijden (vers 4). De reden daarvan lijkt niet zozeer te zijn dat hij geen burgeroorlog zou mogen beginnen, maar meer dat hijzelf de oorzaak, de directe aanleiding is van de scheuring. Hij kan het kwaad niet gewapenderhand ongedaan maken. Je kunt niet door de Heer gebruikt worden om aan anderen vermaningen uit te delen als je zelf vermaning nodig hebt.

Een andere reden is dat deze zaak bij de HEERE vandaan is gekomen. Hij heeft het toegelaten, waardoor Zijn woord hierover tot Jerobeam in vervulling is gegaan (1Kn 11:31). Het laat zien dat God niet overvallen wordt door de zonde. Dat betekent niet dat God aanzet tot de zonde. God kan niet zondigen en zet ook niemand ertoe aan (Jk 1:13b).

We kunnen de situatie die in Israël is ontstaan, toepassen op de tegenwoordige situatie in de gemeente. We zien dat er scheuringen zijn. Dat God toelaat dat er scheuringen zijn, is “opdat <ook> de beproefden onder u openbaar worden” (1Ko 11:19). In de gemeente worden we ook niet opgeroepen de scheidingen ongedaan te maken. We worden opgeroepen “de eenheid van de Geest te bewaren in de band van de vrede” (Ef 4:3). De eenheid van de Geest kunnen we niet maken, want het is een bestaande eenheid. We moeten die bewaren en dat doen “met hen die de Heer aanroepen uit een rein hart” (2Tm 2:22).

Rehabeam en zijn manschappen zijn zo verstandig om naar “de woorden van de HEERE” uit de mond van de man Gods te luisteren. Ze trekken niet tegen Jerobeam op, maar keren terug naar huis.

2Kr 11:5-12 | Rehabeam versterkt steden

5 Rehabeam woonde in Jeruzalem, en hij bouwde [verschillende] steden in Juda om tot versterkte [steden]. 6 Zo bouwde hij Bethlehem, Etam, Tekoa, 7 Beth-Zur, Socho, Adullam, 8 Gath, Maresa, Zif, 9 Adoraïm, Lachis, Azeka, 10 Zora, Ajalon en Hebron, die in Juda en in Benjamin de versterkte steden werden. 11 En hij versterkte deze vestingen, en stelde leiders over hen aan en sloeg er voedselvoorraden, olie en wijn op, 12 en in elke stad [bovendien] grote schilden en speren. Hij versterkte ze buitengewoon. Juda behoorde hem toe, met Benjamin.

Dat Rehabeam niet ten strijde mag trekken en dat ook niet doet, geeft gelegenheid tot andere bezigheden. Hij legt zich toe op de versterking van zijn eigen steden, om zich des te beter te kunnen verdedigen tegen eventuele aanvallen. De meeste versterkingen zijn meer aan de zuidwestgrens. Dat lijkt te zijn ingegeven door vrees voor de koning van Egypte. Het is niet ondenkbaar dat Jerobeam van die kant hulp zal krijgen, want hij heeft daar immers een onderkomen gevonden toen hij voor Salomo was gevlucht (2Kr 10:2; 1Kn 11:40). De dreiging van Egypte is voor hem groter dan van het noordelijke tienstammenrijk.

Hij stelt in de versterkte steden leiders aan die de situatie in de gaten moeten houden. Ook legt hij in die steden voorraden aan door er “voedselvoorraden, olie en wijn” op te slaan. Tevens voorziet hij die steden van “grote schilden en speren”. Daardoor verzekert hij het voortbestaan van het leven in de stad bij een belegering, althans voor langere tijd.

In geestelijke zin stellen “voedselvoorraden” voor wat er aan voedsel in het Woord van God, in de Heer Jezus, te vinden is. Het is belangrijk dat wij deze voedselvoorraden aanleggen, want ook in ons leven kunnen er tijden zijn dat de vijand ons zozeer belaagt, dat we moeten teren op wat we hebben opgeslagen.
“Olie” stelt de Heilige Geest voor Die ons de kracht geeft om de vijand te weerstaan (Gl 5:16-17; 1Jh 2:20,27).
“Wijn” geeft aan dat er vreugde is, hoe de vijand ons ook aanvalt en zijn best doet om ons schade toe te brengen. Deze vreugde vinden we in de gemeenschap met de Vader en de Zoon (1Jh 1:3-4).
Bij de “grote schilden” kunnen we denken aan “het schild van het geloof” (Ef 6:16).
In de “speren” kunnen we een beeld zien van het Woord van God waarmee we de vijand kunnen verslaan.

2Kr 11:13-17 | Rehabeam wordt versterkt

13 Verder voegden de priesters en de Levieten, die in heel Israël waren, zich vanuit heel hun gebied bij hem. 14 Want de Levieten verlieten hun weidegronden en hun bezit, en gingen naar Juda en naar Jeruzalem, omdat Jerobeam en zijn zonen hen uit de priesterdienst voor de HEERE verstoten hadden. 15 Hij had voor zichzelf priesters aangesteld voor de [offer]hoogten, voor de demonen en voor de kalveren die hij gemaakt had. 16 Na hen kwamen uit alle stammen van Israël zij die zich met [heel] hun hart toelegden op het zoeken van de HEERE, de God van Israël, naar Jeruzalem, om de HEERE, de God van hun vaderen, offers te brengen. 17 Zo versterkten zij het koninkrijk Juda en maakten zij Rehabeam, de zoon van Salomo sterk, drie jaar; want drie jaar [lang] gingen zij in de weg van David en Salomo.

Net als Rehabeam is ook Jerobeam bezig met de versterking van zijn koninkrijk, maar zijn versterking bestaat uit het oprichten van een eigen godsdienst. Hij verstoot de ware priesters en Levieten en drijft hen daardoor uit alle stammen van Israël uit naar Rehabeam (verzen 13-14). Zij gaan naar Rehabeam omdat de tempel in Jeruzalem staat. Dat trekt hen aan.

In de christenheid zien we dit gebeuren als de ware priesters en dienaren van het Woord gaan naar de plaats waar de gemeente samenkomt rondom de Heer Jezus. Die gelovigen verlaten een (sektarisch) kerkverband omdat er niet naar het Woord van God wordt geluisterd. Zij geven gehoor aan de oproep: “Gaat uit van haar, Mijn volk, opdat u met haar zonden geen gemeenschap hebt en opdat u van haar plagen niet ontvangt” (Op 18:4b).

De priesters en de Levieten worden aangemoedigd of innerlijk gedrongen om weg te gaan bij Jerobeam omdat die een alternatieve godsdienst heeft ingesteld (vers 15). Hij heeft deze surrogaatgodsdienst ingesteld om te voorkomen dat de inwoners van de tien stammen de grens overtrekken naar de twee stammen. Voor hen die het gemakkelijk nemen, vervalt daarmee de noodzaak helemaal naar Jeruzalem te gaan.

Jerobeam heeft zijn door hemzelf gekozen en aangestelde priesters. In zo’n situatie kunnen echte priesters onmogelijk blijven. Hoe zouden ze kunnen meedoen aan de eigenmachtige godsdienst van Jerobeam en die op die manier sanctioneren?

We zien het handelen van Jerobeam en de reactie van Gods volk daarop in de kerkgeschiedenis. Tijdens de reformatie zijn velen in de rooms-katholieke kerk gebleven, bij de afgodendienst, de dienst van en aan demonen. Anderen hebben die vaarwel gezegd en hebben gevraagd naar de dienst van God. Na de verwording in het protestantisme zijn daaruit weer leden van Gods volk weggegaan om te zien waar ze priesterdienst kunnen uitoefenen op de wijze die God wil.

Er komen niet alleen priesters en Levieten uit Israël naar Rehabeam, maar ook gewone Israëlieten (vers 16). Ze hebben echter een prachtig kenmerk: ze hebben zich met heel hun hart erop toegelegd de HEERE te zoeken. Zo’n hart laat zich door niets tegenhouden en gaat op zoek om te komen waar Hij is. Deze Israëlieten zijn een krachtige steun voor Rehabeam. Helaas duurt het effect van die versterking slechts drie jaar (vers 17).

De versterking is niet alleen getalsmatig, maar ook inhoudelijk. Deze mensen hebben een prijs betaald om te komen waar de HEERE woont. Hun toewijding aan Hem is gebleken en heeft ook zijn opbouwende uitwerking op hen die daar al zijn. Gelovigen die een prijs hebben betaald, bijvoorbeeld in de vorm van miskenning door familieleden, zijn vaak meer overtuigd van het bijzondere van het samenkomen tot de Naam van de Heer Jezus dan zij die daar van jongs af aan mee vertrouwd zijn.

2Kr 11:18-23 | Gezin en regering van Rehabeam

18 En Rehabeam nam voor zichzelf [naast] Machalath, de dochter van Jerimoth, de zoon van David, Abihaïl, de dochter van Eliab, de zoon van Isaï, tot vrouw. 19 Zij baarde hem zonen: Jeüs, Semarja en Zaham. 20 En na haar nam hij Maächa, de dochter van Absalom [tot vrouw], en zij baarde hem Abia, Attai, Ziza en Selomith. 21 Rehabeam had Maächa, de dochter van Absalom, meer lief dan al zijn vrouwen en zijn bijvrouwen. Hij had namelijk achttien vrouwen genomen en zestig bijvrouwen, en hij verwekte achtentwintig zonen en zestig dochters. 22 En Rehabeam stelde Abia, de zoon van Maächa, aan als hoofd om leider [te zijn] onder zijn broers, want hij wilde hem koning maken. 23 Hij handelde verstandig en verspreidde [een deel] van al zijn zonen over alle streken van Juda en Benjamin, over alle versterkte steden, en hij gaf hun voedsel in overvloed en verlangde [voor hen] een menigte vrouwen.

Rehabeam valt in dezelfde fout als zijn vader door veel vrouwen te nemen (verzen 18-21). De zoon van zijn lievelingsvrouw Maächa, Abia, wordt door hem als zijn troonopvolger aangewezen (vers 22). Als voorbereiding daarop stelt hij hem aan als hoofd om leider onder zijn broers te zijn.

Ondanks zijn zonden vermeldt de Heilige Geest van hem dat hij ook verstandig handelt met zijn zonen (vers 23). Het is namelijk verstandig van hem om zijn vele zonen over het hele volk te verspreiden. Daardoor voorkomt hij dat ze onderling ruzie gaan maken. Hij geeft ieder een eigen taak met eigen verantwoordelijkheden. Als ieder die vervult en daarmee bezig is, hebben ze ook geen tijd om bijvoorbeeld zich op te stellen als rivalen van Abia die hij als zijn opvolger heeft bestemd.

2 Kronieken 12

Inleiding

Wat in dit hoofdstuk wordt beschreven, lijkt wel op wat we in het boek Richteren steeds tegenkomen. We vinden daar telkens hoe
1. Het volk eerst de HEERE verlaat;
2. Dan geeft Hij hen over in de hand van een vijand;
3. Vervolgens verootmoedigt Israël zich als zij door een profeet horen waarom dit is gebeurd,
4. Waarna God uitkomst geeft.

2Kr 12:1-12 | De HEERE levert Israël over aan Egypte

1 En het gebeurde, toen Rehabeam [zijn] koningschap gevestigd had en hij sterk geworden was, dat hij de wet van de HEERE verliet, en heel Israël met hem. 2 Nu gebeurde het in het vijfde jaar van koning Rehabeam dat Sisak, de koning van Egypte, optrok tegen Jeruzalem, omdat zij de HEERE ontrouw waren, 3 met twaalfhonderd [strijd]wagens en met zestigduizend ruiters. En het volk dat met hem uit Egypte kwam, Libiërs, Suchieten en Cusjieten, was niet te tellen. 4 Hij nam de versterkte steden in, die Juda had, en hij kwam tot aan Jeruzalem. 5 Toen kwam de profeet Semaja bij Rehabeam en de vorsten van Juda, die zich vanwege [de komst van] Sisak in Jeruzalem verzameld hadden, en zei tegen hen: Zo zegt de HEERE: Ú hebt Mij verlaten, daarom heb Ík u ook overgelaten in de handen van Sisak. 6 Daarop vernederden de leiders van Israël en de koning zichzelf en zeiden: De HEERE is rechtvaardig. 7 En toen de HEERE zag dat zij zich vernederden, kwam het woord van de HEERE tot Semaja: [Omdat] zij zich hebben vernederd, zal Ik hen niet te gronde richten. Ik zal hen binnenkort ontkoming geven, en Mijn grimmigheid zal niet over Jeruzalem door de hand van Sisak uitgegoten worden. 8 Zij zullen hem echter tot dienaren zijn, zodat zij [het verschil tussen] Mijn dienst en de dienst van de koninkrijken van de landen leren kennen. 9 Sisak, de koning van Egypte, trok op tegen Jeruzalem en nam de schatten van het huis van de HEERE en de schatten van het huis van de koning weg, [ja], hij nam alles weg. Hij nam ook de gouden schilden weg die Salomo gemaakt had. 10 In plaats daarvan maakte koning Rehabeam bronzen schilden en stelde [die] onder de verantwoordelijkheid van de bevelhebbers van de lijfwachten, die de ingang van het huis van de koning bewaakten. 11 En het gebeurde, zo dikwijls als de koning naar het huis van de HEERE ging, dat de lijfwachten kwamen en ze droegen en ze [daarna weer] terugbrachten naar de wachtruimte voor de lijfwachten. 12 Omdat hij zich vernederde, keerde de toorn van de HEERE zich van hem af [en] richtte Hij [hem] niet geheel en al te gronde. Er waren in Juda ook [nog] goede dingen.

Rehabeam is geen verstandige zoon. “Wie de wet in acht neemt, is een verstandige zoon” (Sp 28:7), maar Rehabeam verlaat “de wet van de HEERE” (vers 1). Hoewel hij zich bevindt op de plaats waar de HEERE woont en waar ware priesterdienst plaatsvindt, blijkt dit geen garantie te zijn dat hij die plaats niet kan verloochenen. De plaats bij het altaar te kennen – voor ons is dat de tafel van de Heer – is geen garantie voor trouw. “Heel Israël” – dat is hier alleen Juda, want dat is voor God het ware Israël – volgt zijn leider op de verkeerde weg. Geestelijke leiders hebben een enorme verantwoordelijkheid.

Het is drie jaar goed gegaan (2Kr 11:17) omdat hij naar de HEERE luisterde. Als hij vijf jaar aan de macht is, gaat het fout (vers 2). Hoe kort blijven lessen uit het verleden ons handelen bepalen. Als drie goede jaren voorbij zijn, moet de HEERE twee jaar later Zijn hand tegen het volk keren.

De wereld komt binnen in het hart dat het contact met de kracht van God heeft verloren. De vijand komt massaal op Rehabeam af (vers 3). Afwijking van God stelt de vijand massaal in de gelegenheid het volk van God aan te vallen. De wereld heeft massaal toegang gekregen tot de gemeente door haar ontrouw. Al de versterkte steden (vers 4) die hij eerder heeft gebouwd (2Kr 11:5-12), baten hem niets. Wie afwijkt van de HEERE, verliest al zijn vroeger opgebouwde geestelijke kracht.

Om elk misverstand over de reden van deze onderwerping uit te sluiten stuurt God een profeet, een man Gods (vers 5; 2Kr 11:2), die de oorzaak van deze tuchtiging verklaart. De profeet komt als de hele regering in beraad is over de crisis, mogelijk om te overleggen hoe ze zich met menselijke middelen van hun vijand kunnen ontdoen. Zo vinden ook vandaag heel wat beraadslagingen plaats, waarbij alleen gekeken wordt naar de eigen middelen, zonder dat men zich in Gods tegenwoordigheid begeeft om Hem te vragen naar het waarom. Sisak heeft Juda kunnen binnenvallen, niet omdat de grensbewaking heeft gefaald, maar omdat God hem heeft gestuurd. Dat is gebeurd omdat zij Hem hebben verlaten en dan moet Hij hen verlaten (Dt 31:16-17).

Het woord van de profeet en de tucht van God bewerken verootmoediging (vers 6). God wordt rechtvaardig verklaard in Zijn handelen. Na deze erkenning doet God Zich kennen als een God van barmhartigheid en genade. De profeet heeft Gods woord gesproken en dat heeft doel getroffen. God erkent de verootmoediging en belooft uitredding (vers 7). Toch is de bekering slechts gedeeltelijk, niet met het hele hart. Vandaar dat God de tucht niet helemaal wegneemt, maar die beperkt.

Ze zullen moeten voelen wat het is om de HEERE in de steek te laten (vers 8). Dat is Zijn liefde. Hij spreekt over “Mijn dienst”. Zijn dienst is een aangename dienst, want het is aangenaam en een weldaad voor de gelovige ziel om Hem te dienen. De eredienst aan God, het stellen van het lichaam “tot een levende offerande, heilig, voor God welbehaaglijk” (Rm 12:1), is de grootste vreugde voor het hart van de gelovige.

Daartegenover staat “de dienst van de koninkrijken van de landen”, dat is de harde slavendienst onder heidense vorsten. God laat hun die dienst voelen, opdat zij tot een oprechte belijdenis zullen komen (vgl. Hs 2:6). Ze zullen dan ervaren dat het dienen van God vrij en rijk maakt, terwijl het dienen van de volken gevangen en arm maakt.

In Zijn wijsheid staat de HEERE toe dat de vijand alles meeneemt wat David door oorlog en Salomo door handel aan schatten hebben verworven (vers 9). De gouden schilden, die spreken van Goddelijke bescherming, worden weggenomen. Rehabeam schikt zich niet volledig onder de tucht van de HEERE. Hij maakt namaakschilden (verzen 10-11). Hij wil zijn schilden hebben om, net als vroeger zijn vader Salomo, in luister op te gaan naar het huis van de HEERE (2Kr 9:4b).

In dit handelen zien we in beeld waar ontrouw toe kan voeren. Ontrouw voert tot een armzalige imitatie van de heerlijkheid die Rehabeam eens in werkelijkheid bezat, maar nu kwijt is, terwijl hij die vast wil houden. Er wordt een schijn van geestelijkheid vastgehouden. Het is de houding van “ik ben rijk en verrijkt en heb aan geen ding gebrek”, terwijl men blind is voor de feitelijke toestand “en u weet niet dat u de ellendige, jammerlijke, arme, blinde en naakte bent” (Op 3:17).

Nog eens vermeldt de Geest van God dat vanwege de vernedering van Rehabeam de HEERE Zijn toorn van hem afkeert en hem niet geheel en al te gronde richt (vers 12; vers 7). Deze herhaling laat zien hoeveel waarde God hecht aan vernedering en hoe graag Hij Zijn toorn afkeert.

Tevens “waren in Juda ook [nog] goede dingen”. Dit lijkt in tegenspraak te zijn met wat in 1 Koningen gezegd wordt over de verdorven geestelijke toestand van Juda (1Kn 14:22). Die tegenspraak is er echter niet. In de grootste verschrikking van de zonde ziet de HEERE de harten die Hem trouw blijven. Wij schrijven wel een gemeente af vanwege iets kwaads en vergeten daarbij het goede dat er is. Paulus schrijft de gemeente in Korinthe niet zomaar af. Hij vermaant hen juist omdat hij hen als gemeente van God erkent.

2Kr 12:13-16 | Regering van Rehabeam en zijn dood

13 Zo verstevigde koning Rehabeam zijn positie in Jeruzalem en bleef hij regeren. Rehabeam was namelijk eenenveertig jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde zeventien jaar in Jeruzalem, de stad die de HEERE uit alle stammen van Israël verkozen had, om Zijn Naam daar te vestigen. De naam van zijn moeder was Naäma, een Ammonitische. 14 En hij deed wat slecht was, omdat hij zijn hart er niet op richtte om de HEERE te zoeken. 15 De geschiedenis van Rehabeam, van het begin tot het einde, is die niet beschreven in de woorden van de profeet Semaja en de ziener Iddo, volgens het geslachtsregister, evenals de oorlogen tussen Rehabeam en Jerobeam, al [hun] dagen? 16 En Rehabeam ging te ruste bij zijn vaderen en werd begraven in de stad van David. En zijn zoon Abia werd koning in zijn plaats.

Rehabeam kan zijn positie verstevigen omdat Jeruzalem de plaats is “die de HEERE uit alle stammen van Israël verkozen had, om Zijn Naam daar te vestigen” (vers 13). Rehabeam houdt daar echter geen rekening mee, maar volgt zijn eigen hart (vers 14). De oorsprong van alle afwijking ligt in de keus waarop het hart gezet wordt. Als dat niet de HEERE is, is elke vorm van kwaad mogelijk.

Een van die kwade gevolgen is dat er voortdurend oorlog is tussen Rehabeam en Jerobeam (vers 15). Wat is er overgebleven van zijn eerdere gehoorzaamheid aan de HEERE om niet op te trekken tegen Jerobeam (2Kr 11:4)? Mogelijk moeten we hierbij niet direct aan grootschalige oorlogvoering denken, maar meer aan voortdurende grensschermutselingen.

Als Rehabeam sterft, laat hij geen land achter waarin het goed is om te wonen. Hij heeft het volk niet teruggebracht bij de HEERE. Zijn zoon Abia wordt koning in zijn plaats. Zal hij het beter doen dan zijn vader? Een nieuwe machthebber geeft vaak hoop op verbetering, maar telkens weer wordt men in zijn verwachtingen teleurgesteld. Pas als de grote Zoon van David aan de macht komt, zal er eindeloos vrede zijn.

2 Kronieken 13

Inleiding

Het is goed eraan te denken dat we hier nog steeds beginselen vinden die te maken hebben met het koninkrijk Gods en wel zoals het in de huidige bedeling is toevertrouwd aan mensen en wat zij ermee hebben gedaan. We zien wat de koningen met hun verantwoordelijkheid doen. Daarbij zien we in 1 Kronieken en 2 Kronieken wat de genade van God ondanks het falen teweegbrengt. Herstel is steeds het gevolg van die genade, waardoor God Zijn werk in stand houdt. Dit beginsel zien we op duidelijke wijze in dit hoofdstuk.

2Kr 13:1-3 | Oorlog tussen Abia en Jerobeam

1 In het achttiende jaar van koning Jerobeam werd Abia koning over Juda. 2 Hij regeerde drie jaar in Jeruzalem, en de naam van zijn moeder was Michaja, de dochter van Uriël uit Gibea. En er was oorlog tussen Abia en Jerobeam. 3 En Abia bond de strijd aan met een leger van strijdbare helden, vierhonderdduizend van de beste mannen. Jerobeam stelde zich op voor de strijd tegen hem met achthonderdduizend van de beste mannen, dappere helden.

Abia wordt koning (vers 1). Dat wordt hij niet omdat hij door de HEERE wordt aangesteld – wat het wel het geval is bij David en Salomo –, maar omdat zijn vader dat heeft bepaald (2Kr 11:22). Hoewel hij niet door de HEERE is aangesteld, zien we dat God door alle menselijke handelen heen Zijn plan vervult en zo het koningschap van het huis van David handhaaft. Hij doet dat met het oog op de grote Zoon van David.

Abia regeert drie jaar (vers 2), van 913-911 v.Chr. In 1 Koningen 15 hebben we ook de geschiedenis van Abia (zijn naam betekent ‘Jahweh is mijn Vader’). Daar – hij wordt daar Abiam genoemd – ligt de nadruk op het kwalijke karakter van Abia. We zien daar dat zijn hart niet de rechte gezindheid heeft (1Kn 15:3). We lezen daar niet over zijn strijd met Jerobeam, terwijl die hier breed wordt uitgemeten.

Wat de HEERE zijn vader Rehabeam heeft verboden (2Kr 11:1-4), doet Abia: hij bindt de strijd aan met Jerobeam (vers 3). Hij legt zich niet neer bij een situatie waarvan de HEERE heeft gezegd dat die bij Hem vandaan is gekomen (2Kr 11:4). Als hij dan ook de strijd met Jerobeam aanbindt, doet hij iets waarvoor hij geen opdracht van de HEERE heeft gekregen. Wij worden er ook niet toe opgeroepen te strijden tegen medechristenen om hen aan ons te onderwerpen. We moeten de waarheid verdedigen, maar die niet opdringen. Onze strijd is een verdedigende strijd, geen aanvallende.

De krachtsverhouding tussen de beide legers is die van 1 tegen 2 (vgl. Lk 14:31). Enig nadenken zou Abia van die strijd hebben moeten weerhouden. Hij zal immers hopeloos verliezen als hij het van zijn eigen kracht moet hebben. Hij ziet zijn wanhopige toestand ook pas in, als Jerobeam hem heeft ingesloten (vers 13). Dan pas roept hij tot de HEERE.

2Kr 13:4-12 | Toespraak van Abia tot Israël

4 Toen ging Abia boven op de berg Zemaraïm staan, die zich in het bergland van Efraïm bevindt, en hij zei: Luister naar mij, Jerobeam en heel Israël! 5 Weet u niet dat de HEERE, de God van Israël, voor eeuwig het koningschap over Israël aan David gegeven heeft, aan hem en aan zijn zonen, [door een met] zout [bekrachtigd] verbond? 6 Toch stond Jerobeam, de zoon van Nebat, de dienaar van Salomo, de zoon van David, op en kwam hij in opstand tegen zijn heer. 7 Bij hem kwamen leeglopers, verdorven lieden, bijeen, en die hebben zich sterk gemaakt tegen Rehabeam, de zoon van Salomo, toen Rehabeam [nog] jong en onervaren was, zodat hij zich tegen hen niet sterk kon maken. 8 Nu dan, u denkt dat u zich sterk kunt maken tegen het koningschap van de HEERE, [dat] in de hand van de zonen van David is. U bent weliswaar met een grote troepenmacht, maar u hebt gouden kalveren bij u, die Jerobeam voor u tot goden gemaakt heeft. 9 Hebt u de priesters van de HEERE, de nakomelingen van Aäron, en de Levieten niet verdreven en voor uzelf priesters gemaakt, zoals de volken in [andere] landen? Ieder die komt om zich te laten wijden met een jonge stier en zeven rammen, kan priester worden voor wat geen goden zijn. 10 Maar wat ons betreft, de HEERE is onze God, en wij hebben Hem niet verlaten. En de priesters die de HEERE dienen, zijn nakomelingen van Aäron, en de Levieten [staan hen bij] in het werk. 11 Zij laten elke morgen en elke avond voor de HEERE brandoffers in rook opgaan, en reukwerk van geurige specerijen. [Zij zorgen voor] het uitgestalde brood op de reine tafel, en [voor] de gouden kandelaar en zijn lampen, om [die] elke avond aan te steken. Wij vervullen immers [onze] taak ten behoeve van de HEERE, onze God, maar ú hebt Hem verlaten. 12 En zie, bij ons staat God aan het hoofd, en Zijn priesters met de trompetten voor het geschal, om alarm over u te slaan. Israëlieten, strijd niet tegen de HEERE, de God van uw vaderen, want u zult er niet in slagen.

Voordat de strijd wordt gevoerd, probeert Abia zijn tegenstander ervan te overtuigen dat hij het recht aan zijn kant heeft. Hij doet dat door middel van een toespraak die hij houdt, terwijl hij op de berg Zemaraïm staat. We kunnen het daarom wel een ´bergrede´ noemen. Hij richt zich tot “Jerobeam en heel Israël”. Hij spreekt in de eerste plaats tot Jerobeam, maar heel Israël moet het horen. De toespraak die hij houdt, lijkt propaganda te zijn voor de aanstaande strijd. Wat hij zegt, moet de strijd die hij wil aanbinden, rechtvaardigen.

Zijn toespraak is bijzonder. De inhoud ervan is grotendeels in overeenstemming met de waarheid. Helaas is dit voor Abia slechts een uiterlijke zaak. Hij gebruikt godsdienstige argumenten om zijn eigen politieke doeleinden na te streven. Zijn toespraak komt erop neer dat hij en de zijnen de getrouwen zijn en Jerobeam en zijn volk de afvalligen. Deze aanmatiging klinkt door in het tegenover elkaar zetten van “u” (verzen 8-9) aan de ene kant en “wij” en “ons” (verzen 10-12) aan de andere kant.

Abia wijst op:

1. Het zoutverbond met David. God heeft aan hem en zijn zonen na hem het koningschap over de twaalf stammen gegeven (vers 5). Zoutverbond wil zeggen dat het een eeuwig verbond is (Nm 18:19b). Wat Abia zegt, is waar, maar het is tegelijk een aanklacht tegen zichzelf, want hij houdt zelf geen rekening met dit verbond.

2. De opstand van Jerobeam (vers 6). Abia vernedert Jerobeam in zijn aanklacht tegen hem en stelt de zaken niet recht voor, want God heeft Jerobeam het koninkrijk toegezegd.

3. De zwakheid van zijn vader (vers 7). Hij lijkt te suggereren dat zijn vader dan wel te zwak is geweest om Jerobeam te verslaan – alsof Gods wil er niet aan ten grondslag ligt dat zijn vader de strijd niet is aangegaan –, maar dat Jerobeam nu een man van een ander kaliber tegenover zich heeft, iemand die wel sterk genoeg is.

4. Het invoeren van afgoderij door Jerobeam en het maken van een eigen priesterdienst (verzen 8-9). Wat Abia daarvan zegt, is waar.

5. De ware priesterdienst (verzen 10-11). Los van de persoon en gezindheid van Abia, geeft hij een schitterende opsomming van de inhoud van de ware priesterdienst. Uit zijn mond klinkt het helaas als “klinkend koper of een schelle cimbaal” (1Ko 13:1) omdat de liefde voor de HEERE bij hem ontbreekt.

6. God, Die bij hen aan het hoofd gaat. Hij claimt hier de tegenwoordigheid van God, zonder erbij te bedenken wat dan zijn eigen houding tegenover God moet zijn. In plaats van dat hem dat nederig maakt, klinkt zijn taal als de taal van de farizeeër die ook hoog opgeeft over zijn betrekking tot God en God voor zichzelf claimt (Lk 18:11-12).

Wat Abia zegt, kan allemaal nog zo waar zijn, maar het klinkt als de “bedrieglijke woorden” in de dagen van Jeremia, als men zich op dezelfde wijze beroemt en zegt: “De tempel van de HEERE, de tempel van de HEERE, de tempel van de HEERE is dit!” (Jr 7:4). Wat is zo’n belijdenis waard als het hart er niet mee verbonden is? De dienst van Jerobeam is verwerpelijk. De aanmatiging van Abia is even verwerpelijk. Hij schept op over de dienst van de HEERE, maar zijn hart is ver van Hem vandaan.

Terwijl Abia zijn hoogdravende toespraak houdt en het hoogmoedige “maar wat ons betreft … wij hebben Hem niet verlaten” (vers 10), uit zijn mond klinkt, offert het volk waarover hij koning is, aan de afgoden. Dat blijkt als zijn zoon Asa koning wordt. Asa houdt namelijk direct na zijn aantreden als koning een opruimactie en neemt “de vreemde altaren en de [offer]hoogten weg” (2Kr 14:3). Waar haalt Abia de moed vandaan om zo hoog van de toren te blazen, terwijl er op dat moment in Juda zoveel afgoderij gepleegd wordt?

De verklaring van Abia “de HEERE is onze God” (vers 10), is tegen de achtergrond van de zonden waarin hij zelf leeft (1Kn 15:3) en de afgoderij die het volk pleegt, een aanmatiging. Hij roemt in orthodoxie en traditie, maar het leven uit en met God is hem vreemd. Hij gebruikt de toewijding van anderen – priesters en Levieten die hun taak getrouw uitoefenen –, om zichzelf te handhaven en het recht voor zich op te eisen de juiste strijd te strijden.

Dat God aan het hoofd gaat (vers 12), geeft misschien aan dat hij voor de overwinning toch op God vertrouwt (vgl. Dt 20:4). Het is echter geen vertrouwen vanuit een persoonlijk geloof in de macht God. Het lijkt veel op de aanmatiging van Hofni en Pinehas, die de ark – het symbool van de tegenwoordigheid van de HEERE – voor hun positie claimen en hem als een mascotte met zich meenemen in de strijd tegen de Filistijnen (1Sm 4:3-5).

Samenvattend kunnen we zeggen dat Abia wijst op
1. het valse leiderschap van Jerobeam in het noordelijke rijk (vers 6),
2. een vals gezelschap (vers 7),
3. valse goden (vers 8),
4. valse priesters (vers 9)
in contrast met
1. ware priesters (vers 10),
2. ware dienst (vers 11) en
3. waarachtig Goddelijk gezag (vers 12).

2Kr 13:13-22 | Abia verslaat Jerobeam

13 Jerobeam had een omtrekkende beweging laten maken, waardoor een hinderlaag achter hen kwam, zodat [zijn troepen] vóór Juda waren en de hinderlaag achter hen was. 14 Toen Juda zich omkeerde, zie, toen was de strijd vóór en achter hen. Zij riepen tot de HEERE, terwijl de priesters op de trompetten bliezen. 15 Daarop sloegen de mannen van Juda alarm. En zodra de mannen van Juda alarm sloegen, gebeurde het dat God Jerobeam en heel Israël versloeg voor [de ogen van] Abia en Juda. 16 Toen vluchtten de Israëlieten voor Juda uit, en God gaf hen in hun hand. 17 Abia en zijn manschappen brachten hun een grote slag toe: van Israël vielen vijfhonderdduizend van de beste mannen dodelijk gewond neer. 18 Zo werden de Israëlieten in die tijd vernederd. De Judeeërs werden daarentegen machtig, omdat zij op de HEERE, de God van hun vaderen, steunden. 19 Abia achtervolgde Jerobeam, en nam van hem [de volgende] steden in: Bethel en de bijbehorende [plaatsen], Jesana en de bijbehorende [plaatsen], en Efron en de bijbehorende [plaatsen]. 20 Er bleef in de dagen van Abia geen kracht meer over in Jerobeam. De HEERE trof hem, zodat hij stierf. 21 Abia daarentegen verstevigde zijn positie. Hij nam voor zichzelf veertien vrouwen, en verwekte tweeëntwintig zonen en zestien dochters. 22 Het overige van de geschiedenis van Abia, heel zijn doen en laten, is beschreven in het verslag van de profeet Iddo.

Terwijl Abia zijn toespraak houdt, legt Jerobeam een hinderlaag (vers 13). Als Abia dat merkt, is het voorbij met zijn praatjes. Hij beroemt zich, om zo te zeggen, erop dat hij op de grondslag van het trouwe Filadelfia staat, terwijl zijn hart in de lauwe toestand van Laodicéa is. Dan roept hij tot de HEERE. Dat doet hij pas als Die hem een gevoelige les heeft geleerd en niet voordat hij de confrontatie aangaat. Toch helpt God. Er wordt nooit tevergeefs een beroep op Hem gedaan (Ps 34:7-8; 50:15; 107:6).

Als om ons heen elke uitweg is afgesneden, is de uitweg naar boven altijd open (2Ko 4:8b). De strijd “vóór … hen” (vers 14) kunnen we toepassen op angst voor de toekomst, waardoor we verlamd worden om iets voor de Heer te doen. De strijd “achter hen” kunnen we toepassen op herinneringen aan begane fouten, de gevolgen van zonden, de misverstanden waardoor we van anderen zijn vervreemd en die het ons moeilijk maken om te leven zoals we graag zouden willen.

Maar als we de strijd van voren en van achteren hebben, als we door strijd zijn omgeven en er door ingesloten zijn, mogen we eraan denken dat God ons ook “van achter en van voren” insluit (Ps 139:5) en ons met Zijn hand bedekt. Hij geeft dan de overwinning. In het blazen op de trompetten zien we het roepen tot de HEERE, zoals door Mozes is gezegd (Nm 10:9).

Na zijn smadelijke nederlaag heeft Jerobeam geen kracht meer over (vers 20). Hij is niet meer tot een nieuwe krachtmeting in staat. Abia heeft niets meer van hem te vrezen. Het einde van het slechte leven van Jerobeam wordt toegeschreven aan een handeling van God. Hij ontslaapt niet, maar de HEERE treft hem dodelijk, mogelijk door een ziekte of beroerte (vgl. Hd 5:1-10; 12:21-23; 1Ko 11:30).

In tegenstelling tot Jerobeam, die zeer verzwakt is, versterkt Abia zijn positie (vers 21). Zijn kracht lijkt te liggen in het aantal kinderen dat hij verwekt bij de vrouwen die hij voor zichzelf heeft genomen.

De kroniekschrijver is hiermee aan het einde gekomen van zijn beschrijving van het leven van Abia. “Heel zijn doen en laten”, dat wil zeggen wat er nog van hem te vermelden is, “is beschreven in het verslag van de profeet Iddo” (vers 22). Dat verslag is niet opgenomen in Gods Woord, maar wel te boek gesteld door een profeet van de HEERE. Dat boek zal op de dag dat alle mensen geopenbaard zullen worden voor de rechterstoel van Christus tevoorschijn komen en geopend worden om Abia te tonen wat en hoe “heel zijn doen en laten” is geweest. Daarnaar zal hij worden beoordeeld (2Ko 5:10).

2 Kronieken 14

Inleiding

Aan de geschiedenis van Asa – zijn naam betekent ‘genezing’ of ‘herstel’ – worden in 1 Koningen 15 slechts zestien verzen gewijd (1Kn 15:9-24), terwijl 2 Kronieken drie hoofdstukken aan hem wijdt.

Uit de lange regering van Asa selecteert de kroniekschrijver vier gebeurtenissen:
1. Zijn eerste reformatie met de vrede die daarvan het gevolg is (2Kr 14:1-8);
2. Zijn overwinning op de Cusjiet Zera (2Kr 14:9-15);
3. Zijn tweede reformatie als gevolg van zijn overwinning (2Kr 15:1-19);
4. Zijn daad van ontrouw en de gevolgen daarvan (2Kr 16:1-14).

We kunnen aan de hand van deze vier gebeurtenissen zijn geschiedenis verdelen in, zoals er letterlijk staat als het einde van zijn leven wordt beschreven, “het eerste en het laatste” (2Kr 16:11). Zijn leven heeft een eerste en een laatste deel. De contrasten zijn te zien in 2 Kronieken 14-15 enerzijds en 2 Kronieken 16 anderzijds. Zijn geschiedenis maakt duidelijk dat er zegen verbonden is aan het zoeken van God, maar ook hoe dwaas het is om hulp te zoeken bij mensen.

2Kr 14:1-8 | Asa koning van Juda

1 En Abia ging te ruste bij zijn vaderen, en zij begroeven hem in de stad van David. En Asa, zijn zoon, werd koning in zijn plaats. In zijn dagen had het land tien jaar rust. 2 En Asa deed wat goed en juist was in de ogen van de HEERE, zijn God. 3 Hij nam de vreemde altaren en de [offer]hoogten weg, brak de gewijde stenen in stukken, en hakte de gewijde palen om. 4 Tegen Juda zei hij dat zij de HEERE, de God van hun vaderen, moesten zoeken, en dat zij de wet en het gebod moesten naleven. 5 Verder nam hij uit alle steden van Juda de [offer]hoogten en de wierookaltaren weg. Het koninkrijk had rust onder hem. 6 Vervolgens bouwde hij versterkte steden in Juda, omdat het land rust had. Er was in die jaren geen oorlog tegen hem, omdat de HEERE hem rust gaf. 7 [Asa] zei tegen Juda: Laten wij deze steden bouwen, ze omringen met muren, torens, deuren en grendels, terwijl het land nog open voor ons ligt, want wij hebben de HEERE, onze God, gezocht. Wij hebben [Hem] gezocht, en Hij heeft ons rust van rondom gegeven. Zo begonnen zij te bouwen en zij waren voorspoedig. 8 Asa had een leger van driehonderdduizend [man] uit Juda, die grote schilden en speren droegen, en tweehonderdtachtigduizend [man] uit Benjamin, die kleine schilden droegen en de boog spanden. Dit waren allen strijdbare helden.

Er is oorlog tussen Rehabeam en Jerobeam (2Kr 12:15) en tussen Abia en Jerobeam (2Kr 13:2), maar in de dagen van Asa – hij regeert van 911-870 v.Chr. – is er tien jaar rust (vers 1). Dit is omdat hij doet wat goed en juist is in de ogen van de HEERE (vers 2). Deze rust is er sinds de scheuring van het rijk niet geweest.

Asa is met Josafat, Joas, Amazia, Uzzia, Jotham, Hizkia en Josia een van de acht koningen van Juda die doen wat juist is “in de ogen van de HEERE”. De “ogen van de HEERE” spreken van de absolute opmerkzaamheid van de HEERE; niets is voor Hem verborgen. “Zijn ogen als een vuurvlam” (Op 1:14) zien en doorzien alles. Deze ogen merken ook op dat van deze acht koningen er zeven op latere leeftijd van Hem afwijken. Alleen van Jotham wordt geen afwijking vermeld (2Kn 15:32-38). Het algemene getuigenis is echter dat zij hebben gedaan wat in Zijn ogen juist is. Als iemand ouder wordt, wil dat niet automatisch zeggen dat hij ook geestelijker wordt. Geen van de koningen van de tien stammen heeft gedaan wat goed is in de ogen van de HEERE, behalve Jehu in het begin van zijn regering.

Asa begint zijn regering met het houden van een grote schoonmaak (vers 3). Alle afgoderij gaat eruit. Ook geeft hij Juda het bevel om God te zoeken en de wet en het gebod na te leven (vers 4). Omdat Asa alles verwijdert wat God oneer aandoet, komt er tijdens zijn regering rust in het koninkrijk (vers 5). Het zoeken en doen van de wil van de Heer geeft rust. Het is goed het kwaad te verwijderen, maar als er niet het zoeken van de Heer voor in de plaats komt, ontstaat er een vacuüm dat door de boze zal worden gevuld (vgl. Mt 12:43-45).

Tevens biedt het naleven van “de wet en het gebod” bescherming tegen een invasie van de vijand. Als de gelovige zich voedt met de waarheid van Gods Woord en daarnaar leeft, wordt hij daardoor sterk en zal zijn leven tot eer van God zijn. Een tijd van vrede is een tijd waarin het vlees niet werkzaam is en de vrucht van de Geest zichtbaar wordt.

Asa gebruikt de tijd van vrede goed door de steden te versterken (vers 6; vgl. Hd 9:31). In een tijd van rust moeten we niet werkeloos zijn, maar juist druk bezig zijn. Het versterken van de verdediging (vers 7) kunnen we toepassen op het versterken van ons geestelijk leven:
1. “Muren” spreken van afzondering van de wereld tot God, wat veiligheid geeft.
2. “Torens” zijn uitkijkposten en spreken van oplettendheid voor een aanval van de vijand waardoor we hem al van ver zien komen.
3. “Deuren” spreken van het toelaten van het goede en het sluiten voor het verkeerde.
4. “Grendels” verzekeren de veiligheid van het leven, dat daarin niets wordt toegelaten wat afbreuk doet aan het nieuwe leven.
Asa doet dit allemaal aan het begin van zijn regering.

Het voorbeeld van Asa is dan ook vooral van toepassing op de pasbekeerde of de jeugd, bij wie het leven met de Heer nog voor hen ligt. Het zoeken van de Heer geeft rust. Vanuit die rust kan er worden gebouwd aan een gezond geestelijk leven. Het is belangrijk dat jonge gelovigen zich voeden met Gods Woord en boeken lezen die Gods Woord uitleggen en bevestiging in het geloof bewerken. Wie dat doet, zal voorspoedig zijn in de groei van zijn geloofsleven.

De rust die Asa heeft, maakt hem niet zorgeloos. Hij heeft ook een goed toegerust leger om elke mogelijke aanval op het volk af te slaan. De mannen van Juda kunnen met speren vechten als ze met een vijand dichtbij te doen hebben (vers 8). Het grote schild kan de pijlen tegenhouden die uit de verte op hen worden afgeschoten. De mannen van Benjamin kunnen met de boog schieten om een vijand op afstand te treffen. De kleine schilden kunnen het zwaard afweren van de vijand als deze vlak bij hen is. De mannen uit Juda en Benjamin zijn “allen strijdbare helden”. Ze staan schouder aan schouder en zijn in hun bekwaamheden een aanvulling op elkaar.

2Kr 14:9-15 | Overwinning op de Cusjieten

9 Zerah, de Cusjiet, trok tegen hen uit met een leger van duizend maal duizend [man], en driehonderd strijdwagens, en kwam tot aan Maresa. 10 Toen trok Asa uit, hem tegemoet, en zij stelden zich op voor de strijd in het dal Zefatha, bij Maresa. 11 Toen riep Asa tot de HEERE, zijn God, en zei: HEERE, U bent de Enige Die kan helpen, hem die geen kracht heeft tegen de machtige. Help ons, HEERE, onze God, want wij steunen op U en in Uw Naam zijn wij gekomen tegen deze troepenmacht. HEERE, U bent onze God, laat geen sterveling tegen U iets kunnen doen. 12 Toen trof de HEERE de Cusjieten voor [de ogen van] Asa en voor [de ogen van] Juda, zodat de Cusjieten op de vlucht sloegen. 13 Asa achtervolgde hen, met het volk dat bij hem was, tot aan Gerar, en er vielen er [zoveel] van de Cusjieten dat er voor hen geen hervatting [van de strijd mogelijk] was, want zij werden vermorzeld voor het aangezicht van de HEERE en voor Zijn leger. Men behaalde een zeer grote buit. 14 En zij versloegen alle steden rondom Gerar, want grote vrees voor de HEERE kwam over hen. Zij plunderden al de steden, omdat zich daarin veel buit bevond. 15 Verder sloegen zij de tenten van de vee[houders] neer, en voerden in grote hoeveelheid kleinvee en kamelen gevangen weg. Toen keerden zij naar Jeruzalem terug.

In deze verzen hebben we een tweede geschiedenis in het leven van Asa. De HEERE heeft hem rust gegeven. Alles is in vrede. Dan komt de beproeving. Als Asa alles in orde heeft, komt “de boze dag” (Ef 6:13a). Dan blijkt dat hij stand houdt omdat hij de wapenrusting aan heeft. Dat de vijand hier op Asa afkomt (vers 9), is niet het gevolg van afwijking. Dan zou de aanval van de vijand een tuchtiging van God zijn om daardoor het volk weer tot Hem te laten terugkeren. Het volk is hier echter niet van de HEERE afgeweken. De HEERE heeft een andere bedoeling met deze aanval. Hij laat de vijand toe om tegen Juda op te trekken om het geloof van het volk op de proef te stellen.

Door de manier waarop Asa de strijd aangaat, wordt het bewijs van zijn trouw en toewijding geleverd. Als de vijand tegen hem optrekt, trekt hij uit, hem tegemoet (vers 10). Asa is niet bang. Het ontbreken van angst komt niet doordat hij vertrouwt op zijn geoefende en goed toegeruste leger. De aanval van de vijand brengt hem tot gebed (vers 11). Hij is niet blind voor de overmacht van de vijand. Het leger van de vijand is tweemaal zo groot als zijn leger. Hij ziet zich geplaatst tegenover een enorme menigte en beseft dat hem de kracht ontbreekt om deze vijand te overwinnen. Hij kent echter de kracht van de HEERE. Hij roept tot Hem en plaatst daardoor de HEERE tussen zich en de vijand.

Als God tussen ons en onze moeilijkheden staat, zullen de moeilijkheden niet verdwijnen, maar zullen we ze afmeten naar de kracht van God en niet naar onze eigen kracht, of beter: het gebrek daaraan. Als onze zaak en die van God één zijn, zijn we onoverwinnelijk. Asa, die God heeft gezocht in zijn voorspoed, nadert tot Hem met vrijmoedigheid in dagen van beproeving. Hij gaat tot Hem als “zijn God” (vers 11). Deze persoonlijke relatie met God is van het grootste belang in elke omstandigheid waarin wij ons bevinden.

Het gebed van Asa is kort, maar rijk van inhoud. Hij spreekt daarin zijn onvoorwaardelijke vertrouwen in Gods almacht uit (vgl. 1Sm 14:6). Hij weet en spreekt uit dat de HEERE de Enige is Die kan helpen. Asa steunt alleen op Hem. Hij weet ook dat de HEERE er is voor ieder die zijn eigen krachteloosheid erkent en daarom een beroep doet op Hem. Tevens kan Asa zeggen dat hij niet door eigenzinnigheid in deze situatie is terechtgekomen. Hij weet dat hij in de weg van de HEERE is en dat hij in Zijn Naam tegen de vijand, “tegen deze troepenmacht”, is opgetrokken.

Daarom doet hij met vrijmoedigheid een beroep op God, dat Hij Zich sterk bewijst tegenover deze stervelingen. Hij maakt er een zaak van tussen de HEERE, de almachtige God van Zijn volk, en stervelingen. Wat zullen stervelingen kunnen doen tegen die almachtige God? Er spreekt een groot geloof en ook een grote kennis van God uit wat Asa allemaal over God zegt en uit de manier waarop hij tot Hem spreekt.

Zijn gebed wordt verhoord. De HEERE neemt het voor Asa en Juda op. Hij treft de Cusjieten zodanig, dat zij op de vlucht slaan (vers 12). Asa en het volk achtervolgen hen en doden er velen. Hierdoor blijft er geen kracht meer over bij de vijand om de strijd te hervatten. God geeft een geweldige overwinning. Het leger van Israël is het leger van de HEERE, “Zijn leger” (vers 13). De steden die worden overweldigd, zijn zich ervan bewust dat het oordeel over hen komt vanwege de HEERE, de God van Israël (vers 14; vgl. Ex 23:27; Dt 11:25; Jz 2:9; Op 6:16). Na de overwinning wordt de buit meegenomen naar Jeruzalem, Gods centrum (vers 15).

2 Kronieken 15

2Kr 15:1-7 | Profetie van Azaria

1 Toen kwam de Geest van God op Azaria, de zoon van Oded. 2 En hij ging [de stad] uit, Asa tegemoet, en zei tegen hem: Luister naar mij, Asa, heel Juda en Benjamin! De HEERE is met u, zolang u met Hem bent. Als u Hem zoekt, zal Hij door u gevonden worden, maar als u Hem verlaat, zal Hij u verlaten. 3 Vele dagen [lang] was Israël zonder de ware God, zonder een priester die onderwees, en zonder de wet. 4 Maar wanneer zij zich in hun benauwdheid tot de HEERE, de God van Israël, bekeerden en Hem zochten, werd Hij door hen gevonden. 5 En in die tijden was er geen vrede voor wie vertrok of wie naar binnen kwam, omdat er grote verwarring onder al de inwoners van die landen [heerste]. 6 Het [ene] volk werd door het [andere] volk, de [ene] stad door de [andere] stad te gronde gericht, want God had hen met allerlei benauwdheid in verwarring gebracht. 7 U dan, wees sterk en verlies de moed niet, want er is loon overeenkomstig uw werk.

Na de klinkende overwinning op een overmachtige vijand staat Asa op een hoogtepunt van zijn regering. Op een hoogtepunt staan is een gevaarlijke situatie. Dat weet de HEERE. Hij wil Asa waarschuwen om niet hoogmoedig te worden, maar afhankelijk te blijven van Hem. Daarvoor gebruikt Hij Zijn profeet Azaria (vers 1). Azaria betekent ‘hem die de HEERE helpt’. Dat de HEERE een man met deze naam naar Asa toestuurt, is al een belangrijke boodschap op zichzelf. De naam Azaria wijst erop dat Asa zijn overwinning te danken heeft aan het feit dat de HEERE hem heeft geholpen.

God zendt Zijn Geest op de man met deze naam. Als er staat dat de Geest op iemand komt, betekent dat meestal dat zo iemand een bijzondere versterking en vrijmoedigheid voor zijn dienst krijgt om het Woord van God te spreken. Direct nadat de Geest van God op Azaria is gekomen, gaat hij de stad uit, Asa tegemoet (vers 2). Er is geen angst voor de ontmoeting met de koning. Vol van de kracht van de Geest en zonder mensenvrees spreekt hij eenvoudig het woord dat de HEERE hem heeft opgedragen om te spreken, niet meer en niet minder. De Geest van God onderwijst hem wat hij moet zeggen en stelt hem in staat het duidelijk en klaar voor te stellen.

Azaria wordt niet tot Asa gezonden om hem op het verkeerde te wijzen, want er is niets verkeerds om op te wijzen. Hij komt ook niet om hem te feliciteren. Hij komt om de koning op de goede weg te bewaren, hem ervoor te behoeden om iets verkeerds te doen. Azaria wijst Asa op wat nodig is om na zijn geloofsstrijd en overwinning staande te blijven, dat wil zeggen om “na alles volbracht te hebben, stand te houden” (Ef 6:13b). Het is om hem te bewaren voor een inzinking, zoals Simson en Elia die hebben gekend, of zoals David, die na overwinningen tijdens de rust tot zijn zonde met Bathseba kwam.

Hoewel Asa zijn directe doel is, richt Azaria het woord ook tot “heel Juda en Benjamin”. Hij roept hen allen op naar hem te luisteren, want hij heeft iets belangrijks te zeggen. Wat hij zegt, is kort en het is eenvoudig te begrijpen. Het vereist geen taalkundig inzicht of een grote intelligentie. Juist daarom is wat hij zegt tegelijk indringend: “De HEERE is met u, zolang u met Hem bent.” Dit is geen ‘oneliner’, zoals er vandaag zoveel bijvoorbeeld via twitter worden afgeschoten. Het is een diepe en ingrijpende waarheid die moet worden opgenomen in het hart en het geweten en moet worden waargemaakt in het leven.

Op deze eenvoudige en tegelijk diepgaande waarheid laat Azaria een uitnodiging en een waarschuwing volgen. De uitnodiging is dat de HEERE Zich laat vinden als iemand Hem zoekt. Dat heeft Asa al ondervonden (2Kr 14:7). Hier wordt hij eraan herinnerd. Een dergelijke herinnering hebben we regelmatig nodig. Maar dat is niet het enige. Het is ook nodig dat we gewaarschuwd worden. De waarschuwing is dat wie Hem verlaat, door Hem verlaten zal worden.

Met de vele dagen die Israël zonder de ware, of trouwe, God was (vers 3), bedoelt Azaria waarschijnlijk de tijd van de richters in het boek Richteren (Ri 5:6; vgl. vers 5). Dat is een tijd waarin iedereen doet wat goed is in eigen ogen. Het onderwijs uit Gods Woord is afwezig en men stoort zich niet aan de wet. Op die weg van ontrouw kan God niet meegaan. Daaruit blijkt Gods trouw. Hij blijft trouw aan Zichzelf (2Tm 2:13). Zeker is het ook zo, dat Hij Zich laat vinden als zij in hun benauwdheid zich tot Hem bekeren en Hem zoeken (vers 4). Ook daarop wijst Azaria.

Azaria benadrukt echter de hoofdkenmerken van die tijden (vers 5). Het volk beleeft in zulke tijden geen vrede en kan die dan ook niet meegeven aan wie vertrekt of geven aan wie binnenkomt. De vrede ontbreekt omdat er grote verwarring heerst. Verwarring en vrede kunnen niet samengaan. Een dergelijke situatie heeft een verwoestende uitwerking op het volk. De volken – waaronder we waarschijnlijk de stammen van Israël moeten verstaan – en steden richten elkaar onderling te gronde (vers 6). Dit resultaat, dat zij zelf veroorzaken, is tegelijk een tucht van God. Hij laat hen de gevolgen van hun afwijking aan den lijve ondervinden.

De situatie die Azaria schildert, is een treffend beeld van de situatie in de christenheid die we vandaag beleven. Het onderwijs van Gods Woord wordt in grote delen van de christenheid niet meer gehoord. Als er in een kerkdienst soms eens een bijbelvers wordt voorgelezen, wordt dat vers vaak als een kapstok voor een sociaal praatje gebruikt. In de christenheid is geen vrede, maar grote verwarring, en dat terwijl God “niet [een God] van verwarring maar van vrede” is (1Ko 14:33). Hier zien we ook het grote contrast tussen verwarring en vrede. Als in een plaatselijke gemeente verwarring heerst en daarmee vrede afwezig is, is het resultaat dat die gemeente te gronde wordt gericht. Dat moet worden gezien als een oordeel van God Die alle schijnzekerheid “met allerlei benauwdheid in verwarring” straft.

Deze situatie hoeft de trouwe gelovige niet te ontmoedigen. Hij mag het woord van bemoediging dat Azaria spreekt (vers 7), ter harte nemen. Als een extra aansporing wijst Azaria op loon dat naar werken zal worden uitgekeerd door de HEERE. “Laten wij niet moedeloos worden in goeddoen; want te gelegener tijd zullen wij oogsten, als wij niet verslappen” (Gl 6:9). Er is loon dat de Heer zal geven in overeenstemming met wat we voor Hem hebben gedaan (Jr 31:16). Niets van wat we voor Hem hebben gedaan, is tevergeefs (1Ko 15:58).

2Kr 15:8-11 | Hervormingen en offers

8 Toen Asa deze woorden en de profetie van de profeet Oded hoorde, vatte hij moed en deed de afschuwelijke [afgoden] uit het hele land van Juda en Benjamin weg, en uit de steden van het bergland van Efraïm die hij ingenomen had. Verder vernieuwde hij het altaar van de HEERE dat vóór de voorhal van de HEERE stond. 9 Hij riep heel Juda en Benjamin bijeen, en hen die als vreemdelingen uit Efraïm, Manasse en uit Simeon bij hen verbleven. In groten getale waren zij uit Israël naar hem toe gekomen, toen zij zagen, dat de HEERE, zijn God, met hem was. 10 En zij kwamen in Jeruzalem bijeen, in de derde maand, in het vijftiende jaar van de regering van Asa. 11 Op die dag offerden zij de HEERE van de buit [die] zij hadden meegebracht, zevenhonderd runderen en zevenduizend schapen.

De woorden en de profetie van de profeet treffen doel. Asa wordt erdoor in Gods tegenwoordigheid geplaatst. Dat brengt hem ertoe nog meer uit te zuiveren (vers 8). Woorden zijn niet neutraal. Ze bewerken iets, ze doen iets in en met iemand. Goede, bemoedigende woorden geven moed en zetten aan tot handelen. Alles wat aan de afgoderij herinnert, wordt door Asa uitgedelgd. Voor zo’n handelwijze is geestelijke kracht nodig. Hij verwijdert niet alleen, maar bouwt ook op. Hij vernieuwt het altaar van de HEERE, dat spreekt van aanbidding, en geeft het weer zijn juiste plaats (vgl. 1Kn 18:30b-32a).

Ook wij moeten van tijd tot ‘het altaar vernieuwen’. Dat betekent dat wij regelmatig de Schrift moeten lezen om te toetsen of onze gedachten over het altaar, dat is voor ons de tafel van de Heer, nog wel in overeenstemming met Gods gedachten zijn. Vernieuwing wil in dit verband zeggen terugkeren naar de oorspronkelijke bedoeling. We moeten ons telkens afvragen of de tafel van de Heer in ons denken en ook in het midden van de gelovigen nog wel beantwoordt aan wat de Bijbel erover zegt. In de praktijk wil dit zeggen dat aan de tafel van de Heer alle gelovigen worden ontvangen bij wie geen Schriftuurlijke verhinderingen aanwezig zijn om aan Zijn tafel aan Zijn avondmaal deel te nemen.

De trouw en geloofsijver van Asa trekken velen aan (vers 9; vgl. Zc 8:23). Een oprecht hart dat aan de Heer is gehecht, spreekt het geweten van anderen aan. Waartoe oorlog niet in staat is, namelijk Israël en Juda te verenigen, dat bewerkt trouw aan het Woord van God. Een tweede uittocht van noord naar zuid vindt plaats (vgl. 2Kr 11:13,16). Asa roept allen van Gods volk bijeen, ook degenen die uit de tien stammen bij hem verblijven. Hij gaat niet sektarisch te werk.

Ze komen bijeen “in de derde maand” (vers 10). Dat is de tijd waarin het Wekenfeest wordt gevierd, dat is het Pinksterfeest. Het is het grote feest van de vreugde omdat de korenoogst is binnengehaald. Er is hier nog meer aanleiding om feest te vieren, want de vijand is verslagen en er is een grote buit binnengehaald. Van die buit worden offers gebracht aan de HEERE (vers 11). Daarmee wordt Hem Zijn deel gegeven. Het is goed dat ook wij van alles wat de Heer ons heeft gegeven aan vreugde en bezit Hem Zijn deel geven, waardoor we Hem laten zien dat we Hem ervoor danken. We hebben immers alles aan Hem te danken!

2Kr 15:12-15 | Het verbond

12 Zij gingen een verbond aan, dat zij de HEERE, de God van hun vaderen, zouden zoeken met heel hun hart en met heel hun ziel. 13 Ieder dan die de HEERE, de God van Israël, niet zou zoeken, zou gedood worden, van jong tot oud, en van man tot vrouw. 14 En zij legden een eed af voor de HEERE met luide stem, met gejuich, met trompetten en met bazuinen. 15 Heel Juda was verblijd over de eed, want zij hadden met heel hun hart gezworen, en met heel hun verlangen Hem gezocht. Hij werd door hen gevonden, en de HEERE gaf hun rust van rondom.

Nadat het volk offers aan de HEERE heeft gebracht, geven ze ook zichzelf aan Hem. Dat doen ze door een verbond aan te gaan (vers 12). Mogelijk zijn ze op die gedachte gekomen tijdens het feest in de derde maand (verzen 10-11), want de wetgeving bij de Sinaï vindt ook plaats in de derde maand (Ex 19:1). Na de vernieuwing van het altaar vindt er nu ook nog een verbondsvernieuwing plaats.

Dat het volk het verbond van de Sinaï niet heeft kunnen nakomen, staat hier niet op de voorgrond. Het gaat om hun gezindheid. Die is prachtig en waard om na te volgen. Ze zijn werkelijk van plan de HEERE, de God van hun vaderen, te zoeken met heel hun hart en met heel hun ziel. Ze gaan zelfs zo ver, dat ze allen die de HEERE, de God van Israël niet zoeken, zullen doden, ongeacht leeftijd en geslacht (vers 13).

Ze leggen een eed af voor de HEERE (vers 14). Dat doen ze niet mompelend, alsof het schoorvoetend en aarzelend gebeurt, maar “met luide stem, met gejuich, met trompetten en met bazuinen”. Het is niet alleen een kwestie van hun stem, maar ook van hun hart en gevoelens (vers 15). Hun afspraak veroorzaakt grote vreugde in hun hart. Als God beslag kan leggen op ons hart, als wij Hem ons hart geven, hebben wij vreugde. Het resultaat is dat Hij gevonden wordt, en als Hij gevonden wordt, komt er rust en vrede.

2Kr 15:16-19 | Het eigen huis en het huis van God

16 Ja, zelfs Maächa, de [groot]moeder van koning Asa, zette hij af, zodat zij geen koningin [meer] was, omdat zij een gruwelijk beeld van Asjera had gemaakt. Asa hakte haar gruwelijke beeld om, verpulverde en verbrandde [het] bij de beek Kidron. 17 De [offer]hoogten werden wel niet weggenomen uit Israël, [maar] toch was het hart van Asa volkomen, al zijn dagen. 18 Ook bracht hij de geheiligde [gaven] van zijn vader in het huis van God, met zijn [eigen] geheiligde [gaven]: zilver, goud en [andere] voorwerpen. 19 En er was geen oorlog, tot in het vijfendertigste jaar van de regering van Asa.

Asa beseft ook dat hij niet iets van zijn volk kan vragen wat hij in zijn eigen huis niet waarmaakt. Daarom zet hij zijn grootmoeder af. Asa verdelgt tevens wat zij aan afgoderij heeft ingevoerd. Hij spaart haar noch haar afgoden, maar handelt met haar en haar afgoden zoals het een Godvrezende koning betaamt.

Het heeft even geduurd, want Asa doet dit aan het einde van alle zuiveringen, maar hij heeft dan toch uiteindelijk ook zijn eigen huis gereinigd van elementen die God haat. Hiermee lijkt hij op Levi, die “zei over zijn vader en moeder: Ik zie hen niet” (Dt 33:9), en op Gideon, die zijn werk begint met het afbreken van het altaar van de Baäl in het huis van zijn vader (Ri 6:25). Ook in de gemeente kan iemand geen opziener zijn als hij “zijn eigen huis niet weet te besturen” (1Tm 3:5).

De handelwijze van Asa laat zien dat zijn hart volkomen is en niet gedeeld (vgl. Ps 86:11), hoewel niet alle offerhoogten uit Israël zijn weggenomen. Nu hij zijn eigen huis op orde heeft, kan zijn zorg uitgaan naar het huis van God (vers 18). Hij brengt er allerlei geheiligde gaven in, zowel die van zijn vader als die van hemzelf.

Ook wij kunnen onze gaven, geestelijk en materieel, in het huis van God, de gemeente, brengen. Dat doen we als we alles wat we geleerd hebben over de waarheid van onze voorgangers en wat we van anderen hebben gekregen aan geld en goederen, heiligen, dat is als we dat afzonderen voor de dienst in het huis van God. Ook wat we zelf hebben ontdekt van de waarheid en wat we zelf hebben verdiend aan geld en goed, mogen we inzetten voor de dienst in het huis van God. Op die manier wordt God verheerlijkt en wordt het Hem ter beschikking gesteld om Zijn werk mee te doen, wat ook weer zal zijn tot Zijn verheerlijking.

Het resultaat van het heiligen van al die middelen is dat er geen oorlog is (vers 19). Voor ons wil dat zeggen dat er bij toewijding aan de Heer geen onderlinge wrijvingen en spanningen zijn.

2 Kronieken 16

2Kr 16:1-6 | Asa vraagt hulp van de koning van Syrië

1 In het zesendertigste jaar van de regering van Asa trok Baësa, de koning van Israël, op tegen Juda, en bouwde Rama uit, om niemand [meer] toe te laten [het land] uit te gaan en naar Asa, de koning van Juda, te gaan. 2 Toen haalde Asa het zilver en goud uit de schatkamers van het huis van de HEERE en het huis van de koning, stuurde [dat] naar Benhadad, de koning van Syrië, die in Damascus woonde, [met de boodschap]: 3 Er is een verbond tussen mij en u, tussen mijn vader en uw vader. Zie, ik stuur u zilver en goud. Ga, verbreek uw verbond met Baësa, de koning van Israël, zodat hij van mij wegtrekt. 4 Benhadad luisterde naar koning Asa, en stuurde de bevelhebbers van de legers die hij had, naar de steden van Israël, en zij versloegen Ijon, Dan en Abel-Maïm, met alle voorraadsteden van Naftali. 5 Het gebeurde, toen Baësa [dit] hoorde, dat hij ophield met het uitbouwen van Rama, en zijn werk staakte. 6 Toen nam koning Asa heel Juda mee, en zij droegen de stenen van Rama en het bijbehorende hout, waarmee Baësa gebouwd had, weg. [Koning Asa] bouwde daar Geba mee, en Mizpa.

In dit hoofdstuk hebben we de droevige afloop van de geschiedenis van Asa. Na grote geloofsmoed aan de dag te hebben gelegd faalt Asa in een nieuwe beproeving. Het begint met de bouw van Rama door Baësa, de koning van Israël (vers 1). Rama moet een scheidingsstad tussen de broedervolken worden. Baësa, de koning van het tienstammenrijk, wil voorkomen dat zijn onderdanen overlopen naar het rijk van Asa. Hij is het beeld van de naamchristen die elke activiteit die gericht is op het dienen van God in de kiem wil smoren omdat hij door zulke activiteiten zijn eigen gezag en invloed verliest.

Asa zoekt hierover niet het aangezicht van de HEERE, maar zoekt zijn steun bij Benhadad, de koning van Syrië (verzen 2-3). Deze steun koopt hij en het geld ervoor haalt hij uit de schatkamers van het huis van de HEERE. Daarmee maakt hij in één klap zijn eigen toewijding (2Kr 15:18) en de van de HEERE verkregen zegen (2Kr 14:13-14) ongedaan.

Zijn tactiek lijkt succes te hebben. Benhadad keert zich nu tegen Israël en neemt daarvan steden in bezit (vers 4), wat er vervolgens toe leidt dat Baësa zijn bouwactiviteiten staakt (vers 5). Asa verovert gebied en gebruikt de materialen van Baësa om zijn eigen steden te versterken (vers 6). Maar de schatten die hij uit het huis van de HEERE heeft gehaald en heeft weggegeven, krijgt hij niet terug!

Zo kan het gebeuren dat dingen van de wereld ingang krijgen in de gemeente en dat de leden van de gemeente dat zien als een bewijs van zegen. De geestelijke rijkdom gaat in deze activiteiten echter verloren. Het begin van de zonde is als het binnenstromen van het water door een gat in de dijk: naarmate het water door het gat stroomt, wordt het gat groter en de stroom steeds sterker. We zien dat bij Asa in de volgende verzen. Asa verwerpt de profeet die naar hem toe komt en hij verwerpt ook hen die het met de profeet eens zijn (vers 10). Ten slotte zoekt hij in zijn ziekte niet de HEERE, maar de geneesheren (vers 12).

In de laatste vermelding over koning Asa die we in het Oude Testament hebben (Jr 41:9), lezen we wat het begin van zijn afwijking is geweest. We lezen daar over een put “die koning Asa had gemaakt vanwege Baësa, de koning van Israël”. In andere vertalingen staat dat hij deze put heeft gemaakt “uit vrees voor Baësa” (de Engelse Darby vertaling en de Duitse Elberfelder vertaling). Asa heeft een soort schuilkelder gemaakt omdat hij bang is voor Baësa. “Mensenvrees legt [iemand] een valstrik” (Sp 29:25) en in deze valstrik is Asa terechtgekomen.

2Kr 16:7-10 | De boodschap van Hanani

7 In die tijd kwam de ziener Hanani naar Asa, de koning van Juda, en zei tegen hem: Omdat u op de koning van Syrië gesteund hebt, en niet gesteund hebt op de HEERE, uw God, daarom is het leger van de koning van Syrië uit uw hand ontkomen. 8 Hadden de Cusjieten en de Libiërs niet een groot leger, met zeer veel strijdwagens en ruiters? Omdat u op de HEERE steunde, heeft Hij hen in uw hand gegeven. 9 Want de ogen van de HEERE trekken over de hele aarde, om Zich sterk te bewijzen aan [hen] van wie het hart volkomen is met Hem. U hebt hierin dwaas gehandeld, want vanaf nu zullen oorlogen uw deel zijn. 10 Toen werd Asa [zo] toornig op de ziener, dat hij hem in de gevangenis zette, want hij was hierover woedend op hem. Bovendien onderdrukte Asa in die tijd [anderen] uit het volk.

De ziener Hanani – zijn naam betekent ‘genadig’ – die naar Asa komt, komt niet met een bemoedigende boodschap, maar met een ernstige vermaning (vers 7). Hij wijst Asa erop hoe hij op de HEERE heeft gesteund toen hij met een enorme overmacht aan vijanden te maken had en dat de HEERE hem daarom de overwinning heeft gegeven (vers 8; 2Kr 14:9-15). De HEERE is nog steeds Dezelfde. Zoals Hij eerder heeft geantwoord op zijn gebed, wil Hij dat nog steeds.

De HEERE zoekt naar gelegenheden om te verhoren (vers 9a; 1Pt 3:12; Sp 15:3; 5:21). Daarvoor trekken Zijn ogen over de hele aarde. Hier zien we dat niet een mens het aangezicht van de HEERE zoekt, maar dat de HEERE aangezichten van mensen zoekt die op Hem gericht zijn. Het toont Zijn verlangen om de krachteloze te helpen. De HEERE wachtte op een roep van het geloof van Asa om Zijn kracht te tonen ten gunste van hem.

Het is dwaas om niet tot God te gaan (vers 9b). Het is dwaas om op een gebroken riet te leunen en niet op de onwankelbare Rots van de eeuwen. Het verbond met Benhadad mag Asa dan wel het gewenste resultaat opleveren, maar hij krijgt er oorlogen bij. Een verbond met de wereld verhindert ons die wereld te overwinnen. De vele ervaringen die we van de goedheid van de Heer hebben opgedaan, maken ons vertrouwen niet altijd groter. Een nieuwe beproeving toont vaak ons gebrek aan vertrouwen of onze vergeetachtigheid van vroegere uitreddingen. Pas als we niets anders hebben, vertrouwen we op Hem.

De uitwerking van de woorden van de profeet op Asa is vijandschap (vers 10). Hij is de eerste oudtestamentische koning van wie we lezen dat die een profeet vervolgt. Er zullen nog meer koningen volgen die dat doen, zoals Joas (2Kr 24:20-21) en Herodes (Mk 6:17-18,27). Door Hanani in de gevangenis te werpen wil hij de stem van God het zwijgen opleggen.

Dit is wat mensen altijd zullen proberen als zij in hun geweten worden aangesproken, maar niet met het kwade willen breken. Jozef, Daniël, Jeremia en Johannes de doper hebben hetzelfde als Hanani ervaren. Ook vandaag zal ieder dat ervaren die Gods Woord spreekt in situaties waar men zich tegen Hem verzet. In milde vorm ervaart de trouwe prediker dat, als hij bijvoorbeeld vanwege zijn trouwe prediking niet wordt uitgenodigd of toegelaten om te spreken.

Niet alleen Hanani moet het ontgelden. Allen die net als Hanani zijn en Asa herinneren aan zijn ontrouw tegenover de HEERE, krijgen met zijn woede te maken. Asa verdrukt hen met het doel hun het zwijgen op te leggen. Hij wil gewoon niet meer naar de stem van de HEERE luisteren. Dat is een tragische ontwikkeling bij een man die zo goed is begonnen en ook zo lang goed is doorgegaan.

2Kr 16:11-14 | Het einde van Asa

11 En zie, de geschiedenis van Asa, van het begin tot het einde, zie, die is beschreven in het boek van de koningen van Juda en Israël. 12 Asa werd in het negenendertigste jaar van zijn regering ziek aan zijn voeten. Zijn ziekte was heel ernstig. Desondanks zocht hij in zijn ziekte niet de HEERE, maar de geneesheren. 13 Asa ging te ruste bij zijn vaderen. Hij stierf in het eenenveertigste jaar van zijn regering, 14 en zij begroeven hem in zijn graf, dat hij voor zichzelf had uitgehouwen in de stad van David. Zij legden hem op het bed, dat hij gevuld had met specerijen en [verschillende] soorten [kruiden], gemengd volgens zorgvuldig bereid werk. En zij ontstaken voor hem een buitengewoon groot vuur.

De hele geschiedenis van Asa is beschreven “in het boek van de koningen van Juda en Israël” (vers 11). Er wordt nog nadrukkelijk bij gezegd “van het begin tot het einde”. We hebben dit boek niet in de Bijbel. Het is echter niet zo, dat daarmee zijn geschiedenis verloren is gegaan. Op de dag dat alles door God openbaar wordt gemaakt, zal Hij dat boek gebruiken als getuigenis voor Zijn beoordeling van het leven van Asa.

Na zijn verwerping van Hanani en anderen wordt Asa ziek aan zijn voeten (vers 12). Waarom aan zijn voeten? Is dit niet symbolisch voor zijn wandel? Asa wandelt niet meer in het geloof. Hij is in zijn ouderdom zijn eigen weg gegaan. De ziekte aan zijn voeten is een tuchtmiddel van de HEERE om hem terug te brengen op de weg van het geloof.

Zo kan de Heer ons ook ‘lam leggen’, waardoor we onbekwaam zijn om te dienen. Hij kan de kracht uit onze geloofswandel wegnemen als wij niet bereid zijn om met berouw over onze verkeerde wandel tot Hem terug te keren. Wij mogen wel bidden: “Doorgrond mij, o God, en ken mijn hart, beproef mij en ken mijn gedachten. Zie of er bij mij een schadelijke weg is en leid mij op de eeuwige weg” (Ps 139:23-24).

Asa reageert op de tucht, die bedoeld is om hem tot inkeer te brengen, met het begaan van een nieuwe fout. Hij zoekt zijn hulp niet bij de HEERE, maar bij de geneesheren. Op zichzelf genomen is het niet fout dat hij hulp zoekt bij geneesheren. Zijn fout is dat hij alleen van deze mensen zijn hulp verwacht en niet van de HEERE (vgl. 2Kn 20:5-7; Ps 103:3). Daardoor is zijn einde niet als dat van Paulus, die aan het einde van zijn leven kan zeggen: “Ik heb de goede strijd gestreden, ik heb de loop geëindigd, ik heb het geloof behouden” (2Tm 4:7). Een goed begin garandeert nog geen goed einde. Daarom hebben we volharding nodig in de wedloop die voor ons ligt (Hb 12:1).

Na een regering van eenenveertig jaar inclusief een ziekte gedurende de laatste twee jaar ervan gaat Asa “te ruste bij zijn vaderen” (vers 13). Hij wordt begraven “in zijn graf, dat hij voor zichzelf had uitgehouwen” in Jeruzalem, hier “de stad van David” genoemd (vers 14). Wanneer hij dat graf heeft laten uithouwen, weten we niet. In elk geval heeft hij gewild dat zijn lichaam gelegd wordt op een plaats die verbonden is met de naam van David. Het lijkt erop dat hij heeft gesteund op de beloften die aan David zijn gedaan met het oog op een eeuwigdurend koningschap dat in de grote Zoon van David zijn vervulling zal vinden.

Het volk bewijst hem tijdens zijn begrafenis grote eer. Ze leggen hem “op het bed dat hij gevuld had met specerijen en [verschillende] soorten [kruiden], gemengd volgens zorgvuldig bereid werk”. Asa heeft niet alleen voor een graf gezorgd, maar ook voor een bed dat niet de doodsgeur verspreidt, maar een heerlijke geur. Misschien heeft hij dat gedaan, omdat hij bij zijn volk in herinnering wil blijven als iemand die goed heeft gedaan. Dat heeft hij ook gedaan gedurende het grootste deel van zijn leven. Het volk lijkt zich dat bewust te zijn en ontsteekt daarom een groot vuur voor hem (vgl. 2Kr 21:19; Jr 34:5). Daarbij kunnen we denken aan het verbranden van reukwerk.

2 Kronieken 17

Inleiding

Josafat – hij regeert van 870-845 v.Chr. – is een koning die enerzijds trouw is aan de HEERE en anderzijds verbonden aangaat met de goddeloze Achab en zijn familie. In het eerste deel van zijn geschiedenis is er nog een duidelijk onderscheid tussen Josafat en Achab. Na zijn verbonden met Achab blijkt dat hij meer van Achab als vriend te vrezen heeft dan als vijand.

Het komt ook in het leven van de christen voor dat hij zich in het begin van zijn christen-zijn goed wapent tegen zijn omgang met het kwaad waarin hij heeft geleefd, maar dat hij daar later onzorgvuldig in wordt.

2Kr 17:1-6 | De trouw van Josafat

1 Toen werd zijn zoon Josafat koning in zijn plaats, en hij verstevigde zijn positie in Israël. 2 En hij legde een leger in alle versterkte steden van Juda, en legde garnizoenen in het land van Juda, en in de steden van Efraïm, die zijn vader Asa ingenomen had. 3 De HEERE was met Josafat, want hij ging in de vroegere wegen van zijn vader David, en hij zocht de Baäls niet, 4 maar hij zocht de God van zijn vader, en ging in Zijn geboden, en [deed] niet zoals Israël deed. 5 De HEERE bevestigde het koningschap in zijn hand, en heel Juda gaf Josafat geschenken. Hij had rijkdom en eer in overvloed. 6 Vastberaden ging hij in de wegen van de HEERE, en ook nam hij de [offer]hoogten en de gewijde palen uit Juda weg.

Josafat volgt zijn vader Asa als koning op (vers 1). Hij is een van de Godvrezende koningen van Juda. In dit hoofdstuk lezen we over zijn trouw aan de HEERE en over zijn toewijding aan het volk van de HEERE. Hij begint goed. Hij heeft een krachtige invloed, niet alleen op Juda, waarover hij koning is, maar ook op Israël, waarover Achab regeert. In Juda legt hij legers en garnizoenen in alle versterkte steden (vers 2). Hetzelfde doet hij in de steden in Efraïm die zijn vader Asa heeft veroverd. Hier is Josafat nog niet door familiebanden met Achab verbonden.

In het begin wandelt Josafat “in de vroegere wegen van zijn vader David” (vgl. 1Kn 15:3,11; 2Kn 14:3; 16:2; 18:3), waarmee samenhangt dat hij de Baäls niet zoekt (vers 3). Het een sluit het ander uit. In het volgende vers wordt hetzelfde gezegd, maar dan door andere voorbeelden (vers 4). Tegenover het niet zoeken van de Baäls (vers 3) staat dat hij “de God van zijn vader” zoekt en dat hij “in Zijn geboden” gaat. Daarmee hangt samen dat hij “niet zoals Israël deed”.

Josafat heeft twee vaders, dat zijn “zijn vader Asa” (vers 2) en “zijn vader David” (vers 3). Bij zijn vader Asa heeft hij gezien wat geloofsvertrouwen in het dagelijks leven betekent. Het gaan in de vroegere wegen van zijn vader David laat zien dat hij trouw blijft aan wat vroeger door deze man Gods is ingesteld voor de tempeldienst. Hij blijft op de oude paden en zoekt geen vernieuwing alsof het oude niet meer goed is. Deze gezindheid zegent de HEERE. Hij bevestigt het koningschap van Josafat (vers 5). Ook van de kant van de mensen wordt Josafat bevestigd. Hij krijgt namelijk geschenken van heel Juda. Juda erkent hierdoor met vreugde dat er een koning regeert die het goede met hen voor heeft. Zo heeft hij rijkdom en eer in overvloed.

Josafat mag uit dit alles de conclusie trekken dat God hem zal zegenen als hij in deze weg blijft voortgaan. Dat hij “vastberaden” in de wegen van de HEERE gaat, is een mooie uiting van zijn dankbaarheid tegenover Hem (vers 6). Zijn vastberadenheid is niet alleen een voornemen, maar komt ook in zijn daden tot uiting. Hij bewijst zijn trouw door “de [offer]hoogten en de gewijde palen uit Juda” te verwijderen.

2Kr 17:7-13 | Onderwijs in de wet en versterkingen

7 In het derde jaar van zijn regering stuurde hij [een boodschap] naar zijn leiders, naar Ben-Chaïl, Obadja, Zacharja, Nethaneël en Michaja, om in de steden van Juda onderricht te geven. 8 Bij hen waren de Levieten Semaja, Nethanja, en Zebadja, Asaël, Semiramoth, Jonathan, Adonia, Tobia en Tob-Adonia, de Levieten; en de priesters Elisama en Joram waren [ook] bij hen. 9 Zij gaven onderricht in Juda, en het wetboek van de HEERE was bij hen. Zij gingen alle steden van Juda rond, en gaven onderricht aan het volk. 10 Toen kwam grote vrees voor de HEERE over alle koninkrijken van de landen die rond Juda lagen, zodat ze niet tegen Josafat streden. 11 [Sommigen] van de Filistijnen brachten Josafat geschenken en geld [als] schatting. Zelfs de Arabieren brachten hem kleinvee: zevenduizend zevenhonderd rammen en zevenduizend zevenhonderd bokken. 12 Zo werd Josafat gaandeweg aanzienlijker, en hij bouwde in Juda burchten en voorraadsteden. 13 En hij had veel werk in de steden van Juda, en in Jeruzalem [had hij] strijdbare mannen, dappere helden.

Josafat verwijdert niet alleen de afgodshoogten, maar hij bevestigt het volk in het Woord van God, de enige garantie om vrij van afgoderij te blijven (vers 7). Deze dienst laat hij door de Levieten en priesters doen (vers 8; Dt 33:10a). Hij geeft hun als het ware de opdracht: “Predik het Woord” (2Tm 4:2). Ze moeten Gods Woord onderrichten in “alle steden”, niet één uitgezonderd (vers 9).

De Levieten onderwijzen het volk ter plekke het wetboek van de HEERE en leggen dat uit. Allen horen het Woord van God, opnieuw of voor de eerste keer. Het onderwijs is niet zozeer bedoeld om het volk te corrigeren omdat er verkeerde praktijken zijn, maar om het goede te versterken, om het geloof op te bouwen. De uitwerking ervan is te zien, niet alleen bij het volk zelf, maar ook bij de volken rondom hen (vers 10; Gn 35:5; Jz 2:11; 5:1; Hd 2:42-43; 5:11).

Vervolgens brengen omliggende volken geschenken aan Josafat. De Filistijnen komen uit het westen met geschenken en geld en de Arabieren komen uit het zuiden met kleinvee (vers 11). Het is een beeld van wat in het duizendjarig vrederijk zal gebeuren, wanneer de Heer Jezus regeert en alle volken zullen komen om Hem te aanbidden (Zc 14:16).

Door alles wat aan Josafat wordt gebracht, krijgt hij steeds meer aanzien (vers 12). Hij gaat op een goede manier met zijn geschenken en geld om. Zijn voorspoed maakt hem niet lui en zorgeloos, maar ijverig. In de steden van Juda is hij hard aan het werk (verzen 12-13). Mogelijk is daar veel verzwakking die versterkt moet worden, wat hij doet door de bouw van burchten en voorraadsteden. Jeruzalem maakt hij tot een legerbasis. Hij is bezig met het oog op de toekomst. Hij denkt aan mogelijke vijanden en aan de nood die kan ontstaan en treft met het oog daarop voorbereidingen.

Ook wij moeten tijden van geestelijke voorspoed gebruiken om ons geloofsleven te versterken en voorraden aan kennis van Gods Woord aan te leggen. We zullen die nodig hebben in tijden dat we moeten strijden voor ons geloofsgoed, of als we door andere omstandigheden niet zo in de gelegenheid zijn ons daarmee bezig te houden.

Een volk met sterke geestelijke leiders en dat gefundeerd is op het Woord van God, is een sterk volk. Dat is wat luisteren naar het Woord bewerkt. Men is zich dit effect wellicht niet bewust, maar het wordt waargenomen door anderen. Gefundeerd te zijn op het Woord van God is de beste bescherming. Dit werkt ook nu nog zo. Geestelijke kracht door de verkondiging van het Woord heeft grote gevolgen. Ook anderen zullen zich gaan toewijden. Het Woord geeft macht.

2Kr 17:14-19 | De strijdbare mannen van Josafat

14 Dit nu zijn hun opzichters, [ingedeeld] naar hun families: in Juda waren de bevelhebbers van duizend: de bevelhebber Adna, en met hem driehonderdduizend strijdbare helden; 15 naast hem de bevelhebber Johanan, en met hem tweehonderdtachtigduizend [strijdbare helden]; 16 naast hem Amasia, de zoon van Zichri, die zich vrijwillig aan de HEERE overgegeven had, en met hem tweehonderdduizend strijdbare helden; 17 uit Benjamin Eljada, een strijdbare held, en met hem tweehonderdduizend [strijdbare helden], die met boog en schild gewapend waren; 18 naast hem Jozabad, en met hem honderdtachtigduizend [man], toegerust voor de strijd. 19 Dezen waren [allen] in dienst van de koning, afgezien van hen die de koning in de versterkte steden in heel Juda geplaatst had.

In de laatste verzen van het hoofdstuk worden het karakter en de bekwaamheden van vijf legerbevelhebbers beschreven. Ze worden eerst “opzichters” genoemd. Een opzichter heeft overzicht over het geheel. Hij kent het terrein dat hem is toevertrouwd om daarover toezicht te houden. Daarom is hij in staat om als bevelhebber zijn “strijdbare helden” op te stellen waar dat nodig is. De bevelhebbers zijn soldaten die zijn uitgegroeid tot leiders.

Opzichters kunnen we vergelijken met wat wij kennen als opzieners. Opzieners hebben de verantwoordelijkheid erop toe te zien dat de leden van de gemeente, Gods volk nu, zich gedragen in overeenstemming met de wil van God. Zij staan niet boven het volk van God, maar staan er midden in en maken er deel van uit (Hd 20:28).

Er zijn meerdere bevelhebbers. Hun samenwerking is belangrijk. Ze staan schouder aan schouder in de strijd. We lezen steeds over “naast hem” (verzen 15,16,18). Van allen geldt dat zij “in dienst van de koning” zijn (vers 19). De koning is de opperbevelhebber. De samenwerking van de bevelhebbers zal goed verlopen als ieder van hen de aanwijzingen van de opperbevelhebber volgt. De genoemde bevelhebbers en hun manschappen zijn niet de enigen die in dienst van de koning staan. Josafat heeft ook nog manschappen geplaatst in de versterkte steden in heel Juda. Zijn macht is groot!

De kroniekschrijver vermeldt van een van de bevelhebbers, Amasia, iets speciaals (vers 16). Amasia is iemand “die zich vrijwillig aan de HEERE gegeven had”. Het lijkt een extra, een dieper gelegen motief aan te geven. De anderen doen hun werk ook goed, maar bij hem komt sterk naar voren dat hij het vrijwillig doet en voor de HEERE. We kunnen het wel zo zeggen, dat hij zich eerst aan de Heer heeft gegeven en daarna aan Gods volk (2Ko 8:5b; Rm 12:1).

2 Kronieken 18

Inleiding

In dit hoofdstuk zien we – in beeld – de resultaten van een compromis met de godsdienstige wereld. We krijgen ook de lessen die God Zijn volk wil leren om hen te bewaren voor godsdienstige compromissen.

2Kr 18:1-3 | Het verbond van Josafat met Achab

1 Josafat had rijkdom en eer in overvloed, en hij ging huwelijksbanden aan met Achab. 2 Na verloop van [enkele] jaren ging hij naar Achab toe, in Samaria. Achab slachtte voor hem en voor het volk dat bij hem was een grote hoeveelheid schapen en runderen, en spoorde hem aan om op te trekken tegen Ramoth in Gilead. 3 Achab, de koning van Israël, zei tegen Josafat, de koning van Juda: Wilt u met mij meegaan naar Ramoth in Gilead? En hij zei tegen hem: Ik ben als u, mijn volk is als uw volk: [wij gaan] met u mee in de strijd.

Als Josafat rijkdom en eer in overvloed heeft (vgl. 2Kr 17:5), gaat hij huwelijksbanden aan met de goddeloze Achab (vers 1). Hier verlaat Josafat de gehoorzaamheid aan het Woord, waaraan hij zijn rijkdom en eer te danken heeft, en verbindt zich met het huis van de goddeloze Achab. Zijn zoon Joram trouwt met de dochter van Izebel, Athalia. In de ogen van sommige mensen is dit misschien een geweldige keus, maar Josafat haalt hiermee het kwaad in zijn huis en in Juda.

Dit is een eerste aanduiding van een zondige trek bij de Godvrezende Josafat. Die zondige trek is het sluiten van een verbond met een ongelovige. Hij heeft dat gedaan met Achab, met Ahazia en met Joram, drie goddeloze koningen van het tienstammenrijk. Dat hij dit tot driemaal toe doet, lijkt aan te geven dat hij op dit punt hardleers is.

Voor ons houdt dit een ernstige les in. Die les is dat we telkens weer in het kwaad verstrikt raken als we het niet radicaal veroordelen. God heeft Zijn volk verboden om een verbond met Syrië of andere Godvijandige omringende volken te sluiten. Zulke verbonden zijn tot grote schade. Een verbond met het afvallige Israël is zelfs een nog groter kwaad. Israël is niet zomaar een van de heidense volken. Zij kennen de HEERE, maar hebben Hem de rug toegekeerd. Zij dienen de gouden kalveren en verbeelden zich Hem daarmee te dienen. Dit is een verraderlijke vermenging. Het is erger dan afgodendienst door hen die de HEERE niet kennen. Israël is een gevaarlijke vijand vanwege zijn verkeerde voorbeeld, meer dan vanwege zijn kracht.

Het gaat hier niet om een verbond met ongelovigen in het algemeen – ook dat mag niet (2Ko 6:14) –, maar om een verbond met naamchristenen. Wat Josafat doet, vinden we terug in de oecumenische beweging, waar christenen elkaar vinden zonder enige vraag naar gehoorzaamheid aan Gods Woord. Er is maar één veilige weg die we kunnen gaan als we te maken krijgen met iets wat er ten onrechte aanspraak op maakt met God in verbinding te staan en Hem te erkennen. Die veilige weg is dat we ons gescheiden houden van wat de schijn ophoudt God te erkennen, terwijl er geen rekening met Zijn wil wordt gehouden. Dat moeten we als een vijand beschouwen.

Tussen het aangaan van de huwelijksbanden en het bezoek van Josafat aan Achab verlopen ongeveer negen jaren. Dan komt het moment dat de kiem die is gelegd (vers 1), uitgroeit tot een gemeenschappelijk belang. Josafat brengt een bezoek aan Achab (vers 2a) en begeeft zich daarmee in een sociaal milieu waarvan hij zich niet weet los te maken (1Ko 15:33). Achab is zeer vereerd met het bezoek dat Josafat hem brengt.

In 1 Koningen 22, een hoofdstuk dat bijna identiek is aan dit hoofdstuk, wordt de zaak bezien uit het oogpunt van Achab. Daar ligt de nadruk erop dat het slim is van hem dat hij verbinding zoekt met een zo Godvrezende man als Josafat. Hier wordt het gezien vanuit de kant van Josafat en dan is de verbinding die hij zoekt met een zo goddeloze man als Achab verwerpelijk. Het is een grote smet op zijn regering. In het vorige hoofdstuk heeft Josafat zijn steden versterkt, maar hier blijkt dat hij zijn hart niet heeft versterkt.

De schapen en de runderen die Achab in menigte voor Josafat slacht (vers 2b), zijn een grotere strik voor Josafat dan de legers van Achab. Wat Josafat doet, past niet bij een wandel in de wegen van zijn vader David, bij wat deze uitsprak in enkele psalmen (Ps 26:5; 141:4). Het feest dat Achab ter ere van Josafat organiseert, is alleen bedoeld om hem voor zijn plannen te winnen.

De kussen van de vijand zijn bedrieglijk. De vijand geeft nooit iets voor niets. Dat er schapen en runderen worden geslacht, wil zeggen dat de dieren worden geofferd. Het stelt een offermaaltijd voor. Zo zal in onze tijd een afvallige kerk heel ver gaan om tot overeenstemming te komen met de getrouwen om hen in een verbinding met zichzelf te houden of te trekken.

Achab heeft het plan opgevat om Ramoth in Gilead op de koning van Syrië te heroveren. Daarvoor wil hij de hulp van Josafat (verzen 2-3). Deze stemt ermee in. Hij doet dat met woorden die bijna niet te geloven zijn. Hij maakt zichzelf aan Achab gelijk, en neemt ook zijn hele volk mee in deze gelijkstelling. Hij valt niet alleen zelf in de strik, maar leidt ook anderen daarin. Hij sleept hiermee zijn volk mee op de weg naar beneden.

Hoe vaak zeggen wij tegen de wereld: ‘Ik ben als jij’? Kijk naar onze deelname aan het sociale leven. Bezoeken we dezelfde evenementen; praten we op dezelfde manier over de dingen van de wereld? Als dat gebeurt, is het bijna onmogelijk om in zulke situaties het verschil te zien tussen de ‘Josafats’ en de ‘Achabs’. Alleen persoonlijke gehechtheid aan Christus zal ons bewaren voor vereenzelviging met en opgaan in de wereld.

Het verbond van Josafat met Israël tegen Syrië is niet beter dan het verbond van zijn vader Asa met Syrië tegen Israël (2Kr 16:7-9). Wat Josafat als leider doet, daarvan zullen anderen zeggen: ‘Wat voor kwaad kan er in zo’n samenwerking zitten als een Godvrezende man als Josafat daaraan meedoet? Als daarin iets verkeerds zou zitten, zou Josafat toch niet meedoen?’ Zo wordt er ook in de christenheid vandaag gepraat. Velen praten een houding als van Josafat goed met de opmerking dat hij toch wel een ruimdenkend man is.

2Kr 18:4-11 | De boodschap van de valse profeten

4 Verder zei Josafat tegen de koning van Israël: Vraag toch vandaag [nog] naar het woord van de HEERE. 5 Toen riep de koning van Israël de profeten bijeen, vierhonderd man, en zei tegen hen: Zullen wij tegen Ramoth in Gilead ten strijde trekken, of zal ik [ervan] afzien? Zij zeiden: Trek op, want God zal [hen] in de hand van de koning geven. 6 Maar Josafat zei: Is er hier niet nog een profeet van de HEERE, zodat wij [de HEERE] door hem kunnen raadplegen? 7 Toen zei de koning van Israël tegen Josafat: Er is nog één man om door hem de HEERE te raadplegen, maar ík haat hem, want hij profeteert niets goeds over mij, maar altijd onheil. Dat is Micha, de zoon van Jimla. Josafat zei: Zo moet de koning niet spreken! 8 Toen riep de koning van Israël een hoveling en zei: Haal snel Micha, de zoon van Jimla. 9 Nu zaten de koning van Israël en Josafat, de koning van Juda, ieder op zijn troon, gekleed in [staatsie]gewaad. Zij zaten op de dorsvloer, bij de ingang van de poort van Samaria. En al de profeten profeteerden in hun tegenwoordigheid. 10 Zedekia, de zoon van Kenaäna, had ijzeren horens voor zichzelf gemaakt, en zei: Zo zegt de HEERE: Hiermee zult u de Syriërs neerstoten, totdat u hen vernietigd hebt. 11 En alle profeten profeteerden hetzelfde: Trek op naar Ramoth in Gilead en u zult slagen, want de HEERE zal [hen] in de hand van de koning geven.

Toch stemt Josafat niet zomaar in met het voorstel van Achab. Het is alsof zijn geweten tegen hem zegt dat hij eerst de HEERE moet raadplegen (vers 4). Dat zegt hij dan ook tegen “de koning van Israël”, dat wil zeggen tegen de man die over Gods volk regeert. Het tekent de tragiek en de afval van Israël en zijn leider. Dat Josafat het voorstelt, is wel mooi, maar het is te laat. Hij heeft zijn medewerking aan deze expeditie al toegezegd. Als de HEERE op een dergelijk verzoek toch nog antwoord geeft, kan dat antwoord vanwege de situatie alleen maar oordeel inhouden.

Achab roept eerst zijn eigen profeten bij elkaar (vers 5). Dat zijn profeten die hij zelf heeft verzameld en die zijn gehoor strelen, zoals we dat ook in onze dagen, de laatste dagen van de christenheid, tegenkomen en waarvoor we worden gewaarschuwd (2Tm 4:3-4). Als Achab hun de vraag stelt of ze ten strijde zullen trekken, nemen deze valse profeten vermetel de Naam van God in de mond en garanderen in Zijn Naam een voorspoedige weg. Zij zijn profeten die spreken wat de mensen graag horen, en dat is zeker niet de waarheid (Js 30:10; Ez 13:7; Mt 7:22-23). Josafat laat zich daardoor echter geen zand in de ogen strooien (vers 6). Hoewel de vierhonderd profeten een eensluidende uitspraak hebben gedaan, vraagt hij of er niet “nog” een profeet van de HEERE is.

Met deze vraag kan Josafat twee dingen bedoelen. Hij kan vragen of er naast deze vierhonderd profeten nog een profeet, maar dan van dezelfde soort is, waarbij hij de indruk geeft dat hij deze vierhonderd profeten ook als profeten van de HEERE ziet. Hij kan ook bedoelen, en dat lijkt meer het geval te zijn, dat hij nog een profeet van de HEERE, een echte profeet, wil horen, waarmee hij in bedekte termen aangeeft dat die vierhonderd voor hem geen echte profeten van de HEERE zijn. Hij is al zozeer verstrikt in de val die Achab voor hem heeft opengezet, dat hij geen duidelijk getuigenis meer kan geven. Het is dwaas om de leiding van de HEERE te vragen als we onze beslissing al hebben genomen.

Achab kan niet om de vraag van Josafat heen (vers 7). Hij moet Micha laten komen, de man die hij als een onheilsprofeet ziet. Achab weet wel dat Micha een echte profeet is. Dat zien we ook bij koning Zedekia ten opzichte van Jeremia (Jr 37:17) en bij Herodes ten opzichte van Johannes de doper (Mk 6:20a). Achab haat Micha. Die man is voor hem met onheil verbonden en niet met het feit dat hij het woord van de HEERE spreekt.

Het is absurd om Micha te haten en te willen doden omdat hij hem de waarheid over toekomstige dingen vertelt. Het is net zo dwaas als het is voor een bewoner van een huis om zijn hond dood te schieten die maar blijft blaffen om hem te waarschuwen voor een inbreker. Zo worden de Bijbel, de prediker en ook de gemeente gehaat om dezelfde reden. Zij hebben geen hoopvolle boodschap voor de toekomst van de wereld, maar kondigen het oordeel erover aan.

Achabs veroordeling van de profeet Micha gaat Josafat te ver. Hij zegt tegen Achab dat hij niet zo moet spreken. Hier zien we dat het nieuwe leven toch bij Josafat aanwezig is. Het is een getuigenis, hoewel een slap getuigenis.

Achab doet wat Josafat wil. Hij roept een hoveling en geeft hem de opdracht Micha, de zoon van Jimla, te halen (vers 8). De vraag van Josafat om een echte profeet te halen en zijn berisping van Achab veranderen niets aan zijn tweeslachtige houding. Hij blijft waar hij is, bij Achab. Zowel Achab als hij zit op een troon en zijn allebei in ambtsgewaad gekleed (vers 9). Ze zitten bij de dorsvloer. De dorsvloer is een beeld van uitzuiverend oordeel. Het is de plaats waar het kaf van het koren wordt gescheiden. Deze scheiding zal zo dadelijk ook gebeuren.

Terwijl de bode onderweg is om Micha te halen, treden de profeten van Achab verder op. De profeet Zedekia neemt de woorden “zo zegt de HEERE” (vers 10) in de mond en voorspelt een grote overwinning. Vandaag nemen ook veel zogenaamde profeten de woorden ‘zo zegt de Here’ in de mond (vers 11). Ze hebben het altijd over voorspoed. Het zijn echter leugenprofeten, met een mond “gladder dan boter” en woorden “zachter dan olie” (Ps 55:22).

2Kr 18:12-27 | De boodschap van Micha

12 De bode nu die Micha was gaan roepen, sprak tot hem: Zie, de woorden van de profeten zijn eenstemmig in het voordeel van de koning. Laat toch uw woord als [dat] van een van hen zijn, en spreek het goede. 13 Maar Micha zei: [Zo waar] de HEERE leeft, wat mijn God zegt, dat zal ik spreken. 14 Toen hij bij de koning kwam, zei de koning tegen hem: Micha, zullen wij tegen Ramoth in Gilead ten strijde trekken, of zal ik [ervan] afzien? En hij zei tegen hem: Trek op, en u zult slagen, want zij zullen in uw hand gegeven worden. 15 De koning zei tegen hem: Hoeveel keer moet ik u [nog] bezweren dat u tot mij niets zult spreken dan alleen de waarheid, in de Naam van de HEERE? 16 Hij zei: Ik zag heel Israël overal verspreid op de bergen, als schapen die geen herder hebben. En de HEERE zei: Dezen hebben geen heer, laat ieder in vrede naar zijn huis terugkeren. 17 Toen zei de koning van Israël tegen Josafat: Heb ik niet tegen u gezegd: Hij zal over mij niets goeds profeteren, [alleen] maar onheil? 18 Verder zei [Micha]: Daarom, hoor het woord van de HEERE: Ik zag de HEERE op Zijn troon zitten, en heel het hemelse leger stond aan Zijn rechter- en aan Zijn linkerzijde. 19 En de HEERE zei: Wie zal Achab, de koning van Israël, misleiden, zodat hij zal optrekken en bij Ramoth in Gilead zal vallen [in de strijd]? Daarna zei Hij: De een zegt dit, en de ander zegt dat. 20 Toen trad er een geest naar voren en ging voor het aangezicht van de HEERE staan. Hij zei: Ík zal hem misleiden. En de HEERE zei tegen hem: Waarmee? 21 Hij zei: Ik zal eropuit gaan en tot een leugengeest zijn in de mond van al zijn profeten. En Hij zei: U mag misleiden, en u zult er ook toe in staat zijn. Vertrek en doe het zo. 22 Welnu, zie, de HEERE heeft een leugengeest in de mond van deze profeten van u gegeven, en de HEERE heeft onheil over u uitgesproken. 23 Toen kwam Zedekia, de zoon van Kenaäna, naar voren. Hij sloeg Micha op [zijn] kaak, en zei: Langs welke [weg] is de Geest van de HEERE van mij weggegaan om tot u te spreken? 24 En Micha zei: Zie, u zult het zien, op de dag waarop u [van] kamer naar kamer gaat om u te verbergen. 25 Daarop zei de koning van Israël: Neem Micha mee en breng hem terug naar Amon, de leider van de stad, en naar Joas, de zoon van de koning. 26 En u moet zeggen: Dit zegt de koning: Zet deze [man] in de gevangenis en laat hem brood van verdrukking eten en water van verdrukking [drinken], totdat ik in vrede terugkom. 27 Maar Micha zei: Als u echt in vrede terugkeert, heeft de HEERE niet door mij gesproken! Verder zei hij: Luister, volken, allemaal!

De bode waarschuwt Micha ervoor op te passen wat hij zegt nu de vierhonderd profeten allemaal hetzelfde hebben gezegd (vers 12). Maar Micha is er niet van onder de indruk. Hij zal alleen spreken wat zijn God zegt (vers 13). Dit is het kenmerk van de ware dienaar. Micha is een gevangene voor God (vgl. Ef 3:1; 4:1), terwijl Josafat een heerser en tevens bondgenoot en daardoor een gevangene is van een goddeloze.

Als Achab Micha de vraag stelt of hij wel of niet zal optrekken, krijgt hij antwoord (vers 14). In dat antwoord steekt Micha de draak met de koning door hetzelfde te zeggen wat de profeten ook al hebben gezegd. Achab voelt dat aan, zo kent hij Micha niet en bezweert dat Micha de waarheid zal spreken waarvoor hij juist zo bang is (vers 15). Achab beseft ook dat de vierhonderd alleen maar hebben gezegd wat hij graag wil horen.

Als we een vergelijking maken met de kerkgeschiedenis, is het duidelijk dat het met de gemeente niet de goede kant opgaat. Toch zien we dat er een evangelie gepredikt wordt dat het allemaal mooier en beter wordt, zoals: ‘Er zal een opwekking komen.’ Men stelt voor om met de wereld in gesprek te gaan en mee te doen in het dragen van een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid om van de christenheid een invloedrijke macht op aarde te maken.

Er zijn wel enkele ‘doemdenkers’ die daartegen ingaan. Van hen wordt gezegd wat Achab van Micha zegt: ‘Heb ik het je niet gezegd? Zij prediken niets anders dan onheil en teleurstellingen en dat het slechter zal gaan met de wereld en dat het niet goed is wat ik zeg en wil.’ Ze proberen daarmee hun visie goed te praten, maar uiteindelijk zal duidelijk worden wie ‘de profeet van God’ is.

Micha laat het woord van de HEERE horen (vers 16). Achab begrijpt dat het woord van de HEERE oordeel is. Hij richt zich tot Josafat om hem eraan te herinneren dat hij heeft voorspeld dat het zo zou gaan (vers 17). Josafat hoort het en doet er niets mee, omdat hij gevangenzit in de strik van zijn verbond met de goddeloze Achab.

Micha heeft niet alleen voor Achab een boodschap, maar ook voor de vierhonderd profeten (verzen 18-22). Hij heeft in een visioen gezien wat zich in de hemel heeft afgespeeld. Wat zich in de hemel afspeelt, hebben alleen mannen Gods gezien als Jesaja en Ezechiël en hier ook Micha. Micha vertelt Achab en zijn profeten wat hij heeft gezien en gehoord. Dat zal hem trouwens enorm hebben bemoedigd in zijn eenzame optreden tegenover die massa valse profeten. Hij heeft engelen gezien rondom God op Zijn troon. Hij beschrijft hoe de HEERE in gesprek is gegaan met Zijn hofhouding (vgl. Jb 1:6; 2:1).

Er is hier geen scheidslijn tussen goede en kwade engelen. Engelen kunnen ten goede worden uitgezonden, maar ook ten kwade. Bij Saul is er een boze geest van de HEERE die hem angst aanjaagt (1Sm 16:14). Het leert ons dat God over alle machten, goed en kwaad, beschikt. Deze geest wordt gebruikt in Gods hand om de profeten te misleiden.

De profeten van Achab worden gedreven door demonen, terwijl daarachter een geest zit die door de HEERE is aangewezen om de demonen hun werk te laten doen in die profeten. Het gaat uiteindelijk niet om een strijd tussen twee legers, een leger van God en een leger van de satan, alsof het om twee gelijkwaardige machten zou gaan. God staat boven alles en gebruikt alles voor Zijn doel. De leugengeesten in de monden van valse profeten kunnen niet verder gaan dan God toestaat.

Zedekia wordt woest en slaat Micha op de kaak (vers 23). Hij voelt zich in zijn eer aangetast. Micha gaat niet argumenteren om te bewijzen dat hij de woorden van God heeft gesproken (vers 24). De waarheid ervan zal blijken in de vervulling. Voor Zedekia komt er een aparte profetie. Hij zal van kamer tot kamer vluchten en ook daaraan zien dat Micha de waarheid heeft gesproken (vgl. Dt 18:22).

Micha wordt afgevoerd (vers 25). Wat zal er door Josafat zijn heengegaan als hij ziet wat er gebeurt met een trouwe profeet van de HEERE?

2Kr 18:28-34 | Dood van Achab

28 Zo trok de koning van Israël met Josafat, de koning van Juda, op naar Ramoth in Gilead. 29 De koning van Israël zei tegen Josafat: Zodra ik mij vermomd heb, trek ik ten strijde. Trekt u echter uw [eigen] kleren aan. Zo vermomde de koning van Israël zich en trokken zij ten strijde. 30 Nu had de koning van Syrië de bevelhebbers van de strijdwagens die hij had, geboden: U mag niet tegen de kleinen of tegen de groten strijden, maar alleen tegen de koning van Israël. 31 Het gebeurde dan, zodra de bevelhebbers van de strijdwagens Josafat zagen, dat zij zeiden: Dat is de koning van Israël. Zij omringden hem om tegen hem te strijden, maar Josafat schreeuwde [om hulp]. De HEERE hielp hem en God wendde hen van hem af. 32 En het gebeurde, zodra de bevelhebbers van de strijdwagens zagen dat hij niet de koning van Israël was, dat zij zich van hem afkeerden. 33 Toen spande een man in zijn onschuld de boog en trof de koning van Israël tussen de verbindingsstukken en het harnas. Toen zei deze tegen [zijn] wagenmenner: Wend de teugel en breng mij weg uit het leger, want ik ben gewond. 34 De strijd laaide die dag echter hoog op. De koning van Israël moest zich in de wagen staande laten houden tegenover de Syriërs tot de avond, maar hij stierf tegen de tijd dat de zon onderging.

Ondanks de duidelijke profetie van Micha gaat Josafat mee in de strijd (vers 28). Josafat is zover verstrikt, dat hij zelfs op aanraden van Achab als koning herkenbaar in de strijd gaat, terwijl Achab zich vermomt (vers 29). Hiermee geeft Josafat aan dat hij is als de koning van Israël. Hij geeft zijn eigen identiteit prijs en is voor de mensen van de ‘wereld’ de koning van Israël. Daarom richt de vijand zich op hem. De koning van Syrië heeft bevel gegeven zich om niets en niemand druk te maken dan alleen om de koning van Israël (vers 30). Die is het doel van de strijd. Als ze Josafat dan ook zien, menen ze dat hij de koning van Israël is (vers 31a). Ze omsingelen hem om hem te verslaan.

Dan gebeuren er twee wonderen. Het eerste is dat Josafat wonderlijk wordt gered en het tweede is dat Achab wonderlijk wordt gedood. Josafat wordt gered omdat hij de HEERE aanroept om hem te hulp te komen (vers 31b). Nood leert bidden. De HEERE helpt hem en wendt de vijanden van hem af door aan hen te laten zien dat hij de koning van Israël niet is (vers 32). Josafat wordt door pure genade bevrijd. David heeft hetzelfde ervaren. Hij is ook eens door de HEERE bevrijd uit een strik waarin hij zichzelf heeft begeven op zijn vlucht voor Saul (1Sm 27:1-3; 29:9-11).

Achab sterft, zoals God gezegd heeft. Zijn vermomming heeft, uiteraard, niet mogen baten. Een man schiet, zonder te beseffen dat hij zijn pijl op Achab richt, zijn pijl op Achab af (vers 33). Het is niet juist om te veronderstellen dat de man in het wilde weg schiet. Zoiets doet een soldaat niet. Zijn “onschuld” bestaat hieruit dat hij er geen idee van heeft dat hij Achab tot doelwit van zijn pijl heeft gekozen. De pijl treft “de koning van Israël tussen de verbindingsstukken en het harnas“.

Josafat blijft bewaard ondanks zijn opvallende koninklijke kleding die hem tot doelwit van de vijand heeft gemaakt; Achab sterft ondanks zijn onopvallende wapenrusting, waardoor hij heeft gemeend aan de aandacht van de vijand te kunnen ontsnappen. Wie kan hen kwaad doen, die door God worden beschermd? En wie of wat kan hen beschermen, die God wil doden?

Achab beseft zijn situatie en geeft bevel hem buiten de strijd te brengen om zijn wond te verzorgen. Dat lijkt vanwege de aanhoudende strijd echter niet te lukken (vers 34). Hij is gedwongen in de strijd te blijven en bloedt langzaam dood. Tegen de tijd dat de zon ondergaat, gaat ook zijn leven onder en sterft hij. Verder wordt hier niet over Achab gesproken. Het gaat om Josafat.

2 Kronieken 19

2Kr 19:1-3 | Josafat bestraft

1 En Josafat, de koning van Juda, keerde in vrede terug naar zijn huis in Jeruzalem. 2 En Jehu, de zoon van Hanani, de ziener, kwam naar buiten, hem tegemoet, en zei tegen koning Josafat: Moest u de goddeloze helpen en zij die de HEERE haten, liefhebben? Hierom rust op u grote toorn van voor het aangezicht van de HEERE. 3 Toch zijn er [ook] goede dingen bij u gevonden, want u hebt de gewijde palen uit het land weggedaan, en uw hart [erop] gericht om God te zoeken.

Josafats behouden thuiskomst staat in scherp contrast met Achabs einde (2Kr 18:27a,34). Josafat keert “in vrede terug naar zijn huis in Jeruzalem” (vers 1). Daarmee krijgt hij meer dan hij verdient. Hij heeft immers gezegd: “Ik ben als u” (2Kr 18:3). Hij is niet de weg van de rechtvaardige gegaan, maar die van de goddeloze. Op die weg had hij moeten omkomen: “Want de HEERE kent de weg van de rechtvaardigen, maar de weg van de goddelozen zal vergaan” (Ps 1:6).

Nog onder de indruk van het gebeurde – dat het woord van de profeet Micha is uitgekomen – komt er een boodschap van God. Thuisgekomen krijgt Josafat bezoek van een profeet, Jehu (vers 2a). Deze is de zoon van Hanani, die tegen Asa heeft geprofeteerd en daardoor in gevangenis is terechtgekomen (2Kr 16:7-10). Zijn zoon Jehu is daardoor echter niet bang geworden en profeteert onverschrokken tot de zoon van Asa nadat deze op een verkeerde weg is geweest. Hier heeft een trouwe vader een trouwe zoon. Gelukkig reageert Josafat anders dan zijn vader (Sp 15:5,32).

De profeet spreekt duidelijke taal (vers 2b). Profeten noemen de dingen bij hun naam. Hij spreekt Josafat erop aan dat deze de zaken totaal op zijn kop heeft gezet door de goddeloze te ondersteunen in zijn slechte werk en liefde te tonen voor hen die de HEERE haten. Hij is het tegendeel geweest van de HEERE en Zijn beoordeling van de zonde. Daarom rust er “grote toorn van voor het aangezicht van de HEERE” op Josafat. De HEERE kan Zich niet verheugen over hem die de koning van Zijn volk is. Integendeel. Josafat is niet geweest als David die wel de kant van de HEERE heeft gekozen tegenover het kwaad en de kwaden (Ps 139:21; vgl. Jk 4:4; Lk 16:13).

Na zijn ernstige vermaning spreekt Jehu ook over de goede dingen die bij Josafat aanwezig zijn (vers 3). Een echte profeet heeft ook liefde voor degene tot wie hij spreekt en noemt ook het goede. De Heer weet het goede van ieder die Hem liefheeft. De les voor ons uit dit alles is dat wij alleen moeten liefhebben wat God liefheeft.

Het goede dat Josafat heeft gedaan, bestaat uit twee dingen. Het eerste is het verwijderen van de (aan de afgoden) gewijde palen. Dit is een uiterlijke actie. Deze actie bewijst ten tweede dat het met zijn hart tegenover God in orde is. Hij heeft zijn hart erop gericht God te zoeken. Dit is een innerlijke gezindheid, die tegelijk een actie van Josafat is. Beide zijn voor God aangenaam en worden door Hem opgemerkt en gewaardeerd.

2Kr 19:4-11 | Josafat herstelt de rechtspraak

4 Josafat woonde in Jeruzalem. Opnieuw trok hij eropuit onder het volk, vanaf Berseba tot het bergland van Efraïm toe, en deed hen terugkeren tot de HEERE, de God van hun vaderen. 5 En hij stelde rechters aan in het land, in alle versterkte steden van Juda, van stad tot stad. 6 Hij zei tegen de rechters: Let op wat u doet, want u oordeelt niet voor een mens, maar voor de HEERE. Hij is bij u als u rechtspreekt. 7 Nu dan, laat grote vrees voor de HEERE over u komen; neem [uw plichten] waar, en doe [ze], want bij de HEERE, onze God, is geen onrecht, geen partijdigheid of aanneming van geschenken. 8 Bovendien stelde Josafat in Jeruzalem [enkelen] van de Levieten en de priesters, en [enkelen] van de familiehoofden van Israël aan voor de rechtspraak van de HEERE en voor de rechtszaken van de inwoners van Jeruzalem. 9 Hij gebood hun: Dit moet u in de vreze des HEEREN, in trouw en met een volkomen hart doen. 10 En [bij] elk geschil dat door uw broeders die in hun steden wonen, aan u wordt voorgelegd over bloedschuld, over wet en gebod, verordeningen en bepalingen, moet u hen waarschuwen, zodat zij niet schuldig worden tegenover de HEERE, en er grote toorn op u en op uw broeders rust. [Als] u zo handelt, zult u niet schuldig worden. 11 En zie, de hoofdpriester Amarja [staat] boven u voor elke zaak [die] de HEERE [betreft], en Zebadja, de zoon van Ismaël, de leider van het huis van Juda, voor elke zaak [die] de koning [betreft]. En [als] beambten [staan] de Levieten u ter beschikking. Wees sterk en handel [zo], en de HEERE zal zijn bij hem die goed is.

Josafat woont weer in Jeruzalem (vers 4). Dat geeft aan dat hij zich weer bevindt in de tegenwoordigheid van de HEERE. Hij gaat op de goede weg verder. Nu hij zelf terug is op de goede plaats, trekt hij erop uit om ook het volk te laten “terugkeren tot de HEERE, de God van hun vaderen”. Dit is beter dan wat hij eerder heeft gedaan, toen hij het volk meenam op de verkeerde weg in zijn samenwerking met Achab. Josafat heeft zich bekeerd en doet hier zijn “eerste werken” (Op 2:5; 2Kr 17:1-4,7-9).

Net als in 2 Kronieken 17 regelt hij het recht onder het volk door “in het land, in alle versterkte steden van Juda, van stad tot stad” rechters aan te stellen (vers 5). Het valt op hoe nadrukkelijk de plaatsen worden beschreven waar Josafat de rechters aanstelt. Het is niet zomaar algemeen “in het land”, maar “in alle versterkte steden van Juda” en dan ook nog eens “van stad tot stad”. Het wijst erop dat Josafat zijn taak serieus neemt. Hij is door de ervaring wijzer geworden.

Dat hij zijn taak serieus neemt, blijkt niet alleen uit de aanstelling van de rechters. Het blijkt ook uit wat hij tegen de rechters zegt. Hij prent hen in dat ze goed moeten bedenken dat ze de HEERE als de opperste Rechter vertegenwoordigen (vers 6). Hij is aanwezig bij elke rechtspraak. Namens Hem spreken ze recht en niet voor mensen. Paulus is zich bewust dat de beoordeling van zijn dienst niet van mensen afhangt, maar van de Heer (1Ko 4:3-4) en wij moeten dat ook bedenken.

Josafat laat het woord niet alleen prediken, maar ziet er ook op toe dat het wordt nageleefd. De rechters moeten zeggen hoe het moet in zaken waarover geschillen zijn ontstaan. Zij kennen de wet van de HEERE en moeten die op de juiste wijze toepassen. Josafat bindt hun op het hart dat ze hun plicht zullen vervullen “in grote vrees voor de HEERE” (vers 7). Dat zal hen ervoor bewaren dat ze spreken wat de mensen graag horen of wat hun het beste uitkomt. Ook zullen ze dan bewaard blijven voor het aannemen van steekpenningen.

Zo moeten wij ook doen als er geschillen zijn tussen gelovigen (1Ko 6:5; Mt 18:15-20). Als we ons zo verantwoordelijk weten, wat zullen we dan voorzichtig zijn met onze uitspraken te midden van Gods volk. Rechters zijn mensen die Gods wil kennen in moeilijke zaken. Het zijn wijze mannen die in praktische moeilijkheden het rechte woord uit Gods Woord spreken.

Er moet recht worden gesproken dat beantwoordt aan Wie God is, op een wijze dat in de rechtspraak Zijn kenmerken tot uiting komen. Hij is rechtvaardig en volkomen consequent in Zijn beoordeling. Hij is “de rechtvaardige Rechter” (2Tm 4:8). “Zou de Rechter van de hele aarde geen recht doen?” (Gn 18:25). Hij is de God Die wij als Vader aanroepen en Die “zonder aanzien des persoons oordeelt naar het werk van ieder” (1Pt 1:17).

Josafat stelt ook een hoger gerechtshof in, gevormd door enkele Levieten en priesters uit Juda, waaraan hij ook enkele familiehoofden uit Israël toevoegt (vers 8). Dit gerechtshof bevindt zich in Jeruzalem. Daar wordt “de rechtspraak van de HEERE” gedaan dat wil zeggen in Zijn Naam. Daar begint het mee. Vervolgens lezen we dan over “de rechtszaken van de inwoners van Jeruzalem”. Over hen gaat het, het betreft hen.

De rechters van dit gerechtshof krijgen evenals hun collega’s in de steden van Juda van Josafat het gebod om “in de vreze des HEEREN” recht te spreken (vers 9; vgl. vers 7). Josafat voegt eraan toe dat ze hun werk “in trouw en met een volkomen hart” zullen doen. Trouw is een belangrijke voorwaarde in elk werk dat we voor de Heer doen. Het is zelfs de belangrijkste maatstaf voor beoordeling van onze dienst (1Ko 4:2). Die trouw kunnen we alleen bewijzen als ons hart helemaal voor de Heer is.

Het gerechtshof is voor de inwoners van Jeruzalem het gewone gerechtshof. Voor de inwoners van de andere steden lijkt het meer een hoger gerechtshof te zijn waar ze voor rechtspraak kunnen komen als ze er in de eigen woonplaats niet uitkomen (vers 10; vgl. Dt 17:8). De rechters hebben de grote verantwoordelijkheid elk geschil zo te behandelen, dat zowel zijzelf als de personen over wie ze rechtspreken niet schuldig worden bevonden tegenover de HEERE.

De hoogste rechters worden genoemd (vers 11). Het zijn er twee. Daar is de “hoofdpriester … voor elke zaak [die] de HEERE [betreft]”, dat wil zeggen in de dingen die in verbinding staan met de eredienst en de tempeldienst. Ook is er “de leider van het huis van Juda voor elke zaak [die] de koning betreft”. Dat heeft meer betrekking op alle staats- en bestuurlijke zaken. Deze zaken zijn in Israël zeer met elkaar verweven.

De hoofdpriester en de vorst van Juda zijn samen een beeld van de Heer Jezus als Koning-Priester. Aan Hem moet ten slotte ieder lid van Gods volk verantwoording afleggen. Over elke beslissing die wij nemen, zullen wij verantwoording moeten afleggen aan de Heer Jezus.

Na zijn uitvoerige uiteenzetting van wat er van de rechters wordt verwacht, zegt Josafat dat ze aan het werk moeten gaan. Daarbij spreekt hij nog een laatste woord van bemoediging tot hen. Hij spoort hen aan sterk te zijn en te handelen in overeenstemming met de wil van de HEERE. Als ze dat doen, doen ze goed en mogen ze er zeker van zijn dat de HEERE bij hen is. “Hem die goed is”, is degene die doet wat juist is in de ogen van God en die leeft vanuit het Woord van God.

2 Kronieken 20

Inleiding

In de geschiedenis in dit hoofdstuk zien we de plaats en de kracht van het gebed in de strijd van de HEERE. We leren hier hoe het koninkrijk Gods functioneert in de wereld. Het toont ons het beeld van een biddende en strijdende gemeente. Het is een hoogtepunt in dit boek.

2Kr 20:1-4 | Josafat in nood

1 Hierna gebeurde het dat de Moabieten en de Ammonieten, en met hen [een deel] van de Meünieten, ten strijde trokken tegen Josafat. 2 Toen kwam men Josafat de boodschap brengen: Er komt een grote troepenmacht op u af van de overkant van de zee, uit Syrië, en zie, zij zijn bij Hazezon-Thamar. (Dat is Engedi.) 3 Josafat werd bevreesd en zette er zijn zinnen op om de HEERE te zoeken. Hij riep een vasten uit in heel Juda. 4 En Juda werd bijeengeroepen om bij de HEERE [hulp] te zoeken. Zij kwamen zelfs uit alle steden van Juda om de HEERE te raadplegen.

Een overmachtige vijand trekt op om tegen Josafat te strijden (vers 1). Het zijn Moabieten, Ammonieten en Meünieten. Moabieten en Ammonieten zijn familie van de Israëlieten. Ze stammen af van Lot, de neef van Abraham (Gn 19:30-38; 12:5). Josafat noemt de Meünieten in zijn gebed “[de bewoners] van het Seïrgebergte” (vers 10; vgl. verzen 22-23), wat betekent dat ze Edomieten, ofwel afstammelingen van Ezau zijn. Deze volken hebben zich steeds als vijanden van Gods volk geopenbaard. Zij stellen mensen voor die wel een zekere relatie met Gods volk hebben, maar Gods volk en Gods waarheid haten. We moeten voor deze vijand op onze hoede zijn.

Josafat krijgt de boodschap dat de vijanden eraan komen en hem wordt verteld waar zij zich op dat moment bevinden (vers 2). Hij wordt niet onverwachts door de vijand overvallen, maar is een gewaarschuwd man. Hoewel Josafat over een goed en dapper leger beschikt, stelt hij daar niet zijn vertrouwen op. Hij beseft wat in Psalm 33 wordt gezegd (Ps 33:16,20).

De vrees voor de vijand drijft hem en het hele volk uit naar God in vasten en gebed (vers 3). Vasten is vrijwillig afzien van eten – meer algemeen: afstand doen van dingen die geoorloofd zijn – om des te intensiever te kunnen bidden. Vasten is zich klein maken voor God, het houdt verootmoediging in.

Heel Juda wordt bijeengeroepen om hulp te zoeken bij de HEERE (vers 4). Uit alle steden van Juda komen ze naar Jeruzalem om de HEERE te zoeken, om Hem te vragen wat ze moeten doen. Normaal komt het volk drie keer per jaar naar Jeruzalem en wel ter gelegenheid van de drie grote feesten (Dt 16:16). Maar nu komen ze om gemeenschap te hebben in het gebed, niet omdat het voorgeschreven is, maar omdat ze de nood ertoe voelen.

Josafat is de ware geestelijk leider van zijn volk. Geestelijk leiderschap komt daarin tot uiting dat men niet groot wil zijn, maar samen met het volk klein wil zijn. Nood brengt het volk samen en op de knieën (Hd 4:23-24a).

2Kr 20:5-13 | Gebed van Josafat

5 Toen ging Josafat tussen de gemeente van Juda en Jeruzalem staan, in het huis van de HEERE, vóór de nieuwe voorhof, 6 en zei: HEERE, God van onze vaderen, bent U niet die God Die in de hemel is? Ja, U bent de Heerser over alle koninkrijken van de heidenvolken. In Uw hand is kracht en sterkte, zodat niemand tegen U kan standhouden. 7 Hebt U, onze God, niet de inwoners van dit land van voor [de ogen van] Uw volk Israël verdreven, en dat voor eeuwig aan het nageslacht van Abraham, die U liefhad, gegeven? 8 Zij zijn daarin gaan wonen en hebben daar voor U een heiligdom gebouwd, voor Uw Naam, [en gezegd]: 9 Als ons [enig] onheil overkomt, het zwaard van het gericht, de pest of een hongersnood, zullen wij voor dit huis en voor Uw aangezicht staan, omdat Uw Naam in dit huis is. Wij zullen uit onze benauwdheid tot U roepen, en U zult verhoren en verlossen. 10 Welnu, zie de Ammonieten, Moab en [de bewoners] van het Seïrgebergte, tegen wie U Israël niet toestond op te trekken toen zij uit het land Egypte kwamen. Daarom trokken zij bij hen vandaan en vaagden hen niet weg, 11 en zie, zij vergelden het ons, door ons te komen verdrijven uit Uw bezit dat U ons in bezit hebt gegeven. 12 Onze God, zult U geen gericht over hen oefenen? In ons is immers geen kracht tegen deze grote troepenmacht die op ons af komt, en wij weten niet, wat wij moeten doen, maar op U zijn onze ogen [gericht]. 13 Heel Juda stond voor het aangezicht van de HEERE, ook hun kleine kinderen, hun vrouwen en hun zonen.

Als de oproep door Josafat is gedaan en het volk is gekomen, neemt hij zelf de leiding in het gebed (vers 5). Hij gaat voor in het gebed terwijl hij tussen het hele volk uit Juda en Jeruzalem staat. Hij is een met zijn volk. De plaats van het gebed is “het huis van de HEERE, vóór de nieuwe voorhof”. Hij weet dat Gods huis een huis van gebed is en doet daar verderop ook een uitdrukkelijk beroep op (verzen 9-10).

De kroniekschrijver vermeldt er nog bij dat Josafat ‘vóór de nieuwe voorhof’ staat. Mogelijk heeft dat te maken met het door zijn vader Asa vernieuwde altaar (2Kr 15:8). Het legt de nadruk op wat nieuw is. Josafat is nieuw en fris in zijn naderen tot God. Hij nadert God niet uit sleur, maar vanuit een nieuw ontstaan verlangen.

Josafat bidt ordelijk, er is samenhang in zijn gebed. Dit is belangrijk voor bidden in het openbaar. Hij begint ermee God aan te spreken als de “God van onze vaderen”, de God Die door de eeuwen heen hun God is geweest (vers 6). Zijn woonplaats is niet een beperkte plek op aarde, zoals dat voor de afgoden geldt, maar Hij woont in de hemel die over de hele aarde is uitgespannen. Zeker heeft Hij Jeruzalem en de tempel als Zijn woonplaats op aarde uitgekozen, maar ook Salomo heeft al gezegd dat dit huis en zelfs de hemel der hemelen Hem niet kunnen bevatten (2Kr 6:18).

Josafat beschrijft God in Zijn almacht en verhevenheid. Hij roept tot de God Die heerst over alle koninkrijken, ook over de vijandige volken met hun goden. De vijanden die tegen hem zijn opgetrokken, zijn in Zijn hand, een hand waarin kracht en sterkte is, zodat niemand tegen Hem kan standhouden.

Josafat weet hoe God vroeger heeft gehandeld om Zijn volk hun land te geven en herinnert Hem daaraan (vers 7). Hij weet dat dit is gebeurd overeenkomstig Zijn belofte aan “Abraham, die U liefhad”, of “Abraham, Uw vriend” (Js 41:8; Jk 2:23; vgl. Jh 15:14). Abraham is Zijn vertrouweling aan wie Hij Zijn gedachten heeft bekendgemaakt. Heeft Hij het land niet voor eeuwig aan het nageslacht van Abraham gegeven? Dan kan het toch niet zo zijn dat de vijanden hen daaruit zullen verdrijven. Josafat pleit bij God op grond van Gods toezeggingen. Dat mogen wij ook doen.

Het nageslacht is in het land gaan wonen en heeft er voor de Naam van de HEERE een heiligdom gebouwd (vers 8). Het is alsof Josafat de bouw van het heiligdom voor de HEERE als het grote doel van het wonen in het land voorstelt. Dat is ook zo. Gods doel met de bevrijding van Zijn volk uit Egypte is om te midden van Zijn volk te wonen. Mozes heeft daar al op gewezen in het lied dat hij zingt direct nadat hij het volk uit Egypte heeft geleid (Ex 15:13,17).

Josafat herinnert aan wat Salomo heeft gezegd in zijn gebed bij de inwijding van de tempel (vers 9; 2Kr 6:20-25). Hij en zijn volk bevinden zich nu in een door Salomo genoemde situatie. Salomo heeft gezegd dat de HEERE zal verhoren en verlossen als ze uit hun benauwdheid tot Hem roepen. Is dit ook voor ons niet een grote aansporing om in onze benauwdheid tot de Heer te roepen en daarbij te pleiten op Zijn beloften om te horen en uitkomst te geven?

Dan wijst Josafat de HEERE met de woorden “welnu, zie” op het directe gevaar (vers 10). Hij vraagt als het ware of de HEERE eens goed wil kijken naar het gevaar waarin ze zich bevinden. De volken die nu op hen afkomen, hebben ze destijds van de HEERE niet mogen aanvallen. En nu komen de volken die zij moesten sparen en in hun eigen erfdeel moesten laten, om hen te verdrijven uit het erfdeel dat God Zijn volk heeft gegeven (vers 11; Dt 2:8-9,19). Dit mag toch niet gebeuren? Het zal toch niet zo zijn dat hun vroegere gehoorzaamheid nu gestraft wordt?

Josafat richt zich tot “onze God” en stelt een vraag die het antwoord al in zich heeft (vers 12). Zal God geen gericht over hen uitoefenen? Natuurlijk zal Hij dat doen. Hij weet immers dat er in Josafat en zijn volk geen kracht is tegenover de grote troepenmacht van de vijand.

Terwijl hij toch zelf ook een groot leger heeft en machtig is, spreekt Josafat zijn onmacht uit. Dat hij een groot leger heeft, wijst erop dat hij zijn verantwoordelijkheid niet verwaarloost; hij heeft zijn zaken voor elkaar. Maar als het erop aankomt, is hij zich ook bewust van het feit dat zonder de HEERE al die voorzieningen hem niet zullen baten en geen betekenis hebben. Hij en zijn volk richten daarom hun ogen op de HEERE. Daarmee zeggen ze: ‘HEERE, als er hulp moet komen, moet die van U komen. Daarom kijken we naar U.’

Als Josafat heeft gebeden, staat het hele volk in stilte voor het aangezicht van de HEERE, in afwachting van Zijn reactie (vers 13). Bij dit gebed zijn ook de kleine kinderen aanwezig. Zij nemen voor God een belangrijke plaats in (1Kr 25:8; 26:13; 2Kr 31:15; 2Kn 23:2). Het is voor hen een belangrijke en bemoedigende ervaring om te zien hoe de ouderen de HEERE zoeken. Dat meerdere categorieën van het volk bij name genoemd worden, laat zien dat het hele volk, jong en oud, mannen en vrouwen, een van ziel, een van gedachten, een van verlangen is.

2Kr 20:14-19 | Antwoord van de HEERE

14 Toen kwam de Geest van de HEERE in het midden van de gemeente op Jahaziël, de zoon van Zecharja, de zoon van Benaja, de zoon van Jeïel, de zoon van Mattanja, de Leviet, uit de zonen van Asaf, 15 en hij zei: Sla er acht op, heel Juda, inwoners van Jeruzalem, en [u], koning Josafat! Zo zegt de HEERE tegen u: Weest u niet bevreesd en wees niet ontsteld vanwege deze grote troepenmacht, want niet aan u is de strijd, maar aan God. 16 Ga morgen op hen af. Zie, zij trekken [nu] over de pas van Ziz. U zult hen aantreffen aan het einde van het dal, vóór de woestijn van Jeruel. 17 Het is niet aan u in deze [oorlog] te strijden. Stel uzelf op, blijf staan en zie het heil van de HEERE [dat] met u [is], Juda en Jeruzalem. Wees niet bevreesd en wees niet ontsteld. Trek morgen tegen hen op, want de HEERE zal met u zijn. 18 Toen boog Josafat zich met het gezicht ter aarde, en heel Juda en de inwoners van Jeruzalem vielen voor het aangezicht van de HEERE neer en bogen zich neer voor de HEERE. 19 En de Levieten van de nakomelingen van de Kahathieten, en van de nakomelingen van de Korachieten, stonden op om de HEERE, de God van Israël, met luide stem ten hoogste te prijzen.

Het antwoord van de HEERE komt. Hij zendt Zijn Geest in het midden van de gemeente. Hij zendt Zijn Geest niet op Josafat, wat we misschien zouden verwachten, maar op Jahaziël, een Leviet uit de zonen van Asaf (vers 14). De Geest is vrijmachtig in het uitkiezen van Zijn instrument om de wil van God bekend te maken.

Jahaziël zal er niet door ‘overvallen’ zijn dat de Geest op hem komt. Dat hij een van de zonen van Asaf is, wijst erop dat hij een zanger is. Zijn taak is de HEERE te prijzen. Die bezigheid is een goede voorbereiding om door de Geest gebruikt te worden ten gunste van Gods volk te midden waarvan hij zich bevindt.

De boodschap die Jahaziël voor volk en koning heeft, is een bemoediging (vers 15). Hij vraagt er met de woorden “sla er acht op” speciale aandacht voor. Het is een woord van de HEERE Zelf. De bemoediging is dat ze niet onder de indruk hoeven te komen van de grote troepenmacht van de vijand omdat ze er zelf niet tegen hoeven te strijden. God zal namelijk voor hen strijden. Ze moeten de macht van de vijand niet vergelijken met hun eigen kracht, maar met de kracht van God. En wat stelt de vijand dan nog voor?

Dat de strijd niet van het volk, maar van de HEERE is, gaat als een refrein door het Oude Testament. We horen het uit de mond van Mozes als het volk bij de Schelfzee staat (Ex 14:14) en daarna horen we het uit de mond van David als hij tegenover Goliath staat (1Sm 17:47). Nu horen we het hier als Josafat tegenover een grote vijandelijke troepenmacht staat. Voor ons is het ook zo. Wij kunnen alleen de goede strijd strijden als we beseffen dat het feitelijk de strijd van de Heer is. Daarom wordt ons voor onze strijd ook de wapenrusting van Gód gegeven (Ef 6:10-18).

Jahaziël zegt wat er moet gebeuren (vers 16). God kan de vijand op allerlei manieren verslaan. Hij kiest echter een manier die voor Zijn volk duidelijk maakt dat de overwinning Zijn werk is. Jahaziël geeft het volk aan wat zij moeten doen. Ze moeten morgen op de vijand afgaan. Hij informeert het volk waar de vijand nu is en waar de vijand morgen zal zijn. God kent elke beweging van de vijand en ook de weg die hij gaat.

Wat een bemoediging is dat voor Zijn volk om zich aan Hem toe te vertrouwen voor de strijd. Zo vertelt God Zijn volk vandaag ook door mensen die Hij daartoe bekwaam maakt, waar de vijand zich bevindt, waar ze op moeten letten om niet in een geestelijke valkuil terecht te komen. De plaats waar Josafat en het volk de vijanden zullen aantreffen, is “het einde van het dal”. Het wijst erop dat de verootmoediging en de erkenning van eigen onvermogen, waarvan het dal een beeld is, zal eindigen in een overwinning voor het volk.

De ontmoeting met de vijand is niet bedoeld om met hen de strijd aan te binden (vers 17). Nog eens wijst Jahaziël erop dat het volk in deze oorlog niet moet strijden. Ze moeten zich alleen opstellen, blijven staan en toezien. Zo kunnen ze leren hoe God voor Zijn volk tussenbeide komt. Hij zal hun Zijn behoudenis doen zien. Zijn behoudenis, Zijn verlossing, is met hen, met Juda en Jeruzalem. Vrees en ontsteltenis, die zich mogelijk aan hen opdringen als ze eraan denken dat ze oog in oog met de vijand komen te staan, hebben geen reden van bestaan. Ze kunnen onbevreesd tegen de vijand optrekken, “want de HEERE zal met u zijn”. En wat valt er te vrezen of ontsteld te zijn als Hij met ons is?

Het woord van de profeet heeft een prachtige uitwerking op Josafat en het volk. Ze zijn diep onder de indruk van het woord van de HEERE. Ze vallen allemaal voor het aangezicht van de HEERE neer en buigen zich voor Hem (vers 18). Hier is niets te bespeuren van een willoos ‘vallen in de Geest’. Zoiets is helemaal vreemd aan de Schrift. Wat hier gebeurt, gebeurt bewust door iedere aanwezige.

Terwijl Josafat en het volk in aanbidding voor de HEERE liggen, staan van de Levieten “de nakomelingen van de Kahathieten, en van de nakomelingen van de Korachieten, … op om de HEERE, de God van Israël, met luide stem ten hoogste te prijzen” (vers 19). De Kahathieten zijn Levieten die als taak de zorg voor de allerheiligste dingen hebben (Nm 4:4). De Korachieten zijn nakomelingen van de Kahathieten (Nm 16:1; 1Kr 6:38). Korach is in opstand gekomen tegen de HEERE en geoordeeld (Nm 16:1-2,31-33), maar de genade heeft sommige kinderen van Korach gespaard (Nm 26:11). Zij die het allerheiligste kennen (nakomelingen van Kahath) en zij die beseffen wat genade is (nakomelingen van Korach), beseffen in deze situatie dat het gepast is de HEERE “met luide stem ten hoogste te prijzen”.

De bidstond is veranderd in een lofprijzing en dat zonder dat er nog een vijand verslagen is. Wat een terecht en prachtig eerbetoon aan Hem Die alle eer waard is en Die het meest wordt geëerd als we Hem eren voor wat nog moet komen.

2Kr 20:20-30 | De HEERE verslaat de vijand

20 De [volgende] morgen stonden zij vroeg op, en vertrokken naar de woestijn van Tekoa. Toen zij vertrokken, bleef Josafat staan en zei: Luister naar mij, Juda, en [u], inwoners van Jeruzalem. Vertrouw op de HEERE, uw God, dan zult u standhouden. Vertrouw op Zijn profeten, dan zult u voorspoedig zijn. 21 Hij pleegde overleg met het volk en stelde voor de HEERE zangers aan en [mensen] die de heilige Majesteit prijzen zouden, terwijl zij voor de gewapende [mannen] uit trokken en zeiden:
Loof de HEERE,
want Zijn goedertierenheid is voor eeuwig!
22 Juist op de tijd dat zij met gejuich en lofzang begonnen, legde de HEERE hinderlagen tegen de Ammonieten, Moab en [de bewoners] van het Seïrgebergte die op Juda waren afgekomen, en zij werden verslagen. 23 De Ammonieten en Moab vielen namelijk de bewoners van het Seïrgebergte aan door [hen] met de ban te slaan en [hen] weg te vagen. Zodra zij de bewoners van seïr hadden vernietigd, hielpen zij elkaar in het verderf. 24 Toen Juda bij het uitkijkpunt in de woestijn gekomen was, keerden zij zich naar de troepenmacht. En zie, het waren dode lichamen, ter aarde neergevallen, en niemand was ontkomen. 25 Toen Josafat en zijn volk aankwamen om hun buit te roven, troffen zij een grote hoeveelheid [last]dieren, bezittingen, kleding en kostbare voorwerpen bij hen aan, en zij plunderden voor zichzelf [zo veel], dat zij [het] niet [meer] dragen konden. Drie dagen [lang] roofden zij de buit, zo groot was die. 26 Op de vierde dag kwamen zij bijeen in Emek-Beracha. Omdat zij daar de HEERE loofden, gaven zij deze plaats de naam Emek-Beracha. Tot op deze dag [heet die zo]. 27 Toen keerden alle mannen van Juda en Jeruzalem om, met Josafat aan het hoofd van hen, om met blijdschap naar Jeruzalem terug te keren, want de HEERE had hen verblijd over hun vijanden. 28 Zij kwamen in Jeruzalem aan met luiten, met harpen en met trompetten, [en gingen] naar het huis van de HEERE. 29 Grote vrees voor God kwam over alle koninkrijken van de landen, toen zij hoorden dat de HEERE tegen de vijanden van Israël gestreden had, 30 en het koninkrijk van Josafat had rust, want zijn God gaf hem rust van rondom.

De volgende dag, de dag na alle bemoedigende toezeggingen, staan ze vroeg op en vertrekken naar de woestijn van Tekoa (vers 20). Mogelijk omdat de overweldigende indrukken van gisteren enigszins zijn verzwakt, houdt Josafat halt en spreekt het volk vlak voor het vertrek toe. Hij roept hen op naar hem te luisteren, want hij heeft nog twee krachtige bemoedigingen voor hen.

Zijn eerste aansporing is om op de HEERE, Die ze als hun God kennen, te vertrouwen. Als ze dat doen, en alleen dan, zullen ze standhouden voor de vijand en niet gaan beven. De tweede aansporing is om te vertrouwen op de profeten van de HEERE, want zij hebben Zijn woorden tot hen gesproken. En is er ooit een woord dat de HEERE gesproken heeft, onvervuld gebleven? Welnu, als ze op Zijn profeten vertrouwen, dat wil zeggen als ze op Zijn Woord vertrouwen, zullen ze voorspoedig zijn en de overwinning behalen.

Na zijn bemoedigende toespraak pleegt Josafat overleg met het volk (vers 21). Het resultaat van het overleg is dat ze voor de HEERE zangers aanstellen om Hem, Die hier “de heilige Majesteit” wordt genoemd, te prijzen. Het is alsof de lofzang van de vorige dag nog naklinkt in hun oren en harten en ze daarmee verder willen gaan. Het lofprijzen van de HEERE geeft kracht. De lofprijzing is hier gericht op de heilige Majesteit, dat wil zeggen op de HEERE in Zijn volkomen afzondering van het kwaad (heilig) en Zijn volkomen verhevenheid boven het kwaad (Majesteit).

De zangers trekken voor de gewapende mannen uit. De wapens zullen niet kletteren, want de HEERE heeft gezegd dat Hij zal strijden. Dat de mannen gewapend zijn, is dan ook niet om te strijden, maar om de overwinning te bevestigen. Lofprijzing gaat voor de overwinning uit. Overwinning volgt op de lofprijzing. De inhoud van de lofzang, “loof de HEERE, want Zijn goedertierenheid is voor eeuwig”, is het grote refrein van het vrederijk (Ps 136:1-26).

Op hetzelfde ogenblik dat gejuich en lofzang klinken, verslaat de HEERE door hinderlagen de vijanden (vers 22). Het volgende vers laat zien hoe de overwinning wordt behaald (vers 23). De HEERE zet de vijanden tegen elkaar op. Zonder enige tussenkomst van een mens wordt de overwinning behaald.

Zo heeft de Heer Jezus ook de overwinning op het kruis behaald en wij mogen daar de vruchten van plukken. Het is niet nodig voor christenen om een uiterlijke, valse godsdienst uit te roeien. Zo’n godsdienst roeit zichzelf uit omdat zij in zichzelf het zaad van haar eigen verwoesting draagt.

Wat Israël alleen nog heeft te doen, is kijken naar het resultaat en de vruchten ervan plukken. Ze zien het resultaat bij “het uitkijkpunt in de woestijn” (vers 24). Vandaaruit zien ze alleen dode vijanden. Niemand is ontkomen, zoals er ook niemand aan het uiteindelijke oordeel van God zal ontkomen. Dat de overwinning enkel en alleen Gods werk is, komt niet vaak voor, want God maakt meestal gebruik van Zijn volk om vijanden te verslaan. God is echter niet gebonden aan bepaalde methoden. Zijn keus is altijd zo, dat Hij in het resultaat verheerlijkt wordt.

Josafat en het volk mogen in dit geval voor zichzelf roven van de buit (vers 25). Ook dat is niet vanzelfsprekend (Jz 6:18; 1Kr 18:11). Hier staat God het toe. Ze nemen van de buit zoveel ze kunnen dragen. Ze kunnen lang niet alles in één keer dragen, zo veel is er. De buit is zo groot, dat ze drie dagen bezig zijn met het roven ervan.

Na drie dagen roven komt het volk op de vierde dag samen in “Emek-Beracha”, wat betekent ‘dal van de lofprijzing’ (vers 26). Het dal van de lofprijzing krijgt hier zijn naam. De samenkomst vindt hier plaats en niet in Jeruzalem bij de tempel. In een toepassing voor ons herinnert het ons eraan dat ook buiten de samenkomst van de gemeente God lofprijzing wil ontvangen zodra daar aanleiding toe is. We hoeven daarmee niet te wachten tot we als gemeente samenkomen, waar daartoe speciaal de gelegenheid is als we samenkomen aan de tafel van de Heer om Zijn dood te verkondigen in het gebruik van Zijn avondmaal.

Na deze spontane uiting van lofprijzing voor de overwinning keren de mannen, met Josafat aan het hoofd, vol blijdschap naar Jeruzalem terug (vers 27). De aanleiding van hun blijdschap is wat de HEERE met hun vijanden heeft gedaan. In Jeruzalem aangekomen gaan ze onder muzikale begeleiding naar het huis van de HEERE (vers 28). Hiervandaan zijn ze vertrokken en hiernaar keren ze terug.

Zo is ook voor ons de gemeente de plaats van vertrek voor alles wat we voor de Heer mogen doen en de plaats waarnaar we terugkeren nadat we iets voor de Heer hebben mogen doen (vgl. Hd 14:26-27). Op die manier mogen we delen met de ‘thuisgemeente’ wat de Heer heeft gedaan en samen Hem daarvoor verheerlijken.

Het nieuws van de overwinning van de HEERE over de vijanden van Israël bewerkt dat er “grote vrees voor God” komt “over alle koninkrijken van de landen” die ervan horen (vers 29). Dit is altijd het resultaat als God met en voor Zijn volk werkt. Het betekent niet dat de volken God gaan zoeken. Het is meer zo, dat zij zich wel tweemaal zullen bedenken voordat ze tegen Israël ten strijde trekken, tegen een volk met een zo machtige God. Het resultaat is dat door deze tussenkomst van God het koninkrijk van Josafat rust heeft van rondom (vers 30).

Er is nog op te merken dat deze geschiedenis ook een profetische betekenis heeft. Zoals de Geest van de HEERE op Jahaziël komt (vers 14), zo zal volgens Joël 2 in de eindtijd de Geest op heel Israël komen, dat wil zeggen op het gelovig overblijfsel dat dan heel Israël is (Jl 2:28-29; vgl. Rm 11:25-26). In Joël 3 wordt twee keer verwezen naar deze geschiedenis (Jl 3:2,12). Het “dal van Josafat” dat daar wordt genoemd, is waarschijnlijk hetzelfde als “Emek-Beracha” (‘dal van de lofprijzing’) in dit hoofdstuk (vers 26). In Joël 2 zien we eenzelfde voorbereiding op het treffen met de vijand als hier (Jl 2:15-17).

2Kr 20:31-34 | Einde van de regering van Josafat

31 Zo was Josafat koning over Juda. Hij was vijfendertig jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde vijfentwintig jaar in Jeruzalem. De naam van zijn moeder was Azuba, de dochter van Silchi. 32 Hij ging in de weg van zijn vader Asa. Hij week daarvan niet af, [en] deed wat juist was in de ogen van de HEERE. 33 Alleen werden de hoogten niet weggenomen en het volk had zijn hart nog niet gericht op de God van zijn vaderen. 34 Het overige nu van de geschiedenis van Josafat, van het begin tot het einde, zie, dat is beschreven in de geschiedenis van Jehu, de zoon van Hanani, die opgenomen werd in het boek van de koningen van Israël.

Het koningschap van Josafat is een eindig koningschap. De kroniekschrijver is aan het einde gekomen met zijn beschrijving ervan. Hij sluit af met te zeggen dat “zo”, dat is op de manier die hij in dit hoofdstuk en de vorige hoofdstukken heeft beschreven, Josafat koning over Juda is geweest (vers 31). Verder geeft hij nog enkele algemene mededelingen over de leeftijd van Josafat, de duur van zijn regering en wie zijn moeder is. Hij herinnert eraan dat Josafat niet is afgeweken van de weg die zijn vader Asa is gegaan – waarbij niet wordt gedacht aan het falen dat we ook bij Asa hebben gezien – en dat hij “deed wat juist was in de ogen van de HEERE” (vers 32). Dit is de algemene indruk die de Geest van God van het leven van Josafat geeft. Het is goed dat te bedenken als we nadenken over Josafats leven.

Die algemene indruk maakt echter niet blind voor het feit dat de offerhoogten zijn blijven bestaan (vers 33) en dat hij het hart van het volk niet van richting heeft kunnen veranderen. De offerhoogten zijn een gevaar voor het volk, want die bewerken dat de plaats waar de HEERE woont, wordt vergeten. Dat is vandaag ook zo. Er is één plaats van eredienst. Als dit wordt bedacht, wordt daarmee voorkomen dat iemand eigenmachtig een plaats opricht waar hij naar eigen inzicht eredienst doet.

Wat Josafat nog meer tijdens zijn regering heeft gedaan, is door Jehu, de zoon van Hanani, opgeschreven. Deze profeet heeft de geschiedenis beschreven van het koningschap en de werken van Josafat, van het begin tot het einde. Die beschrijving is geen deel van de heilige Schrift, maar is opgenomen in het boek waarin het leven van de koningen van Israël is beschreven. Het is niet ondenkbaar dat het op de dag dat we allemaal worden geopenbaard voor de rechterstoel van Christus (2Ko 5:10) mede als getuigenis zal dienen voor de beoordeling van het leven van Josafat.

2Kr 20:35-37 | Nog een verkeerde verbintenis

35 Hierna is Josafat, de koning van Juda, een verbintenis aangegaan met Ahazia, de koning van Israël. Hij was het die goddeloos handelde in [zijn] doen. 36 Hij ging een verbintenis met hem aan om schepen te bouwen om naar Tarsis te varen. Zij bouwden schepen in Ezeon-Geber. 37 Maar Eliëzer, de zoon van Dodava, uit Maresa, profeteerde tegen Josafat: Omdat u een verbintenis aangegaan bent met Ahazia, heeft de HEERE uw werken afgebroken. Toen leden de schepen schipbreuk en konden zij niet naar Tarsis varen.

Het is alsof de kroniekschrijver zich ineens een gebeurtenis uit het latere leven van Josafat herinnert die hij ook nog wil vermelden. Natuurlijk gebeurt dit onder de leiding van Gods Geest. Toch is het opmerkelijk dat de kroniekschrijver deze gebeurtenis vermeldt nadat hij zijn verslag van het leven van Josafat heeft afgerond. Het toont aan dat we een moment kunnen bereiken dat we kunnen terugzien op een vervuld leven, maar dat er zolang we leven gevaar bestaat dat we toch nog een keer in een oude zonde vallen.

De bedroevende mededeling wordt gedaan van het derde verkeerde verbond dat Josafat heeft gesloten (vers 35). Na zijn militaire verbonden, eerst met Achab (2Kr 18:3) en later met Joram, de zoon van Achab (2Kn 3:6-7), sluit hij nu een handelsverbond met Ahazia, de koning van Israël. Deze Ahazia is een man die goddeloos handelt in alles wat hij doet.

Josafat neemt het initiatief voor een zakelijke verbintenis met deze goddeloze man. Hij doet dat omdat hij in die verbintenis winst ziet (vers 36). Samen bouwen ze schepen in Ezeon-Geber. Het geld dat met de bouw is gemoeid, zal volgens zijn berekeningen niet alleen worden terugverdiend, maar ook veel winst opleveren. Zo zal zijn verwachting zijn geweest.

Josafat heeft echter gerekend zonder met de HEERE te rekenen. De HEERE stuurt Eliëzer op hem af met een profetie. De profeet voorzegt hem dat van al zijn berekeningen niets zal uitkomen. Zijn werken zullen door de HEERE worden afgebroken vanwege zijn verbintenis met de goddeloze Ahazia. Die verbintenis is een oneer voor de HEERE. Dit ongelijke juk (2Ko 6:14) moet Hij verbreken. Gods tucht komt over Josafat. De schepen lijden schipbreuk nog voordat ze naar Tarsis uitvaren. Ze zijn als het ware nog maar net te water gelaten of ze zinken.

Het houdt voor ons de les in dat we niet samen met de wereld naar winst moeten jagen. Dat levert alleen verlies op en dat voor beide partijen.

2 Kronieken 21

2Kr 21:1-7 | Jehoram koning van Juda

1 En Josafat ging te ruste bij zijn vaderen, en werd bij zijn vaderen begraven in de stad van David, en zijn zoon Jehoram werd koning in zijn plaats. 2 Hij had broers, zonen van Josafat, [namelijk]: Azaria, Jehiël, Zecharja, en Azarja, Michaël en Sefatja. Dit waren allemaal zonen van Josafat, de koning van Israël. 3 Hun vader had aan hen veel geschenken van zilver, van goud en van kostbaarheden gegeven, met versterkte steden in Juda. Het koningschap gaf hij aan Jehoram, omdat hij de eerstgeborene was. 4 Toen Jehoram het koningschap van zijn vader overgenomen had, en zijn positie verstevigd had, doodde hij al zijn broers met het zwaard, en ook [sommigen] van de leiders van Israël. 5 Jehoram was tweeëndertig jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde acht jaar in Jeruzalem. 6 Hij ging in de weg van de koningen van Israël, zoals het huis van Achab deed, want hij had een dochter van Achab als vrouw. Hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE. 7 De HEERE wilde het huis van David echter niet te gronde richten omwille van het verbond dat Hij met David gesloten had; zoals Hij gezegd had dat Hij hem en zijn zonen alle dagen een lamp zou geven.

Als Josafat is gestorven, wordt hij bij zijn vaderen in de stad van David, dat is Jeruzalem, begraven (vers 1). Dat de stad “de stad van David” wordt genoemd, doet herinneren aan het koningschap van David, de man naar Gods hart, en aan de beloften van het eeuwige koningschap in de grote Zoon van David, de Heer Jezus Christus. Josafat wordt opgevolgd door zijn zoon Jehoram, die regeert van 848-841 v.Chr. Josafat heeft meer zonen (vers 2). Ze worden echter eerst als “broers” van Jehoram aangeduid. Die verhouding krijgt daardoor de nadruk.

Josafat heeft zijn zonen rijkdom en versterkte steden gegeven (vers 3). Iets dergelijks heeft Rehabeam gedaan (2Kr 11:23). Of het verstandig beleid van Josafat is geweest, is moeilijk te zeggen. Het kan ertoe hebben bijgedragen dat Jehoram, die het koningschap van hem krijgt omdat hij de oudste zoon is, hen daardoor als een gevaar voor de ondermijning van zijn macht ziet. Zijn broers hebben immers ook allemaal een gebied waar zij gezag over hebben.

Jehoram is een slechte man. Als hij aan de regering is gekomen, doet hij eerst het nodige om zijn positie als koning te verstevigen (vers 4; vgl. 2Kr 23:1). Ter versteviging van zijn positie kan hij mensen belangrijke posten hebben gegeven, om zich daardoor van hun steun te verzekeren in het uitoefenen en handhaven van zijn macht. Hij zal het hebben gedaan met het plan in zijn achterhoofd om al zijn broers te doden, een plan dat hij vervolgens uitvoert.

Na de moord op zijn broers (vgl. Ri 9:5), doodt hij ook nog een aantal leiders. Behalve dat hij hen ziet als concurrenten die een bedreiging voor hem vormen in de uitoefening van zijn macht, kan het ook zijn dat deze mannen de HEERE vrezen en Jehoram aanspreken op zijn kwalijke weg. We lezen immers van zijn broers dat zij beter zijn dan hij (vers 13). Zulke stemmen snoert hij definitief de mond.

Machthebbers doen alles om hun positie te verstevigen en te handhaven. Ze ruimen iedereen uit de weg die ze als een bedreiging voor hun positie zien. Mensen die handelen als Jehoram, doen zo omdat zij verwachten dat zij zelf zo door anderen zullen worden behandeld. Dat willen ze voorkomen.

Jehoram is een volwassen man als hij koning wordt en deze moorden begaat (vers 5). Acht jaar lang zit hij op de troon. Wat hij doet, is hetzelfde als de koningen van Israël doen. De oorzaak daarvan is zijn huwelijk met een dochter van Achab (vers 6). Daardoor is het huis van Josafat verbonden met het huis van Achab. De moorden die hij begaat, tonen de invloed die zijn goddeloze vrouw op hem heeft, die zelf ook een massaslachting verricht (2Kr 22:10). Die vrouw heeft haar moordzucht ook niet van een vreemde, maar van Izebel, de vrouw van Achab, die nauw bij haar opvoeding betrokken zal zijn geweest (1Kn 18:4; 19:2; 21:7-15).

Ondanks dit monsterlijke huwelijk en de monsterlijke uitingen daarvan richt de HEERE het huis van David niet te gronde. De reden daarvoor is het verbond dat Hij met David gesloten heeft (2Sm 23:5; 1Kr 17:12; Js 55:3). Het handelen van de mens kan de trouw van God niet tenietdoen.

2Kr 21:8-11 | Opstand van Edom en Libna

8 In zijn dagen kwam Edom in opstand tegen het gezag van Juda, en stelde een koning over zich aan. 9 Daarom trok Jehoram met zijn bevelhebbers verder, en al [zijn] strijdwagens met hem. Hij stond ’s nachts op en versloeg de Edomieten, die zich rondom hem en de bevelhebbers van [zijn] strijdwagens bevonden. 10 Toch bleef Edom in opstand komen tegen het gezag van Juda, tot op deze dag. Juist in die tijd kwam Libna in opstand tegen zijn gezag, omdat hij de HEERE, de God van zijn vaderen, verlaten had. 11 Ook hij maakte [offer]hoogten op de bergen van Juda. Hij liet de inwoners van Jeruzalem hoererij bedrijven, en hij verleidde Juda.

Ontrouw aan de Heer brengt altijd verlies aan macht over vijanden mee. Dat zien we ook hier. Edom, dat aan Juda onderworpen is, komt in opstand tegen het gezag van Juda en richt een eigen koninkrijk op (vers 8). Dat neemt Jehoram niet. Hij probeert Edom weer aan zich te onderwerpen (vers 9). Hij trekt tegen Edom op en verslaat hen. De overwinning is echter niet volledig, want Edom blijft zich verzetten en is niet meer helemaal onder het gezag van Juda teruggebracht (vers 10).

Ook Libna, een priesterstad, onttrekt zich aan zijn macht. De reden staat erachter: “Omdat hij de HEERE, de God van zijn vaderen, verlaten had.“ Mogelijk dat de priesters in opstand komen tegen deze goddeloze koning omdat hij het volk tot afgoderij verleidt. Jehoram maakt namelijk ook offerhoogten (vers 11).

Daarmee gaat hij verder dan zijn voorvaders, van wie we lezen dat zij de hoogten niet hebben weggedaan. Jehoram laat de afgoderij echter niet alleen bestaan, maar stimuleert die zelfs, hij zet ertoe aan. Hij laat de inwoners van Jeruzalem, de stad die de HEERE uitgekozen heeft om Zijn Naam daar te laten wonen, hoererij, dat is afgoderij (Ex 34:15-16), bedrijven. Hij verleidt Juda ertoe. Dit is regelrechte opstand tegen de HEERE.

2Kr 21:12-15 | Een schrijven van Elia

12 Toen kwam er een schrijven bij hem van de profeet Elia [met de boodschap]: Zo zegt de HEERE, de God van uw vader David: Omdat u niet in de wegen van uw vader Josafat en in de wegen van Asa, de koning van Juda, gegaan bent, 13 maar gegaan bent in de weg van de koningen van Israël; [omdat u] Juda en de inwoners van Jeruzalem hoererij hebt laten bedrijven, zoals het huis van Achab [Israël] hoererij heeft laten bedrijven, en u bovendien uw broers, uw [eigen] familie, hebt gedood, die beter waren dan u, 14 zie, [daarom] gaat de HEERE [u] treffen met een grote plaag onder uw volk, onder uw kinderen, onder uw vrouwen en onder al uw bezittingen. 15 En [zelf] zult u door een zware ziekte [getroffen worden], door een ziekte aan uw ingewanden, totdat ten slotte uw ingewanden naar buiten komen vanwege de ziekte.

Dan verschijnt Elia ineens op het toneel door middel van een brief. Hier moet Elia al ten hemel gevaren zijn, een gebeurtenis die beschreven wordt in 2 Koningen (2Kn 2:1,11). Hoe dan toch een brief van hem? Het is een profetische brief waarin Elia gebeurtenissen opschrijft die hem door de HEERE zijn bekendgemaakt. De brief wordt op het juiste tijdstip aan Jehoram overhandigd.

Deze brief van Elia is opmerkelijk, gezien in het licht van het terrein en de aard van de dienst van Elia. Elia heeft als profeet dienst gedaan in het tienstammenrijk. Dat is het terrein van zijn dienst. De dienst die hij door middel van de brief doet, is gericht op de koning van Juda en de situatie daar. Zijn dienst is altijd mondeling geweest en nu lezen we dat hij iets geschreven heeft. Het is trouwens sowieso de eerste keer dat we lezen van een geschrift van welke profeet dan ook. Het is een brief aan deze slechte koning.

De inhoud van de brief past wel bij de dienst van Elia, die niet uitsluitend, maar toch wel hoofdzakelijk een dienst van oordeel is geweest. De brief bevat een woord van de HEERE, Die Zich aan Jehoram voorstelt als “de God van uw vader David”. De herinnering aan David laat het grote contrast tussen David en Jehoram zien. Deze wijze van voorstellen maakt ook duidelijk dat de HEERE niet de God van Jehoram is.

De inhoud van de brief is de aankondiging van het oordeel met de redenen ervan. Eerst worden de verschillende redenen gegeven:
1. Jehoram is niet in de wegen van zijn vader Josafat en in de wegen van zijn grootvader Asa gegaan;
2. Hij is integendeel gegaan in de wegen van de koningen van Israël;
3. Hij heeft het volk hoererij laten bedrijven, zoals het huis van Achab dat heeft gedaan met Israël;
4. Bovendien heeft hij zijn broers, zijn eigen familie, mensen die beter zijn dan hij, gedood.

Het oordeel is in overeenstemming met zijn zware zonden. De opsomming is gedetailleerd en laat aan duidelijkheid niets te wensen over. Er zal een grote plaag komen over
1. Zijn volk,
2. Zijn kinderen,
3. Zijn vrouwen,
4. Zijn bezittingen en
5. Hemzelf. Hij zal zelf door een zware ziekte aan zijn ingewanden worden getroffen. Die ziekte zal zo hevig zijn, dat ten slotte zijn ingewanden naar buiten komen. Dat zal dan zijn dood tot gevolg hebben.

Eerst wordt Jehoram getroffen in wat hem omgeeft, wat hij koestert, waar hij zijn belangrijkheid in weerspiegeld ziet, wat tot zijn eer dient. Daarna wordt hij door een tweejarige vreselijke ziekte uit dit leven weggenomen.

2Kr 21:16-17 | De tucht van de HEERE

16 Toen wekte de HEERE tegen Jehoram de geest op van de Filistijnen en van de Arabieren die in de nabijheid van de Cusjieten [woonden]. 17 Zij trokken op tegen Juda, baanden zich een weg, en voerden alle bezittingen weg die in het huis van de koning gevonden werden. Bovendien [voerden zij] zijn kinderen en zijn vrouwen [als gevangenen weg], zodat hij geen zoon overhield dan [alleen] Joahaz, zijn jongste zoon.

Het woord van de HEERE aan en over Jehoram wordt vervuld, het oordeel komt. Het oordeel komt eerst van buiten, maar komt van de HEERE. De HEERE wekt een vijand op tegen Juda (vers 16). De HEERE wekt “de geest op”, wat wil zeggen dat Hij hun geest prikkelt en hen in beweging brengt om tegen Juda op te trekken. Hij maakt gebruik van volken die Hem niet kennen en niet willen dienen en maakt hen tot werktuigen om Zijn wil uit te voeren. Hij brengt daarvoor twee volken samen die ver uit elkaar wonen. De Filistijnen wonen vlakbij, het is een buurland; de Arabieren wonen “in de nabijheid van de Cusjieten”, dat is bij Ethiopië.

De man die zijn broers heeft omgebracht om alles alleen te kunnen genieten, ervaart nu dat zijn zonen en vrouwen worden omgebracht (vers 17). God houdt echter ook nu de lamp brandend (vers 7), hoe zwak het schijnsel ook is. De jongste zoon van Jehoram, Joahaz, blijft over. Joahaz is dezelfde persoon als Ahazia (2Kr 22:1), waarbij in de naam het voorvoegsel het achtervoegsel wordt, zonder dat de betekenis van de naam daarmee verandert.

2Kr 21:18-20 | Dood van Jehoram

18 Na dit alles trof de HEERE hem in zijn ingewanden met een ziekte waarvan geen genezing [meer mogelijk] was. 19 En na verloop van tijd gebeurde het, op het moment dat er twee jaar voorbij was, dat zijn ingewanden ten gevolge van de ziekte naar buiten kwamen, en hij stierf aan deze kwaadaardige ziekte. Maar zijn volk brandde voor hem geen vuur, zoals bij zijn vaderen. 20 Hij was tweeëndertig [jaar] oud, toen hij koning werd, en regeerde acht jaar in Jeruzalem. Hij ging echter heen zonder betreurd te worden. Zij begroeven hem in de stad van David, maar niet in de graven van de koningen.

“Na dit alles”, dat wil zeggen na alle rampspoed door middel van vijanden, treft de HEERE Jehoram met een ziekte die langzaam verloopt en waarvoor geen genezing mogelijk is (vers 18). Het is, zoals door Elia is voorzegd, een ziekte aan zijn ingewanden. Het woord dat hier wordt gebruikt voor ‘ziekte’, komt behalve hier nog in vier andere teksten voor (Dt 29:22; Ps 103:3; Jr 14:18; 16:4). De kroniekschrijver houdt ons als het ware als een spiegel het einde van een goddeloze voor. In de aangehaalde teksten waarin het woord ‘ziekte’ voorkomt, licht Psalm 103:3 vertroostend op. Als wij aan een dergelijke ziekte lijden en dan onze toevlucht tot de HEERE nemen, zal Hij voor uitkomst zorgen.

Dat de ziekte langzaam verloopt, kunnen we zien als een bewijs van Gods genade, waardoor hij nog de tijd krijgt om zich te bekeren. Asa is aan het einde van zijn leven ook ziek geworden (2Kr 16:12). Asa is een man die in zijn hart trouw is, maar aan het einde van zijn leven een verkeerde weg op is gegaan. Dat wordt geïllustreerd door het feit dat hij ziek wordt aan zijn voeten. Jehoram is een man die in zijn hart ontrouw is. Dat wordt geïllustreerd door de ziekte aan zijn ingewanden. Hij, die om zo te zeggen ‘in zijn ingewanden’ geen ontferming voor zijn broers heeft gehad, wordt geslagen aan zijn ingewanden. Tijdens zijn ziekte krijgt hij geen enkele steun van vrouwen of kinderen, want die zijn allen gedood. Ook van het volk ontvangt hij geen medelijden.

Niemand heeft hem gewaardeerd tijdens zijn leven, niemand betreurt hem als hij sterft. Hij gaat heen, nog vrij jong en na een vrij korte regeerperiode. Dit is een donkere bladzijde in de geschiedenis van Gods volk in Juda. Er komen nog een paar van die donkere bladzijden, totdat Joas koning wordt en de duisternis enigszins wegtrekt.

2 Kronieken 22

Inleiding

De gevolgen van het huwelijk van Jehoram met Athalia zien we in de geschiedenis van het volk, die we in deze hoofdstukken voor ons hebben. Het zijn gevolgen die niet ongedaan gemaakt kunnen worden. In het geslachtsregister van de Heer Jezus in Mattheüs 1 ontbreken drie namen: Ahazia, Joas en Amazia (Mt 1:8). Het zijn de drie generaties die uit Athalia geboren zijn.

2Kr 22:1-9 | Ahazia koning van Juda

1 En de inwoners van Jeruzalem maakten zijn jongste zoon Ahazia koning in zijn plaats, omdat de bende die met de Arabieren in het legerkamp gekomen was, al de oudere [broers] had gedood. Zo werd Ahazia, de zoon van Jehoram, koning van Juda, koning. 2 Ahazia was tweeënveertig jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde één jaar in Jeruzalem. De naam van zijn moeder was Athalia, de dochter van Omri. 3 Ook hij ging in de wegen van het huis van Achab, want zijn moeder was zijn raadgeefster in het goddeloos handelen, 4 en hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE, zoals het huis van Achab; zij waren immers zijn raadgevers na de dood van zijn vader, tot zijn verderf. 5 Ook ging hij op hun raad [op weg] met Joram, de zoon van Achab, de koning van Israël, en hij trok ten strijde naar Ramoth in Gilead tegen Hazaël, de koning van Syrië; en de Syriërs versloegen Joram. 6 Daarop keerde hij terug om in Jizreël te genezen, want [hij had] verwondingen die de Syriërs hem te Rama toegebracht hadden, toen hij streed tegen Hazaël, de koning van Syrië. En Ahazia, de zoon van Jehoram, de koning van Juda, kwam om Joram, de zoon van Achab, in Jizreël te zien, want hij was ziek. 7 Door [de beschikking] van God werd het echter de ondergang van Ahazia door naar Joram te gaan. Toen hij [bij hem] aangekomen was, trok hij er met Joram op uit naar Jehu, de zoon van Nimsi, die de HEERE gezalfd had om het huis van Achab uit te roeien. 8 Zo gebeurde het, toen Jehu het vonnis uitvoerde tegen het huis van Achab, dat hij de vorsten van Juda en de zonen van de broers van Ahazia, die Ahazia dienden, vond en hen doodde. 9 Daarna zocht hij Ahazia, en zij namen hem gevangen toen hij zich had schuilgehouden in Samaria. En zij brachten hem naar Jehu en doodden hem. Wel begroeven zij hem, want zij zeiden: Hij is de zoon van Josafat, die de HEERE met heel zijn hart gezocht heeft. Toen had het huis van Ahazia niemand [meer] die krachtig genoeg was voor het koningschap.

Als Jehoram is gestorven, maken de inwoners van Jeruzalem de jongste zoon van Jehoram, Ahazia, koning in zijn plaats (vers 1). Hij is de enige kandidaat. Zijn oudere broers zijn allemaal gedood door de bende die met de Arabieren was meegekomen (2Kr 21:16-17).

Er is drie keer sprake van een slachting onder de leden van de koninklijke familie, het koningshuis van David. Eerst heeft Jehoram al zijn broers omgebracht, nadat hij zelf als oudste zoon de regering in handen had genomen (2Kr 21:4). Vervolgens worden al de zonen van Jehoram door Filistijnen en Arabieren omgebracht (2Kr 21:16-17). Alleen Ahazia – in het vorige hoofdstuk wordt hij Joahaz genoemd – als de jongste zoon blijft over, wat hier wordt herhaald. De derde slachting zien we verderop in dit hoofdstuk. Daar worden de broers van Joas vermoord, een moordpartij waaraan alleen Joas ontkomt (verzen 10-11). Er vindt zodoende drie keer een slachting plaats met telkens één uitzondering. Dit is vanwege de lamp die God beloofd heeft altijd brandend te zullen houden in het huis van David.

De leeftijd van Ahazia die hier wordt vermeld (vers 2), is een overschrijffout. Zijn vader Jehoram is veertig als hij sterft (2Kr 21:20). Dan kan Ahazia moeilijk tweeënveertig zijn. In dezelfde geschiedenis in 2 Koningen staat dat hij tweeëntwintig is als hij koning wordt (2Kn 8:26). Hij regeert slechts één jaar. Tijdens dat ene jaar is zijn goddeloze moeder, van wie de naam hier wordt genoemd, Athalia, zijn raadgeefster (vers 3). Dan kan er ook niets goeds komen.

Athalia is de dochter van Achab (2Kr 21:6). Dat ze hier “de dochter van Omri” wordt genoemd, tekent te meer de boosaardigheid van haar optreden, waarin geen enkel respect is voor de HEERE. Omri is de vader van Achab en de grondlegger van een goddeloze regering die zich via zijn zoon verder in goddeloosheid heeft ontwikkeld. Hij is de bedenker van een godsdienst zonder God die door Achab in praktijk is gebracht, zoals door de profeet Micha aan het volk wordt voorgehouden (Mi 6:16a). Athalia is een vurig aanhangster van de inzettingen van Omri en zeer ijverig in het uitvoeren van die inzettingen.

Ahazia is door zijn opvoeding doordrenkt van de goddeloze sfeer van het huis van Achab. Alle elementen om hem voort te laten gaan op zijn slechte weg heeft hij tijdens zijn opvoeding meegekregen. Zijn geest is erdoor misvormd. Als hij aan de macht is, houdt zijn moeder niet op hem instructies te geven. Integendeel, ze ruikt de macht. Niet alleen zijn moeder, maar ook de leden van Achabs huis geven hem slechte raad (vers 4). Alles wat zij hem influisteren, is tot zijn verderf. Zo is Ahazia omgeven door slechte mensen die hem laten voorthollen op de weg van en naar het verderf.

Op hun raad verbindt Ahazia zich met zijn oom Joram in diens strijd tegen de Syriërs (vers 5). Het opvolgen van deze raad voert tot zijn ondergang of verderf (vers 4). Joram raakt in de strijd tegen de Syriërs, waarin hij verslagen wordt, gewond (vers 6). Joram gaat dan naar Jizreël om te genezen. Als Ahazia daarvan hoort, zoekt hij hem op. Als Joram is hersteld, verbindt Ahazia zich opnieuw met Joram, nu om samen met hem Jehu tegemoet te gaan (vers 7).

Jehu is de man die door de HEERE gezalfd is om het huis van Achab uit te roeien. De geschiedenis van Jehu wordt beschreven in 2 Koningen 9-10. Ahazia zal door zijn banden met het huis van Achab in de ondergang worden meegesleurd. Hij heeft zich verbonden aan een goddeloos man en zal delen in het oordeel over die goddeloze. Dat is een waarschuwing voor ons, dat we ons niet inlaten met godsdienstige verdorvenheid. Als we dat wel doen, zullen we delen in de plagen die daarover voorzegd zijn (Op 18:4).

Dat Ahazia met Joram meegaat, is “door [de beschikking] van God”. We zien hier dat God boven de gebeurtenissen staat. Hij gebruikt het eigenzinnige handelen van de mens om Zijn voornemens uit te voeren. Zo brengt Hij het voorwerp van Zijn toorn en het middel van de uitoefening van Zijn toorn bij elkaar. Eerst houdt Jehu strafgericht over het huis van Achab (vers 8). Daarna gaat hij op zoek naar Ahazia, die zich verborgen houdt in Samaria (vers 9). Vanwege de goede herinnering aan Josafat krijgt zijn (klein)zoon Ahazia een plaats in het graf.

De slotregel vermeldt dat er na de dood van Ahazia geen directe opvolging mogelijk is, want er is niemand in zijn huis die krachtig genoeg is om te regeren. Deze mededeling is de inleiding op het volgende gedeelte, waarin ons wordt verteld dat er nog wel een opvolger is, maar een die nog niet in staat is om te regeren (verzen 10-12).

Het einde van Ahazia zoals dat wordt beschreven (vers 9), lijkt niet op de wijze waarop Ahazia volgens de geschiedschrijving in 2 Koningen aan zijn einde komt (2Kn 9:27). Het zijn twee verschillende verhalen. De sleutel is dat de kroniekschrijver, schrijvend na de ballingschap, niet schrijft over de stad Samaria, maar over het hele landschap van Samaria. We moeten eerst het verhaal van 2 Koningen lezen en vervolgens het verhaal in 2 Kronieken.

2Kr 22:10-12 | Slachting door Athalia – Joas gered

10 Toen Athalia, de moeder van Ahazia, zag dat haar zoon dood was, stond zij op en bracht heel het koninklijk nageslacht van het huis van Juda om. 11 Maar Josabat, de dochter van de koning, nam Joas, de zoon van Ahazia, en nam hem weg uit het midden van de koningszonen die ter dood gebracht werden, en bracht hem en zijn voedster naar de linnenkamer. En Josabat, de dochter van koning Joram, de vrouw van de priester Jojada – zij was namelijk de zuster van Ahazia – verborg hem voor Athalia, zodat zij hem niet doodde. 12 Hij bleef zes jaar bij hen verborgen in het huis van God, terwijl Athalia over het land regeerde.

Als Ahazia dood is, vermoordt Athalia “heel het koninklijk nageslacht van het huis van Juda” (vers 10). De moordzucht van Athalia moet zich vooral hebben gericht op de zonen van haar zoon Ahazia. Er is immers verder niet veel meer uit te roeien, gezien de vorige twee slachtingen. Dat zij erop uit is om zelfs haar eigen kleinkinderen te vermoorden, bewijst eens te meer dat zij een dochter van Achab en Izebel is. Zij wil zelf de macht hebben en zich sterk maken tegen Jehu om zich op hem te wreken. Dit alles is het gevolg van de huwelijksverbinding die Josafat heeft geregeld tussen zijn zoon en de dochter van Achab (2Kr 18:1).

Dan gebeurt het wonder van Gods genade. Hij laat Joas, die een baby is, redden door zijn tante Josabat (vers 11). Josabat is een dochter van Jehoram, maar van een andere moeder. Ze is een bijzondere vrouw. Twee keer wordt ze als dochter van de koning aangeduid, terwijl ze ook nog “de vrouw van de priester Jojada” is. We kunnen wel zeggen dat zij een ‘koninklijk-priesterlijke’ vrouw is. Het verleent haar een grote waardigheid waardoor zij ver verheven is boven de aanmatigster Athalia. Josabat is uit op redding, Athalia is uit op verderf. Josabat dient Gods volk, Athalia dient zichzelf.

Er is nog een andere Godvrezende vrouw die het samen met Josabat opneemt tegen de goddeloze vrouw Athalia. Dat is de voedster van Joas. Joas is nog zo klein, dat de voedster mee moet om hem in het geheim te voeden en te verzorgen. Wat krijgt deze voor ons onbekende vrouw, van wie we niet eens de naam weten, een belangrijke taak!

Zo wordt Joas zes jaar in de tempel opgevoed (vers 12). Net als Samuel is hij vanaf zijn prilste bestaan op een plaats waar meer dan ergens anders God tegenwoordig is en wordt hij gevormd door de sfeer die daar heerst. Anders dan bij Samuel verblijft Joas zes jaar lang in het diepste geheim in de tempel. Niemand weet dat er nog een nakomeling van het huis van David in leven is. De gedachte dat er niemand meer overgebleven is van het huis van David, moet voor de getrouwen een grote beproeving zijn, zes jaar lang.

Joas is, doordat hij verborgen is gehouden, als het ware door de dood heen gegaan. De tijd van de verschijning komt en dan gaat hij regeren, samen met Jojada, de priester. Hierin zien we een verwijzing naar het vrederijk. Na verborgen te zijn geweest bij God verschijnt de Heer Jezus om Zijn vrederijk te vestigen (Ko 3:3-4). Ook Mozes wordt een tijd verborgen (Ex 2:2).

Terwijl Joas verborgen is, regeert Athalia, de dochter van Izebel, over het huis van David. Ze is in naam verbonden met Gods volk, maar ze is in wezen een grote vijand van God. We zien dat terug in het grote Babylon van wie zij een beeld is. Van Babylon lezen we dat zij als koningin zit en heerst over Gods volk (Openbaring 17-18). Babylon duldt geen tegenstand en leeft niet in het gemis van de geliefde (Op 18:7). Maar dat zal niet altijd zo blijven.

2 Kronieken 23

Inleiding

De geschiedenis van Joas is hier feitelijk de geschiedenis van Jojada. Jojada is de hoofdpersoon in dit hoofdstuk. Hij moet hier al boven de negentig jaar oud zijn en bij zijn optreden een eerbiedwaardige verschijning. Als hij sterft, blijkt de waardering voor hem: hij wordt begraven bij de koningen (2Kr 24:16).

2Kr 23:1-3 | Het verbond met de koning

1 In het zevende jaar verstevigde Jojada zijn positie, en hij betrok de bevelhebbers over honderd, Azarja, de zoon van Jeroham, Ismaël, de zoon van Johanan, Azarja, de zoon van Obed, Maäseja, de zoon van Adaja, en Elisafat, de zoon van Zichri, met zich in een verbond. 2 Zij trokken rond in Juda en brachten de Levieten uit alle steden van Juda en de familiehoofden van Israël bijeen, en zij kwamen naar Jeruzalem. 3 En heel de gemeente sloot een verbond met de koning in het huis van God. [Jojada] zei tegen hen: Zie, de zoon van de koning zal koning worden, zoals de HEERE met betrekking tot de zonen van David gesproken heeft.

“Het zevende jaar” (vers 1) is het jaar na de zes jaar waarover in het laatste vers van het vorige hoofdstuk is gesproken (2Kr 22:12). Joas is zes jaar in de tempel verborgen gebleven. De tijd van zijn openlijke optreden om zijn koningschap te aanvaarden is aangebroken. Tijdens zijn verberging hebben twee vrouwen, Josabat en de voedster, voor Joas gezorgd. Nu hij openlijk als koning tevoorschijn zal komen, treedt Jojada op de voorgrond.

Jojada is een voorzichtig man. Hij houdt de jongen verborgen, totdat de tijd rijp is om hem te vertonen. Voordat het zover is, verstevigt hij zijn positie. Hij begint ermee de bevelhebbers over honderd – de legerofficieren, door wie hij zich van de steun van het leger verzekert – en vijf met name genoemde mannen met zich in een verbond te betrekken. Als wij een plan hebben om iets voor de Heer te doen, is het ook belangrijk daarbij de juiste mensen te betrekken. Het gaat om medewerkers die hetzelfde doel voor ogen staat en zich door de Heer geroepen weten. Paulus maakt ook zorgvuldige keuzes in wie hij wel en ook wie hij niet mee wil nemen op zijn zendingsreizen.

De volgende stap van Jojada is dat hij de vijf genoemde mannen laat rondtrekken in Juda om de Levieten en de familiehoofden op te roepen naar Jeruzalem te komen (vers 2). Bij de oproep zal niet gezegd zijn dat het om een protestbijeenkomst gaat. Misschien is er gezegd dat het is om een feestdag te houden. Zoiets zal de minste argwaan bij Athalia wekken.

Als we weten dat de Heer iets heeft gezegd, is dat genoeg om in geloof te gaan handelen. Een opwekking begint, net als hier bij Jojada, bij een enkeling, in een kleine kring, maar die kennis heeft of krijgt van de verborgen Christus. De kring wordt steeds groter en velen worden erin betrokken – waardoor er ook kaf onder het koren kan komen en de opwekking weer wegebt. Na de bevelhebbers en vijf mannen volgen de Levieten, de familiehoofden en de hele gemeente.

Dan sluit heel de bijeenvergaderde gemeente een verbond met de koning (vers 3). Dat gebeurt in het huis van God, dat wil zeggen voor Gods aangezicht. Daarbij richt Jojada met de woorden “zie, de zoon van de koning” de ogen van allen op Joas. Hij onderstreept zijn handeling met een verwijzing naar wat de HEERE Zelf heeft gezegd. Het is geen eigenmachtige handeling, maar in overeenstemming met wat “de HEERE met betrekking tot de zonen van David gesproken heeft”.

In deze kleine jongen ligt de hoop voor de toekomst. Christus is ook niet in tel, toch is Hij “de hoop van de heerlijkheid” (Ko 1:27). Zoals is geprobeerd om Joas om te brengen, maar die daaraan is ontkomen door ‘te vluchten’ in het huis van de HEERE, zo is getracht de Heer Jezus om te brengen en Hij ontkwam door te vluchten naar Egypte. Daarna groeide Hij op in verborgenheid, in de dingen van Zijn Vader, tot de tijd van Zijn openbare optreden was aangebroken.

Zo is het ook met Joas. Tot zijn openlijke aanstelling als koning zit hij “in de schuilplaats van de Allerhoogste” en overnacht hij “in de schaduw van de Almachtige” (Ps 91:1). Hij woont in zijn jonge jaren ”in het huis van de HEERE, al de dagen” (Ps 27:4). Laat dat ook onze toevlucht en ons leven zijn, want ook ons “leven is met Christus verborgen in God” (Ko 3:3).

2Kr 23:4-11 | Joas tot koning uitgeroepen

4 Dit is de zaak die u doen moet: een derde [deel] van u die op de sabbat dienst gaan doen, zowel wat de priesters als de Levieten betreft, moeten als deurwachters dienen. 5 Een derde [deel] moet bij het huis van de koning [gaan staan], een derde [deel] bij de Fundamentpoort, en heel het volk in de voorhoven van het huis van de HEERE. 6 Niemand mag echter het huis van de HEERE binnengaan, behalve de priesters en de Levieten die dienst doen. Zíj mogen naar binnengaan, want zij zijn heilig, maar heel het volk moet de voorschriften van de HEERE in acht nemen. 7 De Levieten moeten de koning rondom omringen, ieder met zijn wapens in zijn hand; wie het huis binnenkomt, moet ter dood gebracht worden. U moet bij de koning blijven, waar hij ook gaat of staat. 8 De Levieten en heel Juda deden overeenkomstig alles wat de priester Jojada geboden had, en ieder nam zijn mannen die op de sabbat dienst gingen doen mee, met hen die op de sabbat afgelost werden, want de priester Jojada had de afdelingen geen verlof gegeven. 9 De priester Jojada gaf de bevelhebbers over honderd de speren, de kleine schilden en de [gewone] schilden die van koning David geweest waren, die in het huis van God waren. 10 En hij stelde heel het volk op rondom de koning, ieder met zijn wapens in zijn hand, van de rechterzijde van het huis tot de linkerzijde van het huis, in de richting van het altaar en in de richting van het huis. 11 Daarna brachten zij de zoon van de koning naar buiten, zetten hem de diadeem op en [gaven hem] de getuigenis. Zij maakten hem koning en Jojada en zijn zonen zalfden hem en zeiden: Leve de koning!

Na de presentatie van de koning in een besloten kring van ingewijden moet nu de openlijke presentatie van de koning plaatsvinden. Ook voor die presentatie heeft Jojada een plan van aanpak en geeft hij aanwijzingen (vers 4). Hij bepaalt dat er drie groepen moeten worden gevormd. Een derde deel van de priesters en de Levieten moet dienst doen als deurwachters. Zij moeten de wacht betrekken bij de poorten van de tempel, waar de koning verborgen is, om alle indringers te weren.

Een ander derde deel moet toezicht houden op de gang van zaken met betrekking tot het paleis, de toekomstige woonplaats van de koning (vers 5). Het laatste derde deel moet zich bij de Fundamentpoort opstellen. Verondersteld is dat door deze poort de koning van zijn huis naar de tempel gaat. Ten slotte moet heel het volk, dat wil zeggen allen die in Jeruzalem zijn, mogelijk ter gelegenheid van de uitgeroepen feestdag, “in de voorhoven van het huis van de HEERE” gaan staan.

Van heel het volk mag niemand, naar de voorschriften van de HEERE, de tempel binnengaan (vers 6). Het binnengaan van de tempel is alleen toegestaan aan de priesters en de Levieten die dienst doen, “want zij zijn heilig”, dat wil zeggen dat zij voor dat doel afgezonderd zijn van het volk. Ook nu is het zo, dat alleen zij die een heilig priesterdom vormen, God offers mogen brengen (1Pt 2:5).

De Levieten, de dienaren van de priesters, moeten de koning beschermen (vers 7). Zij moeten gewapend zijn en die wapens ook in de hand hebben om ze direct te kunnen gebruiken om een aanval op de koning af te slaan. Ze mogen geen moment van de zijde van de koning wijken, “waar hij ook gaat of staat”. Letterlijk staat er: “Wanneer hij naar binnen gaat en wanneer hij naar buiten gaat.” Dat betreft het binnen gaan in de tempel en het weer naar buiten komen uit de tempel. Het leven van de koning staat helemaal in verbinding met de tempel. Hij is Gods vertegenwoordiger, en om Hem goed te kunnen vertegenwoordigen moet hij regelmatig Diens tegenwoordigheid opzoeken.

Deze opdracht geldt ook voor ons. Ieder van ons is niet alleen een priester, maar ook een Leviet. Wij moeten onze Heer, Jezus Christus, beschermen tegen aanvallen op Zijn Persoon. De wapens die ons in de hand zijn gegeven, zijn geestelijke wapens (2Ko 10:4; Ef 6:10-17). Wij zijn goede soldaten als we de belangen van onze Heer beschermen. Daarvoor is het nodig dat wij dicht bij Hem zijn en blijven. Om dicht bij Hem te zijn zullen we moeten zijn waar Hij ook gaat of staat, waar Hij ons ook heen stuurt of waar Hij ons ook laat blijven.

De Levieten en heel Juda doen precies wat Jojada heeft geboden (vers 8). Gehoorzaamheid is van het grootste belang om werkelijk de belangen van de koning te kunnen dienen. Het is gehoorzaamheid die in verbinding staat met dienst op de sabbat. Regel is dat er een ploeg is die dienst doet, terwijl een andere ploeg vrij van dienst is. In dit geval heeft Jojada alle verloven ingetrokken. De Levieten die dienst gaan doen en de Levieten die afgelost worden, moeten paraat blijven.

Ten opzichte van de Heer Jezus geldt ook voor ons dat gehoorzaamheid van het grootste belang is. In die gehoorzaamheid is geen tijd voor verlof, want er is een strijd te strijden voor Christus. Hier is het woord uit Prediker 8 van toepassing: “Er is geen vrijstelling in [deze] strijd” (Pr 8:8). Voor ons spreekt de sabbat van de rust voor onze zielen die de Heer Jezus voor ons heeft bewerkt door Zijn werk op het kruis (Mt 11:28-30). Er moet innerlijke rust zijn om te kunnen gehoorzamen en strijdbaar te zijn.

De wapens die Jojada de bevelhebbers ter hand stelt, zijn uit de tijd van koning David en komen uit het heiligdom (vers 9). Dat houdt voor ons de les in dat wij alleen de strijd kunnen voeren met wapens die ook door de Heer Jezus, van Wie David een beeld is, zijn gebruikt. Hij heeft het Woord van God gebruikt om de duivel te verslaan (Mt 4:1-10). Het Woord van God is het Woord dat in het huis van God, de woonplaats van God, Zijn thuis heeft. Als we het Woord van God lezen en bestuderen, zijn we, als onze gezindheid goed is, in het heiligdom. Daar leren we door Gods Geest de betekenis van Gods Woord en hoe we het moeten gebruiken.

Na de aanwijzingen voor de priesters en de Levieten met betrekking tot hun plaats en taak met het oog op de koning stelt Jojada ten slotte “heel het volk op rondom de koning” (vers 10). Elk lid van het volk staat in verbinding met de koning en met elk ander lid. Ze hebben ook ieder hun wapens in de hand, klaar voor onmiddellijk gebruik. Het veiligheidskordon staat voor de volle breedte van het huis. De opstelling is zo, dat ze het oog hebben op het altaar en op het huis.

Deze opstelling laat ons zien hoe belangrijk elk lid van het volk van God is voor de bescherming van de koning. We kunnen dat toepassen op de gemeente en de leden ervan. We moeten “vast aaneengesloten” zijn (1Ko 1:10), geen lid mag ontbreken of zijn taak verzaken (1Ko 12:14-19). Elk lid moet in staat zijn de geestelijke wapens te gebruiken die hem ter beschikking zijn gesteld.

Samen moeten ze voor het hele huis van God, dat is de gemeente van de levende God, staan om de waarheid daarvan te verdedigen. In dat huis bevindt zich de Heer Jezus, “de verborgenheid van de Godsvrucht” (1Tm 3:15-16). Daarbij moeten we het oog gericht houden op de tafel van de Heer, waarvan het altaar een beeld is, terwijl we ook oog blijven houden voor het huis, de hele gemeente (1Ko 10:16-18).

Als alle voorbereidingen zijn getroffen en ieder zijn plaats heeft ingenomen, breekt het grote moment aan dat de koning aan het hele volk wordt gepresenteerd (vers 11). Joas krijgt de diadeem op die hem koninklijke waardigheid verleent en zijn macht over het volk symboliseert. Ook krijgt hij “de getuigenis” in zijn handen, dat is een afschrift van het wetboek. Iedere koning moet dat hebben om daarop zijn regering af te stemmen (Dt 17:18). Het wetboek duidt zijn afhankelijkheid en onderworpenheid aan. Gezag en macht worden alleen naar Gods gedachten uitgeoefend als het gebeurt in afhankelijkheid van en gehoorzaamheid aan Hem. Daarna zalven Jojada en zijn zonen – Jojada betrekt zijn gezin bij deze gebeurtenis – Joas tot koning.

Voor ons gaat het erom dat wij de Heer Jezus als Heer erkennen. Wij zijn gemaakt tot een koninkrijk waarover Hij regeert. Om ons koninklijk te gedragen moeten wij de Bijbel lezen (Op 1:3). Daarin wordt ons verteld wat de Heer Jezus van ons verwacht. Dan blijven we ook bewaard voor hoogmoedig en eigenmachtig handelen. Het is belangrijk dat we onze kinderen betrekken in onze erkenning van de Heer Jezus als Heer. Als dat ons verlangen is, zullen wij hun zo jong mogelijk Gods Woord geven om daarmee vertrouwd te raken.

2Kr 23:12-15 | Athalia gedood

12 Toen Athalia het geluid hoorde van het volk, dat snel kwam toelopen en de koning toejuichte, kwam zij naar het volk in het huis van de HEERE. 13 En zij zag, en zie, de koning stond bij zijn pilaar bij de ingang, en bij de koning de bevelhebbers en de trompetten; en de hele bevolking van het land was blij en blies met trompetten, en de zangers [stonden] er met [hun] muziekinstrumenten en gaven te kennen [de HEERE] te willen prijzen. Toen scheurde Athalia haar kleren en riep: Verraad, verraad! 14 Maar de priester Jojada liet de bevelhebbers over honderd, die over het leger aangesteld waren, naar buiten gaan en zei tegen hen: Breng haar buiten de gelederen en dood wie haar volgt met het zwaard. Want de priester had gezegd: U mag haar niet in het huis van de HEERE ter dood brengen. 15 Daarop sloegen zij de handen aan haar. Zij was bij de ingang van de Paardenpoort in het huis van de koning gekomen en zij doodden haar daar.

Athalia hoort het geluid van de toejuichingen van het volk voor de zojuist gezalfde koning (vers 12). Ze gaat op het geluid af en komt naar het volk in het huis van de HEERE, want daar speelt tot nu toe alles zich af. De opwekking die gaande is, begint daar. Daar worden ook de tegenstanders heen getrokken. Zo ziet zij wat er gaande is, om wie het gaat, waar hij staat, wie erbij betrokken zijn en hoe zij zich uiten (vers 13).

Haar reactie op haar waarnemingen is dat ze haar kleren scheurt. Dat doet ze niet omdat ze in haar geweten overtuigd is van haar zonden, maar omdat ze haar macht kwijt is. Haar uitroep “verraad, verraad!” brengt naar buiten hoe ze innerlijk is. Ze bestempelt wat er gebeurt als hoogverraad.

Als er in ons leven een opwekking plaatsvindt, als wij ons leven weer helemaal aan het gezag van de Heer Jezus onderwerpen en Hem eer bewijzen, kunnen we rekenen op de belangstelling van tegenstanders. Die willen daar niet in delen, maar zien het als verraad. Het roepen van ‘verraad!’ is de typische reactie van godsdienstige mensen en politici die niets van hun macht willen inleveren als ze zien dat anderen zich volledig aan de Heer geven en gehoorzaam willen doen wat Hij zegt. Zulke reacties kunnen we opmerken zowel in persoonlijke levens als in het leven van een gemeente.

We kunnen denken aan het niet meedoen aan allerlei goede acties in de wereld en in de gemeente en als motief daarvoor wijzen op onze onderworpenheid aan de Heer. Natuurlijke mensen, die de Geest niet hebben, kunnen dat niet begrijpen. Ze vinden ons verraders, omdat zij vinden dat een christen zich juist voor die goede dingen moet inzetten. We hoeven ons daardoor niet verplicht te voelen om dan toch maar mee te doen of te geven. De Heer moet onze Opdrachtgever zijn en niet een organisatie van goede doelen.

Jojada geeft de opdracht om Athalia te doden (vers 14). Dat mag echter niet gebeuren in het huis van de HEERE. Met dit huis heeft ze in haar leven geen enkele binding gehad. Die verbinding mag er ook niet zijn in haar dood. Ze wordt gegrepen in het huis van de koning dat ze aanmatigend heeft bezet en daar wordt ze gedood (vers 15). Daardoor is er een einde gekomen aan de regering van deze goddeloze vrouw die deze regering voor zichzelf heeft opgeëist ten koste van het leven van velen.

2Kr 23:16-21 | De eredienst hersteld

16 En Jojada sloot een verbond tussen Hem, heel het volk en de koning, om een volk voor de HEERE te zijn. 17 Daarna ging heel het volk naar het huis van de Baäl en brak dat af; zijn altaren en zijn beelden braken zij in stukken. Mattan, de priester van de Baäl, doodden zij voor de altaren. 18 Jojada stelde de ambten van het huis van de HEERE [weer] onder de leiding van de Levitische priesters die David over het huis van de HEERE verdeeld had om de brandoffers van de HEERE te brengen, zoals beschreven staat in de wet van Mozes, met blijdschap en met een lied, volgens de instelling van David. 19 En hij stelde de poortwachters aan bij de poorten van het huis van de HEERE, zodat niemand die om welke reden dan ook onrein was, binnen kon komen. 20 Hij nam de bevelhebbers over honderd, de vooraanstaanden, de heersers over het volk, en de hele bevolking van het land [met zich] mee. Zij haalden de koning uit het huis van de HEERE, kwamen door de Hoge Poort in het huis van de koning en lieten de koning plaatsnemen op de koningstroon. 21 En de hele bevolking van het land was blij, en de stad had rust, nadat zij Athalia met het zwaard gedood hadden.

Als de aanmatigster is gedood, wordt er eerst een verbond gesloten (vers 16). Jojada neemt het initiatief daartoe. Het is een verbond tussen de HEERE enerzijds en heel het volk en de koning anderzijds. In dit verbond verplichten het volk en de koning zich “om een volk voor de HEERE te zijn”. Vervolgens worden de afgoden afgebroken en doden zij Mattan, de priester van de Baäl, op de plek waar hij aan de afgoden heeft geofferd (vers 17). Het is niet mogelijk wel de koning in zijn rechten te erkennen en God niet. Daarom wordt zij, die koningin heeft willen zijn, gedood ten gunste van de ware koning, worden de afgoden uitgeroeid ten gunste van de ware God en wordt de namaakpriester gedood ten gunste van de ware priesters.

Als alle namaak is uitgeroeid, is er ruimte voor de ware dienst aan God (vers 18). Nu kunnen er weer offers worden gebracht “zoals beschreven staat in de wet van Mozes”. Daartoe stelt Jojada de ambten weer in om die dienst te doen. Hij draagt de zorg voor de tempel op aan de priesters opdat zij offers brengen. Het hoofddoel is dat er brandoffers worden gebracht. De brandoffers worden gebracht “met blijdschap en met een lied” ofwel met vreugdevolle liederen. Dat gebeurt door de Levieten, die daarbij “de instelling van David” volgen en niet naar eigen inzicht te werk gaan.

Het laat ons zien dat een echte opwekking Christus als middelpunt heeft en dat het erom gaat Hem aan God voor te stellen als het ware brandoffer. Dat is voor ons de dienst van aanbidding, waarin we de Vader “aanbidden in geest en waarheid” (Jh 4:23), dat wil zeggen op een geestelijke wijze en in overeenstemming met de waarheid van Gods Woord. Er zijn opwekkingen waardoor er weer toewijding komt, of belangstelling voor het Woord. Hier gaat het echter om eredienst. Wat dat inhoudt, wordt onder christenen in het algemeen helaas weinig begrepen.

Jojada zorgt er ook voor dat niemand de tempel binnenkomt die onrein is (vers 19). Daarvoor stelt hij poortwachters aan. Er moet toezicht en tucht zijn. Er is enerzijds vreugde en gezang in het heiligdom en anderzijds besef van Gods heiligheid. Wat Jojada doet, is een aanklacht tegen de vaak lichtvaardige manier waarop men vandaag in de christenheid in veel groepen kan deelnemen aan het avondmaal. Zonder enig onderzoek kan men op vele plaatsen aan het avondmaal deelnemen omdat men dit overlaat aan niet meer dan de eigen verantwoordelijkheid van degene die deelneemt. Men denkt er niet aan dat het avondmaal wordt gevierd aan de tafel van de Heer. De tafel is de tafel van de Heer. Hij bepaalt wie mogen deelnemen en wie niet.

Dan is het tijd voor de troonsbestijging (vers 20). Een groot en divers gezelschap wordt door Jojada meegenomen naar het huis van de HEERE, dat tot dan de verblijfplaats van de koning is geweest. Het hele gezelschap trekt eensgezind op, omdat ze allen hetzelfde doel hebben. Het gaat hun erom de koning de plaats te geven waar hij hoort: de koningstroon. Als alle gelovigen vandaag dat doel hebben ten aanzien van de Heer Jezus, zullen zij ook eensgezind optrekken.

Als de koning zijn plaats op de troon heeft ingenomen, is de hele bevolking van het land blij (vers 21). De stad heeft rust nadat Athalia is gedood. Zo zal er rust en vreugde zijn als we kwaad oordelen en ons afscheiden van het godsdienstige verderf omdat we de Heer Jezus de plaats op de troon van ons leven hebben gegeven.

2 Kronieken 24

Inleiding

De regering van Joas valt duidelijk in twee delen uiteen. Deze twee delen tonen een tegenovergestelde situatie. Uit beide delen blijkt dat Joas geen zelfstandige omgang met de HEERE heeft, maar zich laat beïnvloeden door raadgevers in zijn directe omgeving. Het eerste deel van zijn regering (verzen 1-16) wordt gekenmerkt door de invloed van een goede raadgever, Jojada (verzen 2,14). Hij doet dan wat juist is in de ogen van de HEERE. Het tweede deel van zijn regering (verzen 17-27) wordt gekenmerkt door de slechte invloed van de vorsten van Juda (vers 17).

2Kr 24:1-3 | Joas koning van Juda

1 Joas was zeven jaar oud toen hij koning werd en hij regeerde veertig jaar in Jeruzalem. De naam van zijn moeder was Zibja, uit Berseba. 2 Joas deed wat juist was in de ogen van de HEERE, al de dagen van de priester Jojada. 3 Jojada nam twee vrouwen voor hem, en hij verwekte zonen en dochters.

Joas is nog heel jong als hij koning wordt, hij is pas zeven jaar (vers 1). De duur van zijn regering is veertig jaar. De kroniekschrijver vermeldt de naam van zijn moeder: Zibja, dat betekent ‘gazelle’. Ook noemt hij de plaats waar ze vandaan komt: het zuidelijk gelegen Berseba. Zibja zal haar zoon de eerste jaren van zijn regering zeker met raad en daad ter zijde hebben gestaan. Maar de grootste invloed op de regering van Joas heeft Jojada. Joas doet, zolang hij onder de goede leiding van Jojada staat, wat juist is in de ogen van de HEERE (vers 2).

Zelfs als het om het huwelijk van Joas gaat, regelt Jojada alles (vers 3). Jojada neemt twee vrouwen voor hem. Dit is wel naar de gewoonte van die tijd, maar het is niet naar het oorspronkelijk plan van God Die al bij de schepping het monogame huwelijk heeft ingesteld. Het motief van Jojada met de twee vrouwen is niet verkeerd. Hij wil dat de koninklijke lijn voortgezet wordt. Dat gebeurt ook, want Joas verwekt zonen en dochters bij zijn vrouwen.

2Kr 24:4-11 | Joas wil de tempel herstellen

4 Hierna gebeurde het dat het in het hart van Joas was, het huis van de HEERE te vernieuwen. 5 Hij riep de priesters en de Levieten bijeen, en zei tegen hen: Trek naar de steden van Juda, en breng geld van heel Israël bijeen om het huis van uw God te herstellen, wat van jaar tot jaar nodig is. Wat u betreft, zet spoed achter deze zaak. De Levieten haastten zich echter niet. 6 En de koning riep Jojada, het hoofd, en zei tegen hem: Waarom hebt u er niet voor gezorgd dat de Levieten uit Juda en uit Jeruzalem de heffing van Mozes, de dienaar van de HEERE en van de gemeente van Israël, voor de tent van de getuigenis [bijeen]brengen? 7 Want [wat] Athalia, die goddeloze [vrouw, betreft], haar zonen hadden het huis van God opengebroken, ja, zelfs alle geheiligde dingen van het huis van de HEERE voor de Baäls gebruikt. 8 Op bevel van de koning maakten zij een kist en zetten die buiten bij de poort van het huis van de HEERE. 9 Men deed een oproep in Juda en in Jeruzalem dat men voor de HEERE de heffing van Mozes, de dienaar van God, [opgelegd] aan Israël in de woestijn, [bijeen] zou brengen. 10 Toen verblijdden zich alle leiders en heel het volk, en zij brachten [het geld bijeen] en wierpen [het] in de kist, totdat men gereed was. 11 Ten tijde dat men de kist door de Levieten naar de beambte van de koning liet brengen, gebeurde het, als zij zagen dat er veel geld [in] lag, dat de schrijver van de koning kwam, [samen] met de opzichter van de hoofdpriester, en [dat] zij de kist leegmaakten. Vervolgens nam men hem [weer] op en bracht hem terug naar zijn plaats. Zo deden zij van tijd tot tijd, en zij verzamelden geld in overvloed.

Het is mooi om te lezen dat het hart van Joas al in zijn jonge jaren uitgaat naar het huis van de HEERE (vers 4). Hij heeft er zes jaar in geleefd en kent als geen ander het huis vanbinnen. De indrukken die een kind tot en met zijn zesde jaar opdoet, bepalen voor een groot deel zijn verdere ontwikkeling. Gods huis is in de loop van de tijd in verval geraakt en Joas wil het huis vernieuwen, dat wil zeggen het in zijn oorspronkelijke staat herstellen.

We kunnen hieruit de les trekken voor de plaatselijke gemeente waar we ook oog moeten hebben voor verval. Dat verval kan plaatsvinden door het insluipen van personen en leringen of wereldsgezindheid die de gemeente in haar functioneren verzwakken. We kunnen bijvoorbeeld denken aan een afzwakken van gemeenschap met elkaar, aan een verandering van gedrag van de gelovigen door wereldgelijkvormigheid, aan een aanpassing van de leer van Gods Woord aan wat de gemeenteleden graag horen, aan het inbrengen van wereldse elementen in de samenkomsten van de gemeente.

Joas geeft de priesters en de Levieten de opdracht om geld te gaan inzamelen in de steden van Juda en in heel Israël (vers 5). Dat geld wil hij gebruiken om het huis van “uw God” te herstellen. Door te spreken over “uw God” wijst hij de priesters en de Levieten op de verantwoordelijkheid die zij tegenover God hebben. Ze zijn het aan God verplicht omdat zij het priesterschap en de Levietendienst voor Hem in Zijn huis moeten uitvoeren. Joas wil ook dat ze snel doen wat hij heeft gezegd.

We lezen echter dat de Levieten er geen haast mee maken. Een oorzaak daarvan kan zijn dat zij niet werkelijk met hun hart bij de tempeldienst betrokken zijn. Mogelijk is hun belangstelling ervoor in de loop van de jaren verzwakt. We zullen ons niet inzetten voor Gods huis, voor ons de gemeente van God, als dit huis niet de diepe belangstelling van ons hart heeft. We zullen het zelfs dan niet doen als anderen ons op onze verantwoordelijkheden wijzen.

Joas roept Jojada ter verantwoording. Hij verwijt hem nalatig te zijn geweest. Jojada is er volgens Joas nalatig in geweest om ervoor te zorgen dat de Levieten “de heffing van Mozes, de dienaar van de HEERE” (vers 6; Ex 30:16) inzamelen. Het is maar de vraag of dit verwijt terecht is. Wat Joas wil, is prijzenswaardig. Maar de manier waarop hij te werk is gegaan, roept vraagtekens op. Hij heeft de Levieten niet op pad gestuurd met een beroep op Mozes. Het enige wat hij hun heeft gezegd, is dat ze geld moeten inzamelen voor het herstel van het huis van God. Een hart dat niet vol betrokken is bij een werk voor de Heer, zal zich niet snel laten aanzetten om anderen te vragen voor dat werk te geven.

Dat zijn verwijt mogelijk niet terecht is, kunnen we ook opmaken uit het zwijgen van de geestelijk gezinde Jojada. Er komt geen verweer op de kritiek. Dit is geen zwakheid of toegeven dat het gezegde waar is, maar spreekt juist van geestelijke kracht. Zwijgen bij onterechte beschuldigingen zegt vaak meer dan spreken. Dit zwijgen zien we ook bij de Heer Jezus bij alle beschuldigingen die tegen Hem worden ingebracht.

Joas zegt waardoor het huis van de HEERE in een staat is terechtgekomen die herstel noodzakelijk maakt (vers 7). Het is de schuld van Athalia. Zij is de belichaming van de goddeloosheid. Politieke macht die wordt uitgeoefend ter wille van het eigen belang, zal altijd de dienst aan God als een verfoeilijke zaak zien. Die macht zal er alles aan doen om de dienst aan God te verwoesten. Het gaat een dergelijke boze macht er niet alleen om dat de gemeente verwaarloosd wordt, maar hij zal de gemeente aanvallen en alles wegroven wat voor de dienst aan God van waarde is.

Een demonische macht legt het erop toe dat “alle geheiligde dingen van het huis van de HEERE voor de Baäls gebruikt” worden. We zien dat bijvoorbeeld in het op een populaire wijze vertolken van het lijden van Christus, waarvan door de Evangelische Omroep een voor het geloof weerzinwekkend spektakelstuk is gemaakt (The Passion). Hetzelfde geldt voor de Matthäus-Passion waar de leden van het kabinet naartoe gaan omdat het zo indrukwekkend opgevoerd wordt. Hart en geweten blijven volledig buiten schot. Zo worden de geheiligde dingen die in Gods huis, de gemeente, centraal staan, als parels voor de varkens gegooid (Mt 7:6). De verscheurende gevolgen voor de gemeente hoeven zich niet te laten raden, want ze zijn waarneembaar voor ieder die verlichte ogen van het hart heeft.

Dan start Joas een nieuwe actie voor de inzameling van geld (vers 8). Op zijn bevel wordt er een kist gemaakt “die buiten bij de poort van het huis van de HEERE” wordt gezet. Vervolgens wordt er, dit keer wel met een beroep op de heffing van Mozes, in Juda en in Jeruzalem een oproep gedaan om geld bijeen te brengen (vers 9). De reactie op deze oproep is heel anders de vorige keer. Alle leiders en heel het volk zijn blij dat ze kunnen bijdragen aan het herstel van de tempel (vers 10). Ze geven allemaal graag en blijven geven tot het herstelwerk is afgerond.

Het toezicht op de kist ligt bij de Levieten (vers 11). Telkens als de kist vol is, brengen ze die naar de beambte van de koning. De schrijver van de koning en de opzichter van de hoofdpriester maken de kist leeg. Er is een vertegenwoordiger van de koning en een vertegenwoordiger van de hogepriester bij betrokken. Het getuigenis van twee personen stelt een zaak vast (2Ko 13:1). Het is belangrijk om op een betrouwbare wijze verantwoording te kunnen afleggen van het ingezamelde geld (2Ko 8:20-21).

Hier gaat het ook nog eens om de combinatie van koning en priester. Er is een nauwe samenhang en samenwerking tussen die twee. We zien dit ook bij de Heer Jezus, de ware Koning-Priester (Zc 6:13). Nadat op deze verantwoorde wijze het geld uit de kist is gehaald, wordt de kist weer opgenomen en op zijn plaats bij de tempel teruggezet. Zo wordt er geld ingezameld in overvloed.

2Kr 24:12-14 | Het herstel van de tempel

12 De koning en Jojada gaven dat aan hen die het werk van de dienst van het huis van de HEERE deden. Zij huurden steenhouwers en ambachtslieden om het huis van de HEERE te vernieuwen, evenals smeden en kopergieters om het huis van de HEERE te herstellen. 13 Zij die het werk deden, gingen aan het werk en onder hun hand vorderde het herstelwerk. Zij herstelden het huis van God in zijn [oorspronkelijke] staat en versterkten het. 14 Toen zij [het werk] voltooid hadden, brachten zij de rest van het geld bij de koning en Jojada, waarvan hij voorwerpen voor het huis van de HEERE maakte: voorwerpen voor de dienst en de brandoffers, schalen, en gouden en zilveren voorwerpen. Zij brachten voortdurend brandoffers in het huis van de HEERE, al de dagen van Jojada.

De koning en Jojada – hier zien we weer het nauwe verband tussen koning en priester – stellen het geld ter beschikking aan hen die het herstelwerk verrichten (vers 12). Het geld wordt gebruikt om arbeidskrachten te huren. Steenhouwers, ambachtslieden, smeden en kopergieters zijn nodig voor het herstelwerk. Ze werken nauw samen, terwijl ieder doet waarin zijn capaciteiten liggen.

De Heer Jezus is als de Koning-Priester bezig ons de middelen te geven om aan Zijn huis te bouwen. De verschillende arbeiders die het herstelwerk verrichten, wijzen op de verschillende taken die gelovigen hebben bij de bouw van Gods huis. Steenhouwers kunnen we zien als een beeld van evangelisten. Zij brengen levende stenen in Gods huis. Ambachtslieden of timmerlieden werken met hout. Zij brengen structuur aan in Gods huis. In hen kunnen we een beeld zien van leraren. De smeden doen denken aan herders. Zij zorgen ervoor dat de gelovigen goed aaneengesloten blijven. De kopergieters zijn bezig met koper. Koper is een beeld van Gods gerechtigheid. Kopergieters kunnen we zien als een beeld van gelovigen die anderen helpen om in overeenstemming met Gods gerechtigheid te leven.

Al deze werkers gaan aan het werk met wat hun door de koning en Jojada is gegeven (vers 13). Het is mooi om te lezen dat het herstelwerk onder hun hand vordert. Het doel is om het huis van God in zijn oorspronkelijke staat te herstellen. Om zo te kunnen werken moeten de werkers wel weten wat de oorspronkelijke staat is. Het terugbrengen van Gods huis in zijn oorspronkelijke staat betekent ook dat het huis wordt versterkt.

Dat geldt ook voor alle werk dat voor de gemeente gebeurt. De blauwdruk van de gemeente, en de plaatselijke uiting daarvan, staat in het Woord van God. We moeten Gods Woord raadplegen als we aan de bouw van Gods huis werken. Werken aan Gods huis betekent voor ons dat wij aan medegelovigen laten zien wat hun positie in Christus is (Ko 1:28-29) en dat ze vast verbonden zijn aan Hem (2Ko 1:21; Ko 2:6-7).

Na het herstelwerk aan de tempel blijkt er geld over te zijn (vers 14). Dat geld wordt bij de koning en Jojada gebracht. Joas maakt er, waarschijnlijk op advies van Jojada, allerlei gereedschap van dat kan worden gebruikt voor de dienst in de tempel. Het resultaat is dat er zolang Jojada leeft “voortdurend brandoffers in het huis van de HEERE” worden gebracht. Hier vinden we het grote doel van het herstel van Gods huis: het brengen van brandoffers.

Het herstel van Gods huis met als resultaat het brengen van brandoffers stelt voor ons voor dat de dienst van aanbidding in de gemeente weer centraal staat. Dat is niet de geprogrammeerde aanbidding met zang en muziek onder leiding van een aanbiddingsleider, maar aanbidding geleid door de Heilige Geest. De Heilige Geest wil het hart van elk lid van de gemeente richten op de Heer Jezus Die het ware brandoffer voor God is. Het brandoffer is het offer dat in zijn geheel voor God is (Lv 1:9,13). God verlangt ernaar dat de gelovigen als gemeente met brandoffers komen. Jojada is een beeld van de Heer Jezus Die de “grote Priester over het huis van God” is (Hb 10:21). Door Hem mogen wij tot God in het heiligdom naderen om onze offers te brengen (Hb 10:19-22).

2Kr 24:15-16 | De dood van Jojada

15 En Jojada werd oud en verzadigd van dagen, en hij stierf. Hij was honderddertig jaar oud, toen hij stierf. 16 En zij begroeven hem in de stad van David, bij de koningen, want hij had goed gedaan in Israël, zowel ten aanzien van God als van Zijn huis.

Aan het leven van Jojada komt een einde. Hij sterft niet aan een ziekte of door een ongeluk, maar van ouderdom (vers 15). Hij heeft de hoge leeftijd van honderddertig jaar bereikt. Tot in zijn ouderdom is hij actief geweest in het dienen van God en Zijn huis (vers 16). Zijn dienst is een zegen geweest voor Israël. Hij, die priester is geweest, heeft zich tegelijk koninklijk gedragen. Daarom wordt hij “bij de koningen begraven”. Dat ze hem daar begraven, is een bewijs van het respect van Joas en het volk voor hem.

Hoe staan wij bekend bij de gelovigen met wie wij samen een plaatselijke gemeente vormen? Kan van ons worden gezegd dat we goedgedaan hebben in de gemeente? Goeddoen moet in de eerste plaats ten aanzien van God gebeuren. Hij ziet ons hele leven. Is dat op Hem gericht? Direct daaraan verbonden is het goeddoen ten aanzien van Zijn huis, dat is de gemeente, dat zijn de Zijnen. Goeddoen aan Zijn huis houdt in dat we ons in Zijn huis gedragen naar de normen die Hij daarvoor in Zijn Woord heeft gegeven (1Tm 3:15).

2Kr 24:17-18 | Joas vervalt tot afgoderij

17 Na de dood van Jojada kwamen echter de vorsten van Juda, en zij bogen zich neer voor de koning. Toen luisterde de koning naar hen. 18 Zij verlieten het huis van de HEERE, de God van hun vaderen, en dienden de gewijde palen en de afgoden. Vanwege deze schuld van hen rustte er grote toorn op Juda en Jeruzalem.

Na elke opwekking volgt lauwheid. Dat zien we ook hier. Als de inspirator Jojada gestorven is, wijkt Joas van de weg van de HEERE af. De invloed van Jojada is bepalend geweest voor zijn handelen. Nu hij met de dood van Jojada zijn houvast en kompas kwijt is, is hij stuurloos. Helaas kent hij geen eigen omgang met de HEERE. Joas heeft meer gewandeld door het geloof van Jojada dan door zijn eigen geloof. We kunnen hiervan voor onszelf een toepassing maken met betrekking tot onze kinderen. Als wij hen niet leren met de Heer te leven in een zelfstandig met Hem opgebouwde relatie, zullen ze – als ze op eigen benen moeten staan – de Heer de rug toekeren.

Door de dood van Jojada is er bij Joas een geestelijk vacuüm ontstaan. Die leegte wordt gevuld door de vorsten van Juda (vers 17). Ze komen bij hem en buigen zich huichelachtig voor hem neer. Ze zijn er niet op uit om hem te helpen om naar Gods wil te blijven regeren, maar ze zijn uit op hun eigen belang. Joas luistert naar hun vleitaal. De koning en de vorsten, die nog kort daarvoor bezig zijn geweest met het herstellen van de tempel, verlaten de HEERE en Zijn huis en gaan de afgoden dienen (vers 18). Mogelijk hebben de vorsten op hem ingepraat en gezegd dat de oude godsdienst niet voldoet en dat het dienen van “de gewijde palen en de afgoden” een veel beter gevoel geeft. Joas is om zo te zeggen in de Geest begonnen, maar eindigt in het vlees (Gl 3:3).

Het antwoord van God op de afwijking van Joas en het volk blijft niet uit. Het volk staat schuldig tegenover Hem. Vanwege die schuld rust Gods welbehagen niet meer op Juda en Jeruzalem, maar er rust nu grote toorn op hen.

2Kr 24:19-22 | Joas doodt de profeet van God

19 Hij zond onder hen profeten om hen tot de HEERE te doen terugkeren. Zij waarschuwden hen, maar zij gehoorzaamden [hun] niet. 20 Toen bekleedde de Geest van God Zacharia, de zoon van Jojada, de priester, die hoger dan het volk ging staan, en hij zei tegen hen: Zo zegt God: Waarom overtreedt u de geboden van de HEERE? Daarom zult u niet voorspoedig zijn. Omdat u de HEERE verlaten hebt, zal Hij u verlaten. 21 Zij spanden echter tegen hem samen, en stenigden hem op bevel van de koning met stenen in de voorhof van het huis van de HEERE. 22 Koning Joas herinnerde zich het gunstbewijs dat zijn vader Jojada aan hem bewezen had, niet, maar doodde zijn zoon, die toen hij stierf, zei: Moge de HEERE [het] zien en vergelding eisen!

Voordat God hun Zijn toorn, die op hen rust, ook daadwerkelijk laat voelen, stuurt Hij in Zijn genade eerst nog profeten tot hen (vers 19; vgl. Jr 7:25). Door Zijn profeten wil Hij hen oproepen om naar Hem terug te keren. Ze waarschuwen voor de gevolgen als het volk volhardt in hun afwijken van Hem. Helaas luisteren Joas en de vorsten niet.

Een van de profeten wordt speciaal genoemd (vers 20). Het is Zacharia, de zoon van Jojada. Zacharia gaat op een verhoging staan om beter door het volk gehoord te kunnen worden (vgl. Ne 8:5). Daardoor staat hij ook als een eenling tegenover het volk. Hij is een ware Antipas – dat betekent ‘tegen allen’ –, die ook als een eenling heeft getuigd en net als Zacharia zijn getuigenis met de dood heeft moeten bekopen (Op 2:13).

Zonder omhaal van woorden houdt Zacharia het volk hun zonden voor. Hij vertelt hun dat hun afgodendienst niet de voorspoed zal opleveren die zij ervan verwachten. Op hun handelen rust geen zegen omdat ze de HEERE hebben verlaten en Hij daarom hen heeft moeten verlaten. Ze zijn nu zonder Hem op weg. Hoe zou er dan voorspoed voor hen kunnen zijn?

Joas komt er zelfs toe bevel te geven om de man, die hem de woorden van God brengt, met stenen te doden (vers 21; Hb 11:37). Hier wordt een heilig man (een priester en profeet) op een heilige plaats (de tempel) met een heilige boodschap (een woord van God) gedood alsof het een Godslasteraar betreft. Hoe ver zijn de koning en zijn volk van de HEERE afgeweken.

Joas plaatst zich op één lijn met de goddeloze Achab die ook een rechtvaardig man, Naboth, heeft laten stenigen (1Kn 21:8-13). Zacharia wordt nota bene gestenigd in de voorhof van het huis van de HEERE, waar Joas zich het eerste deel van zijn koningschap zo voor heeft ingezet. De plaats van aanbidding wordt met bloed besmeurd.

Gods Geest geeft duidelijk aan dat deze steniging behalve een misdaad ook een daad van de grootst mogelijke ondankbaarheid is (vers 22a; vgl. Ri 8:35). Het gunstbewijs dat de vader van Zacharia, Jojada, aan hem heeft bewezen, is uit zijn herinnering verdwenen.

Als we vergeten dankbaar te zijn voor alles wat de Heer ons heeft gegeven in onze broeders en zusters, kan het gebeuren dat wij, in geestelijk opzicht, hun moordenaars worden als zij ons op ons falen wijzen. Ondankbaarheid is een van de kenmerken van de laatste dagen, dat is de tijd waarin wij leven (2Tm 3:1-3). Het is een tijd waarin nagenoeg geen acht meer geslagen wordt op het Woord van God.

Als Zacharia sterft, roept hij dat de HEERE het zal vergelden (vers 22b). Deze roep om wraak past bij het Oude Testament. Deze roep zal ook na de opname van de gemeente klinken (Op 6:9-11). In onze tijd past de gelovige een roep om genade en vergeving voor zijn vervolgers en hen die hem martelen (Hd 7:59-60a).

De Heer Jezus verwijst in Zijn rede tegen de farizeeën naar de moord op Zacharia (Mt 23:34-35; Lk 11:51). In die rede noemt Hij de eerste en de laatste moord op gelovigen in het Oude Testament als het begin en het einde van een lange reeks bloedvergieten van rechtvaardigen. De eerste moord is die op Abel, de laatste die op Zacharia. Dat Zacharia de laatste gelovige is die in het Oude Testament wordt vermoord, klopt. We moeten er namelijk aan denken dat het boek Kronieken in de Hebreeuwse Bijbel het laatste bijbelboek is en niet zoals in onze Bijbels het boek Maleachi.

2Kr 24:23-24 | Strafgerichten aan Joas

23 Daarom gebeurde het bij de wisseling van het jaar, dat het leger van Syrië tegen hem optrok, en zij drongen Juda en Jeruzalem binnen en richtten onder het volk alle leiders van het volk te gronde. Al hun buit stuurden zij naar de koning van Damascus. 24 Hoewel het leger van Syrië met weinig mannen kwam, gaf de HEERE toch een zeer groot leger in hun hand, omdat [de Judeeërs] de HEERE, de God van hun vaderen, verlaten hadden. Zo voltrokken zij strafgerichten aan Joas.

Gods antwoord op de roep om wraak van zijn stervende dienaar Zacharia laat niet lang op zich wachten. Bij de wisseling van het jaar trekt het leger van Syrië tegen Joas op (vers 23; vgl. 2Sm 11:1). Het leger van Syrië dringt zelfs zover door, dat het Jeruzalem binnentrekt en daar alle leiders doodt. Daardoor is het volk stuurloos geworden. De buit die de Syriërs op hun veldtocht roven, sturen ze naar hun heer, de koning van Damascus.

De Syriërs zijn oppermachtig in hun strijd tegen Juda en Jeruzalem. Dat is niet omdat ze zo talrijk zijn. Integendeel, ze hebben maar een klein leger (vers 24). Toch behalen ze grote successen omdat de HEERE tegen Zijn volk strijdt. Hij toont Zich de tegenstander van Zijn volk omdat zij Hem verlaten hebben.

Vorige koningen – Abia, Asa en Josafat – zijn niet verslagen, hoewel Juda tegenover een machtig leger stond (2Kr 13:3; 14:11; 20:20). Hier bij Joas geeft de HEERE echter de overwinning aan Syrië dat “met weinig mannen” tegen een machtig Juda is opgetrokken. Een overmachtig Juda verliest van een klein leger omdat de HEERE hen in de hand van hun vijanden geeft (Lv 26:17a). Het dienen of verlaten van de HEERE is zo’n ernstige zaak, dat alle militaire getallen volkomen betekenisloos zijn.

De Syriërs zijn de tuchtroede in Gods hand om “strafgerichten aan Joas” te voltrekken. Het woord voor ‘strafgerichten’ wordt ook gebruikt voor de oordelen die over Egypte zijn gekomen om de farao ertoe te bewegen Gods volk uit Egypte vrij te laten (Ex 6:5; 7:4; 12:12; Nm 33:4). Dat laat wel de ernst zien van de tucht die de HEERE over de leider van Zijn volk brengt. De oordelen waarmee Hij het goddeloze Egypte heeft geslagen, brengt Hij hier over Zijn volk.

2Kr 24:25-27 | De dood van Joas

25 En toen zij van hem weggetrokken waren – want zij hadden hem ernstig ziek achtergelaten – spanden zijn dienaren, vanwege het bloed van de zonen van de priester Jojada, tegen hem samen, en zij doodden hem op zijn bed, en hij stierf. Zij begroeven hem in de stad van David, maar zij begroeven hem niet in de graven van de koningen. 26 De volgende [dienaren] zijn het die tegen hem samenspanden: Zabad, de zoon van Simeath, de Ammonitische, en Jozabad, de zoon van Simrith, de Moabitische. 27 Wat betreft zijn zonen, en de grootte van de last, hem [opgelegd], en het fundament van het huis van God, zie, die zijn beschreven in het verslag van het boek van de koningen. En zijn zoon Amazia werd koning in zijn plaats.

De strafgerichten zijn niet alleen voltrokken aan het volk, hun leiders en hun bezittingen, maar ook aan Joas persoonlijk (vers 25). Als de vijanden wegtrekken, laten ze Joas “ernstig ziek” achter, een ziekte die waarschijnlijk het gevolg is van ernstige verwondingen die hem zijn toegebracht. Daarmee is de maat van Gods tucht over hem nog niet vol. Twee dienaren spannen tegen hem samen en doden hem, terwijl hij machteloos op zijn ziekbed ligt. Joas wordt wel begraven in de stad van David, maar niet in de graven van de koningen, een eer die hij wel Jojada heeft waardig gekeurd (vers 16).

Als reden voor de moord op Joas wordt gegeven dat hij “het bloed van de zonen van de priester Jojada” heeft vergoten. Het lijkt erop dat Joas van de zonen van Jojada niet alleen Zacharia heeft gedood, maar ook nog andere zonen. De gegeven reden wil niet zeggen dat dit de twee moordenaars tot handelen heeft gebracht. Het wil zeggen dat God in Zijn regeringswegen de moord toelaat als vergelding voor het bloed dat Joas heeft vergoten. De beide mannen zullen voor hun misdaad rechtvaardig gestraft worden (2Kr 25:3).

De namen van de dienaren en hun herkomst worden genoemd (vers 26). Het zijn twee zonen van buitenlandse, hoewel aan Israël verwante, vrouwen. De Ammonieten en Moabieten zijn nakomelingen van Lot (Gn 19:30-38), de neef van Abraham. Zij hebben zich voortdurend vijandig tegenover Gods volk gedragen. Dat Joas hen tot dienaren heeft aangenomen, kan het gevolg zijn van het dienen van hun goden. Wie tot afgoderij vervalt, haalt altijd elementen in huis die hem vijandig gezind zijn en uit zijn op zijn verderf.

De kroniekschrijver eindigt zijn beschrijving van het leven van Joas met een verwijzing naar enkele dingen “die zijn beschreven in het verslag van het boek van de koningen” (vers 27). Dit boek is niet voor ons bewaard gebleven. Wat daarin beschreven staat, betreft zijn zonen, mogelijk wie dat zijn en hoe hij met hen is omgegaan. Het betreft ook “de grootte van de last, hem [opgelegd]”. Daarbij wordt wel gedacht aan de oordeelsprofetieën van de HEERE die tegen hem zijn uitgesproken. De laatste verwijzing is naar “het fundament van het huis van God”, waarin we toch een zekere waardering mogen opmerken voor wat Joas voor Gods huis heeft gedaan.

Het leven van Joas mag dan een tragisch verloop en een tragisch einde hebben gehad, de trouw van God blijft. De zoon van Joas, Amazia, wordt koning in de plaats van Joas. Zo houdt God nog steeds een lamp voor het huis van David brandend. Het licht is nog niet gedoofd.

2 Kronieken 25

Inleiding

Hoogmoed komt voor de val. Dat zien we bij de twee volgende koningen, Amazia – hij regeert van 796-767 v.Chr. – en zijn zoon Uzzia (2Kr 26:16). Beide koningen beginnen goed, maar eindigen kwaad, net als Joas. Beide koningen hebben groot succes en komen tot grote macht, waardoor de roem hun naar het hoofd stijgt. Succes is de oorzaak van hun hoogmoed. Als gevolg van hun hoogmoed is er gebrek aan vertrouwen op de HEERE, want die twee kunnen niet samengaan.

2Kr 25:1-4 | Amazia koning van Juda

1 Toen Amazia vijfentwintig jaar oud was, werd hij koning, en hij regeerde negenentwintig jaar in Jeruzalem. De naam van zijn moeder was Joaddan, uit Jeruzalem. 2 Hij deed wat juist was in de ogen van de HEERE, alleen niet met een volkomen hart. 3 Het gebeurde nu, toen bij hem het koningschap stevig [in handen] was, dat hij zijn dienaren die de koning, zijn vader, hadden gedood, [liet] doden. 4 Maar hun kinderen bracht hij niet ter dood, maar [hij deed] zoals geschreven staat in de wet, in het boek van Mozes, waar de HEERE geboden heeft: De vaders mogen niet ter dood gebracht worden om de kinderen en de kinderen mogen niet ter dood gebracht worden om de vaders, maar ieder zal om zijn [eigen] zonde ter dood gebracht worden.

De samenzwering waaraan Joas ten prooi is gevallen, is tegen zijn persoon geweest en niet tegen het koningshuis. Vandaar dat Amazia zijn vader zonder meer opvolgt (vers 1). Hij is vijfentwintig jaar oud als hij koning wordt. Het aantal jaren dat hij heeft geregeerd wordt ons, zoals meestal gebeurt, ook hier weer direct aan het begin verteld. Amazia heeft negenentwintig jaar geregeerd. Ook noemt de kroniekschrijver, zoals hij vaker doet, de naam van zijn moeder, Joaddan, en de plaats waar zij vandaan komt, Jeruzalem.

Het leven van Amazia wordt in één zin samengevat: “Hij deed wat juist is in de ogen van de HEERE, maar niet met een volkomen toegewijd hart” (vers 2). Hierin lijkt hij op zijn vader Joas (2Kn 14:3). Het eerste deel van de zin is positief. Dat is ook gezegd van zijn vader Joas. Bij Joas wordt vervolgens gezegd dat het doen wat juist is in de ogen van de HEERE beperkt is gebleven tot de duur van het leven van Jojada. Bij Amazia is er ook sprake van een beperking en die is dat hij niet met zijn hele hart aan de HEERE is toegewijd (vgl. 1Kr 29:19). De Heer vraagt ons hele hart. Halve of gedeelde harten doen tekort aan wat Hem toekomt. Hij wil dat we helemaal voor Hem zijn.

Amazia heeft enige tijd nodig om zich in zijn nieuwe functie in te werken (vers 3). De plotselinge dood van zijn vader brengt hem even plotseling op de troon. Hij zal het doen en laten van de vorsten en hun omgang met zijn vader hebben gadegeslagen. Nu hij zelf aan de macht is, moet hij met hen leren omgaan. Hij lijkt erin te slagen het koningschap stevig in handen te krijgen. Daarbij zal zeker ook de bestudering van de wet horen.

Als hij zich als koning sterk genoeg voelt, treedt hij op tegen de moordenaars van zijn vader en laat hen doden. Die moordenaars worden “zijn dienaren” genoemd. Hij heeft hen dus nog enige tijd in zijn nabijheid als zijn personeel moeten dulden. Al die tijd is hij echter niet uit het oog verloren dat dit de moordenaars van zijn vader zijn. Bij hun terechtstelling gaat hij niet verder dan de wet zegt (vers 4). Hij laat het bij hun terechtstelling omdat de HEERE in de wet van Mozes geboden heeft dat niet de hele familie wordt uitgeroeid, maar dat alleen de schuldigen worden gedood (Dt 24:16; Jr 31:29-30; Ez 18:19-20).

Het is voor ons ook belangrijk om ons eerst te bezinnen op onze positie als gelovige en de verantwoordelijkheden die daaraan verbonden zijn. Dat betekent dat we ons moeten bezighouden met Gods Woord. De kennis van Gods Woord is noodzakelijk om goede beslissingen te nemen. Als het gaat om de veroordeling van kwaad in de gemeente, zal er naar de norm van Gods Woord tucht moeten worden uitgeoefend over openlijk kwaad. Die tucht zal echter ook rechtvaardig moeten zijn, in overeenstemming met de zwaarte van het vergrijp en alleen van toepassing op degene die het betreft.

2Kr 25:5-13 | In God is kracht om te helpen

5 Toen riep Amazia Juda bijeen, en stelde hen op, [ingedeeld] naar families, met bevelhebbers over duizend en bevelhebbers over honderd, uit heel Juda en Benjamin. Hij monsterde hen, van twintig jaar oud en daarboven, en trof driehonderdduizend van de beste [mannen] aan, die met het leger uittrokken, die speer en schild hanteerden. 6 Bovendien huurde hij van Israël honderdduizend dappere helden in voor honderd talent zilver. 7 Toen kwam er een man Gods naar hem toe, die zei: Koning, laat het leger van Israël niet met u meegaan, want de HEERE is niet met Israël, [met] al die nakomelingen van Efraïm. 8 Maar als u wilt gaan, doe het dan en wees sterk voor de strijd. God zal u [echter] laten struikelen voor de vijand, want in God is kracht om te helpen en om te laten struikelen. 9 Toen zei Amazia tegen de man Gods: Maar wat dan te doen met de honderd talent die ik aan de troepen van Israël gegeven heb? Daarop zei de man Gods: De HEERE heeft u veel meer te geven dan dit. 10 Toen zonderde Amazia de troepen die uit Efraïm bij hem gekomen waren, af, zodat zij naar hun [woon]plaats zouden gaan. Daarom ontstaken zij in hevige woede tegen Juda, en zij keerden in brandende toorn terug naar hun [woon]plaats. 11 Amazia vatte moed en leidde zijn volk weg en ging het Zoutdal in; hij versloeg van de Seïrieten tienduizend [man]. 12 Verder voerden de Judeeërs [nog] tienduizend [anderen] als gevangenen levend weg, brachten hen naar de top van de rots, en wierpen hen van de top van de rots af, zodat zij allen opengereten werden. 13 Maar de mannen van de troepen die Amazia had laten terugkeren, zodat zij niet met hem ten strijde zouden trekken, overvielen de steden van Juda, vanaf Samaria tot Beth-Horon toe; zij versloegen van hen drieduizend [man], en roofden veel buit.

Amazia gaat over tot een militaire actie die, zoals verderop blijkt, gericht is tegen Edom (vers 5; vers 11). Wat de aanleiding hiervoor is, is niet duidelijk. Amazia roept Juda bijeen en stelt een leger samen van de beste mannen die twintig jaar of ouder zijn (vgl. Nm 1:2-3). Er blijken driehonderdduizend mannen te zijn die in aanmerking komen en die speer en schild kunnen hanteren. Dit is een aanzienlijk leger, maar het haalt het toch niet bij de legers van Asa en Josafat die een leger hebben gehad van respectievelijk vijfhonderdtachtigduizend en meer dan een miljoen man (2Kr 14:8; 17:14-16).

Misschien heeft Amazia die aantallen in zijn achterhoofd bij de beoordeling van de grootte van zijn leger. Hij is er in elk geval niet van overtuigd dat hij met dit leger de Edomieten kan verslaan. Daarom vult hij zijn leger aan met huursoldaten uit het noordelijke rijk, waarvoor hij honderd talent zilver betaalt (vers 6). In zijn berekeningen is echter geen plaats voor de HEERE.

Hoewel Amazia niet met de HEERE rekent, stuurt Die in Zijn goedheid toch een profeet, een man Gods, naar hem toe (vers 7; vgl. 2Kr 16:7; 19:2). De naam van de man Gods wordt niet gegeven. Zijn naam doet er niet toe, want het gaat om wat hij te zeggen heeft. Hij waarschuwt Amazia om niet op de soldaten van Israël te vertrouwen en hen niet mee te nemen. De reden is dat “de HEERE niet met Israël, [met] al die nakomelingen van Efraïm” is. Omdat er voor Hem geen plaats meer is in het noordelijke rijk, kan Hij ook niet met hen zijn. Als we de Heer de eerste plaats in ons leven ontzeggen, kan Hij ons ook niet helpen bij wat we doen.

De man Gods houdt Amazia voor dat hij er vrij in is om ondanks de waarschuwing de strijd met Edom aan te binden en daarbij gebruik te maken van de door hem gehuurde soldaten (vers 8). Als hij dat wil, moet hij dat doen. Dan moet hij zichzelf maar moed inspreken om sterk te zijn in de strijd. Hij moet echter ook weten dat hij de strijd zal verliezen omdat God hem voor de vijand zal laten struikelen. In God is namelijk kracht om te helpen, maar als hij weigert van die kracht gebruik te maken, zal God Zijn kracht bewijzen door hem te laten struikelen.

Amazia is bijna overtuigd. Alleen zit hij nog met de vraag hoe het zit met het geld dat hij in deze onderneming heeft geïnvesteerd (vers 9). Op die vraag geeft de man Gods het prachtige en bemoedigende en ook vertroostende antwoord: “De HEERE heeft u veel meer te geven dan dit.” Amazia mag kiezen: verlies van geld of verlies van de strijd. De keus tussen deze beide mogelijkheden is in werkelijkheid de keus tussen met of zonder de HEERE de strijd aan te gaan. Wij mogen weten dat de Heer alles wat wij voor Hem laten, dubbel en dwars zal vergoeden. Elk verlies voor Hem wordt door Hem ruimschoots gecompenseerd. De vraag is alleen of wij Hem in die toezegging vertrouwen.

Amazia heeft zijn keus gemaakt (vers 10). Hij wil met de HEERE en daarom zonder de troepen uit Efraïm optrekken. Hij verwijdert de huursoldaten uit zijn leger, zodat die naar huis terug kunnen gaan. We zouden kunnen denken dat de gehuurde troepen dat wel prettig vinden. Ze hebben hun geld (vers 6) en kunnen, zonder er iets voor te hoeven doen en tegelijk ook zonder de kans dat ze in de strijd worden gedood, terug naar huis. Zo is het echter niet. Ze worden woedend op Juda dat ze zijn weggestuurd.

De vraag is beantwoord en de keus is gemaakt. Door de woorden van de profeet vat Amazia moed en leidt zijn volk weg naar het Zoutdal om tegen Edom te strijden (vers 11). Over de strijd wordt niets vermeld, wel over het resultaat. Dat mag er zijn. Amazia verslaat van de Seïrieten – dat zijn de Edomieten, genoemd naar het gebied waar ze wonen – tienduizend man. Nog eens tienduizend anderen worden als gevangenen weggevoerd (vers 12). Deze gevangenen worden naar de top van een rots gebracht en in de diepte te pletter gegooid. Ze worden er allen door opengereten, waardoor om zo te zeggen hun verdorven innerlijk naar buiten komt.

Edom of Ezau (Gn 36:1) is een beeld van de zonde, de oude natuur of het vlees. Edom heeft zich altijd als een onbarmhartige vijand van Gods volk opgesteld en gedragen en zal daarvoor worden geoordeeld. De hele profetie van Obadja is daaraan gewijd (Ob 1:1-21). Wij kunnen met de zonde geen medelijden hebben, maar moeten die onbarmhartig oordelen. De Schrift roept ons op om onze leden die op aarde zijn te doden (Ko 3:5). Dat betekent voor ons dat we moeten leren onszelf te oordelen (1Ko 11:31) en ook de zonde in de gemeente moeten oordelen (1Ko 5:13b).

Dan maakt de kroniekschrijver nog een opmerking over de huursoldaten die door Amazia naar huis zijn gestuurd (vers 13). We hebben gezien dat deze mannen woedend zijn geworden over hun wegzending (vers 10). Uit wat we nu lezen, kunnen we misschien concluderen dat de oorzaak van hun woede is dat ze door hun wegzending een grote buit aan zich voorbij zien gaan. Ze gaan daarom verhaal halen en zich schadeloos stellen door de steden van Juda te overvallen. Daar doden ze een groot aantal mannen en roven er veel buit.

Hoe zouden zulke lieden een hulp kunnen zijn voor Gods zaak? Mensen met zelfzuchtige motieven kunnen nooit een hulp zijn in de strijd die kinderen van God hebben te leveren. Zij brengen Amazia verliezen toe. We kunnen ons afvragen hoe het dan zit met de toezegging van de HEERE dat Hij meer heeft te geven dan wat Amazia verloor door de huursoldaten weg te sturen. Dat blijft volledig staan. De HEERE heeft Amazia ook een grote overwinning gegeven. Toch ontbreekt het volledige vertrouwen op de HEERE, zoals het vervolg laat zien.

2Kr 25:14-16 | Amazia en de goden van de Seïrieten

14 Nadat Amazia van het verslaan van de Edomieten [terug]gekomen was, gebeurde het dat hij de goden van de Seïrieten meebracht en die voor zichzelf als goden opstelde; hij boog zich voor hen neer en bracht reukoffers aan hen. 15 Toen ontbrandde de toorn van de HEERE tegen Amazia. Hij zond een profeet naar hem toe, die tegen hem zei: Waarom hebt u de goden van dat volk gezocht, die hun [eigen] volk niet uit uw hand gered hebben? 16 Het gebeurde echter toen deze tot hem sprak, dat hij tegen hem zei: Heeft men u tot raadgever van de koning aangesteld? Houdt u [daarmee] op! Waarom zou men u doden? Toen hield de profeet op, en zei: Ik merk dat God besloten heeft u te gronde te richten, omdat u dit gedaan hebt en niet naar mijn raad hebt geluisterd.

Als Amazia de Edomieten heeft verslagen, keert hij terug naar huis (vers 14). Daarbij neemt hij de goden van de overwonnen vijanden mee. Als hij ze vervolgens zou vernietigen, zou dat een eerbewijs aan de HEERE zijn Die boven alle afgoden staat. Maar in plaats van de HEERE te eren en Hem te danken voor de overwinning die Hij heeft gegeven, begaat Amazia de dwaasheid om de goden van zijn overwonnen vijanden voor zichzelf op te stellen, zich ervoor neer te buigen en aan hen reukoffers te brengen!

Door dit te doen pleegt Amazia in geestelijke zin hoererij. Daarom ontbrandt de toorn van de HEERE tegen hem (vers 15). De toorn van God is de keerzijde van Zijn liefde. Weer stuurt Hij een profeet. Deze wijst Amazia op de dwaasheid dat hij goden aanbidt die niet in staat zijn gebleken hun volk uit zijn hand te redden. Het is toch te gek voor woorden, zouden wij zeggen. Hoe komt iemand tot zo iets doms.

Amazia is echter niet van dit soort opmerkingen gediend. Het lijkt erop dat hij de profeet niet eens laat uitspreken, maar hem de mond snoert (vers 16). De profeet moet zich goed realiseren dat hij niet tegen de eerste de beste spreekt. Hoe waagt hij het de plaats van raadgever tegenover hem, de koning, in te nemen! Amazia laat zich niet gezeggen door de een of andere kletser. Hij bepaalt zelf wel naar wie hij luistert.

Dan stopt de profeet met zijn vermaning. Hij ziet dat Amazia niet wil luisteren en concludeert dat God hem in het verderf wil storten. Het afwijzen van goede raad betekent het verderf. Dat wil niet zeggen dat God het verderf wil, maar dat Hij heeft besloten dat wie vermaning verwerpt, in het verderf terecht zal komen (Sp 15:32a). Amazia heeft zelf de keus voor het verderf gemaakt en God bevestigt die keus. De profeet zegt wat God doet, terwijl wat God doet, voortkomt uit de weigering van Amazia om naar vermaning te luisteren en zich te bekeren.

2Kr 25:17-24 | Amazia door Joas verslagen

17 Toen pleegde Amazia, de koning van Juda overleg en stuurde [boden] naar Joas, de zoon van Joahaz, de zoon van Jehu, de koning van Israël, om te zeggen: Kom, laten wij ons met elkaar meten! 18 Maar Joas, de koning van Israël, stuurde Amazia, de koning van Juda, [deze boodschap]: De distel die op de Libanon groeit, stuurde de ceder die op de Libanon groeit, [deze boodschap]: Geef uw dochter aan mijn zoon tot vrouw. Maar de dieren van het veld die op de Libanon zijn, kwamen voorbij en vertrapten de distel. 19 U zegt [tegen uzelf]: Zie, u hebt Edom verslagen. Daarom is uw hart overmoedig door [nog meer] eer te zoeken. Nu, blijf in uw huis. Waarom zou u zich in het onheil storten, zodat u ten val komt, u en Juda met u? 20 Maar Amazia luisterde niet, want dit kwam van God om hen in [hun] hand te geven, omdat zij de goden van Edom gezocht hadden. 21 Daarom trok Joas, de koning van Israël, op, zodat hij en Amazia, de koning van Juda, zich in Beth-Semes, dat Juda toebehoort, met elkaar maten. 22 En Juda werd door Israël verslagen, en zij vluchtten, ieder naar zijn tent. 23 En Joas, de koning van Israël, greep Amazia, de koning van Juda, de zoon van Joahaz, in Beth-Semes. Hij bracht hem in Jeruzalem, en sloeg een bres in de muur van Jeruzalem, van de Efraïmpoort tot aan de Hoekpoort, vierhonderd el [lang]. 24 En [hij nam] al het goud en het zilver [mee], en al de voorwerpen die werden aangetroffen in het huis van God bij Obed-Edom, en de schatten van het huis van de koning, en [ook] gijzelaars. Daarna keerde hij terug naar Samaria.

In plaats van de Goddelijke raad van Gods profeet op te volgen gaat Amazia naar anderen om raad (vers 17). Met wie hij overleg pleegt, wordt niet vermeld. Het gaat ook niet om die anderen, maar om de houding van Amazia. Omdat hij God vaarwel heeft gezegd, is hij bezig met het bewerken van het verderf dat hem is aangezegd.

Het overleg dat hij pleegt, gaat over een oorlog die hij van plan is met Joas, de koning van Israël te voeren. Een aanleiding voor die oorlog kan de rooftocht in Juda zijn door de huursoldaten uit het noordelijke rijk (vers 13). Tevens zien we dat zijn overwinning over Edom hem overmoedig heeft gemaakt, zoals Joas opmerkt (vers 19). Het resultaat van het overleg is dat Amazia boden naar de koning van Israël stuurt om hem uit te dagen met elkaar de strijd aan te gaan.

Het antwoord van Joas komt in de vorm van een fabel (vers 18). De distel, goed om in het vuur te werpen, dat is Amazia. De ceder, machtig en goed voor de bouw, dat is Joas. De dieren op het veld die op de Libanon zijn, is het leger van Joas. Achteloos wordt de distel vertrapt. Joas laat Amazia weten waarom die de strijd zoekt. Hij wijst hem op zijn overwinning op Edom en dat hij daardoor overmoedig is geworden en denkt dat hij ook wel even van Israël kan winnen.

Joas is zelf niet beter dan Amazia. We zien dat goddeloze mensen goed de motieven van andere goddeloze mensen kunnen doorzien. Dat komt omdat zij door precies dezelfde motieven worden gedreven. Joas is net zo hoogmoedig als Amazia. Hij voorspelt onheil voor Amazia en adviseert hem thuis te blijven (vers 19). Joas is net zo zeker van de overwinning als Amazia. Beide mannen spreken hoogmoedige taal; bij beiden ontbreekt de afhankelijkheid van de HEERE volledig.

Amazia heeft niet naar de profeet geluisterd en hij luistert al helemaal niet naar de waarschuwing van Joas (vers 20). God heeft hier Zijn hand in, want Hij gaat Joas gebruiken om Amazia te straffen voor het zoeken van de goden van Edom. Als blijkt dat Amazia niet wil luisteren, trekt Joas op (vers 21). Ze ontmoeten elkaar in Beth-Semes, waar zij met elkaar de strijd aanbinden. Amazia lijdt de nederlaag en de soldaten slaan op de vlucht, ieder naar zijn tent (vers 22). Joas neemt Amazia gevangen en brengt hem in Jeruzalem. Wat zal het een vernedering voor Amazia zijn geweest als gevangene daar te worden binnengebracht.

Er volgen nog meer vernederingen. Er wordt een groot deel van de muur van Jeruzalem, “van de Efraïmpoort tot aan de Hoekpoort, vierhonderd el [lang]” (vers 23), dat is aan de noordelijke en noordwestelijke kant van de muur, afgebroken. Veel van de schatten van het huis van God, die aan de zorg van Obed-Edom zijn toevertrouwd, worden geroofd (vers 24). Tevens neemt Joas gijzelaars mee, om te garanderen dat Amazia zich rustig houdt. Daarna keert hij terug naar Samaria. De strafexpeditie is afgelopen.

We zien in deze geschiedenis hoeveel er verloren gaat als we door overwinningen die de Heer heeft gegeven, hoogmoedig worden en gaan strijden voor eigen eer. Als we dan ook nog doof zijn voor waarschuwingen die de Heer geeft, is de ramp compleet. We lijden dan op alle terreinen verlies. Ons aanzien is geschaad en daarmee de Naam van de Heer Die we belijden te kennen en te dienen.

We raken ook geestelijke zegeningen kwijt die in het huis van God voor ons opgeslagen zijn en die we daar kunnen genieten. Het is zelfs zo, dat we als ‘gijzelaars’ worden vastgehouden door de vijand die macht over ons heeft gekregen. Dat wil zeggen dat we onze ware geestelijke vrijheid kwijt zijn. Wat een verlies, voor onszelf, maar bovenal voor de Heer, Die uit ons leven niet de eer krijgt die Hij zo waard is!

2Kr 25:25-28 | De dood van Amazia

25 Amazia, de zoon van Joas, koning van Juda, leefde na de dood van Joas, de zoon van Joahaz, de koning van Israël, [nog] vijftien jaar. 26 Het overige nu van de geschiedenis van Amazia, van het begin tot het einde, zie, is dat niet beschreven in het boek van de koningen van Juda en Israël? 27 Vanaf de tijd dat Amazia van achter de HEERE afweek, smeedde men een samenzwering tegen hem in Jeruzalem, zodat hij naar Lachis vluchtte; maar zij stuurden [mannen] achter hem aan tot Lachis en doodden hem daar. 28 Zij brachten hem over met paarden en zij begroeven hem bij zijn vaderen, in de stad van Juda.

Amazia krijgt na zijn vernederende nederlaag nog vijftien jaar te leven, gerekend vanaf de dood van Joas, de koning van Israël (vers 25). Dat zijn dood gerelateerd wordt aan de dood van de koning van Israël, laat wel zien hoezeer Amazia afhankelijk is geworden van de koning van het noordelijke rijk. Wat Amazia nog meer heeft gedaan dan wat van hem in dit hoofdstuk beschreven staat, is beschreven “in het boek van de koningen van Juda en Israël” (vers 26; vgl. 2Kr 16:11; 28:26; 32:32).

Sinds zijn afwijken van de HEERE heeft Amazia geen rust meer (vers 27). Hij is telkens in angst voor een samenzwering die tegen hem gesmeed wordt. Een samenzwering is zeer bedreigend. Er is altijd de dreiging omgebracht te worden, maar het is niet bekend waar, wanneer en door wie het gebeurt. Om aan de samenzweerders te ontkomen ontvlucht hij Jeruzalem en gaat naar Lachis. Na een rusteloze tijd van angst denkt hij daar misschien rust te vinden. Maar de samenzweerders weten hem te vinden en hij vindt, in plaats van de begeerde rust, de dood. Zo komt er een roemloos einde aan het leven van een man die goed is begonnen.

Zijn lichaam wordt met paarden overgebracht naar Jeruzalem (vers 28). Daar wordt hij begraven bij zijn vaderen.

2 Kronieken 26

Inleiding

In dit hoofdstuk en de tien volgende hoofdstukken hebben we de geschiedenis van Uzzia en nog tien andere koningen. In de dagen van deze koningen profeteren de meeste profeten van wie we een bijbelboek hebben. Dat betreft zowel de zogenaamde grote als kleine profeten. Wat in de boeken van deze profeten staat, werpt veel licht op deze elf hoofdstukken. Het is zeer aan te bevelen de boeken van de profeten te lezen en ter harte te nemen.

In dit hoofdstuk hebben we weer twee delen. Het eerste deel laat een opgaande lijn zien, met daarin de macht en voorspoed van Uzzia (verzen 1-15). Het tweede deel laat een neergaande lijn zien, met daarin de hoogmoed, ziekte en dood van Uzzia (verzen 16-23).

2Kr 26:1-5 | Uzzia koning van Juda

1 Toen nam heel het volk van Juda Uzzia, die toen zestien jaar oud was, en maakte hem koning in de plaats van zijn vader Amazia. 2 Hij was het die Eloth uitbouwde en het aan Juda terugbracht, nadat de koning bij zijn vaderen te ruste gegaan was. 3 Uzzia was zestien jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde tweeënvijftig jaar in Jeruzalem. De naam van zijn moeder was Jecholia, uit Jeruzalem. 4 Hij deed wat juist was in de ogen van de HEERE, overeenkomstig alles wat zijn vader Amazia gedaan had. 5 Het was in de dagen van Zacharia, die [Uzzia] leerde op God te zien, om God te zoeken. In de dagen dat hij de HEERE zocht, maakte God hem voorspoedig.

Als Amazia is gedood, wordt Uzzia koning (vers 1). Hij wordt dat op een bijzondere manier, namelijk doordat “heel het volk van Juda” hem koning maakt. Deze opmerkelijke gang van zaken duidt er wellicht op dat men in Jeruzalem andere gedachten met betrekking tot de opvolging heeft. Maar God gebruikt hier de wil van het volk om een lamp voor het huis van David brandend te houden. Uzzia – ook Azaria genoemd (2Kn 15:1-7) – is pas zestien jaar oud als hij koning wordt.

De eerste daad die van Uzzia beschreven staat, is dat hij de havenplaats Eloth of Elath uitbouwt en weer onder het gezag van Juda brengt (vers 2). Eloth is belangrijk voor de handel over zee. Dat hij dit doet “nadat de koning bij zijn vaderen te ruste gegaan was”, doelt waarschijnlijk op de dood van de koning van Edom. Herstel van verloren gegaan gebied kan alleen plaatsvinden als de HEERE erkend wordt in Zijn gezag.

God is de God van herstel. Als Hij herstel geeft, is dat om ons er geestelijk sterker door te maken. Dat zien we ook bij Petrus, die na zijn herstel door de Heer wordt gebruikt om zijn broeders te versterken (Lk 22:31-32). Petrus is na zijn verloochening van de Heer door Hem hersteld en heeft door zijn brieven zijn broeders in hun geloof versterkt.

Nog eens wordt gezegd dat Uzzia zestien jaar oud is als hij koning wordt (vers 3; vers 1). Dat legt nadruk op zijn leeftijd. Het laat zien dat God grote waarde hecht aan jonge mensen die voor Hem willen leven. Andere voorbeelden daarvan hebben we in Jozua, Samuel, Salomo, Joas en Timotheüs. Uzzia is, op Manasse na, de langst regerende koning. Hij regeert liefst tweeënvijftig jaar, van 791-740 v.Chr. Ook van hem wordt de naam van zijn moeder vermeld, met de plaats waar zij vandaan komt. Zij heeft, zoals gebruikelijk is bij moeders, een grote invloed op zijn ontwikkeling gehad. Ook zal ze hem tijdens zijn eerste regeringsjaren hebben geholpen zijn taak goed te verrichten.

De regering van Uzzia wordt beschreven door die te vergelijken met de regering van zijn vader (vers 4). Hij doet, net als zijn vader Amazia, wat juist is in de ogen van de HEERE. Dat betreft dan wel, net als bij zijn vader, het eerste deel van zijn leven, want aan het einde van zijn leven wijkt hij, net als zijn vader, van de HEERE af.

Het gaat goed met Uzzia zolang hij de HEERE zoekt (vers 5). Daarbij wordt hij, zoals dat ook gebeurde bij zijn grootvader Joas (2Kr 24:2), door iemand geholpen. Uzzia heeft in Zacharia iemand die hem “leerde op God te zien, om God te zoeken”. Zacharia moet een bijzondere omgang met God hebben gehad. Het juiste onderwijs komt uit gemeenschap met God in het heiligdom, niet van een theologische hogeschool. Het is voor Uzzia een geweldige zegen zo’n man naast zich te hebben. Een dergelijke situatie is een zeldzaamheid (2Kr 15:3).

Er ligt een taak voor oudere, geestelijke gelovigen om jonge gelovigen te leren op God te zien door in Zijn Woord te lezen, want Hij openbaart Zich in Zijn Woord. Het is ook nodig jonge gelovigen te leren God te zoeken in het gebed. Het is te wensen dat jonge gelovigen het geweldige voorrecht van zulke aansporingen erkennen en daarnaar handelen. Hier ligt ook een grote verantwoordelijkheid voor vaders ten opzichte van hun kinderen.

2Kr 26:6-15 | Militaire en agrarische voorspoed

6 Hij trok eropuit en streed tegen de Filistijnen. Hij sloeg een bres in de muur van Gath, de muur van Jabne en de muur van Asdod, en bouwde steden bij Asdod en in [het gebied van] de Filistijnen. 7 God hielp hem tegen de Filistijnen, en tegen de Arabieren die in Gur-Baäl woonden, en [tegen] de Meünieten. 8 De Ammonieten gaven Uzzia schatting en zijn naam verbreidde zich tot waar men in Egypte komt, want hij werd buitengewoon sterk. 9 In Jeruzalem bouwde Uzzia torens, aan de Hoekpoort, aan de Dalpoort en aan de Punt, en hij versterkte ze. 10 Hij bouwde ook torens in de woestijn, en hakte veel putten uit, omdat hij veel vee had, zowel in het Laagland als op de hoogvlakte. Hij had akkerbouwers en wijnbouwers op de bergen en op de vruchtbare velden, want hij was een liefhebber van de land[bouw]. 11 Verder had Uzzia een leger dat geoefend was voor de oorlog en dat ten strijde trok, [ingedeeld] in zoveel troepen als er aangenomen waren door de dienst van Jeïel, de schrijver, en Maäseja, de beambte, onder leiding van Hananja, [een] van de vorsten van de koning. 12 Het volledige aantal van de familiehoofden, van de strijdbare helden, was tweeduizend zeshonderd [man]. 13 Onder hun bevel stond een legermacht van driehonderdzevenduizend vijfhonderd [man], vol kracht en geoefend in de strijd, om de koning tegen de vijand te helpen. 14 En Uzzia voorzag hen, heel het leger, van schilden, speren, helmen, harnassen en bogen, en [zelfs] slingerstenen. 15 In Jeruzalem maakte hij oorlogswerktuigen – het ontwerp van een vindingrijk iemand – die [opgesteld] werden op de torens en op de hoeken om er pijlen en grote stenen mee af te schieten. Zo werd zijn naam wijd en zijd verbreid, want hij werd wonderlijk geholpen, totdat hij sterk was geworden.

De HEERE zegent hem verder met overwinningen en voorspoed. Hij heeft militaire en agrarische zegen. Eerst is er militaire zegen. De eerste oorlogshandelingen van Uzzia zijn gericht tegen de Filistijnen (vers 6). Deze vijanden bevinden zich het dichtst bij hem. Ze wonen in de grensstreek en vormen een voortdurende bedreiging. Zij zijn een beeld van de naamchristenen, mensen die ook een grote bedreiging vormen voor de ware christenen omdat ze in hun belijdenis zo dicht bij de ware christenen staan, terwijl hun hart ver van de waarheid verwijderd is.

Uzzia slaat gaten in de muren van enkele steden van de Filistijnen. In de geestelijke betekenis stelt het voor dat de argumenten die naamchristenen gebruiken voor hun dwaalleringen en verkeerde praktijken door Gods Woord worden ontmaskerd en verworpen. We kunnen hierbij denken aan de dwaze redenering dat God liefde is en dat ‘dus’ alle liefde uit God is. Dit wordt rustig toegepast op bijvoorbeeld een homoseksuele verhouding. Maar Gods Woord veroordeelt zo’n verhouding. Uzzia wordt door God geholpen (vers 7). Wij mogen ook op Zijn hulp rekenen als we de vijanden van God en Zijn Woord weerstaan. Een dergelijk optreden dwingt respect af (vers 8).

Na het bezweren van de dreigingen van buiten richt Uzzia zich op zijn land. Hij begint ook daar met bouwwerken ter bescherming van Gods centrum van aanbidding. Vijandige machten hebben het vooral daarop gemunt. Daarom bouwt Uzzia in Jeruzalem enkele torens en versterkt die (vers 9). Torens zijn uitkijkposten om eventueel gevaar al van ver te signaleren, zodat er voorzorgsmaatregelen getroffen kunnen worden. We kunnen deze torens vergelijken met de waarschuwingen in het Nieuwe Testament waar ons wordt gezegd dat we moeten uitkijken voor of acht geven op mensen met verkeerde leringen en praktijken (Hd 20:28; 1Tm 4:16).

Uzzia is niet alleen in de stad en voor Gods heiligdom bezig, maar ook in de woestijn (vers 10a). Ons leven speelt zich niet alleen in het heiligdom af, maar ook in de wereld. Ook in de woestijn zijn torens nodig, dat wil zeggen dat in ons dagelijkse leven waakzaamheid geboden is (1Pt 5:8). Verder hakt Uzzia in de woestijn veel putten uit om het vele vee dat hij heeft, water te kunnen geven. Wij hebben ook de verkwikking uit Gods Woord nodig om onze dienst voor de Heer in het brengen van offers – waarvoor het vee onder andere dient – fris te houden. Dat kost inspanning, we moeten ervoor ‘hakken’ of graven in het Woord van God.

Het leven van Uzzia bestaat niet alleen uit verdedigen en overleven in de woestijn, maar zijn hart gaat ook uit naar het land als bouwland (vers 10b). Zijn hart gaat uit naar hetzelfde als waar ook Gods hart naar uitgaat (Dt 11:12). Hij heeft God lief, hij heeft het land lief en hij heeft het volk lief. Uzzia is een koning-boer met akkerbouwers en wijnbouwers die hij op de bergen en op de vruchtbare velden inzet. Het is hem erom te doen de rijke vrucht van het land te oogsten als offer voor God (Dt 26:6-11) en als voedsel voor het volk (Pr 5:8).

Zo wil de Heer ook ons gebruiken als akkerbouwers en wijnbouwers. Dat gebeurt als we ons bezighouden met Zijn Woord om daaruit de rijke vrucht te verzamelen waarvoor we Hem willen aanbidden en die we mogen delen met de Zijnen. Dat bewerkt voedsel en vreugde.

Dan komt de kroniekschrijver weer terug op het leger van Uzzia (vers 11). Daardoor wordt de opmerking over de liefde van Uzzia voor de landbouw omsloten door twee mededelingen over zijn militaire kracht. Het zegt ons dat we de rijkdommen van het land, de vruchten die het oplevert – dat zijn voor ons de zegeningen van de hemelse gewesten in Christus (Ef 1:3) – alleen kunnen genieten, als we bekwame strijders voor de waarheid zijn. We moeten sterk zijn “in de genade die in Christus Jezus is” (2Tm 2:1) en “als een goed soldaat van Christus Jezus” (2Tm 2:3) de strijd strijden.

In de strijd is “het volledige aantal familiehoofden” (vers 12) nodig, niemand mag ontbreken, niemand mag zich eraan onttrekken. Hier betreft het hen die een verantwoordelijke plaats in Gods volk innemen. Zij zijn zelf strijdbare helden en hebben bevel over “een legermacht … vol kracht en geoefend in de strijd” (vers 13). Het is ook van belang in de geestelijke strijd waarmee wij te maken hebben dat er goede voorbeelden zijn en goede navolgers. Het hele leger moet “de koning tegen de vijand” helpen. Zo maakt de Heer Jezus van de gelovigen gebruik om de vijand te weerstaan in diens pogingen om de gemeente aan te vallen en van haar zegeningen te beroven.

Uzzia heeft zijn hele leger – er staat nadrukkelijk “heel het leger” – voorzien van alle mogelijke wapens om te verdedigen en aan te vallen (vers 14). De wapens die ons door de Heer Jezus ter beschikking zijn gesteld, zijn niet vleselijk, maar geestelijk (2Ko 10:3-5; Ef 6:10-18). Uzzia schenkt speciale aandacht aan Jeruzalem om de stad te versterken met oorlogswerktuigen (vers 15a). Jeruzalem is het centrum van aanbidding en daarom het grote mikpunt van de aanvallen van de vijand. Uzzia beseft dat en maakt om die reden een fort van de stad. Een plaats van aanbidding is daardoor tevens een beschermde en dus veilige plaats.

De oorlogswerktuigen zijn “het ontwerp van een vindingrijk iemand” of ‘bedenksels van vakmensen’. Het vereist een speciale vaardigheid om een geestelijk afweersysteem te bedenken met het oog op aanvallen op het centrum van het christelijk leven, de aanbidding van de Vader. Dit afweersysteem vinden we in het Woord van God. Als we ons wapenen met Gods Woord, zullen we de aanvallen zien aankomen en zullen we ook weten hoe we die hebben af te slaan. Iedere gelovige moet daarbij zijn eigen zwakke plekken kennen en daar bijzonder waakzaam zijn.

Alle activiteiten van Uzzia die we hiervoor hebben gezien, bezorgen hem een naam die wijd en zijd bekend is. Dat heeft hij niet aan zichzelf en zijn inzet te danken, maar aan de HEERE Die hem “wonderlijk geholpen” heeft. Dat heeft hem tot een toppunt van roem en macht gebracht. De laatste woorden van vers 15b, die worden ingeleid met het woord “totdat”, zijn een keerpunt en luiden een dramatische verandering in.

2Kr 26:16-18 | Uzzia wordt hoogmoedig

16 Maar toen hij sterk geworden was, werd zijn hart hoogmoedig, tot [zijn eigen] verderf. Hij werd ontrouw aan de HEERE, zijn God. Hij ging namelijk de tempel van de HEERE binnen om [reukwerk] in rook te laten opgaan op het reukofferaltaar. 17 Maar de priester Azaria ging hem achterna, en met hem de priesters van de HEERE, tachtig dappere mannen. 18 Zij gingen voor koning Uzzia staan en zeiden tegen hem: U komt het niet toe, Uzzia, om voor de HEERE [reukwerk] in rook te laten opgaan, maar het is aan de priesters, de nakomelingen van Aäron, die geheiligd zijn om [reukwerk] in rook te laten opgaan. Ga het heiligdom uit, want u bent ontrouw geweest, en het zal voor u niet tot eer zijn van de HEERE God.

De mens weet vaak niet om te gaan met tegenspoed en ook niet met voorspoed. Uzzia vergeet dat hij zijn voorspoed en sterkte aan de HEERE te danken heeft. Als hij sterk is geworden, wordt zijn hart hoogmoedig (vers 16). En “hoogmoed komt vóór de val” (Sp 16:18b). Hoogmoed voert tot het verderf. Uzzia meent dat hij het heiligdom kan binnengaan en zich als koning-priester kan gedragen. Gezag en macht op het terrein van het koningschap dat hem door God is gegeven, leiden tot de aanmatiging ook gezag en macht op een terrein te kunnen uitoefenen dat God hem niet heeft gegeven.

In zijn vermetelheid matigt hij zich aan dat hij reukwerk kan offeren. Dat gebeurt in het heiligdom. Hij doet dat zonder van God daartoe een aanwijzing te hebben ontvangen. Integendeel, het is in strijd met Gods inzettingen. God heeft immers bepaald dat alleen de priesters in het heiligdom mogen komen. Gods Woord zegt dat hij “tot [zijn eigen] verderf” handelt. De zonde van Uzzia is anders dan die van zijn vader en grootvader. Joas en Amazia hebben overtreden door afgoderij te plegen, waardoor zij zich als het ware van het heiligdom hebben verwijderd. Uzzia daarentegen dringt het heiligdom binnen en wordt daardoor een overtreder. Wij zijn altijd geneigd in uitersten te vervallen.

Uzzia is eerder in het heiligdom dan de priesters. Maar de priesters, onder aanvoering van Azaria, gaan hem achterna (vers 17). Ze worden “dappere mannen” genoemd. Mannen die voor Gods eer opkomen, zijn dappere mannen, zeker als ze zich opstellen tegen de machtigste man van Juda. Geen mens, hoe voornaam ook, mag zich vergrijpen aan wat God hem niet heeft geschonken.

De hoogmoed van Uzzia uit zich op het terrein van de dienst aan God. We kunnen dat vergelijken met de opstand van Korach, Dathan en Abiram (Nm 16:1-3). Uzzia plaatst zichzelf op een voetstuk. Dit gebeurt vandaag overal in de christenheid waar christenen zich een godsdienstige positie aanmatigen en een godsdienstig gedrag vertonen, terwijl er geen rekening wordt gehouden met Gods voorschriften.

Onverschrokken gaan de priesters voor koning Uzzia staan (vers 18). Ze wijzen hem op wat de HEERE heeft bepaald over het reukwerk. Hij hoort niet in het heiligdom en gebieden hem eruit weg te gaan. Dat hij daar is, bewijst dat hij ontrouw is aan de HEERE. Ze laten zich niet misleiden door alle goede dingen die Uzzia voor de HEERE heeft gedaan. Die goede dingen zijn geen excuus voor de priesters om Uzzia dan maar niet op zijn ontrouw te wijzen.

Dat is een les voor ons. Wij zijn geneigd iemand die veel goeds heeft gedaan, het kwade niet zo aan te rekenen. Het gaat er echter niet om hoe wij tegen iemand en zijn daden aankijken, maar hoe God bepaalde daden beoordeelt. Er is lof voor het goede en er is vermaning voor het verkeerde.

2Kr 26:19-21 | Uzzia wordt melaats

19 Toen werd Uzzia woedend; het wierookvat was in zijn hand om [reukwerk] in rook te laten opgaan. En terwijl hij woedend was op de priesters, verscheen de melaatsheid op zijn voorhoofd, voor [de ogen van] de priesters, in het huis van de HEERE, bij het reukofferaltaar. 20 Toen keerde de hoofdpriester Azaria zich naar hem toe, en al de priesters, en zie, hij was melaats aan zijn voorhoofd. En zij verdreven hem haastig daarvandaan, ja, ook hijzelf haastte zich om naar buiten te gaan, omdat de HEERE hem getroffen had. 21 Koning Uzzia was melaats tot aan de dag van zijn dood. Hij woonde, [omdat] hij melaats was, in een apart staand huis, want hij was van het huis van de HEERE afgesneden. Jotham, zijn zoon, was [aangesteld] over het huis van de koning, en gaf leiding aan de bevolking van het land.

Uzzia wordt woedend op de priesters die hem terechtwijzen (vers 19). Daar staat hij, met het wierookvat in zijn hand en van plan om iets moois te doen. Is hij daar bezig met een godsdienstige handeling, iets waar hij zich goed bij voelt, krijgt hij van een paar ‘scherpslijpers’ te horen dat hij dit niet doen mag! Hij, de grote, door God gezegende man! Waar halen ze de euvele moed vandaan? De priesters zijn voor hem mensen die de Bijbel veel te letterlijk nemen. Ze laten je geen ruimte om het geloof op je eigen manier te beleven.

Uzzia laat zich niet gezeggen. In werkelijkheid verzet hij zich tegen Gods inzettingen. Terwijl hij in woede tegen de priesters uitbarst, breekt de melaatsheid bij hem uit, aan zijn voorhoofd. Het voorhoofd spreekt van het denken van de mens, zijn verstand. Het symboliseert dat het verstand over de dingen van God heerst. Het stelt de overschatting van de menselijke rede in het dienen van God voor.

Uzzia heeft zo zijn eigen gedachten over wat hij in de dienst van God kan doen en volgt die gedachten. De omstandigheden waaronder de melaatsheid uitbreekt, worden nog eens gedetailleerd beschreven. Het gebeurt “voor [de ogen van] de priesters, in het huis van de HEERE, bij het reukofferaltaar”. De omstandigheden waaronder hij zondigt, maken zijn zonde heel ernstig.

God zou Uzzia met allerlei ziekten of zelfs met de dood hebben kunnen slaan, maar Hij slaat hem met melaatsheid. Melaatsheid is een beeld van de zonde die bij de mens naar buiten toe uitbreekt. In het Oude Testament komen we drie personen tegen bij wie de melaatsheid uitbreekt. Eerst is daar Mirjam. Zij matigt zich aan dat zij hetzelfde gezag als Mozes heeft (Nm 12:1-10). We zien het ook bij Gehazi. Gehazi is er niet tevreden mee een knecht te zijn; hij wil heer zijn (2Kn 5:20-27). Hier zien we het bij Uzzia. In alle drie gevallen speelt hoogmoed een rol.

De hoofdpriester Azaria verdrijft hem (vers 20). Ook “al de priesters” keren zich, met Azaria, tegen Uzzia. Zo hoort het ook te zijn als er in de gemeente eigenwilligheid openbaar wordt. Alle leden van de gemeente, die allemaal priesters zijn, behoren dezelfde afkeer van de zonde te hebben als de Heer Jezus, de ware Hoofdpriester. Door de melaatsheid realiseert Uzzia zich ook dat hij een dwaasheid heeft begaan. Hij verzet zich niet tegen zijn uitzetting, maar werkt eraan mee door zich te haasten om het huis van de HEERE te verlaten.

Azaria betekent ‘de HEERE is mijn hulp’. Uzzia betekent ‘de HEERE is mijn kracht’. De naam van zijn vader Amazia betekent ‘die de HEERE heeft versterkt’. De naam van zijn moeder Jecholia (vers 3) betekent ‘bekrachtigd door de HEERE’. Alles bij Uzzia spreekt van de kracht van de HEERE. Als hij zich dat bewust was gebleven en niet op eigen kracht was gaan vertrouwen, had hij niet als een afgezonderde moeten leven tot de dag van zijn dood (vers 21). Hij is verstoken van de dienst aan God en ook van de gemeenschap met de leden van Gods volk (Lv 13:46). In die tijd van afzondering heeft hij wel veel kunnen nadenken over wat hij heeft gedaan, om daarover in het reine met God te komen.

2Kr 26:22-23 | De dood van Uzzia

22 Het overige nu van de geschiedenis van Uzzia, van het begin tot het einde, heeft de profeet Jesaja, de zoon van Amoz, beschreven. 23 Uzzia ging te ruste bij zijn vaderen en zij begroeven hem bij zijn vaderen, op het veld bij het graf dat van de koningen was, want zij zeiden: Hij is melaats. En zijn zoon Jotham werd koning in zijn plaats.

De kroniekschrijver verwijst voor het overige van de geschiedenis van Uzzia niet zoals gebruikelijk naar de archieven van de koningen, het boek van de koningen van Israël en Juda, maar naar wat Jesaja over hem heeft geschreven (vers 22). Jesaja heeft onderzoek gedaan naar de lange regering van Uzzia en heeft dat beschreven. In het boek Jesaja heeft de Heilige Geest van die beschrijving alleen laten opschrijven wat nuttig is voor ons om te weten.

Als Uzzia sterft, wordt hij begraven op een plaats die het gevolg is van zijn melaatsheid (vers 23). Hij wordt niet begraven bij de koningen, maar “op het veld bij het graf dat van de koningen was”, waarschijnlijk een aangrenzend veld. Zijn zoon Jotham wordt koning in zijn plaats.

In het sterfjaar van Uzzia wordt Jesaja, een van de grootste profeten van Israël, tot zijn dienst geroepen (Js 1:1; 6:1). Bij die gelegenheid ziet Jesaja de heerlijkheid van de HEERE, dat is de heerlijkheid van de Heer Jezus (Js 6:1; Jh 12:41). In het licht van die heerlijkheid is niet alleen Uzzia, maar het hele volk en ook Jesaja onrein. Maar er is tevens sprake van verzoening (Js 6:5-7).

Over de tijd die na de dood van Uzzia in Israël aanbreekt en over de geestelijke toestand van het volk, kunnen we veel in het boek van de profeet Jesaja vinden. De profeet Hosea predikt eveneens in die tijd en zijn profetie werpt ook licht op de geestelijke toestand waarin het volk verkeert (Hs 1:1).

2 Kronieken 27

2Kr 27:1-9 | Jotham koning van Juda

1 Jotham was vijfentwintig jaar oud toen hij koning werd en hij regeerde zestien jaar in Jeruzalem. De naam van zijn moeder was Jerusa, de dochter van Zadok. 2 Hij deed wat juist was in de ogen van de HEERE: overeenkomstig alles wat zijn vader Uzzia gedaan had. Alleen ging hij de tempel van de HEERE niet binnen. Maar het volk [ging] nog [door met] zijn verderfelijke praktijken. 3 Hij was het die de Bovenpoort van het huis van de HEERE bouwde. Hij bouwde ook veel aan de muur van de Ofel. 4 Verder bouwde hij steden in het bergland van Juda, en in de beboste gebieden bouwde hij burchten en torens. 5 Hij was het die streed tegen de koning van de Ammonieten en hen overwon, zodat de Ammonieten hem in dat jaar honderd talent zilver, tienduizend kor tarwe, en tienduizend [kor] gerst gaven. De Ammonieten brachten hem dit opnieuw, ook in het tweede en in het derde jaar. 6 Jotham verstevigde zijn positie, want hij richtte zijn wegen voor het aangezicht van de HEERE, zijn God. 7 Het overige nu van de geschiedenis van Jotham, al zijn oorlogen en zijn wegen, zie, dat is beschreven in het boek van de koningen van Israël en Juda. 8 Hij was vijfentwintig jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde zestien jaar in Jeruzalem. 9 Jotham ging te ruste bij zijn vaderen, en zij begroeven hem in de stad van David, en zijn zoon Achaz werd koning in zijn plaats.

Jotham volgt zijn vader Uzzia op. Hij is vijfentwintig jaar oud als hij op de troon plaatsneemt (vers 1), om vervolgens voor een periode van zestien jaar het koningschap uit te oefenen. Het is niet onwaarschijnlijk dat hij het eerste deel van zijn koningschap heeft gedeeld met zijn vader Uzzia tijdens diens melaatsheid en die de feitelijke regering niet heeft kunnen uitoefenen.

De naam van zijn moeder en haar afkomst worden ook vermeld. Zij zal een Godvrezende vrouw zijn geweest die Jotham heeft opgevoed in de vrees van de HEERE. Tijdens de hele periode van zijn regeringsverantwoordelijkheid heeft Jotham gedaan wat juist is in de ogen van de HEERE (vers 2). Het is zelfs zo, dat Jotham een van de weinige personen in de Bijbel is van wie we niets kwaads lezen. Van hem lezen we alleen goede dingen.

Als er dan ook staat dat hij heeft gedaan “overeenkomstig alles wat zijn vader Uzzia gedaan had”, slaat dat op het eerste deel van de regering van Uzzia. Er wordt nadrukkelijk gezegd dat Jotham zijn vader niet in het kwade is gevolgd. Hij is de tempel van de HEERE niet binnengegaan, wat zijn vader wel heeft gedaan, en geeft daarmee aan dat hij zich heeft laten waarschuwen door het verkeerde voorbeeld van zijn vader. Hij gaat zijn vader na in het goede, niet in het kwade (vgl. 3Jh 1:11a).

Het volk volgt Jotham niet in het goede. Terwijl Jotham zich heeft laten waarschuwen door het verkeerde voorbeeld van zijn vader en Gods oordeel daarover, gaat het volk “nog” door met zijn verderfelijke praktijken. Het woord “nog” is belangrijk. Ze beginnen niet pas te zondigen in de dagen van Jotham, maar ze gaan door met waar ze al mee bezig zijn. Het toont de volharding in de zonde aan, ondanks de waarschuwingen van profeten als Jesaja, Micha en Hosea en goede voorbeelden van koningen in hun goede dagen. De zondige toestand van het volk wordt door Jesaja scherp aan de kaak gesteld (Js 1:1-31).

Net als zijn vader Uzzia in zijn goede jaren dat is, is ook Jotham een bouwer en een strijder (verzen 3-5). Zijn eerste bouwwerk, de Bovenpoort, heeft te maken met het huis van de HEERE (vers 3). Waarschijnlijk vormt de Bovenpoort de verbinding tussen het paleis en de tempel, tussen de woonplaats van de koning en de woonplaats van de HEERE. Het is ook belangrijk dat die verbinding goed is. Daar gaat zijn eerste zorg naar uit. Dat behoort ook bij ons zo te zijn.

Zijn andere bouwwerken zijn steden, burchten en torens (vers 4). Steden zijn leefgemeenschappen en burchten en torens zijn ter bescherming tegen vijandige machten of roofzuchtige bendes. Het is belangrijk dat wij de gemeenschap met broeders en zusters genieten en daarom de onderlinge bijeenkomsten niet nalaten (Hb 10:24-25). Als we alleen staan, zijn we een gemakkelijke prooi voor de vijand. Wij moeten ook altijd waakzaam zijn, opdat we geen prooi worden van het denken van de wereld (Ko 2:8).

Bouwen en versterken zijn goede activiteiten. We zijn verantwoordelijk onszelf op te bouwen op ons allerheiligst geloof (Jd 1:20a). Tegelijk is het gevaar aanwezig dat we op onze bouwwerken vertrouwen. De profeten waarschuwen voor een bouw van muren en torens zonder vertrouwen op de HEERE (Js 2:15; Hs 8:14). Bij al onze activiteiten mogen we nooit vergeten dat de ware kracht en bescherming alleen van God komen.

Behalve een bouwer is Jotham ook een strijder (vers 5). Hij onderwerpt de Ammonieten en legt hun belastingen op. Die ontvangt hij drie achtereenvolgende jaren, waarschijnlijk de laatste drie jaren van zijn regering. De honderd talent zilver, die Amazia is kwijtgeraakt door een verkeerde investering (2Kr 25:6-9), komt hier weer terug.

Elke overwinning die wij voor de Heer boeken, levert zowel een direct resultaat op als een resultaat voor de lange termijn. Door elke overwinning worden we geestelijk sterker en dat werkt door zolang we afhankelijk van de Heer blijven.

Dat zien we bij Jotham. Het blijft goed met hem gaan. Hij verstevigt zijn positie, zowel intern als extern. Dat gebeurt, omdat hij alles doet in het besef dat hij voor het aangezicht van de HEERE, zijn God leeft (vers 6). De HEERE is “zijn God”. In dit geval wijst dat erop dat hij een persoonlijke omgang met God heeft. Het kan niet anders of hij is een man van gebed. Hij vraagt de HEERE voortdurend hoe hij zijn wegen moet inrichten.

Dat geldt ook voor ons. Persoonlijke omgang met de Heer in het gebed is het geheim van kracht in ons leven. Alleen dan zullen onze wegen op Hem gericht zijn en kan Hij ze zegenen. De voorvaders van Jotham zijn later verkeerd gegaan omdat zij zijn vergeten te leven vanuit die persoonlijke omgang met de HEERE om van daaruit de weg van het geloof te bewandelen.

Met deze constatering is de kroniekschrijver aan het einde van zijn beschrijving van het leven van Jotham gekomen. Het overige van de geschiedenis van Jotham is te vinden in de archieven van de koningen van Israël en Juda (vers 7). Onder “zijn oorlogen” zullen we die tegen de Ammonieten (vers 5) kunnen scharen en mogelijk ook die tegen Syrië en de tien stammen (2Kn 15:36-37). Het verslag van “zijn wegen” zal voor de Godvrezende Israëliet bemoedigend zijn geweest om te lezen. Het zijn immers wegen die hij heeft gericht “voor het aangezicht van de HEERE, zijn God” (vers 6). Het is altijd goed om levensbeschrijvingen te lezen van mannen en vrouwen die voor de Heer hebben geleefd.

Dan wordt herhaald wat al in vers 1 is gezegd (vers 8). Het legt de nadruk op de waarde van dit leven voor de HEERE. Na dit waardevolle leven, waarvan we maar enkele gebeurtenissen in de Schrift hebben, gaat Jotham “te ruste bij zijn vaderen” (vers 9). Hij wordt begraven “in de stad van David”. Daar wacht hij, nog steeds, op de opstanding die zal plaatsvinden bij de komst van de Heer Jezus.

Jotham wordt opgevolgd door zijn zoon Achaz. Deze zoon is een slechte man. Hij lijkt in niets op zijn vader. Dat zien we in het volgende hoofdstuk.

2 Kronieken 28

2Kr 28:1-4 | Achaz koning van Juda

1 Achaz was twintig jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde zestien jaar in Jeruzalem; hij deed niet wat juist was in de ogen van de HEERE zoals zijn vader David, 2 maar hij ging in de wegen van de koningen van Israël. Bovendien maakte hij gegoten [beelden] voor de Baäls. 3 Hij was het die [reukoffers] in rook liet opgaan in het dal Ben-Hinnom. Hij verbrandde zijn zonen in het vuur, overeenkomstig de gruweldaden van de heidenvolken die de HEERE van voor [de ogen van] de Israëlieten verdreven had. 4 Hij bracht slachtoffers en reukoffers op de [offer]hoogten en op de heuvels, en onder elke bladerrijke boom.

Achaz volgt zijn Godvrezende vader Jotham op als koning (vers 1). Hij is dan twintig jaar oud. Hij regeert net zo lang als zijn vader, zestien jaar (2Kr 27:1), maar het contrast met zijn vader is enorm. Zoals van Jotham niets verkeerds is gezegd, zo wordt er van Achaz niets goeds gezegd. Zijn leven wordt echter niet vergeleken met dat van zijn vader Jotham, maar met dat van “zijn vader David”. Van Achaz staat niet dat hij doet wat slecht is in de ogen van de HEERE, maar dat hij niet doet wat juist is in de ogen van de HEERE. Dat heeft David wel gedaan. David is de man naar Gods hart, terwijl God in het leven van Achaz niets vindt wat een vreugde voor Zijn hart is. Bij Achaz ontbreekt het goede volledig.

Jotham “deed wat juist was in de ogen van de HEERE” (2Kr 27:2), maar Achaz gaat “in de wegen van de koningen van Israël” (vers 2). Het goede voorbeeld van zijn vader verwerpt hij. De goddeloze koningen van Israël, van wie er niet één is die goed doet in de ogen van de HEERE, zijn de voorbeelden die hem aanspreken. Dat is echter niet alles. “Bovendien”, dat wil zeggen daarbovenop, maakt hij afgoden voor de Baäls. Achaz zegt het verbond met de HEERE op. Zijn zonden stapelen zich op. Hij offert reukoffers aan de afgoden. Dat doet hij “in het dal Ben-Hinnom”. Aan de naam van het dal en de praktijken die daar plaatsvinden, is de naam Gehenna, hel, ontleend (2Kr 33:6; Mk 9:43).

Ook dient hij de Baäls op een gruwelijke wijze door zijn zonen daaraan te offeren (vers 3). Hiermee treedt Achaz volledig in de voetsporen van de heidenvolken die deze gruweldaden bedrijven. De HEERE heeft die heidenvolken voor de ogen van de Israëlieten verdreven en Zijn volk daarmee Zijn afschuw van die volken en hun praktijken getoond. Dat Achaz zich verenigt met wat God verafschuwt door hun gruweldaden te begaan, is een grote en grove belediging van de HEERE. Zijn afgoderij is zo algemeen, dat hij elke plek die hij daarvoor maar geschikt acht, tot een plaats maakt waar aan de afgoden kan worden geofferd (vers 4).

We kunnen ons verbaasd afvragen hoe het mogelijk is dat een zo Godvrezende vader een zo goddeloze zoon heeft. Daar is niet een eenvoudig antwoord op te geven. We komen het vaker tegen. David heeft opstandige zonen gehad, zoals Absalom en Adonia. Ook vandaag zijn er Godvrezende gelovigen die kinderen hebben die in opstand tegen God leven.

Soms zijn er aanwijsbare fouten in de opvoeding, mede door een gebrek aan zelfbeheersing, zoals bij David. Daar moeten we van leren. Maar soms is het niet te verklaren. Dat moeten we leren accepteren en niet menen dat we de oorzaken wel kunnen aanwijzen. Als we die gevallen kennen, is de beste reactie dat het ons tot gebed voor hen en hun ouders brengt.

Vast staat dat ieder kind een eigen verantwoordelijkheid heeft in de keuzes die het maakt. Als het kind foute keuzes maakt, mogen daarvoor niet de ouders aansprakelijk worden gesteld. Dat doet God ook niet. Ieder wordt gestraft om zijn eigen zonden, de ouders niet voor die van de kinderen en de kinderen niet voor die van de ouders (Dt 24:16).

2Kr 28:5-7 | De tucht van de HEERE

5 De HEERE, zijn God, gaf hem in de hand van de koning van Syrië, zodat zij hem versloegen en een grote [groep] gevangenen van hem wegvoerden en naar Damascus brachten. Ook werd hij in de hand van de koning van Israël gegeven, die hem een grote slag toebracht. 6 Pekah, de zoon van Remalia, doodde in Juda op één dag honderdtwintigduizend [man], allen dappere mannen, omdat zij de HEERE, de God van hun vaderen, verlaten hadden. 7 Zichri, een held uit Efraïm, doodde Maäseja, de zoon van de koning, en Azrikam, de leider van het huis, en Elkana, de tweede [in rang] na de koning.

De ontrouw van Achaz brengt Gods tucht over hem (vers 5). God wordt hier “zijn God” genoemd. Dat is niet omdat Achaz enige verbinding met God heeft, maar omdat God Zijn rechten op Zijn land en Zijn vertegenwoordiger in dat land niet opgeeft. Achaz kan die rechten wel verloochenen, maar daarom geeft God die nog niet op. Juist daarom brengt Hij tucht over hem en Zijn volk (Am 3:2). Hij oefent die tucht uit door hem in de macht van de koning van Syrië en in die van de koning van Israël te geven.

Syrië en Efraïm hebben zich aaneengesloten om zich sterk te maken tegenover Assyrië. God gebruikt dit verwerpelijke bondgenootschap van de tien stammen met Syrië als tuchtroede voor de twee stammen. Een grote groep gevangenen wordt door de koning van Syrië naar Damascus gevoerd. De koning van Israël brengt Achaz een zware slag toe. Achaz heeft ervoor gekozen te wandelen in de wegen van de koningen van Israël (vers 2) en ervaart nu wat dat oplevert. Wie zich verbindt met goddeloosheid, ervaart goddeloosheid.

Pekah, de koning van Israël, krijgt de gelegenheid om in Juda op één dag honderdtwintigduizend man te doden (vers 6). Dat er zoveel mannen, nog wel “dappere mannen”, en dat op één dag, gedood worden, toont de snelheid en felheid van dit oordeel van de HEERE aan. Pekah is daartoe in staat omdat Juda – dat is koning en volk, “zij” – los van de HEERE is. Dat betekent niet dat Pekah en de tien stammen wel in verbinding met de HEERE staan. Zij zijn net zo los van de HEERE en net zo goddeloos. Maar Juda heeft een grotere verantwoordelijkheid omdat de HEERE nog steeds in Zijn huis in Jeruzalem in hun midden woont. Het verlaten van de HEERE door beide koninkrijken heeft tot dit ongekende broederdrama gevoerd.

Eén man uit het leger van Pekah krijgt een bijzondere vermelding. Dat is “Zichri, een held uit Efraïm” (vers 7). Zichri wordt ’held’ genoemd, maar hij is in een andere zin held dan bijvoorbeeld de helden van David. De helden van David zijn helden geworden in een strijd voor David en tegen de vijanden van Israël. Zichri is een held in de ogen van de mensen.

Hij doodt drie mensen die tot Gods volk behoren. Hij doet dat vanuit strategisch oogpunt. De mensen die hij doodt, hebben een nauwe relatie met de koning. Het betreft een familielid, een hofmaarschalk en de eerste minister. De dood van deze mensen zal de laatste hoop van Achaz op enige steun in zijn directe omgeving de bodem hebben ingeslagen. Van die steun moet hij het hebben, want er is bij hem geen enkele gedachte aan de HEERE.

In Jesaja 7 lezen we het doel van de aanval van Syrië en Israël. Dat is om Achaz te onttronen en een Syrische koning over Juda aan te stellen, een zekere “zoon van Tabeal” (Js 7:6). Daar blijkt ook dat Achaz erg in het nauw zit. Het lijkt alsof het met het huis van David afgelopen is. Dan komt Jesaja naar hem toe. Achaz mag een teken vragen. Zijn antwoord is schijn, huichelachtig (Js 7:10-13). Hij heeft allang zijn hoop gevestigd op Assyrië. Er is bij hem geen enkel verlangen om de HEERE om hulp te vragen.

Dan komt de profetie, niet voor Achaz, maar voor het huis van David, over de maagd die zwanger zal worden (Js 7:14). Dat zien we in Mattheüs 1 in vervulling gaan (Mt 1:18-23). In die donkere geschiedenis laat God zo het licht van de toekomst schijnen. In Christus, Die naar de voorzegging door Jesaja uit de maagd geboren wordt, blijft de lamp voor het huis van David branden.

2Kr 28:8-11 | De HEERE spreekt tot de Israëlieten

8 De Israëlieten voerden van hun broeders tweehonderdduizend [mensen] als gevangenen weg: vrouwen, zonen en dochters. Zij roofden ook veel buit van hen en brachten de buit naar Samaria. 9 En daar was een profeet van de HEERE [en] zijn naam was Oded. Die ging het leger, dat naar Samaria kwam, tegemoet en zei tegen hen: Zie, door de grimmigheid van de HEERE, de God van uw vaderen, over Juda heeft Hij hen in uw hand gegeven, en u hebt hen gedood met een woede [die] tot aan de hemel reikt. 10 En nu denkt u de Judeeërs en [de inwoners van] Jeruzalem aan u te onderwerpen als slaven en slavinnen. Maar hebt u zelf dan geen schulden bij de HEERE, uw God? 11 Nu dan, luister naar mij en breng de gevangenen terug die u van uw broeders als gevangenen weggevoerd hebt. Want de brandende toorn van de HEERE is tegen u.

De Israëlieten hebben al honderdtwintigduizend man gedood (vers 6). Nu voeren ze ook nog tweehonderdduizend “vrouwen, zonen en dochters” als gevangenen weg (vers 8). Het valt op dat er staat dat zij “van hun broeders” wegvoeren. Het gaat om een broedervolk. Van hen roven de Israëlieten ook veel buit die ze meenemen naar Samaria. Zo lijdt Juda een enorm verlies aan mensen en goederen. Afwijking van de HEERE levert nooit winst, maar altijd verlies op. Dat dit allemaal onder broeders gebeurt, maakt de zaak extra tragisch. In feite zijn ook de winnaars verliezers. Dat blijkt uit het vervolg.

Er komt een profeet uit Samaria, Oded (vers 9). Het is opmerkelijk dat hij zich daar bevindt, in het centrum van het goddeloze Israël. Hij gaat het leger tegemoet dat met de gevangenen en de buit op weg is naar Samaria. De profeet heeft geen prettige boodschap voor hen. Hij komt niet om hen te feliciteren met de overwinning, maar om hen in Gods Naam op hun zonden te wijzen en Zijn oordeel daarover aan te kondigen. Het getuigt van grote moed om tegen een volk in een overwinningsroes zo te spreken en het volk ertoe op te roepen nederig te worden vanwege de eigen toestand (vgl. Dt 9:5; Rm 11:20-21).

Oded wijst de Israëlieten erop dat ze de overwinning alleen te danken hebben aan de grimmigheid van de HEERE over Juda. De profeet vermaant hen stevig over de manier waarop ze op Juda hebben ingehakt. Ze zijn met een woede tekeergegaan die het geroep van hun slachtoffers tot de hemel heeft doen stijgen. En alsof dat allemaal niet genoeg is, hebben ze ook de Judeeërs en Jeruzalemmers aan zich onderworpen om hen als slaven en slavinnen te gebruiken (vers 10a), iets dat door de HEERE uitdrukkelijk verboden is (Lv 25:46b). Hebben ze er dan helemaal geen idee van hoezeer ze zelf bij de HEERE, hun God in de schuld staan (vers 10b)?

Oded houdt de tien stammen voor dat de toorn van de HEERE op hen rust. God heeft hen gebruikt als tuchtroede om Juda te straffen. Maar de toorn van God komt ook over de tuchtroede als zij handelen naar eigen goeddunken. We zien dat bijvoorbeeld ook bij Assyrië die door God als tuchtroede tegen Israël gebruikt wordt. Dat volk zal eveneens geoordeeld worden vanwege zijn ontrouw aan de HEERE (Js 10:5-19).

Na zijn ernstige woorden roept Oded hen op naar hem te luisteren en te doen wat hij zegt (vers 11). Ze moeten de gevangenen “die u van uw broeders als gevangenen weggevoerd hebt”, terugbrengen naar Juda. Dat moeten ze doen omdat de brandende toorn van de HEERE tegen hen is. De HEERE is zeer verbolgen over hun wraakuitoefening. Ze hebben weliswaar Zijn tucht over Juda gebracht, maar zij hebben in de uitvoering ervan geen rekening gehouden met Hem en ook niet met hun eigen zondige praktijken. Ze hebben het in hoogmoed en opgeblazenheid gedaan.

Voor ons houdt dit een les in ingeval wij persoonlijk iemand op een fout moeten wijzen of als er in de gemeente tucht moet worden uitgeoefend. We moeten ons dan bewust zijn dat we niet beter zijn en ook geen tucht uitoefenen in een hooghartige houding (Gl 6:1; 1Ko 5:2).

2Kr 28:12-15 | Reactie op het woord van Oded

12 Toen stonden er mannen op [afkomstig] uit de hoofden van de nakomelingen van Efraïm: Azaria, de zoon van Johanan, Berechja, de zoon van Mesillemoth, Hizkia, de zoon van Sallum, en Amasa, de zoon van Hadlai. [Zij keerden zich] tegen hen die uit het leger kwamen, 13 en zeiden tegen hen: U mag deze gevangenen niet hier brengen, want [dat leidt] tot een schuld voor ons tegenover de HEERE. Denkt u [nog meer] toe te voegen aan onze zonden en onze schuld? Wij hebben immers [al] veel schuld, en de brandende toorn is tegen Israël. 14 Toen gaven de gewapende [mannen] de gevangenen en de buit over aan de leiders en heel de gemeente. 15 De mannen die met [hun] namen aangewezen waren, stonden op, grepen de gevangenen, en allen van hen die naakt waren, kleedden zij van de buit. Zij kleedden en schoeiden hen, lieten hen eten en drinken; zij zalfden hen en leidden allen die verzwakt waren, zachtjes op ezels, en brachten hen bij hun broeders in Jericho, de Palmstad. Daarna keerden zij terug naar Samaria.

Zelden heeft het vermanende woord van een profeet zó snel en zó radicaal gehoor gevonden. Het woord van God door de profeet slaat bij vier mannen in (vers 12). Het zijn familiehoofden van Efraïm, van wie de Geest de namen vermeldt. Hij doet dat omdat wat zij doen voor de HEERE grote waarde heeft (vgl. Lk 10:30-37; Mt 25:31-40; Rm 12:20). In die goddeloze tien stammen blijken mannen te zijn die open staan voor Gods Woord. Zij behoren tot de zevenduizend in Israël “die de knieën niet gebogen hebben voor de Baäl” (1Kn 19:18). Zij keren zich tegen hen die uit het leger komen en hebben, in navolging van Oded, de moed hen aan te spreken over hun toestand tegenover God.

De vier mannen onderstrepen wat Oded heeft gezegd en vullen het aan met hun schuldbelijdenis (vers 13). Er is al veel gezondigd, er is al veel schuld en de brandende toorn is tegen Israël. Moeten ze daar nu nog meer aan toevoegen door hun broeders als gevangenen uit Juda in Samaria te brengen?

Ook de vier mannen vinden direct gehoor. De gewapende mannen gaan er niet tegenin, maar geven alle buit uit handen en geven die aan de leiders en heel de gemeente (vers 14). Ze reageren op een onverwacht instemmende manier die volkomen ongebruikelijk is voor soldaten die de buit in handen hebben. Een dergelijke overgave kan niet anders dan het werk van Gods Geest zijn. Het is een lichtpunt in de geschiedenis van de tien stammen.

De Geest werkt nog verder in de harten. Mannen, die met hun namen aangewezen zijn (vers 15) – waaronder zeker ook de vier genoemde mannen (vers 12) –, handelen als ware ‘barmhartige Samaritanen’ (Lk 10:30-35). Hun barmhartige behandeling van krijgsgevangen kunnen we gerust uniek noemen.

De naakten worden gekleed en geschoeid met kleding en schoeisel uit de buit. Ze geven hun eten en drinken. De gewonden worden met zalf behandeld (vgl. Ez 16:9). Zij die te zwak zijn om te lopen, worden “zachtjes op ezels” gezet en vervoerd. Ze gaan met opmerkelijke zachtheid met hun gevangenen om. Zo komen alle gevangenen terug bij hun broeders in Jericho. Daarna keren de ‘barmhartige Samaritanen’ terug naar Samaria.

Wij kunnen hieruit leren. Het is onze opdracht onze vijanden goed te doen en met zachtheid te behandelen in plaats van kwaad en pijn te doen. Het is onze opdracht voor hen te bidden (Mt 5:44-45) en het kwade in hen te overwinnen door het goede (Rm 12:20-21). Als we dat doen, zullen we volmaakt zijn zoals onze “hemelse Vader volmaakt is” (Mt 5:48). Een dergelijke handelwijze zal wel eens tegen ons gevoel ingaan. Het gaat echter niet om ons gevoel, maar om wat juist is in de ogen van de Heer. Als we doen wat juist is in Zijn ogen, zal ons gevoel zich daarbij aansluiten. Hij zal ons hart vullen met Zijn liefde.

2Kr 28:16-19 | Verdere tucht van de HEERE

16 In die tijd stuurde koning Achaz [een verzoek] aan de koningen van Assyrië om hem te helpen. 17 Ook waren de Edomieten nog gekomen. Zij hadden Juda verslagen en gevangenen weggevoerd. 18 Verder hadden de Filistijnen de steden van het Laagland en het zuiden van Juda overvallen, en hadden Beth-Semes, Ajalon en Gederoth ingenomen, ook Socho en de bijbehorende [plaatsen], Timna en de bijbehorende [plaatsen], en Gimzo en de bijbehorende [plaatsen]. En zij zijn daar gaan wonen. 19 Want de HEERE vernederde Juda, vanwege Achaz, de koning van Israël. Hij had Juda immers [van God] afgehouden, zodat het trouwbreuk had gepleegd tegen de HEERE.

Achaz is niet door tucht en ook niet door de zojuist verleende genadebewijzen tot een erkenning van zijn zonden te brengen. “In die tijd”, dat is de tijd dat hij bedreigd wordt door de koning van Syrië en de koning van Israël, neemt hij niet de toevlucht tot God, maar hij zoekt steun bij de koningen van Assyrië (vers 16). Verder zijn er nog Edomieten gekomen die Juda hebben verslagen en gevangenen hebben weggevoerd (vers 17; Ob 1:11; Jl 3:19). Ook de Filistijnen melden zich (vers 18). Zij nemen diverse plaatsen in en gaan daar wonen.

De handelwijze van Achaz bezorgt Gods volk enorme verliezen aan gebied en vrijheid. Zo gaat het ook met levens van mensen die van God afwijken. Ze raken hun zegeningen en vrijheid kwijt. Mogelijk menen ze juist in vrijheid te leven omdat ze het leven naar Gods wil als een juk ervaren. Ze zullen echter ervaren dat leven zonder God een leven in slavernij van de zonde is.

De HEERE staat achter dit alles. Hij vernedert Juda (vers 19) omdat Achaz, de leider van Zijn volk, het volk voorgaat in het plegen van trouwbreuk tegen Hem. Het hele beleid van Achaz is erop gericht het volk ervan te weerhouden God te dienen. Dit is een grote oneer voor Hem. Zulk handelen kan Hij niet ongestraft laten. Achaz laat zich echter door niets bewegen om zich “onder de krachtige hand van God” te vernederen (1Pt 5:6). Dat zien we ook in het vervolg.

2Kr 28:20-25 | Verdere ontrouw van Achaz

20 Tiglath-Pileser, de koning van Assyrië, kwam naar hem toe, dreef hem in het nauw, en steunde hem niet. 21 Achaz haalde weliswaar het huis van de HEERE en het huis van de koning en de vorsten leeg, en gaf [dat] aan de koning van Assyrië, maar dat hielp hem niet. 22 [Zelfs] in de tijd toen men hem in het nauw dreef, ging die koning, Achaz, verder met ontrouw te zijn aan de HEERE. 23 Hij offerde aan de goden van Damascus, die hem verslagen hadden, en zei: Omdat de goden van de koningen van Syrië hen helpen, zal ik hun offeren, zodat ze [ook] mij zullen helpen. Ze werden echter hem en heel Israël tot een struikelblok. 24 Achaz verzamelde de voorwerpen van het huis van God, hakte de voorwerpen van het huis van God [in stukken] en sloot de deuren van het huis van de HEERE. Verder maakte hij voor zichzelf altaren op elke hoek in Jeruzalem. 25 In elke stad in Juda maakte hij [offer]hoogten om aan andere goden reukoffers te brengen. Zo verwekte hij de HEERE, de God van zijn vaderen, tot toorn.

Het verzoek van Achaz aan de koningen van Assyrië om hem te helpen (vers 16) heeft een averechtse uitwerking (vers 20). De koning van Assyrië komt wel naar Achaz toe, maar dat is niet om hem te helpen. Integendeel, hij brengt Achaz in het nauw. Hij is een nieuwe vijand van Achaz, de zoveelste. Achaz haalt het huis van de HEERE, zijn eigen huis en de huizen van de rijke vorsten leeg om de koning van Assyrië op zijn hand te krijgen (vers 21). Het is allemaal tevergeefs. Hij blijft alleen in zijn ellende met allemaal vijanden die hem het leven erg moeilijk maken.

Het heeft ook geen effect op zijn verhouding tot de HEERE. Zijn nood drijft hem niet naar de HEERE. Hij gaat door met zijn ontrouw aan Hem (vers 22). In zijn dwaasheid neemt hij zelfs de toevlucht tot de goden van Damascus en offert aan hen (vers 23). Hij vervangt eenvoudig de God van Israël door de afgoden van Syrië.

De Heilige Geest vermeldt de dwaze redenering die hij daarvoor volgt. Hij redeneert dat de goden van de koningen van Syrië hen aan de overwinning helpen. Daarom wil hij zich ook van hun steun verzekeren door aan hen te offeren. Voor het brengen van die offers heeft Achaz zelfs het altaar van Damascus nagemaakt (2Kn 16:10-13). Hoe ver kan een mens van God afwijken.

En Achaz is niet alleen in zijn afwijken van God. Heel Israël volgt hem daarin. Iemand die van God afwijkt, en zeker als het iemand is die een vooraanstaande positie in Gods volk heeft, gaat die weg nooit alleen. We kunnen ook denken aan ouders ten opzichte van hun kinderen. Achaz is een waarschuwend voorbeeld voor allen die leiding geven, in welk verband dan ook.

Achaz is helemaal in de macht van de duivel. Zo gaat het met mensen, vooral met godsdienstige mensen, die zich op geen enkele manier door God laten corrigeren, niet door Zijn Woord en niet door dramatische gebeurtenissen. Ze hollen, net als Achaz, voort op de weg van en naar het verderf. Niets kan hen afremmen. Door hun, wat zij noemen, traumatische ervaringen met God, hebben ze het helemaal met Hem gehad. Alles wat aan Hem herinnert, wordt uit hun leven en omgeving verwijderd. Daarvoor in de plaats zoeken ze het in alternatieve manieren van geloven. Alles is goed, als het maar niet de God van de Bijbel is. Dit is de manier waarop Achaz te werk gaat.

Achaz is helemaal klaar met God. Hij verzamelt de voorwerpen van het huis van God, waarmee Hij gediend wordt, en hakt die in stukken (vers 24). Weg ermee. Het moet anderen ook onmogelijk gemaakt worden nog in Gods huis te komen. Dus, dicht die deuren. Niet dat hij het met godsdienst heeft gehad, maar hij maakt zelf wel uit hoe hij dat beleeft. Het moet mogelijk zijn om overal, zodra je er maar behoefte aan hebt, je godsdienstige emoties kwijt te kunnen. Daarom “maakte hij voor zichzelf altaren op elke hoek in Jeruzalem”. Weg met die bekrompenheid van de HEERE.

Wat hij in Jeruzalem doet, doet hij in elke stad in Juda (vers 25). Iedereen moet overal “aan andere goden reukoffers” kunnen brengen. Dat is nog eens ruimdenkend. Gods oordeel daarover interesseert hem niet. De Geest laat echter de doodsklok luiden: “Zo verwekte hij de HEERE, de God van zijn vaderen, tot toorn.” Met deze ernstige woorden sluit de kroniekschrijver zijn beschrijving van het leven van Achaz af, een leven waarin hij niets positiefs heeft kunnen ontdekken.

2Kr 28:26-27 | De dood van Achaz

26 Het overige nu van zijn geschiedenis en al zijn wegen, van het begin tot het einde, zie, dat is beschreven in het boek van de koningen van Juda en Israël. 27 En Achaz ging te ruste bij zijn vaderen, en zij begroeven hem in de stad, in Jeruzalem. Zij brachten hem echter niet in de graven van de koningen van Israël, en Hizkia, zijn zoon, werd koning in zijn plaats.

De beschrijving van het overige van de geschiedenis van Achaz en zijn wegen is te vinden “in het boek van de koningen van Juda en Israël” (vers 26). Dat boek kennen wij niet. Dat hoeft ook niet, want wat we in de voorgaande verzen over Achaz hebben gelezen, tekent hem ten voeten uit. Al zijn daden en wegen die in dat voor ons onbekende boek beschreven zijn, zijn slechts meer van hetzelfde.

Aan het goddeloze leven van Achaz komt een einde. Als hij sterft, wordt hij in Jeruzalem begraven. Een begraafplaats van eer is er voor hem echter niet. Hij wordt niet begraven in de graven van de koningen van Israël.

Na deze afsluitende opmerking plaatst de kroniekschrijver Hizkia, de zoon van Achaz, voor onze aandacht. Hizkia wordt koning in de plaats van Achaz. In de volgende vier hoofdstukken (2 Kronieken 29-32) zullen we de grote genade van God zien. Die genade is dat God een zo goddeloze koning als Achaz een zo Godvrezende zoon als Hizkia heeft gegeven en de zegen die Hij Zijn volk daarmee schenkt.

2 Kronieken 29

Inleiding

Hizkia, over wie het in dit hoofdstuk en de volgende drie hoofdstukken gaat, is de Godvrezende zoon van een goddeloze vader. Door de voorzienigheid van God is hij eraan ontkomen dat zijn vader hem aan de afgoden offert (2Kr 28:3). In Hizkia hebben we een prachtig voorbeeld van een opwekking. Hij laat de energie van het geloof zien, terwijl we in een latere opwekking onder Josia in de laatste hoofdstukken van 2 Kronieken een diepe eerbied voor de Schriften zullen waarnemen.

De geschiedenis van Hizkia is een treffend voorbeeld van opwekkingen die ook in de geschiedenis van de christenheid hebben plaatsgevonden. Het is echter niet zozeer een voorbeeld van een opwekking waarbij het gaat om de bekering van zondaren, maar om de bekering van christenen, van lauwe, ingeslapen christenen die weer worden wakker geschud. Deze opwekkingen zien we in de hervorming van de zestiende eeuw en het reveil van de negentiende eeuw. In de reformatie van de zestiende eeuw ligt de nadruk op de prediking van het Woord van God. Dat zien we, in beeld, vooral bij Josia. In het reveil van de negentiende eeuw ligt de nadruk op de aanbidding van de Vader en de Zoon vanwege het werk van de Zoon op het kruis. Dat zien we, in beeld, vooral bij Hizkia.

In de geschiedenis van Hizkia staat dan ook het huis van God centraal. We zien
1. de reiniging van het huis van God (2 Kronieken 29);
2. het deelhebben aan het huis van God (2 Kronieken 30);
3. de voorzieningen voor het huis van God (2 Kronieken 31);
4. de bescherming van het huis van God (2 Kronieken 32).

In de opwekking onder Hizkia kunnen we zeven fasen onderscheiden:
1. Het weer openen van de tempel (2Kr 29:3).
2. De heiliging van de Levieten en de priesters (2Kr 29:5-15).
3. De reiniging van de tempel (2Kr 29:16-19).
4. De offers die nodig zijn voor de inwijding van de tempel (2Kr 29:20-30).
5. Extra offers als een uiting van de vreugde van Hizkia en het hele volk (2Kr 29:31-35).
6. De viering van het Pascha (2Kronieken 30).
7. De reiniging van het hele land (2Kronieken 31).

2Kr 29:1-3 | Hizkia wordt koning

1 Hizkia werd koning, vijfentwintig jaar oud, en hij regeerde negenentwintig jaar in Jeruzalem. De naam van zijn moeder was Abia, de dochter van Zacharia. 2 Hij deed wat juist was in de ogen van de HEERE, overeenkomstig alles wat zijn vader David gedaan had. 3 Hij was het die in het eerste jaar van zijn regering, in de eerste maand, de deuren van het huis van de HEERE opende en ze herstelde.

Met de regering van Hizkia breekt er een tijd van zegen voor het volk aan die negenentwintig jaar zal duren (vers 1). Aan die tijd ligt de genade van God ten grondslag, waarbij Hij de moeder van Hizkia ongetwijfeld een grote rol heeft laten spelen. Haar naam, Abia, betekent ‘Jahweh is mijn Vader’. Zij is de dochter van Zacharia, dat betekent ‘Jahweh gedenkt’. Deze namen tekenen de geestelijke sfeer waarin Hizkia is opgevoed.

Het resultaat is dat Hizkia doet “wat juist was in de ogen van de HEERE, overeenkomstig alles wat zijn vader David gedaan had” (vers 2). Het leven van Hizkia herinnert in alles aan het leven van David, de man naar het hart van God. Hizkia laat direct zien waar zijn hart naar uitgaat. Het eerste wat hij doet, is de deuren van het huis van de HEERE weer openen (vers 3), die zijn vader Achaz heeft gesloten (2Kr 28:24). Een daadkrachtig getuigenis van iemand die pas bekeerd is, is een prachtig bewijs van de echtheid van de bekering (vgl. Hd 9:20; Ko 1:6).

Hizkia opent de deuren niet alleen, maar herstelt ze ook. Hij gooit, om zo te zeggen, de boel niet maar open zodat iedereen er gemakkelijk binnen kan lopen, maar hergeeft de deuren ook hun functie. Een deur moet opengaan voor wie naar binnen mogen en moet dicht blijven voor wie niet naar binnen mogen. We kunnen dit toepassen op de dienst van de gemeente, het huis van God nu. Allen die tot de gemeente behoren, mogen aan de dienst van de gemeente deelnemen. Zij die niet bij de gemeente horen of gemeenteleden die de zonde in hun leven niet oordelen, mogen daaraan niet deelnemen.

2Kr 29:4-15 | Heiliging van Levieten en priesters

4 En hij liet de priesters en de Levieten komen en verzamelde hen op het Oostplein. 5 Hij zei tegen hen: Luister naar mij, Levieten. Heilig nu uzelf, en heilig het huis van de HEERE, de God van uw vaderen, en breng de onreinheid buiten het heiligdom. 6 Want onze vaderen zijn ontrouw geweest en hebben gedaan wat slecht was in de ogen van de HEERE, onze God, en hebben Hem verlaten. Zij hebben hun [ogen] van de tabernakel van de HEERE afgewend, en hebben [Hem] de rug toegekeerd. 7 Ook hebben zij de deuren van de voorhal gesloten, de lampen gedoofd en het reukwerk niet in rook laten opgaan. En het brandoffer hebben zij in het heiligdom aan de God van Israël niet gebracht. 8 Daarom rustte de grote toorn van de HEERE op Juda en Jeruzalem. Hij heeft hen overgegeven tot een schrikbeeld, tot verwoesting en tot een aanfluiting, zoals u met uw [eigen] ogen ziet. 9 Zie, [daarom] zijn onze vaderen door het zwaard gevallen, en daarom zijn onze zonen, onze dochters en onze vrouwen in gevangenschap geweest. 10 Nu is het in mijn hart een verbond te sluiten met de HEERE, de God van Israël, zodat Zijn brandende toorn zich van ons afkeert. 11 Mijn zonen, wees nu niet nalatig, want de HEERE heeft u uitgekozen om voor Zijn aangezicht te staan om Hem te dienen, om voor Hem dienaars te zijn, [mannen] die reukoffers brengen. 12 Toen stonden de Levieten op: Mahath, de zoon van Amasai; Joël, de zoon van Azarja, van de nakomelingen van de Kahathieten; van de nakomelingen van Merari: Kis, de zoon van Abdi, en Azarja, de zoon van Jehallelel; van de Gersonieten: Joah, de zoon van Zimma, en Eden, de zoon van Joah; 13 van de nakomelingen van Elizafan: Simri en Jeïel; van de nakomelingen van Asaf: Zecharja en Mattanja; 14 van de nakomelingen van Heman: Jehiël en Simeï; van de nakomelingen van Jeduthun: Semaja en Uzziël. 15 Zij verzamelden hun broeders en heiligden zich, en kwamen overeenkomstig het gebod van de koning, door de woorden van de HEERE, om het huis van de HEERE te reinigen.

Na het openen en herstellen van de deuren laat Hizkia de priesters en de Levieten komen en verzamelt hen op het Oostplein (vers 4). Bij geopende en herstelde deuren hoort een geheiligd priester- en Levietenschap. De deuren van Gods huis kunnen open zijn, maar niet voor het vlees of de natuurlijke mens, want die kunnen daar niet dienen. Alleen de gelovige in zijn karakter van priester en dienaar (Leviet) mag daar binnengaan. Dat ze op het Oostplein staan, betekent dat ze staan aan de kant waar de zon opkomt. Het is de kant die spreekt van een nieuwe dag, een nieuw begin, van hoop voor de toekomst.

De gebeurtenissen die vervolgens in dit hoofdstuk plaatsvinden, laten zich als volgt samenvatten:
1. Eerst gaan de Levieten aan het werk (verzen 5-15),
2. daarna de priesters (vers 16).
3. Samen doen ze het werk, waarmee ze op de zestiende dag van de eerste maand klaar zijn (vers 17).
4. Het resultaat melden ze aan Hizkia (verzen 18-19),
5. die daarna de feestelijke ingebruikneming van de tempel regelt (verzen 20-36).

Als de priesters en de Levieten zich hebben verzameld, spreekt Hizkia de Levieten toe (vers 5). Zij moeten ermee beginnen zichzelf te heiligen en daarna moeten ze het huis van de HEERE heiligen. Heiligen betekent apart stellen of losmaken van algemeen gebruik en er een speciale bestemming aan geven. De Levieten moeten zich eerst bewust worden dat hun dienst speciaal aan de HEERE gewijd is en dat dit ook voor het huis van de HEERE geldt. Omdat aanwezige onreinheid heiliging in de weg staat, moet de onreinheid worden verwijderd.

Dit geldt ook voor ons leven en voor de gemeente. Wij kunnen niet heilig leven als er onreinheid in ons leven is. Die onreinheid moet eerst door belijdenis en zelfoordeel uit ons hart en leven worden verwijderd. Daarna kunnen we door de Heer gebruikt worden in Zijn dienst.

Hizkia vertelt hoe het mogelijk is geweest dat er onreinheid in het heiligdom heeft kunnen komen. Het is namelijk te wijten aan de ontrouw van “onze vaderen” (vers 6). Zij hebben de HEERE verlaten, waardoor ze geen oog meer hebben gehad voor Zijn woning. Ze hebben met hun rug naar de HEERE toe geleefd (vgl. Ez 8:16; Jr 32:33). Andere zaken hebben hun blikveld gevuld. Als er geen omgang meer met de Heer is, verdwijnt ook de gemeente als Zijn woonplaats uit onze belangstelling. We hebben daar dan geen oog meer voor.

Het is niet alleen zo, dat er geen oog meer is voor Gods woonplaats, maar hun handelen is erop gericht geweest om Gods woonplaats onbruikbaar te maken. In de eerste plaats zijn de deuren van de voorhal gesloten (vers 7). Als deuren gesloten zijn, wil dat zeggen dat aanbidders worden buitengesloten. Hij wijst erop dat de lampen zijn gedoofd, wat wil zeggen dat het licht van het Woord en de Geest niet schijnt. Ook het reukwerk is niet in rook opgegaan, dat wil zeggen dat er geen gebed is (Ps 141:2). Als er geen brandoffer aan de God van Israël meer wordt gebracht, wil dat zeggen dat de Persoon en het werk van Christus zijn opgegeven als enige basis om tot God te naderen.

We kunnen een toepassing op ons lichaam maken, want het lichaam van de gelovige is de tempel van de Heilige Geest (1Ko 6:19). Als “wij onszelf reinigen van alle bevlekking van [het] vlees en van [de] geest” (2Ko 7:1), dan
1. gaan de deuren van de toegang tot God weer open,
2. gaan de lampen van het getuigenis naar buiten weer aan,
3. stijgt het reukwerk van het gebed weer op en
4. worden de brandoffers van aanbidding weer gebracht.
Dit is allemaal het gevolg van een opwekking in ons persoonlijk leven.

Hizkia is zich ervan bewust dat vanwege de toestand van Gods huis “de grote toorn van de HEERE op Juda en Jeruzalem” rust (vers 8). Hij erkent dat de HEERE Juda en Jeruzalem heeft moeten overgeven “tot een schrikbeeld, tot verwoesting en tot een aanfluiting”. Geldt dit ook niet voor de christenheid? Is vanwege de grote ontrouw van de christenen en het veelvuldig en ver afwijken van Gods Woord de christenheid ook niet tot een aanfluiting geworden? In plaats van mensen aan te trekken worden mensen erdoor afgestoten. De vele ruzies, het toelaten van zondige leringen en praktijken en het zoeken van de aardse en wereldse dingen in plaats van de dingen van God zijn allemaal zaken die de gemeente van God als getuigenis voor Hem verwoesten.

Velen zijn omgekomen door het zwaard (vers 9). Anderen, de zwakken, de kwetsbaren, zijn in gevangenschap geweest (2Kr 28:8). Alle afwijkingen van Gods Woord en het vergeten van Zijn tempel veroorzaken grote verliezen aan leden van Gods volk. Vandaag zien we plaatselijke gemeenten uiteenspatten door het opleggen aan de gemeente van vernieuwingen die geen grond vinden in Gods Woord. We moeten terug naar Gods Woord.

Hizkia wil een verbond met de HEERE sluiten (vers 10). Achaz is zover gegaan, dat elke band met God doorgesneden is. Hizkia herstelt die band. Hij doet dat naar een voornemen van zijn hart. Het hart van Hizkia is daarop gericht, hij is volledig gericht op de HEERE en Zijn wil. Hierbij richt hij zich weer tot de Levieten, die hij nu “mijn zonen” (vers 11) noemt. Daardoor benadrukt hij het voorrecht dat zij als ‘koningszonen’ de HEERE mogen dienen. Hij herinnert hen eraan dat de HEERE hen heeft “uitgekozen om voor Zijn aangezicht te staan om Hem te dienen, om voor Hem dienaars te zijn, [mannen] die reukoffers brengen” (vgl. Nm 8:14; Dt 33:10).

De woorden van Hizkia vinden gehoor. Uit de drie families van de Levieten – Kahath, Merari en Gerson – staan mannen op (vers 12), evenals uit de drie families van de zangers – Asaf, Heman en Jeduthun (verzen 13-14). De Levieten betrekken ook hun broeders erbij (vers 15). Die komen “overeenkomstig het gebod van de koning”, dat berust op de hogere autoriteit van “de woorden van de HEERE”, dat is het Woord van God. Het gebod van de koning is al verplichtend; door daarnaar te luisteren handelen ze ook naar de wil van God. Voordat ze met het werk beginnen, reinigen ze eerst zichzelf. Pas daarna gaan ze met de tempel aan de slag. Dit is ook de juiste volgorde: eerst acht geven op jezelf en daarna op de kudde (Hd 20:28; 1Tm 4:16).

2Kr 29:16-19 | De reiniging van de tempel

16 De priesters gingen het huis van de HEERE binnen om [dat] te reinigen, en zij brachten al de onreinheid die zij in de tempel van de HEERE vonden, naar buiten in de voorhof van het huis van de HEERE. De Levieten namen het aan om [het] naar buiten te brengen, in de beek Kidron. 17 Zij begonnen met het heiligen op de eerste [dag] van de eerste maand; op de achtste dag van de maand kwamen zij in de voorhal van de HEERE. Zij heiligden het huis van de HEERE in acht dagen, en op de zestiende dag van de eerste maand waren zij klaar. 18 Daarna kwamen zij bij koning Hizkia binnen, en zeiden: Wij hebben heel het huis van de HEERE gereinigd, het brandofferaltaar met al de bijbehorende voorwerpen, en de tafel van het uitgestalde [brood] met al de bijbehorende voorwerpen. 19 En alle voorwerpen die koning Achaz tijdens zijn koningschap door zijn ontrouw ontwijd had, hebben wij gereedgemaakt en geheiligd; en zie, ze zijn vóór het altaar van de HEERE.

Dan wordt de tempel gereinigd (vers 16). Alles wat in strijd is met wat God heeft gezegd, wordt eruit verwijderd. Alle voorwerpen voor de dienst moeten worden gereinigd en in orde gebracht. In grote voortvarendheid gaat Hizkia door in een explosie van ijver. Hij gaat ook radicaal te werk. De vuiligheid wordt naar de beek Kidron gebracht om er zeker van te zijn dat het ook echt weg zal zijn. Als het in een veld zou worden begraven, is er kans dat het weer wordt opgegraven (vgl. 2Kr 15:16; 2Kn 23:12).

Ze beginnen van binnen, in het huis, en eindigen in de voorhal (vers 17). God werkt altijd van binnen naar buiten en niet, zoals de mens vaak doet, van buiten naar binnen. God is niet tevreden met een fraai uiterlijk. Het gaat Hem om een uiterlijk dat een weerspiegeling van het innerlijk is. God begint met wat het dichtst bij Hem is (Ez 9:6; 1Pt 4:17a). We zien dit ook in het boek Openbaring, waar eerst de plaatselijke gemeenten worden geoordeeld (Openbaring 2-3) en daarna in de volgende hoofdstukken de wereld en Israël (Openbaring 6-19).

Als de priesters het huis van de HEERE hebben gereinigd, komen ze bij de koning om verslag uit te brengen (vers 18). Ze hebben van hem de opdracht gekregen en hebben die uitgevoerd. Heel het huis van de HEERE hebben ze gereinigd. Twee voorwerpen noemen ze bij name: het brandofferaltaar met al de bijbehorende voorwerpen en de tafel van de toonbroden met al de bijbehorende voorwerpen.

Dat het brandofferaltaar gereinigd is, betekent dat het dagelijks brandoffer weer kan worden gebracht. Het brandoffer stelt het offer van de Heer Jezus aan het kruis voor, dat in zijn geheel tot heerlijkheid van God is. Op grond daarvan kan God bij Zijn volk wonen (Ex 29:38-46). Dat de tafel van de toonbroden gereinigd is, betekent dat het volk weer in zijn eenheid aan God wordt voorgesteld, een eenheid die gegrond is op het werk van Zijn Zoon. Voor ons ziet het op de eenheid van de gemeente die verbonden is met de Heer Jezus. Dat bewustzijn komt terug als de gemeente van onreinheid wordt gereinigd.

De Levieten vertellen ook over “alle voorwerpen die koning Achaz tijdens zijn koningschap door zijn ontrouw ontwijd had” (vers 19). Die hebben ze “gereedgemaakt en geheiligd” en ze “vóór het altaar van de HEERE” geplaatst. Ze hebben het oude weer bruikbaar gemaakt en op de plaats gezet waar het hoort. Het plaatsen vóór het altaar spreekt ervan dat we herontdekte waarheden over het huis van God altijd verbinden met Christus en Zijn werk op het kruis. Het kenmerk van een opwekking is dat het oude, “wat van [het] begin af was” (1Jh 1:1), in ere wordt hersteld, en niet dat er iets nieuws wordt gemaakt. Nadat de reiniging is voltooid, blijft het huis niet leeg (vgl. Mt 12:44), maar wordt het gevuld met wat van God is.

2Kr 29:20-36 | Hernieuwde inwijding van de tempel

20 Toen stond koning Hizkia vroeg op en verzamelde de leiders van de stad, en hij ging naar het huis van de HEERE. 21 Zij brachten zeven jonge stieren, zeven rammen, zeven lammeren en zeven geitenbokken als zondoffer voor het koninkrijk, voor het heiligdom en voor Juda. En hij zei tegen de nakomelingen van Aäron, de priesters, dat zij [die] op het altaar van de HEERE moesten offeren. 22 Zo slachtten zij de runderen, en de priesters vingen het bloed op en sprenkelden het op het altaar. Zij slachtten ook de rammen en sprenkelden het bloed op het altaar. Ook slachtten zij de lammeren en sprenkelden het bloed op het altaar. 23 Daarna lieten zij de bokken voor het zondoffer naar voren komen, voor [de ogen van] de koning en de gemeente, en zij legden hun handen daarop. 24 En de priesters slachtten ze en offerden het bloed ervan als zondoffer op het altaar, om verzoening te doen voor heel Israël, want de koning had dat brandoffer en dat zondoffer voor heel Israël bevolen. 25 Ook stelde hij de Levieten in het huis van de HEERE op, met cimbalen, met luiten en met harpen, volgens het gebod van David en van Gad, de ziener van de koning, en van Nathan, de profeet. Want dit gebod was gegeven door de hand van de HEERE door de dienst van Zijn profeten. 26 De Levieten stonden opgesteld met de instrumenten van David, en de priesters met de trompetten. 27 En Hizkia beval dat men het brandoffer op het altaar moest offeren. Juist op de tijd dat het brandoffer begon, begon [ook] het lied voor de HEERE, met de trompetten, onder begeleiding van de instrumenten van David, de koning van Israël. 28 Heel de gemeente boog zich neer toen men het lied zong en op de trompetten blies. Dit alles [vond plaats] tot het brandoffer beëindigd werd. 29 Toen men klaar was met offeren, knielden de koning en allen die zich bij hem bevonden, en bogen zich neer. 30 Daarna zeiden koning Hizkia en de leiders tegen de Levieten dat zij de HEERE prijzen moesten met de woorden van David en van Asaf, de ziener. En zij prezen [Hem] met blijdschap, en knielden en bogen zich. 31 Hizkia nam daarop het woord en zei: Nu bent u aan de HEERE gewijd; kom naar voren en breng slachtoffers en lofoffers naar het huis van de HEERE. Toen bracht de gemeente slachtoffers en lofoffers, en ieder die gewillig van hart was, [bracht] brandoffers. 32 En het aantal brandoffers dat de gemeente bracht, was zeventig runderen, honderd rammen en tweehonderd lammeren; deze [waren] alle voor de HEERE [bestemd] als brandoffer. 33 Verder bestonden de geheiligde [gaven] uit zeshonderd runderen en drieduizend [stuks] kleinvee. 34 Er waren echter te weinig priesters, en zij konden van al de brandoffers de huid niet afstropen. Daarom stonden hun broeders, de Levieten, hen bij, totdat het werk gereed was en de [andere] priesters zich geheiligd hadden. Want de Levieten waren oprechter van hart om zich te heiligen dan de priesters. 35 Ook waren er brandoffers in overvloed, met het vet van de dankoffers en de plengoffers voor de brandoffers. Zo werd de dienst van het huis van de HEERE hersteld. 36 Hizkia dan en heel het volk verblijdden zich over wat God voor het volk tot stand gebracht had, want dit was onverwachts gebeurd.

De dag na de reiniging staat Hizkia vroeg op (vers 20). Het zal een lange dag worden, vol activiteiten. Als de Levieten en priesters hun werk hebben gedaan, zijn “de leiders van de stad” aan de beurt. Hizkia roept hen samen om naar de tempel te gaan. Ze gaan allemaal gewillig mee en brengen offers bij het huis van de HEERE (vers 21). Wat hier gebeurt, is als het ware een nieuwe inwijding van de tempeldienst, zoals dat bij Salomo is gebeurd (2Kr 5:6), een tempeldienst die sindsdien zo verwaarloosd is.

Als offers worden driemaal zeven dieren als brandoffer gebracht, stieren, rammen en lammeren, en zeven geitenbokken als zondoffer. De diverse soorten brandoffers spreken van verschillende aspecten van het werk van de Heer Jezus als brandoffer (Lv 1:1-17), terwijl het getal zeven spreekt van de volmaaktheid van dat werk. Dat het driemaal zeven is, wijst erop dat de drie-enige God bij dat werk betrokken is: de Vader heeft de Zoon gegeven, de Zoon heeft Zichzelf gegeven en heeft alles in de kracht van de Heilige Geest gedaan.

Het zondoffer van zeven geitenbokken is ter verzoening van de koning en de vorsten (“het koninkrijk”), de priesters (“het heiligdom”) en het volk (“Juda”). Het getal zeven geeft volmaaktheid aan. De zonden zijn vele en de periode waarin ze zijn begaan, is lang. Het zondoffer is met het oog op het verleden, het brandoffer is met het oog op de toekomst. Het zijn offers voor het hele volk, niet slechts voor de enkelen die erbij aanwezig zijn. De eenheid van het volk mag voor het oog van de mensen al twee eeuwen niet meer te zien zijn, voor God en Hizkia bestaat die eenheid wel. Alles gebeurt in het besef van de eenheid van Gods volk.

Het bloed van de runderen, rammen en lammeren wordt door de priesters opgevangen en op het altaar gesprenkeld (vers 22). De kroniekschrijver benadrukt het bloed van elk van de dieren door steeds apart het bloed ervan te vermelden. Het spreekt van Gods bijzondere waardering van het bloed. Bloed bedekt de zonden en bewerkt verzoening. “Zonder bloedstorting is er geen vergeving” (Hb 9:22b).

Wat er met de dieren voor het zondoffer gebeurt, wordt nog uitvoeriger en daardoor nadrukkelijker beschreven (vers 23). De kroniekschrijver betrekt de lezer bij elke handeling. De lezer kijkt mee hoe “de bokken voor het zondoffer naar voren komen”. De ogen van zowel de koning als de gemeente zijn op de bokken voor het zondoffer gericht. Dan wordt de betrokkenheid nog groter, want zowel de koning als de hele gemeente leggen hun handen op het zondoffer. Door die handeling maken zij zich een met het zondoffer (Lv 4:4,15,24,29; 16:21), waardoor om zo te zeggen hun zonden overgaan op het zondoffer.

Dan komen de priesters in actie (vers 24a). Zij alleen zijn bevoegd om de bokken te slachten. Voor ons, gelovigen van de gemeente, die allemaal priesters zijn, betekent het dat we een priesterlijke gezindheid moeten hebben om ons te kunnen inleven in de dood die Christus heeft moeten sterven voor de zonden van Zijn volk, de gemeente. Het bloed van het zondoffer wordt, evenals het bloed van het brandoffer, op het altaar geofferd. Het bloed is het leven en is daarom alleen voor God (Lv 17:11).

Het bloed van het offer dient tot verzoening, dat is tot bedekking van de zonden van het volk, zodat het volk niet hoeft te sterven, maar in leven kan blijven. Het Nieuwe Testament leert dat het bloed niet alleen de zonden bedekt, maar de zonden ook wegneemt, dat het reinigt van zonden (1Jh 1:7b). In het Oude Testament gebeurt de bedekking met het oog op het volmaakte offer dat nog zou worden gebracht, terwijl in het Nieuwe Testament het offer daadwerkelijk is gebracht (vgl. Rm 3:25-26).

Hizkia heeft begrepen dat het offer niet beperkt kan zijn tot een deel van Gods volk (vers 24b). Het is niet alleen voor Juda, maar voor “heel Israël” zoals er twee keer staat. In het volgende hoofdstuk zullen we dat verder uitgewerkt zien, waar het gaat over de viering van het Pascha. Ook wij moeten eraan denken dat het werk van Christus niet slechts voor hen is met wie wij samenkomen, maar dat het is volbracht voor allen die tot de gemeente behoren.

Nu de offers zijn gebracht en de relatie met de HEERE op de juiste grondslag is hersteld, is er ruimte voor uitingen van blijdschap (vers 25). Hizkia gaat ook hierbij te werk volgens het gebod dat “door de hand van de HEERE door de dienst van Zijn profeten” is gegeven en waaraan door David uitvoering is gegeven. In de verzen 25-30 staat vier keer dat Hizkia iets doet in overeenstemming met wat David heeft gedaan of gezegd. Dat wijst erop dat Hizkia niet een nieuwe godsdienst of een aangepaste godsdienst organiseert. Hij handelt naar wat God eerder heeft bekendgemaakt aan David. Hij gaat terug naar wat van het begin is.

Voor de uitingen van vreugde worden de Levieten opgesteld met instrumenten van David (vers 26). De priesters krijgen trompetten. Als ze allen op hun plaats staan en de instrumenten gereed hebben, geeft Hizkia opdracht het brandoffer op het altaar te offeren. Tegelijk met het brengen van het offer wordt het lied voor de HEERE ingezet onder begeleiding van de instrumenten van David, de koning van Israël (vers 27).

Dit geeft op een prachtige wijze een beeld van de dienst die wij als een heilig priesterdom mogen verrichten. Zodra wij ons bezighouden met de Heer Jezus en Zijn werk en daarover aan God vertellen, kan het niet anders of onze harten zullen opspringen van vreugde. Gemeenschap met de Vader en de Zoon geeft volkomen blijdschap (1Jh 1:3b-4). Dan is er aanbidding, wat we zien in het volk dat zich neerbuigt (vers 28). Deze aanbidding is geen emotie van het moment, maar blijft nadat het offer is gebracht (vers 29).

Vervolgens geven Hizkia en de leiders de Levieten opdracht tot nieuwe uitingen van blijdschap (vers 30). Die uitingen zijn niet nieuw verzonnen, maar oude uitingen die op een nieuwe manier worden beleefd. Zo kunnen wij regelmatig dezelfde liederen zingen. Onze gevoelens daarbij zullen, als het goed is, steeds weer nieuw, steeds weer fris zijn. Hoe meer we ons bezighouden met Christus en Zijn werk, hoe meer onze aanbidding zich zal verdiepen. Daarbij zullen we ook vaak dezelfde woorden gebruiken om onze aanbidding onder woorden te brengen, maar die toch diepere gevoelens weergeven.

Na de noodzakelijke offers komen de vrijwillige offers (vers 31). Die geven pas werkelijk weer hoe het met de harten gesteld is. Het is het hoogtepunt in de opwekking, waarbij ook slachtoffers en lofoffers worden gebracht. Het lofoffer is een vredeoffer, dat is een maaltijdoffer waaraan wordt deelgenomen door God en de priester en elk lid van het volk dat rein is (Lv 3:11,16; 7:11-12,19,31). De vreugde die daarbij wordt genoten, komt tot uitdrukking in het lofoffer (Hb 13:15). Daarbij komen als vanzelf de vrijwillige brandoffers, die uitdrukking geven aan de aanbidding.

Alle offers en gaven die worden gebracht, worden geteld (verzen 32-33). Voor God telt elk offer. Vergeleken met de offers die Salomo bracht, brengt Hizkia weinig. Maar een opwekking is een terugkeer naar de beginselen van God en niet naar de omstandigheden van het begin. We moeten de tijd van Hizkia en wat hij doet dan ook niet vergelijken met de tijd van Salomo, maar met de tijd van zijn vader Achaz.

Helaas komen veel priesters niet opdagen (vers 34). In een opwekking doet niet iedereen mee. Een opwekking hangt echter niet af van het aantal dat meedoet. Het gaat slechts om een handjevol. Niet de kwantiteit, maar de kwaliteit is kenmerkend voor een opwekking.

Omdat er te weinig priesters zijn, kan niet van alle brandoffers de huid worden afgestroopt. Het afstropen van de huid wil zeggen dat het inwendige, het innerlijk, zichtbaar wordt. Bij het brandoffer spreekt het van de innerlijke gevoelens van de Heer Jezus die bij Hem aanwezig zijn als Hij het werk tot eer van God volbrengt. Wat Hij innerlijk voelt, kunnen we lezen in Psalmen.

Er zijn ook vandaag niet veel christenen die in staat zijn ‘de huid van het brandoffer af te stropen’. Maar gelukkig zijn er Levieten. Zij helpen de priesters erbij. Dat doen ze totdat ook de andere priesters zich hebben gereinigd. Op die manier voorziet God in het tekort aan priesters. Hij zorgt ervoor dat de priesterdienst door kan gaan.

De Levieten kunnen we zien als een beeld van de leraren die de Heer Jezus heeft gegeven om Zijn gemeente te onderwijzen. Door hun onderwijs worden de gelovigen geholpen meer zicht te krijgen op en inzicht te krijgen in de Heer Jezus en Zijn werk en wat de resultaten daarvan zijn (Ef 4:11-13).

Met de brandoffers wordt ook het vet van de vredeoffers gebracht (vers 35). Evenals het bloed is ook het vet alleen voor God. Vet spreekt van energie, het beste. In Zijn leven op aarde heeft Christus al Zijn energie gebruikt om God te verheerlijken. Alles wat Hij heeft, is voor Zijn God. Hij doet dat ook vol vreugde, waarvan het plengoffer spreekt. Het plengoffer is een offer van wijn die uitgegoten wordt over het hoofdoffer. Wijn stelt vreugde voor (Ri 9:13).

Hiermee is de dienst van het huis van God hersteld. Daarover verblijden Hizkia en heel het volk zich (vers 36). Hun blijdschap betreft vooral God, want wat er is gebeurd, is door Hem tot stand gebracht. Dit heeft geen mens kunnen bedenken of bewerken. De situatie is hopeloos. Het volk is onder aanvoering van Achaz volkomen verloren. Wat er nu is gebeurd onder Hizkia, heeft God, volkomen onverwachts, gedaan. Hem zij de eer!

2 Kronieken 30

Inleiding

Dit hoofdstuk is gewijd aan de viering van het Pascha. Het Pascha moet volgens het voorschrift van de HEERE op de veertiende dag van de eerste maand gevierd worden (Lv 23:5). Hizkia is dan echter nog volop bezig met de reiniging van de tempel. Dat werk is pas klaar op de zestiende dag van de eerste maand (2Kr 29:17). Maar Hizkia kent de voorziening die de HEERE getroffen heeft om het op de veertiende dag van de tweede maand te vieren ingeval het niet mogelijk is het op de gestelde tijd te vieren (Nm 9:10-11).

In het Pascha dat Hizkia viert, vinden we een bijzonder aspect. Hij wil dat ook iedereen van het tienstammenrijk de gelegenheid krijgt om het Pascha te vieren. Er is nog tijd genoeg om hen uit te nodigen en die tijd gebruikt Hizkia daar ook voor. Staatkundig is hij alleen over Juda koning. Geestelijk gesproken is er echter geen scheidsmuur, maar is het één volk. Daarom nodigt Hizkia niet alleen Juda uit, maar hij nodigt heel Israël uit.

Na het vieren van het Pascha wordt ook het Feest van de ongezuurde broden gevierd. Als dit feest is gevierd, wordt besloten daaraan nog zeven dagen feest toe te voegen. Het volk is zó onder de indruk van de opwekking die God zo onverwachts (2Kr 29:36) heeft gegeven, dat het zo lang mogelijk van deze bijzondere gebeurtenis wil genieten.

2Kr 30:1-12 | Uitnodiging om het Pascha te vieren

1 Daarna stuurde Hizkia [boden] naar heel Israël en Juda, en hij schreef ook brieven aan Efraïm en Manasse dat zij naar het huis van de HEERE in Jeruzalem moesten komen om voor de HEERE, de God van Israël, Pascha te houden. 2 De koning had immers met zijn leiders en heel de gemeente in Jeruzalem overleg gepleegd of [men] het Pascha in de tweede maand zou houden, 3 want zij hadden het niet op de [vastgestelde] tijd kunnen houden, omdat de priesters zich niet genoeg geheiligd hadden en het volk zich niet in Jeruzalem verzameld had. 4 Deze zaak was goed in de ogen van de koning en in de ogen van heel de gemeente. 5 Zo stelden zij vast dat men door heel Israël, van Berseba tot Dan, een oproep zou laten uitgaan dat zij moesten komen om in Jeruzalem het Pascha te houden voor de HEERE, de God van Israël, want zij hadden het lange [tijd] niet gehouden zoals het voorgeschreven was. 6 De ijlboden gingen door heel Israël en Juda [op weg] met de brieven van de hand van de koning en zijn leiders, overeenkomstig het gebod van de koning. [Zij zeiden:] Israëlieten, bekeer u tot de HEERE, de God van Abraham, Izak en Israël. Dan zal Hij terugkeren tot de ontkomenen die van u overgebleven zijn uit de hand van de koningen van Assyrië. 7 En wees niet als uw vaderen en als uw broeders, die aan de HEERE, de God van hun vaderen, ontrouw waren, zodat Hij hen tot verwoesting overgegeven heeft, zoals u ziet. 8 Wees nu niet halsstarrig zoals uw vaderen. Geef de HEERE de hand en kom naar Zijn heiligdom, dat Hij voor eeuwig geheiligd heeft, en dien de HEERE, uw God. Dan zal Zijn brandende toorn zich van u afkeren. 9 Want als u zich tot de HEERE bekeert, zullen uw broeders en uw kinderen barmhartigheid vinden bij hen die hen als gevangenen weggevoerd hebben, zodat zij in dit land zullen terugkomen. De HEERE, uw God, is immers genadig en barmhartig, en zal het aangezicht niet van u afwenden als u zich tot Hem bekeert. 10 Zo trokken de ijlboden van stad tot stad door het land van Efraïm en Manasse, tot Zebulon toe, maar men lachte hen uit en bespotte hen. 11 Maar toch vernederden sommigen van Aser, Manasse en van Zebulon zich en kwamen naar Jeruzalem. 12 Ook was de hand van God in Juda om hen eensgezind te laten zijn, zodat zij deden [overeenkomstig] het gebod van de koning en de leiders, volgens het woord van de HEERE.

“Daarna” (vers 1), dat is na de reiniging en inwijding van de tempel in het vorige hoofdstuk, wil Hizkia het Pascha vieren. Daarvoor nodigt hij heel Israël en Juda uit. Efraïm en Manasse – waarmee het hele tienstammenrijk wordt bedoeld – nodigt hij schriftelijk uit. Hij stuurt boden op pad met brieven waarin hij de tien stammen oproept naar “het huis van de HEERE in Jeruzalem” te komen “om voor de HEERE, de God van Israël, Pascha te houden”. De brieven zijn niet gewone brieven, maar ambtelijke brieven. Ze bevatten geen verzoek, maar een opdracht.

Hizkia is tot deze uitnodiging gekomen na overleg “met zijn leiders en heel de gemeente in Jeruzalem” (vers 2). De inhoud van het overleg is de datum van de viering van het Pascha. Het Pascha kan niet meer worden gevierd in de eerste maand omdat de vastgestelde dag, de veertiende dag van de eerste maand (Lv 23:5), voorbij is. Op die dag is hij nog bezig met het herstel van de tempel. In het overleg wordt nu gekeken naar de mogelijkheid om het in de tweede maand te houden. In de wet is die mogelijkheid geregeld (Nm 9:10-11). De vraag is of het ook kan, dat wil zeggen of de priesters zich nu wel genoeg geheiligd hebben en of het volk zich wel in Jeruzalem zal verzamelen (vers 3).

Ons plaatst het voor de vraag of wij in de praktijk wel heilige priesters zijn. We kunnen wel weten dat we het in positie zijn (1Pt 2:5), maar als er in de praktijk geen heilig priesterschap is, kunnen er ook geen geestelijke offers worden gebracht. De andere voorwaarde voor een juiste viering van het Pascha – dat het hele volk samenkomt – plaatst ons voor de vraag of wij bij de viering van het avondmaal, waarvan het Pascha een beeld is, wel het hele volk van God voor onze aandacht hebben. Is iedereen die tot Gods volk behoort en rein is, er ook welkom?

De uitkomst van het overleg is dat er wordt besloten het Pascha in de tweede maand te houden (vers 4). Wat de zaak van de heiliging van de priesters betreft, zien we verderop in het hoofdstuk dat de priesters zich geheiligd hebben (verzen 15,24). Over het verzamelen van het volk in Jeruzalem wordt vastgesteld dat er een oproep moet uitgaan “door heel Israël, van Berseba tot Dan” (vers 5a), dat wil zeggen van het uiterste zuiden, waar Berseba ligt, tot het uiterste noorden, waar Dan ligt. Iedereen moet naar Jeruzalem komen om daar “het Pascha te houden voor de HEERE, de God van Israël”.

De eenheid van Gods volk kan alleen in Jeruzalem tot uitdrukking worden gebracht, want daar staat het altaar van de HEERE. Jeruzalem is de enige wettige plaats om offers te brengen (Dt 12:5-6). Op geen andere plaats en bij geen ander altaar is een ontmoeting tussen God en Zijn volk mogelijk.

In het Nieuwe Testament is het avondmaal de tegenhanger van het Pascha. Behalve een gedachtenismaal waarbij de dood van Christus wordt herdacht, is het avondmaal ook een uitdrukking van de eenheid van Gods volk. We zien die eenheid tot uitdrukking gebracht waar gelovigen aan de tafel van de Heer het avondmaal van de Heer vieren. Daar worden geestelijke slachtoffers gebracht. Het Pascha is een gedachtenismaaltijd, een eenheidsmaaltijd en een offermaaltijd. In dit hoofdstuk vinden we in beeld de grote betekenis daarvan voor ons.

In de oproep aan de tien stammen om te komen wordt terugverwezen naar het begin, “zoals het voorgeschreven was” (vers 5b). Het is een lange tijd niet gevierd op de voorgeschreven wijze. Dat betekent niet dat het lange tijd niet is gevierd, maar dat het lange tijd niet is gevierd als een feest voor de HEERE in Jeruzalem. Het is misschien wel in de huizen door families gevierd, maar dat is niet Gods bedoeling. Zo is het ook vandaag niet Gods bedoeling dat iedere familie of gemeente zijn eigen avondmaal viert. Gods verlangen is dat het avondmaal gevierd wordt als een uitdrukking van de eenheid van de gemeente waar ieder lid van de gemeente welkom is.

Na het overleg en de afspraken gaan er “ijlboden” op pad (vers 6). Het zijn niet slechts boden, maar ‘ijlboden’, wat laat zien dat er haast geboden is. Het gaat om belangrijke dingen. De ijlboden gaan door heel Israël en Juda. Het eerste wat zij tegen de Israëlieten zeggen, is niet dat ze allemaal in overeenstemming met het voorschrift naar Jeruzalem moeten komen, maar dat ze zich moeten bekeren. Ze moeten eerst tot de HEERE komen.

Het gaat niet in de eerste plaats om een uiterlijke terugkeer naar de oude gebruiken, maar om een innerlijke terugkeer, een terugkeer van het hart, naar de HEERE. Eerst moet de HEERE worden erkend in Zijn rechten en pas dan kunnen ze het Pascha vieren.

In de woorden van de ijlboden klinkt ook hoop. Als zij zich tot de HEERE bekeren, zal Hij terugkeren naar hen, die zijn ontkomen aan de wegvoering en door de Assyriërs in het land zijn achtergelaten. Hier zien we dat het tienstammenrijk al is weggevoerd (1Kn 17:1-6). De woorden die de ontkomenen uit de mond van de ijlboden horen, zijn bedoeld als een bemoediging voor de overgeblevenen, die veel van hun geliefden hebben zien wegvoeren door de Assyriërs.

De ijlboden waarschuwen het overblijfsel van de tien stammen dat ze toch niet het slechte voorbeeld van hun vaderen en hun weggevoerde broeders volgen (vers 7; vgl. Ps 78:8,57). Hun ontrouw heeft tot de verwoesting geleid die ze zelf kunnen zien. Als ze die verwoesting in ogenschouw nemen en eraan denken waar dat door gekomen is, zullen ze toch niet halsstarrig in het kwaad volharden (vers 8)? Laten ze de HEERE de hand geven en dan tot Zijn heiligdom komen.

De uitdrukking “geef de HEERE de hand” is bijzonder en komt ten opzichte van de HEERE alleen hier voor. Het geven van een hand heeft onder andere de betekenis van zich met de ander verzoenen. Dat is hier zeker het geval. Het betekent de erkenning dat het oordeel verdiend is. Het geven van de hand kan ook betekenen je overgeven of toevertrouwen aan de ander om je te leiden en je leven niet langer zelf te besturen.

Als er verzoening en overgave aan God is, is er ook de juiste gezindheid om in het heiligdom te komen en de HEERE, hun God, te dienen. Voor God is er dan geen reden meer om Zijn brandende toorn te handhaven en zal Hij die van hen afkeren. Als wij de Heer onze hand geven, zijn we in de juiste gezindheid om bij Hem in het heiligdom te komen en kunnen we Hem ook dienen. In plaats van Zijn misnoegen over ons te halen zullen wij Zijn hart verheugen.

Behalve dat bekering tot de HEERE zegenrijke gevolgen voor henzelf heeft, heeft het ook zegen voor anderen tot gevolg (vers 9). Als zij zich tot de HEERE bekeren, dat wil zeggen terugkeren naar Hem, en Hem gehoorzaam zijn, zal Hij de weggevoerden naar hen laten terugkeren. Hij zal dan hun broeders en hun kinderen barmhartigheid laten vinden “bij hen die hen als gevangenen weggevoerd hebben, zodat zij in dit land zullen terugkeren”.

Dit is wel een bijzondere belofte. Het komt er maar op aan of ze hun eigen zonden inzien en zich bekeren en of ze geloven dat de HEERE het hart van de Assyriërs zo kan bewerken, dat zij de gevangenen laten gaan. Het tweede hangt van het eerste af. Als het hart van het volk buigt voor God, zal God herstel van Zijn volk in het land bewerken.

Zo gaan de ijlboden van Hizkia met de uitnodiging van stad tot stad (vers 10). Ze worden echter, op een paar uitzonderingen na, uitgelachen en bespot. Dit is vaker het deel van koninklijke boodschappers die tot een Goddelijke feestmaaltijd uitnodigen (vgl. Mt 22:3-7; Lk 14:16-24; Hd 28:24). Spotten is een bijzondere vorm van ongeloof. Het is een vorm van zelfrechtvaardiging als het ongeloof geen redelijke verklaring voor zijn houding kan vinden (Ne 2:19; Mt 9:24; Ps 22:8-9; Hd 17:32). Toch zijn er sommigen die zich vernederen (vers 11). Het betreft enkelen uit Aser (Lk 2:36), Manasse en Zebulon. Zij gaan naar Jeruzalem.

In Juda is “door de hand van God” eensgezindheid (vers 12). Hij bewerkt die eenheid, of, zoals er letterlijk staat, Hij geeft hun één hart, als gevolg van de vernedering in het vorige vers. Nederigheid is de voorwaarde om eensgezindheid te beleven. Het is onze roeping om “in alle nederigheid” ons te beijveren “de eenheid van de Geest te bewaren in de band van de vrede” (Ef 4:2-3). Als allen die tot een plaatselijke gemeente behoren werkelijk nederig zijn, zal de eensgezindheid groot zijn. Daar zal God voor zorgen.

In vers 8 is sprake van de mens die de HEERE de hand geeft. Hier in vers 12 is sprake van “de hand van God” die aan het werk is. De mens moet God zijn hand geven en dan merkt hij dat God Zijn hand gebruikt. Hier zien we, wat we zo vaak in de Schrift tegenkomen, het samengaan van de verantwoordelijkheid van de mens en het handelen van God. Wij moeten die twee zijden niet met elkaar proberen te combineren, want dat kunnen wij niet. God kan dat wel. Daar is Hij dan ook God voor.

2Kr 30:13-22 | Het Feest van de ongezuurde broden

13 In Jeruzalem verzamelde zich veel volk om het Feest van de ongezuurde [broden] te houden, in de tweede maand. [Het was] een heel grote gemeente. 14 Zij stonden op en verwijderden de altaren die in Jeruzalem waren. Ook namen zij alle wierookaltaren weg, en wierpen die in de beek Kidron. 15 Toen slachtten zij het paaslam op de veertiende [dag] van de tweede maand. De priesters en de Levieten waren beschaamd geworden, hadden zich geheiligd en brandoffers gebracht in het huis van de HEERE. 16 Zij stonden op hun plaats overeenkomstig hun handelwijze, overeenkomstig de wet van Mozes, de man Gods. De priesters sprenkelden het bloed [nadat zij dat genomen hadden] uit de hand van de Levieten, 17 want er waren er velen onder de gemeente die zich niet geheiligd hadden. Daarom [waren] de Levieten [belast] met het slachten van de paaslammeren voor ieder die niet rein was, om [hen] voor de HEERE te heiligen. 18 Want een groot deel van het volk, velen uit Efraïm, Manasse, Issaschar en Zebulon, hadden zich niet gereinigd. Toch aten zij het Pascha, [maar] niet zoals het voorgeschreven was. Hizkia bad echter voor hen en zei: Laat de HEERE, Die goed is, verzoening doen voor [hem] 19 [die] heel zijn hart [erop] gericht heeft om God de HEERE, de God van zijn vaderen, te zoeken, al was dat niet volgens de reinheid [die past bij] het heiligdom. 20 En de HEERE verhoorde Hizkia en genas het volk. 21 Zo hielden de Israëlieten die zich in Jeruzalem bevonden, zeven dagen lang met grote blijdschap het Feest van de ongezuurde [broden]. En de Levieten en de priesters prezen de HEERE dag aan dag met luid klinkende instrumenten voor de HEERE. 22 Hizkia sprak naar het hart van alle Levieten die goed inzicht hadden in de dienst van de HEERE. En zij aten zeven dagen [lang de offers] van de feestdag, terwijl zij dankoffers brachten en de HEERE, de God van hun vaderen, loofden.

De uitnodiging is gedaan. Er is door velen gehoor aan gegeven. Er is “veel volk”, “een grote gemeente”, in Jeruzalem samengekomen (vers 13). God verwacht ook nu dat Zijn volk samenkomt. Hij vermaant de Zijnen de “eigen bijeenkomst” niet te verzuimen (Hb 10:25). In het Nieuwe Testament komt Gods volk samen onder andere om te bidden (Hd 4:31), om onderwijs te ontvangen (Hd 11:26) en om brood te breken (Hd 20:7). Samenkomsten zijn een onontbeerlijk element in het leven van de gelovige. Wie meent geen behoefte te hebben aan gemeenschap met en vorming door andere gelovigen, zal geestelijk scheefgroeien.

Hoewel de uitnodiging het houden van het Pascha betreft (vers 5), lezen we hier dat men is samengekomen om het Feest van de ongezuurde broden te houden. Dat betekent niet dat het nu ineens om een ander feest gaat. Het betreft hetzelfde feest, maar met een ander accent. Het Pascha en het Feest van de ongezuurde broden vormen een geheel en worden in Lukas 22 zelfs met elkaar vereenzelvigd: “Het Feest van de ongezuurde broden nu, Pascha geheten, was nabij” (Lk 22:1). Het Pascha kan niet worden gevierd zonder het Feest van de ongezuurde broden. Het Feest van de ongezuurde broden veronderstelt dat alles wat onrein is, op grond van het Pascha is weggedaan (vgl. 1Ko 5:7-8).

Dat lezen we dan ook vervolgens: alles wordt weggedaan wat in strijd is met de dienst aan de ware God (vers 14). Hier gaat het om het verwijderen van onreinheid uit de stad Jeruzalem, terwijl het in 2 Kronieken 29 gaat om het verwijderen van onreinheid uit het huis van God. In de stad speelt het dagelijkse leven zich af. Om echt Pascha te kunnen vieren moet het dagelijkse leven op alle terreinen worden gezuiverd.

Nadat alles is verwijderd wat het vieren van het Pascha in de weg staat, wordt op de door God aangegeven vervangende dag het paaslam geslacht (vers 15). De priesters en de Levieten zijn nu in staat hun dienst tijdens het Pascha te verrichten. Ze hebben zich geschaamd over hun laksheid en zich op tijd geheiligd. Ook hebben ze brandoffers gebracht, waarmee ze tot uitdrukking hebben gebracht dat ze alleen op grond daarvan hun dienst nog kunnen doen. God kan geen priester in Zijn tegenwoordigheid dulden om met heilige dingen bezig te zijn als die priester geen geheiligd leven leidt. Het een sluit het ander uit.

De priesters staan op de juiste plaats waar ze de handelingen verrichten die hun zijn voorgeschreven in “de wet van Mozes, de man Gods” (vers 16a). Mozes wordt nadrukkelijk “de man Gods” genoemd. In tijden van verval komt het erop aan een man Gods te zijn. De titel ‘man Gods’ komt in het Nieuwe Testament, waar hij ‘mens Gods’ wordt genoemd, alleen voor in de eerste brief aan Timotheüs en de tweede brief aan Timotheüs (1Tm 6:11; 2Tm 3:17). Het is voor God van bijzondere waarde dat er in een tijd van verval, een tijd waarin met Zijn rechten geen rekening wordt gehouden, mensen, mannen en vrouwen, zijn die dat wel doen door zich aan Zijn Woord te houden.

Het bloed van het paaslam wordt door de priesters uit de hand van de Levieten genomen en gesprenkeld (vers 16b). Sprenkelen wil zeggen dat het voorwerp waarop het bloed wordt gesprenkeld erdoor wordt bedekt. Het bloed bedekt en verwijdert wat onrein is voor de ogen van een heilig God. Priesters kennen de waarde ervan. Dat ze het bloed “uit de hand van de Levieten” hebben genomen, beeldt uit dat ze de waarde ervan hebben leren kennen door het onderwijs van de Levieten.

De Levieten hebben ook de taak van het slachten van de paaslammeren op zich genomen voor hen die niet rein zijn (vers 17). Er zijn namelijk ook velen die niet rein zijn. Het zijn velen van degenen die uit het tienstammenrijk komen (vers 18). Ze worden niet geweerd, maar zijn zelf niet geschikt om het paaslam te slachten.

Het is niet vanzelfsprekend dat de mensen die zich niet hebben gereinigd, gespaard blijven. Ze blijven gespaard omdat Hizkia voor hen bidt. Het verval en de onkunde zijn zo groot, dat ze niet meer weten wat past bij de reinheid van het altaar.

De toepassing voor ons staat in verbinding met de tafel van de Heer, waarvan het altaar een beeld is. Het kan zijn dat iemand wel deelneemt aan het avondmaal, maar dat hij door een verkeerde geestelijke opvoeding niet voldoende inzicht heeft in de betekenis ervan. Dan wordt hij niet geweerd van het avondmaal, maar zullen anderen voor hem de gepaste dank en aanbidding uitspreken.

Hizkia doet met het oog op de onreinheid een beroep op “de HEERE, Die goed is”. Dit is weer zo’n bijzondere uitdrukking. God wordt dikwijls ‘goed’ genoemd, maar de naam ‘de Goede’ vinden we alleen hier. Hizkia doet niet zozeer een beroep op Zijn goedheid, maar op Hemzelf als de Goede. Hij doet dit beroep overigens niet voor onverschillige Israëlieten, voor hen die een loopje nemen met Gods heiligheid. Hij doet het voor hem die “heel zijn hart [erop] gericht heeft om God de HEERE, de God van zijn vaderen, te zoeken” (vers 19). Eerst wordt er gekeken naar het hart. God "vindt vreugde in waarheid in het binnenste" (Ps 51:8).

Dat betekent niet dat de praktijk er niet toe doet. Die doet er zeker toe en moet ook in overeenstemming met het Woord worden gebracht, maar daarop ligt hier niet de nadruk. Er is evenwicht tussen Gods genade en Gods heiligheid. Als wij Gods beginselen kennen, moeten we daarnaar handelen en we moeten in genade rekening houden met onkunde.

Het gebed van Hizkia wordt door de HEERE verhoord en Hij geeft genezing (vers 20). De genezing die Hij geeft, hoeft niet de genezing van een lichamelijke ziekte te zijn, een ziekte die ook nog eens het gevolg van hun zonden zou zijn. Er is in de tekst geen aanleiding daaraan te denken. Misschien kunnen we wel denken aan genezing van de pijn van de ziel, die veroorzaakt is door de herinnering aan begane zonden (Ps 41:5), of aan genezing van het afdwalen van achter de HEERE vandaan (Jr 3:22; Hs 14:5).

De reiniging wordt gevolgd door grote vreugde die zeven dagen duurt (vers 21). Afzondering tot God is geen droevige zaak. Zonde veroorzaakt droefheid en ellende. Het volk is in Jeruzalem, de plaats die God heeft uitgekozen om daar te wonen. De HEERE en wat van Hem is, zijn een bron van vreugde voor Zijn volk. Er is zeven dagen grote blijdschap. Aan die blijdschap wordt elke dag uiting gegeven. Dag aan dag wordt de HEERE geprezen. Zo mag elke dag van ons leven gevuld zijn met dank aan onze God en Vader (Ef 5:20).

Hizkia spreekt zijn waardering uit voor het werk van de Levieten (vers 22). Zij hebben hun goede inzicht in de dienst van de HEERE door hun daden laten zien. In dezelfde zin waardeert de Heer Jezus alle werk van Zijn dienaren dat erop is gericht om Zijn gemeente te brengen tot het vieren van het avondmaal op een wijze die in overeenstemming is met Zijn Woord.

Als er gezond onderwijs door de leraren wordt gegeven en de gemeente neemt dat aan, zal dat de geestelijke eetlust opwekken. Het is een eetlust die niet wegzakt. Zeven dagen wordt er van de offers van de feestdag gegeten. Het gevolg daar weer van is dat er dank- of vredeoffers worden gebracht, dat wil zeggen dat het de gemeenschap met andere gelovigen bevordert en versterkt. Het mondt allemaal uit in het loven van de HEERE, Die dit alles aan Zijn volk geeft.

2Kr 30:23-27 | Zeven dagen extra feest

23 Nadat heel de gemeente overleg gepleegd had of [zij] nog zeven dagen [feest zouden] vieren, vierden zij [nog] zeven dagen [feest, met] blijdschap. 24 Want Hizkia, de koning van Juda, gaf de gemeente duizend jonge stieren en zevenduizend [stuks] kleinvee. En de leiders gaven de gemeente duizend jonge stieren en tienduizend [stuks] kleinvee. En de priesters hadden zich in groten [getale] geheiligd. 25 En heel de gemeente van Juda verblijdde zich, evenals de priesters en de Levieten, en heel de gemeente van hen die uit Israël gekomen waren, ook de vreemdelingen die uit het land Israël gekomen waren én die in Juda woonden. 26 Zo was er in Jeruzalem grote blijdschap, want vanaf de dagen van Salomo, de zoon van David, de koning van Israël, was iets dergelijks in Jeruzalem niet gebeurd. 27 Toen stonden de Levitische priesters op en zegenden het volk. En hun stem werd gehoord, want hun gebed kwam tot in Zijn heilige woning in de hemel.

Na het feest van zeven dagen vindt er opnieuw overleg plaats (vers 23; vers 2). Dit keer gaat het erover of ze nog zeven dagen feest zullen toevoegen aan de zeven dagen feest die ze al hebben gevierd. Ze besluiten dat te doen, want Hizkia heeft nog offers die hij ter beschikking stelt (vers 24). Ook de leiders stellen, in navolging van Hizkia, offers ter beschikking. Ook is er een groot aantal priesters dat in de juiste toestand is om zich met die offers bezig te houden.

De indrukken van het Feest van de ongezuurde broden zijn zo overweldigend, dat er besloten wordt tot een vrijwillige verlenging van het feest. Wat voorgeschreven is, krijgt een vrijwillig vervolg, omdat het doen van wat voorgeschreven is, zo’n grote vreugde geeft. Dan verlangt het hart ernaar daarmee door te gaan. Het wil die vreugde vasthouden. We zien het bij “heel de gemeente van Juda” en bij “heel de gemeente van hen die uit Israël gekomen waren” en ook bij de vreemdelingen uit die beide gebieden (vers 25). Iedereen is blij.

De blijdschap is groot omdat dit Pascha zo’n bijzonder Pascha is. Het is namelijk een Pascha dat sinds “de dagen van Salomo” niet meer op een dergelijke manier is gevierd (vers 26). We zullen zien dat het Pascha dat onder Josia wordt gevierd, nog uitzonderlijker is. Dat is namelijk niet zo gevierd sinds “de tijd van de profeet Samuel” (2Kr 35:18) en gaat dus nog verder terug dan de dagen van Salomo. Dit betekent dat het nóg indrukwekkender is dan wat hier onder Hizkia plaatsvindt. En dat is al zo bijzonder.

De laatste activiteit in verbinding met dit grote feest is weggelegd voor de Levieten. Zij staan op en zegenen het volk namens God. Voor die zegen hebben ze eerst God aangesproken, Die hun vraag daarnaar verhoort (vers 27). Er is in deze situatie als het ware een directe verbinding tussen Gods heilige woning in de hemel en Gods heilige woning op aarde. De hemel verheugt zich met de vreugde op aarde. Hemel en aarde verenigen zich, zoals dat volmaakt in het vrederijk het geval zal zijn, als Gods wil op aarde wordt gedaan zoals ook in de hemel (Mt 6:10).

2 Kronieken 31

Inleiding

In 2 Kronieken 29-30 zien we wat aan God wordt gebracht. In dit hoofdstuk zien we wat aan Zijn dienaren wordt gebracht. De zorg voor het huis van God betekent ook zorg voor hen die daarin dienen.

2Kr 31:1 | Het land gereinigd

1 Toen nu dit alles beëindigd was, vertrokken alle Israëlieten die zich daar bevonden, naar de steden van Juda. Zij braken de gewijde stenen in stukken, hakten de gewijde palen om en braken de [offer]hoogten en de altaren af in heel Juda en Benjamin, ook in Efraïm en Manasse, totdat zij alles vernietigd hadden. Daarna keerden al de Israëlieten terug, ieder naar zijn bezit, naar hun steden.

Na de reiniging van Gods huis (2Kr 29:16-17) en Gods stad (2Kr 30:14), wordt nu het hele land, Gods land, gereinigd en in overeenstemming met de reinheid van Gods huis gebracht (vers 1). In alle steden van Juda worden de afgodsbeelden verwijderd. Er vindt een geweldige reiniging plaats. Daarna keren al de Israëlieten terug naar hun woonplaats en kan er werkelijk rust zijn.

We leren hier om zo te zeggen dat Christus in de gemeente Dezelfde is als Christus in het gezin en in het dagelijkse leven. Zowel in de gemeente als in het dagelijkse leven mag geen ruimte zijn voor afgoderij, voor dingen die onze tijd en aandacht in beslag nemen op een manier die onze toewijding aan de Heer tekortdoet. Opwekking is niet alleen iets voor de samenkomst, maar heeft te maken met het leven van elke dag.

Zelfs in Efraïm en Manasse wordt afgebroken, omgehakt en vernietigd wat met afgoderij te maken heeft. De ijver om te verwijderen wat tot oneer van de HEERE is, strekt zich uit tot gebieden die niet onder de directe verantwoordelijkheid van Hizkia vallen. Toch voelt hij zich er wel verantwoordelijk voor.

Zo is het ook met ons als we te maken krijgen met kinderen van God met wie we niet geregeld als gemeente samenkomen. Zij behoren wel tot de gemeente van God. We zullen hen dan ook uit liefde voor de Heer Jezus en uit liefde voor henzelf wijzen op dingen die niet goed zijn en hen helpen om hun leven in overeenstemming met Gods Woord te brengen.

2Kr 31:2-4 | Hizkia verdeelt de taken

2 Vervolgens stelde Hizkia de afdelingen van de priesters en de Levieten vast volgens hun afdelingen, ieder overeenkomstig zijn dienst: de priesters en de Levieten voor het brandoffer en voor de dankoffers, om te dienen, te loven en te prijzen binnen de poorten van de legerkampen van de HEERE. 3 En [dit was] het deel van de koning uit zijn bezittingen voor de brandoffers: de brandoffers in de morgen en de avond, en de brandoffers op de sabbatten, de nieuwemaansdagen en de feestdagen, zoals beschreven staat in de wet van de HEERE. 4 Hij zei tegen het volk, de inwoners van Jeruzalem, dat zij het deel voor de priesters en de Levieten moesten geven, zodat zij zich met kracht zouden kunnen wijden aan de wet van de HEERE.

Nadat de reiniging is voltooid, gaat de zorg van Hizkia uit naar de dienst van de priesters en de Levieten (vers 2). Zij moeten weer hun gebruikelijke diensten gaan verrichten “volgens hun afdelingen, ieder overeenkomstig zijn dienst”. Daar zal in de loop van de tijd grote wanorde in zijn gekomen. Hizkia wijst ieder weer op de bij hem passende taak om die waar te nemen.

De dienst van de priesters en de Levieten is “voor het brandoffer en voor de dankoffers, om te dienen, te loven en te prijzen”. Dit is een prachtige dienst. Wij zijn priesters en dienaren. Dat zijn we niet voor onszelf, maar voor God en Zijn gemeente. Als priesters brengen wij God het brandoffer, dat wil zeggen dat we met Hem spreken over de Heer Jezus in Zijn volle toewijding en overgave aan Hem. Dat is de basis van alle zegeningen die we hebben gekregen. We brengen ook dank- of vredeoffers, dat wil zeggen dat we de gemeenschap zoeken met God, met de Heer Jezus en met alle leden van Gods volk die rein zijn.

Als Levieten zijn we door God als een geschenk aan de priesters gegeven (Nm 18:6). We mogen door het onderwijs vanuit Gods Woord weten hoe we als priesters kunnen offeren. We mogen dat onderwijs ook doorgeven en anderen dienen door hun te leren hoe ze hun priesterdienst het beste kunnen verrichten. Dat wil zeggen dat we met anderen delen wat we in Gods Woord hebben ontdekt van de Heer Jezus. Dat zal allen ertoe brengen om de Heer te loven en te prijzen.

Het gaat om de dienst voor de HEERE “binnen de poorten van de legerkampen van de HEERE”. Dat wijst erop dat die dienst plaatsvindt in een besloten omgeving, afgesloten voor vijandige elementen en gericht op de HEERE, in het bewustzijn van Zijn aanwezigheid. Het zijn Zijn legerkampen.

Koning Hizkia geeft “uit zijn bezittingen” de brandoffers voor alle gelegenheden die “in de wet van de HEERE” beschreven staan (vers 3). God heeft dagelijkse, wekelijkse, maandelijkse en jaarlijkse brandoffers voorgeschreven. De Heer Jezus geeft ons uit Zijn volheid wat wij nodig hebben om God te aanbidden. Voor onze aanbidding zijn geen bepaalde dagen of gelegenheden vastgesteld. Gods Woord roept ons op voortdurend aan God een lofoffer te brengen (Hb 13:15). Wij mogen de Vader op elk moment aanbidden.

Nadat Hizkia zelf het goede voorbeeld heeft gegeven (vgl. 2Th 3:7,9), kan hij bevel geven dat de inwoners van Jeruzalem ook hun deel geven (vers 4). Het deel dat het volk geeft, is bestemd voor het levensonderhoud van de priesters en de Levieten. Die kunnen zich daardoor volledig “wijden aan de wet van de HEERE”, zonder de zorg voor hun levensonderhoud (vgl. 2Tm 2:4). Zich wijden aan de wet wil zeggen dat ze zich daarin bekwamen om vervolgens wat zij eruit hebben geleerd ook aan het volk te leren. Het Woord van God moet worden bestudeerd en toegepast, eerst in het eigen leven en daarna ook in dat van anderen (vgl. Ea 7:10).

2Kr 31:5-7 | Een overvloed aan geheiligde gaven

5 Toen dat woord zich verspreidde, brachten de Israëlieten veel eerstelingen van koren, nieuwe wijn, olie, honing en van heel de opbrengst van het veld, en zij brachten de tienden van alles in overvloed. 6 En de Israëlieten en Judeeërs die in de steden van Juda woonden, ook zij brachten tienden van de runderen en het kleinvee, en tienden van de geheiligde [gaven], die aan de HEERE, hun God, geheiligd waren; zij maakten er vele stapels van. 7 In de derde maand begonnen zij die stapels aan te leggen, en in de zevende maand waren zij klaar.

Het woord van Hizkia verspreidt zich (vers 5). Hier zien we het woord aan het werk (vgl. 1Th 2:13; Hd 6:7a). Het komt terecht in de harten van de Israëlieten en daar bewerkt het bereidheid om te geven. Er worden vrijwillig “veel eerstelingen … en … de tienden van alles in overvloed” gebracht (vgl. Ex 35:21; 1Kr 29:9).

De bijdragen komen uit alle steden van Juda (vers 6). Niemand blijft achter. Alles wordt eerst geheiligd aan de HEERE, hun God, en daarna aan de priesters en de Levieten gegeven. God komt op de eerste plaats. Wat we aan anderen geven, zal alleen dienstbaar kunnen zijn, als we het eerst aan de Heer hebben gegeven en van Hem terugkrijgen om het dan door te geven.

De tienden die gebracht worden, beginnen in de derde maand, bij het Pinksterfeest, als de gersteoogst wordt binnengehaald (vers 7). In de zevende maand, de maand van het Loofhuttenfeest, het feest van de inzameling van de vruchten (Ex 23:16b), zijn ze klaar. Alles wat het veld oplevert, wordt gebracht. Het opstapelen van de gaven houdt in dat er orde in de bijdragen wordt aangebracht. Daardoor wordt chaos voorkomen en blijft het overzicht gehandhaafd. Het is ermee als met de vermenigvuldiging van de broden door de Heer Jezus. Hij brengt ook orde aan in de menigte door hen in groepen van vijftig en van honderd in het gras te laten plaatsnemen (Mk 6:39-40).

Wat hier gebeurt, geeft ons een beeld van een opwekking met zicht op de zegeningen van het land (Dt 8:8; 12:6). Het spreekt ervan dat het onze taak is te zien en te laten zien wat die zegeningen zijn. Dat gebeurt als het volk van God bezig is geweest met de inzameling van de vruchten van het land, dat wil zeggen bezig is geweest met de geestelijke zegeningen in de hemelse gewesten. Daar kan het hart op gericht zijn in het dagelijkse leven. Dat komt ten goede aan de priesters en de Levieten.

De priester in ons, dat wil zeggen ons priesterschap, kan pas goed functioneren als we kennis hebben van de zegeningen van het land en daarvan ook genoten hebben. Wat wij als gewone leden van Gods volk door de week zijn, vindt zijn weerklank in onze priesterdienst in de samenkomst. Het is de Israëliet in ons, als beeld van wat wij zijn in het dagelijks leven, die om zo te zeggen de priester en de Leviet in ons onderhoudt. Dat betekent dat onze priesterdienst en onze Levietendienst, dat is het brengen van offers als priester en het dienen met onze geestelijke gaven als dienaar, niet hoger kunnen zijn dan wat wij in het dagelijks leven van de Heer en Zijn zegeningen hebben gezien.

2Kr 31:8-10 | Lofprijzing en overvloed

8 Toen Hizkia en de leiders kwamen en die stapels zagen, loofden zij de HEERE en [zegenden] Zijn volk Israël; 9 en Hizkia vroeg de priesters en de Levieten naar die stapels. 10 Azaria, de hoofdpriester, van het huis van Zadok, sprak daarop tot hem en zei: Sinds er begonnen is dit hefoffer naar het huis van de HEERE te brengen, is er tot verzadiging toe te eten geweest, ja, wij hebben overvloedig overgehouden, want de HEERE heeft Zijn volk zo gezegend dat deze overvloed overbleef.

De uitwerking van de vrijwillige gaven van het volk is dat Hizkia en de leiders de HEERE en Zijn volk Israël loven (vers 8). De HEERE en Zijn volk worden hier in één adem genoemd. Dat is omdat in het vrijwillige geven van het volk God als de vrijwillige Gever zichtbaar wordt. Hier beantwoordt het volk aan Wie Hij is. Daarom kan samen met de HEERE ook het volk geprezen worden.

Na de spontane lofprijzing vanwege de stapels die hij ziet, vraagt Hizkia naar die stapels (vers 9). Hij wil weten waar ze vandaan komen. Hij blijft niet staan bij de indruk van de aanblik, maar vraagt naar de oorsprong. De hogepriester Azaria vertelt hem erover (vers 10). Het heeft te maken met het hefoffer dat het volk weer naar het huis van de HEERE is gaan brengen. Vanaf het ogenblik dat het volk daar weer mee begon, hebben de priesters genoeg te eten gehad. En dat niet alleen, er is ook overvloedig overgehouden.

God is een God van overvloed (Fp 4:18-20). Hij zegent Zijn volk. We kunnen alleen doorgeven wat Hij heeft gegeven (1Kr 29:14b). Als die zegen wordt doorgegeven, levert dat nog meer zegen op. Zo is God. Hij daagt ons uit Hem te beproeven (Ml 3:10). Als we die uitdaging aannemen, zullen we Zijn overvloed ervaren. Hij blijft niemand iets schuldig, want Hij is trouw aan Zijn Woord.

Voor ons betreft het vooral onze geestelijke gaven. Die worden door ons in overvloed genoten als we ons inzetten voor Gods huis, de gemeente. Alles wat we daarin investeren, zal veel geestelijke vrucht opleveren. Het is belangrijk dat wij geestelijk voedsel doorgeven aan onze medegelovigen. Dat raken we niet kwijt, maar vermeerdert daar juist door.

2Kr 31:11-14 | Voorraadkamers

11 Toen zei Hizkia dat men [voorraad]kamers in het huis van de HEERE gereed moest maken. En zij maakten die gereed, 12 [en] brachten daarin trouw het hefoffer, de tienden en de geheiligde [gaven]. Daarover ging Chonanja, de Leviet, een leider, en [als] tweede zijn broer Simeï. 13 En Jehiël, Azazja, Nahath, Asahel, Jerimoth, Jozabad, Eliël, Jismachja, Mahath en Benaja waren opzichters onder leiding van Chonanja en Simeï, zijn broer, op bevel van koning Hizkia en Azaria, de leider van het huis van God. 14 En Kore, de zoon van Jimna, de Leviet, de poortwachter aan de Oost[poort], ging over de vrijwillige gaven voor God, om het hefoffer voor de HEERE en de allerheiligste [gaven] uit te delen.

Als Hizkia de overvloed ziet, zegt hij dat er kamers moeten worden klaargemaakt waarin de overvloed kan worden opgeslagen (vers 11). In die kamers worden “het hefoffer, de tienden en de geheiligde [gaven]” gebracht (vers 12a). Dat gebeurt in “trouw”. In de dienst voor de Heer die iedere gelovige heeft, is trouw de voornaamste eigenschap (1Ko 4:1-2). Enkele bij name genoemde Levieten zijn verantwoordelijk voor de voorraden en zij kunnen op hun beurt weer alleen handelen “op bevel van koning Hizkia en Azaria, de leider van het huis van God” (verzen 12b-13).

We kunnen dit toepassen op plaatselijke gemeenten. Plaatselijke gemeenten behoren voorraadkamers te zijn waar de waarheid wordt bewaard en hooggehouden (vgl. 1Tm 3:15b). De voorraad kan worden bediend aan Gods volk tot bevordering van hun geestelijke groei. Het dienen met de voorraden is de taak van de leraren die door de Heer Jezus aan de gemeente zijn gegeven (Ef 4:11). Hun dienst is erop gericht de gelovigen te onderwijzen hoe ze zich moeten gedragen in het huis van God (1Tm 3:15a).

Er is ook nog een Leviet, Kore, de zoon van Jimla, van wie de plaats van dienst wordt vermeld (vers 14). Kore is “poortwachter aan de Oost[poort]”. Als poortwachter bewaart hij wat aan zijn zorg is toevertrouwd (vgl. 1Tm 6:20) om het aan de juiste personen te geven. Dat hij poortwachter aan de Oostpoort is, betekent in beeld dat hij leeft in de verwachting van het opgaan van de Zon der gerechtigheid, dat is de komst van de Heer Jezus. Het uitzien naar de komst van de Heer Jezus is een grote stimulans om de ons toevertrouwde geestelijke goederen goed te beheren en ervan uit te delen.

2Kr 31:15-19 | De priesters en de Levieten krijgen hun deel

15 In de steden van de priesters stonden hem trouw ter zijde: Eden, Minjamin, Jesua, Semaja, Amarja en Sechanja, om aan hun broeders overeenkomstig [hun] afdelingen, zowel aan de groten als aan de kleinen, [hun] deel te geven: 16 ([behalve aan] hen die ingeschreven stonden in hun geslachtsregister van het mannelijk [geslacht, van] drie jaar [oud] en daarboven), [aan] allen die, overeenkomstig het voorschrift voor elke afzonderlijke dag, in het huis van de HEERE kwamen om het dienstwerk overeenkomstig hun taken en hun afdelingen [te vervullen]. 17 De priesters stonden in het geslachtsregister ingeschreven overeenkomstig hun familie, maar de Levieten van twintig jaar oud en daarboven overeenkomstig hun taken en hun afdelingen. 18 [Zij deelden uit] aan wie ingeschreven waren in het geslachtsregister, met al hun kleine kinderen, hun vrouwen, hun zonen en hun dochters, heel de gemeente, want zij hadden zich trouw voor de heilige dingen geheiligd. 19 Ook waren [er mannen] onder de nakomelingen van Aäron, de priesters, op de velden van de weidegrond van hun steden, in elke stad, die met [hun] namen aangewezen waren om aan al wie mannelijk was onder de priesters, en aan allen die in het geslachtsregister onder de Levieten ingeschreven waren, [hun] deel te geven.

Kore heeft wel een eigen taak, maar verricht die niet als een eenling. Er zijn anderen die “hem trouw terzijde” staan (vers 15). Ook hier is weer sprake van ‘trouw’ (vers 12). Deze mannen handelen als ‘trouwe en wijze rentmeesters’ (Lk 12:42). Wie trouw handelt, zal handelen voor de Heer en zonder aanzien des persoons. Dat zien we bij de helpers van Kore. Zij delen uit aan hun broeders, zowel aan de groten als aan de kleinen, ofwel aan de ouderen en aan de jongeren.

Dat er geen onderscheid is tussen ouderen en jongeren als het gaat om hun deel in de gaven, wil niet zeggen dat er geen uitzonderingen zijn. Allen die in de steden van Juda zijn, krijgen wat zij nodig hebben om van te leven. De priesters die in actieve dienst zijn, krijgen echter niet van hen. Zij krijgen hun deel terwijl zij hun dienstwerk in het huis van de HEERE in Jeruzalem doen (vers 16). Ook de kinderen van drie jaar en ouder, die zij naar Jeruzalem hebben meegenomen en bij hen zijn voor de tijd van hun dienst, krijgen daar wat ze nodig hebben (vgl. 1Sm 1:23).

Het is belangrijk dat in de verdeling alleen de echte priesters een deel krijgen. Om dat te kunnen bepalen worden de geslachtsregisters geraadpleegd (verzen 17-19). Iemand zou zich kunnen melden als priester om zo een deel van de ingezamelde gaven te krijgen, zonder dat hij werkelijk priester is. Hij zal echter door de mand vallen als zijn naam niet in het geslachtsregister voorkomt. Alleen wie echt priester is, staat in het register ingeschreven en kan een deel krijgen van de ingezamelde tienden.

In vers 17 zien we nog een verschil tussen de priesters en de Levieten met betrekking tot hun inschrijving. De priesters worden ingeschreven “overeenkomstig hun familie” en de Levieten “overeenkomstig hun taken en afdelingen”, terwijl ook hun leeftijd een rol speelt. De dienst van de priesters is op God gericht, de dienst van de Levieten op het volk van God.

We kunnen dit toepassen op ons als leden van de gemeente van God. In onze verhouding tot God zijn we allemaal priesters en mogen we Hem offeren, ongeacht onze leeftijd. In onze dienst te midden van Gods volk hebben we allemaal een verschillende taak, waarbij voor het verrichten van die taak een zekere geestelijke rijpheid nodig is.

In de registers staan ook “al hun kleine kinderen, hun vrouwen, hun zonen en hun dochters, heel de gemeente” ingeschreven (vers 18). In deze verschillende onderscheiden groepen kunnen we de geestelijke groei als priester en Leviet zien. Het is ermee als met de familie van God, die bestaat uit vaders, jongelingen en kleine kinderen (1Jh 2:12-18). Er zijn stadia in de geestelijke groei. Maar in welk stadium iemand ook is, hij is een lid van de familie van God en deelt in de zegeningen die dit met zich meebrengt.

De priesters en de Levieten die niet in de steden wonen, worden bij de verdeling niet vergeten (vers 19). Hoewel ze niet direct bij de dienst in het huis van God betrokken zijn, krijgen zij hun deel als ze als priesters met hun namen aangewezen zijn of als ze als Levieten in de geslachtsregisters ingeschreven zijn.

2Kr 31:20-21 | Hizkia handelt met heel zijn hart

20 Zo deed Hizkia in heel Juda. En hij deed wat goed, juist en trouw was voor het aangezicht van de HEERE, zijn God. 21 In al [zijn] werk dat hij begon in de dienst van het huis van God, in de wet en in het gebod om zijn God te zoeken, handelde hij met heel zijn hart, en hij was voorspoedig.

Hizkia is “in heel Juda” aan het werk (vers 20). Hij heeft het hele volk van God waar hij directe verantwoordelijkheid voor heeft, op het oog. Hij trekt niet een bepaalde klasse voor. Hij handelt zo, omdat hij niet bezig is voor het oog van de mensen, maar voor het oog van de HEERE. Daarom doet hij wat “goed” is, hij doet alleen goede dingen; hij doet wat “juist” of recht is, hij handelt rechtvaardig; hij handelt ook “trouw” of waarachtig, er is bij hem geen huichelarij, hij doet niets stiekem.

Wat Hizkia doet, is nog maar een begin (vers 21). De sfeer van zijn dienst is “het huis van God”. Hij legt zich erop toe om inzicht te krijgen “in de wet en in het gebod”. Hij doet dat “om zijn God te zoeken” dat is om Zijn wil te leren kennen. Hij kent God als “zijn God” en vanuit die verhouding houdt hij zich bezig met wat Hij heeft gezegd.

Voor ons liggen hier belangrijke aanwijzingen. Wij kunnen de wil van God alleen leren kennen door Zijn Woord dat Hij aan Zijn gemeente heeft gegeven. Om Zijn wil te leren kennen zullen we een persoonlijke relatie met Hem moeten hebben en die ook werkelijk beleven. Bij alles wat Hizkia doet, handelt hij “met heel zijn hart”. Dat is de enige manier, ook voor ons, om iets te doen en voorspoed te hebben.

2 Kronieken 32

Inleiding

In de voorgaande hoofdstukken blijkt de trouw van Hizkia. Daar zien we zijn godsdienstige hervormingen. In dit hoofdstuk zien we zijn politieke optreden. Hier komen ook de beproevingen. Het zijn er drie:
1. de inval van Sanherib;
2. zijn ziekte tot de rand van de dood;
3. het gezantschap van Babel.
In de eerste en tweede beproeving blijft hij staande, maar in de derde beproeving faalt hij.

De geschiedenis die in dit hoofdstuk wordt beschreven, komt ook voor in 2 Koningen 18-20 en in Jesaja 36-39. Daar worden de gebeurtenissen veel uitvoeriger beschreven, terwijl we hier een samenvatting hebben.

2Kr 32:1-8 | Maatregelen van Hizkia tegen Sanherib

1 Na deze gebeurtenissen en deze [blijk van] trouw kwam Sanherib, de koning van Assyrië, en trok Juda binnen. Hij sloeg zijn kamp op bij de versterkte steden, en dacht ze voor zich open te breken. 2 Toen Hizkia zag dat Sanherib kwam en dat hij zijn zinnen [zette] op de strijd tegen Jeruzalem, 3 pleegde hij overleg met zijn vorsten en helden of [zij] de waterbronnen die buiten de stad waren, dicht [zouden] stoppen. En zij hielpen hem. 4 Want er werd veel volk bijeengeroepen, dat al de bronnen dichtstopte, evenals de beek die door het midden van het land stroomde. Zij zeiden: Waarom zouden de koningen van Assyrië komen en veel water vinden? 5 En hij vatte moed en bouwde heel de muur op waarin bressen geslagen waren. Hij trok die op tot aan de torens, met een andere muur aan de buitenkant. Verder versterkte hij de Millo [in] de stad van David en maakte wapens en schilden in overvloed. 6 Hij stelde legeroversten aan over het volk, riep hen bij zich bijeen op het plein bij de stadspoort en sprak naar hun hart: 7 Wees sterk en moedig, wees niet bevreesd en niet ontsteld vanwege de koning van Assyrië, en [ook] niet vanwege heel de troepenmacht die met hem is, want met ons is er meer dan met hem. 8 Met hem is een vleselijke arm, maar met ons is de HEERE, onze God, om ons te helpen en onze oorlogen te voeren. En het volk steunde op de woorden van Hizkia, de koning van Juda.

In de vorige hoofdstukken zijn gebeurtenissen beschreven die tot vreugde stemmen, zowel voor de HEERE als voor Zijn volk. In die hoofdstukken is de trouw van Hizkia gebleken met betrekking tot zijn binnenlandse politiek. Hij heeft tempel, stad en land gereinigd van de afgoderij en voor voorzieningen gezorgd die ertoe dienen dat de dienst van God in Zijn huis en land wordt gehandhaafd.

Na al die gebeurtenissen verandert het toneel. Sanherib, de koning van Assyrië, verschijnt op het toneel, dat wil zeggen in het land van God (vers 1). Hij trekt Juda binnen. Sanherib is de koning van een snel in macht en omvang toenemend rijk. Het leger van Assyrië heeft van het vierde tot het zesde jaar van de regering van Hizkia Samaria en het noordelijk deel van Israël bezet (2Kn 18:9-12). Nu dringt hij Juda binnen. Na de bewijzen van trouw van Hizkia zien we dat hij in Sanherib wordt geconfronteerd met de machten van de duisternis.

Dit gebeurt niet omdat God tucht over Zijn volk moet uitoefenen, want het volk is juist toegewijd aan Hem. God heeft met deze inval een ander doel en dat is het op de proef stellen van het geloof van Hizkia. Het is altijd mooi als er toewijding aan de Heer en Zijn huis komt, wat blijkt uit het verwijderen uit ons leven van dingen die dat verhinderen. Maar het geloofsleven heeft ook andere aspecten dan onze dienst in het huis van God. Een van die aspecten is dat we leven in een vijandige wereld. We worden door de wereld op de proef gesteld. Dan blijkt hoe we reageren op aanvallen van de vijand die van buiten op ons afkomen.

Sanherib heeft het voorzien op de steden van Juda en hij zet zijn zinnen ook op Jeruzalem (vers 2). Als Hizkia dat opmerkt, pleegt hij overleg met zijn vorsten en helden over het dichtstoppen van de waterbronnen buiten de stad (vers 3). De eerste maatregel die hij neemt tegen de aanval van Sanherib, betreft de watervoorziening. Zijn eerste zorg is die voor drinkwater. Er wordt met man en macht gewerkt om de bronnen en de beek dicht te stoppen, dat wil zeggen te verbergen (vers 4). Het water moet niet in handen van de Assyriërs komen, maar ter beschikking blijven van de inwoners van de stad (vers 30). Water spreekt van het Woord van God in zijn reinigende en tevens verkwikkende werking. Dat is als eerste nodig om ter beschikking te hebben in tijden van beproeving.

Als de watervoorziening is veiliggesteld, geeft dat Hizkia moed voor een volgende maatregel. Die betreft het herstel van de muren, het versterken van de Millo en het maken van wapens en schilden (vers 5). Al deze elementen hebben te maken met de verdediging. De muren zijn een statische, onbeweeglijke verdedigingsgordel; de wapens en schilden spreken van een dynamische, beweeglijke verdediging.

We kunnen dit als volgt toepassen. Er zijn rotsvaste zekerheden in ons geloof, zoals de redding door het geloof in Christus en de eeuwige behoudenis die het gevolg daarvan is. Bij aanvallen van de vijand moeten we ons steeds achter die ‘muur’ terugtrekken. De vijand valt echter ook aan als we de wil van de Heer zoeken. Dan moeten we ‘het schild van het geloof’ hanteren. Dit betekent dat we uitspreken dat we ons toevertrouwen aan Hem Die Zich nooit vergist, al weten wij soms niet wat we moeten doen of waarom we in een bepaalde situatie zijn terechtgekomen. De overvloed van wapens en schilden spreekt van de overvloed aan verdedigingsmiddelen tegen de aanvallen van de vijand.

Nadat Hizkia zelf moed heeft gevat, spreekt hij ook naar het hart van de legeroversten die hij over het volk heeft aangesteld (vers 6). Naar het hart spreken wil zeggen bemoedigend toespreken (vgl. Ru 2:13). Hij roept hen daarvoor bij zich bijeen op het plein bij de stadspoort. Indringend spreekt hij hen toe: “Wees sterk en moedig, wees niet bevreesd en niet ontsteld” (vers 7; vgl. Dt 31:23; Jz 1:9). Ze hoeven niet onder de indruk te komen van de koning van Assyrië en de menigte die bij hem is.

De vijand kan wel machtig lijken als ze die met zichzelf vergelijken. Dat moeten ze echter niet doen. Ze moeten kijken naar wie er met hen zijn. Wie er met hen zijn, zijn niet waar te nemen met het natuurlijke oog. De hemelse legermachten die onder het bevel van de HEERE van de legermachten staan, zijn alleen door het oog van het geloof waar te nemen. Hizkia ziet ze, net als destijds Elisa ze ziet, terwijl zijn dienaar ook alleen de overmachtige vijand ziet. Elisa zegt dan: “Wees niet bevreesd, want die bij ons zijn, zijn méér dan die bij hen zijn” (2Kn 6:16), woorden die hier door Hizkia tot de legeroversten worden gesproken.

Hizkia wijst er verder op dat Sanherib op niets anders steunt dan op “een vleselijke arm” (vers 8; vgl. Jr 17:5). Daarmee geeft hij aan dat de kracht (de arm) van Sanherib niet meer is dan ‘vleselijk’ dat wil zeggen zwak en vergankelijk. Dan wijst hij erop dat aan de kant van Israël de HEERE als de machtige Helper en Strijder staat. Wat vermag een nietig mens tegen de almachtige God? Met Hem vergeleken verdwijnt de kracht van Sanherib in het niet.

Hoe krachtig woorden zijn, blijkt wel uit het feit dat het volk “steunde op de woorden van Hizkia, de koning van Juda”. Woorden zijn niet waardevrij of neutraal. Woordenwisselingen zijn wel uitgelopen op gewelddadige confrontaties. We kunnen met woorden zowel goed als kwaad doen, een werk van de Heer zowel bevorderen als verwoesten. Het is belangrijk dat wij als gelovigen woorden spreken die goed doen, woorden waaraan de ander iets heeft, iets wat bemoedigt (Zc 1:13). Zo spreekt Hizkia.

2Kr 32:9-19 | Sanherib lastert de HEERE

9 Hierna stuurde Sanherib, de koning van Assyrië, zijn dienaren naar Jeruzalem – hijzelf lag voor Lachis, en heel zijn legermacht met hem – naar Hizkia, de koning van Juda, en naar heel Juda in Jeruzalem, om te zeggen: 10 Dit zegt Sanherib, de koning van Assyrië: Waarop vertrouwt u terwijl u onder belegering in Jeruzalem blijft? 11 Spoort Hizkia u niet aan, zodat hij u overgeeft om door honger en door dorst te sterven, door te zeggen: De HEERE, onze God, zal ons uit de hand van de koning van Assyrië redden? 12 Heeft hij, Hizkia, niet Zijn [offer]hoogten en Zijn altaren weggenomen, en tegen Juda en tegen Jeruzalem gezegd: Voor één altaar moet u zich neerbuigen, en daarop [reukoffers] in rook laten opgaan? 13 Weet u niet wat ik gedaan heb, ik en mijn vaderen, met alle volken van de landen? Hebben de goden van de volken van die landen ooit hun land kunnen redden uit mijn hand? 14 Wie is er onder alle goden van die volken die mijn vaderen met de ban geslagen hebben, die zijn volk heeft kunnen redden uit mijn hand, dat uw God u uit mijn hand zou kunnen redden? 15 Nu dan, laat Hizkia u niet bedriegen en u niet op deze manier aansporen; geloof hem niet. Want geen enkele god van enig volk en koninkrijk heeft zijn volk uit mijn hand en de hand van mijn vaderen kunnen redden. Hoeveel te minder zal uw God u uit mijn hand kunnen redden? 16 En nog meer spraken zijn dienaren tegen de HEERE God, en tegen Zijn dienaar Hizkia. 17 Ook schreef hij brieven om de HEERE, de God van Israël, te honen en over Hem te zeggen: Zoals de goden van de volken van de landen, die hun volk uit mijn hand niet gered hebben, zo zal de God van Hizkia Zijn volk niet uit mijn hand redden. 18 En zij riepen met luide stem in het Judees tegen het volk van Jeruzalem dat op de [stads]muur stond, om het bang te maken en schrik aan te jagen, zodat zij de stad zouden kunnen innemen. 19 Zij spraken over de God van Jeruzalem als over de goden van de volken van de aarde, een werk van mensenhanden.

Hizkia is net klaar met zijn voorbereidingen of daar komen de dienaren van Sanherib naar Jeruzalem (vers 9). Zij spreken de woorden van Sanherib (vers 10a). Dit zijn heel andere woorden dan de woorden die Hizkia heeft gesproken. Hizkia heeft met zijn woorden het volk van God ondersteund (vers 8), maar Sanherib wil door zijn woorden het vertrouwen van het volk in Hizkia en de HEERE ondermijnen en wegnemen (vers 10b). Als hij hun vertrouwen kan aantasten, zullen ze de moed verliezen en een gemakkelijke prooi voor hem worden.

Sanherib wijst het volk er bij monde van zijn dienaren op, dat Hizkia door zijn politiek hen overgeeft om door honger en dorst te sterven (vers 11). Hizkia misleidt hen immers door hen te laten geloven dat de HEERE hun God hen wel uit zijn hand zal redden. Wat een dwaasheid van Hizkia! Ze zien toch met hun eigen ogen wat Hizkia met “Zijn [offer]hoogten en Zijn altaren” heeft gedaan (vers 12)? Hizkia heeft ze allemaal weggenomen en de HEERE heeft er geen stokje voor gestoken. Dan moet hun toch wel duidelijk zijn wat voor waardeloze God dat is, Die niet eens voor Zichzelf kan opkomen? Hier zien we dat voor het dwaze ongeloof van Sanherib de HEERE niet meer is dan een van de vele afgoden die het volk heeft gediend.

Sanherib wil het volk opstoken door hen erop te wijzen wat Hizkia hun heeft afgenomen en dat hij hun godsdienst beperkt heeft tot één altaar. Maar Sanherib weet niets van de verborgen bronnen die het geloof kent. Ook vandaag zullen mensen van de wereld en zelfs in de christenheid zeggen dat het geen zin heeft trouw te zijn aan God en Zijn Woord. Volgens Sanherib is het dienen van de ene God zinloos. God is trouwens voor hem niet meer dan een afgod, van wie zijn altaren zijn weggehaald. Maar al is Gods kracht op dit moment niet openlijk aanwezig, Juda moet uit zijn eigen geschiedenis weten hoe God altijd voor Zijn volk is opgekomen tegen overmachtige vijanden.

In snoevende, hoogmoedige taal vraagt Sanherib of ze dan niet weten wat hij en zijn vaderen met andere volken hebben gedaan (vers 13). In grootspraak stelt hij een volgende vraag en die is of de goden van die volken hebben kunnen voorkomen dat hij die landen veroverde. In zijn derde vraag redeneert hij dat het geen van de goden van de landen die zijn vaderen met de ban hebben geslagen, is gelukt zijn volk uit zijn hand te redden. Daarom zal het, zo snoeft hij, zeker hun God niet zal lukken Zijn volk uit zijn hand te redden (vers 14). Hier reduceert Sanherib God niet alleen tot een afgod, maar spreekt hij minachtend over Hem als een van de geringste afgoden.

Na deze opsomming van feiten mag de conclusie helder zijn (vers 15). Het volk moet zich niet door Hizkia laten bedriegen en zich niet laten inspireren door wat hij zegt. Hizkia is een leugenaar. Ze moeten hem niet geloven. De feiten zijn toch duidelijk? Nog eens wijst hij erop – hij wordt er niet moe van het te herhalen – dat het geen enkele god gelukt is zijn volk en koninkrijk tegen de aanvallen van de Assyriërs te beschermen. Al die volken zijn door hen overwonnen. Als die goden dat al niet lukte, dan zeker hun God niet.

De kroniekschrijver laat het hierbij voor wat betreft de woorden die Sanherib tot het volk heeft gericht. Zijn dienaren hebben nog andere woorden gesproken “tegen de HEERE God, en tegen Zijn dienaar Hizkia” (vers 16; 2Kn 18:19-35). Telkens weer belastert Sanherib in zijn arrogantie de God van hemel en aarde door Hem te vergelijken met zijn eigenhandig gemaakte goden van hout en steen. Ook Zijn dienaar belastert hij. Hij maakt Hizkia uit voor een misleider. Dat wordt ook van de Heer Jezus gezegd (Jh 7:12; Mt 27:63). Het is een eer voor Hizkia om als metgezel van God te delen in de smaad die de vijand Hem aandoet (vgl. Ps 69:10; Lk 10:16).

Als de gewenste uitwerking van zijn woorden uitblijft, probeert Sanherib het volk door middel van brieven klein te krijgen (vers 17). In die brieven staat hetzelfde verhaal. Hij hamert op hetzelfde aambeeld. Steeds hetzelfde zeggen doet het goed in de politiek. De mensen worden erdoor gehersenspoeld en zullen ten slotte de leugen als waarheid aannemen.

Sanherib hoont “de HEERE, de God van Israël” door maar te blijven herhalen dat “de God van Hizkia” hen niet zal kunnen redden uit zijn hand, net zomin als de goden van andere volken dat is gelukt. Zijn dienaren ondersteunen de boodschap van de brief door het volk in het Judees met luide stem hun dreigementen toe te roepen (vers 18). Ze willen door intimidatie de weerstand van het volk breken en dan de stad innemen.

Vers 19 vat samen hoe Sanherib over God heeft gesproken. Zijn opvatting over God zal hem fataal worden. De uitwerking is het tegendeel van het doel dat Sanherib met zijn spottende taal heeft. De hoon van de tegenstanders zorgt er juist voor dat God Zich tegen deze vijanden keert, net zoals het gebed van Zijn volk Hem ten gunste van Zijn volk doet werken.

2Kr 32:20-23 | De HEERE bevrijdt Hizkia en Jeruzalem

20 Maar koning Hizkia en de profeet Jesaja, de zoon van Amoz, baden om die [reden] en riepen naar de hemel. 21 Toen zond de HEERE een engel, die alle strijdbare helden, leiders en bevelhebbers in het legerkamp van de koning van Assyrië uitroeide. Zo is hij in openlijke schande naar zijn [eigen] land teruggekeerd. Toen hij het huis van zijn god binnengegaan was, velden [zij] die uit zijn lichaam voortgekomen waren, hem daar met het zwaard neer. 22 Zo verloste de HEERE Hizkia en de inwoners van Jeruzalem uit de hand van Sanherib, de koning van Assyrië, en uit de hand van allen. Hij gaf hun rust van rondom. 23 En velen brachten geschenken naar de HEERE in Jeruzalem, en kostbaarheden naar Hizkia, de koning van Juda, zodat hij daarna voor de ogen van alle heidenvolken verheven werd.

In vers 20 zien we twee biddende mensen (vgl. Mt 18:19). Zij roepen naar de hemel, terwijl de dreiging van de vijand op aarde groot is. Daardoor kijken ze over de dreiging heen naar Hem Die boven elke dreiging staat. Aan de ene kant twee biddende mensen, aan de andere kant een enorm leger. De twee behalen de overwinning, want aan de kant van die twee staat de HEERE.

Het gebed wordt direct verhoord (vers 21). In korte trekken vertelt de kroniekschrijver wat de HEERE doet. Hij stuurt “een engel, die alle strijdbare helden, leiders en bevelhebbers in het legerkamp van de koning van Assyrië uitroeide”. Kan het eenvoudiger? Kan het radicaler? De eenvoud maakt het groot. De radicaliteit maakt dat het probleem is opgelost. Wat een enorme bemoediging is dit voor de bidstond en het gebed.

Sanherib druipt als een geslagen hond af. Hij is openlijk te schande gemaakt. Als hij is thuisgekomen, gaat de dwaas het huis van zijn god binnen om zich voor hem neer te buigen. Daar ondergaat hij waarover hij de HEERE heeft gehoond. Zijn god kan hem niet redden van het zwaard dat hem daar, terwijl hij voor die god neerligt, neervelt. Om zijn afgang compleet te maken wordt erbij vermeld dat het zwaard wordt gehanteerd door hen “die uit zijn lichaam zijn voortgekomen”. Wat hij heeft voortgebracht, gebruikt God om hem te oordelen. Zo zal God met alle snoevers handelen.

“Zo verloste de HEERE” (vers 22). “Zo” wil zeggen door middel van het oordeel. De verlossing is louter en alleen Gods werk. Daar is geen mensenhand aan te pas gekomen. Ook het gevolg, “rust van rondom”, is Zijn werk. De HEERE wordt daarvoor geëerd, evenals Zijn vertegenwoordiger Hizkia (vers 23). Hizkia is een type van de Heer Jezus in Zijn ambt in het vrederijk (vgl. Op 21:24). Zo is het steeds met koningen als zij goed regeren. Dan worden zij met eer en rijkdom overladen door de koningen van de volken.

2Kr 32:24-26 | Ziekte van Hizkia

24 In die dagen werd Hizkia ziek, tot stervens toe. Hij bad tot de HEERE, en Die sprak tot hem en gaf hem een wonderteken. 25 Maar Hizkia vergold niet overeenkomstig de weldaad die hem bewezen was, omdat zijn hart hoogmoedig werd. Daarom rustte er grote toorn op hem en op Juda en Jeruzalem. 26 Hizkia vernederde zich echter om de hoogmoed van zijn hart, hij en de inwoners van Jeruzalem, zodat de grote toorn van de HEERE niet op hen kwam in de dagen van Hizkia.

Hizkia wordt ziek (vers 24). Hij wordt ziek “in die dagen”, dat wil zeggen in de dagen dat de koning van Assyrië hem uitdaagt. Zijn ziekte is een nieuwe beproeving, maar een beproeving die hem in gebed uitdrijft naar de HEERE. De HEERE spreekt tot hem en belooft genezing, zoals we weten uit de beschrijving in 2 Koningen, waar ons ook over het wonderteken wordt verteld (2Kn 20:1-11).

De kroniekschrijver vat in dit ene vers de ziekte en genezing van Hizkia samen. Hij benadrukt de belangstelling die de HEERE in hem en zijn omstandigheden heeft. Terwijl Hizkia tegenover de vijand zonder kracht is en in zijn ziekte de dood nabij is, weet hij zich toch door Gods zorg ondersteund.

Na zijn genezing faalt hij (vers 25). Hij blijft niet afhankelijk. Hij vergeet dat hij alles aan de HEERE te danken heeft, zowel zijn genezing als zijn voorspoed. Hij verheft zich op zijn schatten en wordt hoogmoedig. Hoogmoed is de oerzonde. Zelfs een Godvrezend man als Hizkia kan in deze zonde verstrikt raken. Hij heeft wel de afgoderij uit het land weggedaan, maar nu wordt hij zijn eigen afgod. Daardoor komt de HEERE op een zijspoor.

Door zijn hoogmoed komt er grote toorn op hem en Jeruzalem te liggen. Dan ziet Hizkia zijn zonde in en vernedert zich “om de hoogmoed van zijn hart, hij en de inwoners van Jeruzalem” (vers 26). Daardoor ziet God voor de dagen van Hizkia ervan af om Zijn toorn over hen te brengen.

2Kr 32:27-33 | Voorspoed en dood van Hizkia

27 Hizkia bezat zeer veel rijkdom en eer. Hij maakte voor zichzelf schatkamers voor zilver en voor goud, voor edelstenen, voor specerijen en voor schilden, en voor alle kostbare voorwerpen. 28 Ook [maakte hij] voorraadschuren voor de opbrengst van koren, nieuwe wijn en olie; en stallen voor allerlei dieren, en kooien voor de kudden. 29 Hij bouwde voor zichzelf steden, en [bezat] kleinvee en runderen in overvloed, want God gaf hem heel veel bezittingen. 30 Hizkia was het die de bovenste uitgang van het water van [de] Gihon[bron] dichtstopte en het [water] recht naar beneden leidde, naar het westen van de stad van David. En Hizkia was voorspoedig in al zijn werk. 31 Maar het is zo, toen de afgezanten van de vorsten van Babel, die [een boodschap] aan hem gestuurd hadden om te vragen naar het wonderteken dat in het land gebeurd was, [dat] God hem verliet, om hem op de proef te stellen, om alles te weten [wat er] in zijn hart [omging]. 32 Het overige nu van de geschiedenis van Hizkia en zijn gunstbewijzen, zie, die zijn beschreven in het visioen van de profeet Jesaja, de zoon van Amoz, [en] in het boek van de koningen van Juda en Israël. 33 Hizkia ging te ruste bij zijn vaderen en zij begroeven hem bij de weg omhoog met de graven van de zonen van David. Heel Juda en de inwoners van Jeruzalem bewezen hem eer bij zijn dood, en zijn zoon Manasse werd koning in zijn plaats.

De schatten en bezittingen van Hizkia worden breed uitgemeten (verzen 27-29). Hij heeft dat allemaal aan God te danken. Ze zijn een afspiegeling van de luister van de grote Zoon van David. Hizkia zorgt voor veilige plaatsen voor al de schatten, zodat het kostbare niet in handen van de vijand komt.

In geestelijk opzicht betekent het dat hij ervoor waakt dat het heilige niet aan de honden wordt gegeven en dat er geen parels voor de varkens worden geworpen (Mt 7:6; 15:26). Alle schatten van Gods Woord, de hele raad van God, zijn voor de hele gemeente (Hd 20:27) en voor niemand anders. Hetzelfde geldt voor de watervoorziening die Hizkia veiligstelt als Jeruzalem door Sanherib wordt bedreigd (vers 30; verzen 2-4). Hij heeft voorspoed in al zijn werk.

Dan komt de beproeving dat God hem verlaat (vers 31). De aanleiding is het bezoek uit Babel. God verlaat Hizkia om te zien hoe hij met dit bezoek omgaat. Zal hij Hem de eer geven naar aanleiding van het wonderteken waarover ze hem komen vragen? God kan een gelovige wel eens aan zichzelf overlaten, Zich van hem terugtrekken. Hij weet wel wat er in het hart van de gelovige is, zoals Hij het weet van het volk (Dt 8:2). Maar het moet aan het licht komen en Hizkia moet er zelf zicht op krijgen. Hizkia moet weten dat de hoogmoed in zijn hart sluimert. Hij heeft dat ook ingezien en zich erover vernederd (vers 26).

God moet ons wel eens een les leren. Met het oog daarop mogen we wel bidden: “Leid ons niet in verzoeking” (Mt 6:13a). Als we falen, is dat onze schuld; als we staande blijven, is dat Gods genade. Het is hetzelfde als met verloren gaan en behouden worden.

De kroniekschrijver is aan het einde gekomen van wat hij zijn lezers wil meedelen over Hizkia. Wat Hizkia nog meer heeft gedaan, en dan vooral zijn “gunstbewijzen” of daden van trouw (2Kr 35:26), staat beschreven in het visioen van Jesaja en in de boeken van de koningen van Juda en Israël (vers 32; Jesaja 36-39). Het visioen van Jesaja verwijst naar het boek Jesaja (Js 1:1).

Al faalt Hizkia in de beproeving aan het einde van zijn leven, toch wordt zijn leven als geheel gekenmerkt door vroomheid, Godvrezendheid. Dat komt ook tot uiting in zijn begrafenis. Dat hij wordt begraven “bij de weg omhoog”, is meer dan alleen een beschrijving van de locatie. Het wijst erop dat zijn weg een weg omhoog is geweest, een weg naar de HEERE toe.

Bij zijn dood bewijzen “heel Juda en de inwoners van Jeruzalem hem eer”. Ze zullen zich zijn gunstbewijzen herinneren. Hoe goed is het om bij begrafenissen van voorgangers eraan terug te denken wat de Heer in hen aan Zijn volk heeft gegeven.

De zoon die Hizkia opvolgt, Manasse, is een heel andere ‘voorganger’.

2 Kronieken 33

Inleiding

Na de opwekking onder Hizkia waarover in de vorige hoofdstukken is geschreven, volgen nog twee grote geschiedenissen: die van Manasse en die van Josia. De eerste geschiedenis is die van Manasse en verhaalt de bekering van een individuele mens. In het hele Oude Testament is er geen treffender bekeringsgeschiedenis dan die van Manasse. De andere geschiedenis is die van Josia en verhaalt de hervorming van een hele natie. In deze ‘na-geschiedenissen’ zien we wat de genade van God kan bewerken.

2Kr 33:1-9 | Manasse koning van Juda

1 Manasse was twaalf jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde vijfenvijftig jaar in Jeruzalem. 2 Hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE, overeenkomstig de gruweldaden van de heidenvolken die de HEERE van voor [de ogen van] de Israëlieten verdreven had. 3 Hij herbouwde de [offer]hoogten die Hizkia, zijn vader, afgebroken had; hij richtte altaren op voor de Baäls, maakte gewijde palen, en boog zich neer voor heel het leger aan de hemel, en diende het. 4 Verder bouwde hij altaren in het huis van de HEERE, waarvan de HEERE gezegd had: In Jeruzalem zal Mijn Naam voor eeuwig zijn. 5 Verder bouwde hij altaren voor heel het leger aan de hemel in beide voorhoven van het huis van de HEERE. 6 Hij was het die zijn zonen door het vuur liet gaan in het dal Ben-Hinnom, hij duidde wolken, deed aan wichelarij, deed aan toverij, en stelde dodenbezweerders en waarzeggers aan. Hij deed zeer veel slechts in de ogen van de HEERE, om Hem tot toorn te verwekken. 7 Hij zette ook een gesneden afgodsbeeld dat hij gemaakt had, in het huis van God, waarvan God tegen David en zijn zoon Salomo gezegd had: In dit huis en in Jeruzalem, dat Ik uit alle stammen van Israël verkozen heb, zal Ik voor eeuwig Mijn Naam vestigen. 8 Ik zal de voet van Israël nooit meer doen wijken uit dit land dat Ik voor hun vaderen bestemd heb, maar alleen als zij alles nauwlettend in acht nemen wat Ik hun geboden heb, overeenkomstig de hele wet, de verordeningen en de bepalingen door de hand van Mozes. 9 Manasse liet Juda en de inwoners van Jeruzalem dwalen, zodat zij erger deden dan de heidenvolken die de HEERE van voor [de ogen van] de Israëlieten weggevaagd had.

Manasse is geboren tijdens de vijftien jaar extra tijd die Hizkia heeft gekregen (2Kn 20:6). Als hij twaalf jaar oud is, wordt hij koning (vers 1). Manasse is een buitengewoon goddeloze koning. Dat God hem zo lang verdraagt – hij regeert liefst vijfenvijftig jaar, van 697-642 v.Chr. –, laat het geduld van Zijn genade zien.

Manasse breekt een dubbel record. Geen koning heeft zo lang geregeerd als hij en geen koning is zo goddeloos geweest als hij. Zijn naam betekent ‘doen vergeten’. Daarmee staat hij model voor het volk, dat ook God vergeet (Jr 2:32). Terwijl van zijn vader geschreven staat dat “hij deed wat juist was in de ogen van de HEERE” (2Kr 29:2), staat van Manasse dat “hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE” (vers 2). Het contrast met zijn vader komt overal in tot uiting. Door de handelingen van Manasse wordt Gods land overspoeld met de gruweldaden van de heidenvolken die de HEERE toch voor de ogen van Zijn volk heeft verdreven.

Manasse maakt in korte tijd alle hervormingen van zijn vader ongedaan (vers 3). Het lijkt erop dat hij daar haast mee maakt. Wat zijn vader heeft afgebroken, bouwt hij weer op. De afgodsaltaren worden weer opgericht. Manasse geeft zich met hart en ziel over aan de afgodendienst.

Het wordt nog erger. Hij waagt het zelfs om afgodsaltaren in het huis van de HEERE te bouwen (vers 4). Hiermee grieft hij de HEERE ten diepste. We horen de smart van de HEERE doorklinken in de aanhaling van wat Hij over Zijn huis gezegd heeft: “In Jeruzalem zal Mijn Naam voor eeuwig zijn.” In de voorhoven van het huis van de HEERE bouwt Manasse altaren voor “heel het leger aan de hemel”, dat zijn de talloze sterren (vers 5).

En het kan nog gekker. Hij laat zijn zonen door het vuur gaan, zoals zijn grootvader Achaz heeft gedaan (vers 6; 2Kr 28:3) en legt zich toe op occultisme. Hij geeft zich over aan de machten van de duisternis. Dat blijft niet beperkt tot een persoonlijke bezigheid, maar hij bevordert het occultisme door dodenbezweerders en waarzeggers aan te stellen.

Hij doet alles wat hij maar kan bedenken om de HEERE tot toorn te verwekken. Zijn volgende actie is een eigenhandig gemaakt afgodsbeeld in het huis van God zetten (vers 7). Het is op een vreselijke manier in strijd met de bedoeling van God met Zijn huis. God heeft Zich duidelijk tegen David en Salomo uitgelaten over Zijn huis. Het is het huis waarin Zijn Naam voor eeuwig zal wonen. Maar Manasse heeft geen boodschap aan de bedoelingen van God.

Er wordt herinnerd aan de voorwaarde om in het land te kunnen blijven (vers 8). Daar stoort Manasse zich niet aan. Als hij er al aan heeft gedacht, dan lapt hij alles aan zijn laars wat God heeft gezegd. Hij maalt niet om God of Zijn gebod. Hij brengt Juda en de inwoners van Jeruzalem op een dwaalweg, zodat ze erger zondigen dan de volken hebben gedaan die de HEERE uit het land heeft weggevaagd (vers 9). Mensen die belijden tot Gods volk te behoren, doen soms dingen waarvoor ongelovigen zich schamen (1Tm 5:8; 1Ko 5:1). De geschiedenis van Manasse is in het kort die van Israël zelf.

2Kr 33:10-17 | Manasse bekeert zich

10 De HEERE sprak wel tot Manasse en tot zijn volk, maar zij sloegen er geen acht op. 11 Daarom bracht de HEERE over hen de bevelhebbers van het leger die de koning van Assyrië had. Zij namen Manasse met haken gevangen, bonden hem met twee bronzen ketenen en brachten hem naar Babel. 12 Maar toen Hij hem benauwde, trachtte hij het aangezicht van de HEERE, zijn God, gunstig te stemmen; hij vernederde zich diep voor het aangezicht van de God van zijn vaderen, 13 en bad tot Hem. En Hij liet Zich door hem verbidden, verhoorde zijn smeekbede, en bracht hem terug in Jeruzalem, in zijn koninkrijk. Toen erkende Manasse dat de HEERE God is. 14 Hierna bouwde hij de buitenmuur om de stad van David, aan de west[kant] van Gihon, in het dal, tot de ingang van de Vispoort; hij trok [die] om de Ofel heen en liet die zeer hoog optrekken. Hij stelde legerbevelhebbers aan in alle versterkte steden van Juda. 15 Ook nam hij de vreemde goden en het afgodsbeeld uit het huis van de HEERE weg, en al de altaren die hij gebouwd had op de berg van het huis van de HEERE en in Jeruzalem, en wierp ze buiten de stad. 16 Hij herbouwde het altaar van de HEERE en bracht daarop dank- en lofoffers en zei tegen Juda dat zij de HEERE, de God van Israël, moesten dienen. 17 Toch bleef het volk nog wel op de [offer]hoogten offeren, [maar] alleen aan de HEERE, hun God.

De HEERE laat Zich niet onbetuigd en spreekt tot Manasse door Zijn profeten (vers 10; vers 18; 2Kn 21:10-15). Maar Manasse luistert niet. Daarom laat de HEERE hem gevangennemen door de bevelhebbers van het leger van de koning van Assyrië die Hij daarvoor naar Manasse stuurt (vers 11). Zwaar in de boeien geslagen wordt hij naar Babel gebracht, dat op dit moment nog een vazalstaat van Assyrië is.

Door wat hem nu is overkomen, krijgt Manasse het zo benauwd, dat hij tracht het aangezicht van de HEERE, zijn God, gunstig te stemmen (vers 12). Er is een totale verandering in zijn opstelling tegenover God. Dat is bekering. Eerst doet hij alles om God tot toorn te verwekken. Nu probeert hij God gunstig te stemmen. De toorn van God heeft hij door al zijn gruweldaden over zich gehaald. De gunst van God kan hij niet terugverdienen door nu een aantal goede daden te verrichten, maar alleen door zich diep voor Hem te vernederen. Dat is berouw. Bekering en berouw horen bij elkaar.

Manasse bidt tot God en God laat Zich door hem verbidden (vers 13). Dat is God. Hij luistert naar de smeekbeden van een berouwvolle zondaar. Hij heeft immers beloofd dat Hij zal luisteren als een mens zich verootmoedigt (2Kr 7:14). Daarop keert Manasse terug naar Jeruzalem, dat wil zeggen dat de HEERE hem er terugbrengt. Wat hier gebeurt met Manasse, zal met Israël in de toekomst gebeuren. Bij hun nationale bekering komt Israël terug in het land.

Manasse wordt niet alleen zelf gespaard en ontvangt genade, maar hij wordt ook nog in staat gesteld om veel goed te maken van wat hij eerder heeft verdorven (verzen 14-16). Hij krijgt de gelegenheid de vruchten van zijn bekering te laten zien (vgl. Lk 3:8-14). Hij begint met het verbeteren van de verdediging van Jeruzalem en de versterkte steden van Juda (vers 14). Hij bouwt een buitenmuur om Jeruzalem en stelt legerbevelhebbers aan in alle versterkte steden van Juda.

Dan gaat hij schoonmaak houden in het huis van de HEERE dat hij zozeer heeft ontwijd (vers 15). Wat hij in zijn rebellie tegen God in en bij het huis van de HEERE aan afgoden en afgodsaltaren heeft geplaatst, verwijdert hij in onderworpenheid aan God. Hij werpt alles buiten de stad.

Na zijn afbreken van wat de afgodendienst bevordert, is er ruimte om te herstellen wat hij in zijn rebellie tegen God uit het huis van de HEERE heeft afgebroken (vers 16a). Hij herbouwt het altaar van de HEERE. Daarop brengt hij vrede- of dankoffers en lofoffers, waardoor hij getuigt van zijn dankbaarheid tegenover God.

Nadat hij heeft laten zien dat zijn bekering echt is, zegt hij tegen Juda dat ze de HEERE, de God van Israël moeten dienen (vers 16b). Je kunt alleen van een ander iets vragen als je zelf het goede voorbeeld hebt gegeven. Manasse moet eerst bewijzen dat hij de HEERE dient. Nu dat het geval is, kan hij ook met gezag zijn volk oproepen hetzelfde te doen. De Heer Jezus is altijd en in alles het volmaakte Voorbeeld. Nadat Hij de discipelen de voeten heeft gewassen, draagt Hij hun op dat ze elkaar de voeten zullen wassen (Jh 13:14-15).

Manasse heeft wel veel ongedaan kunnen maken van alles wat hij vóór zijn bekering aan afgoderij heeft ingevoerd, maar toch niet alles (vers 17; vers 22b). Dat zien we ook in de geschiedenis van Josia die nog veel afbreekt (2Kr 34:1-7). Het volk blijft waarde hechten aan de offerhoogten om daarop te offeren. Er kan bij gezegd worden dat ze alleen aan de HEERE, hun God, offeren, maar de hang naar speciaal gewijde plaatsen blijft.

Dat zien we ook in de christenheid. Er kan wel een verlangen zijn om alleen de God en Vader van onze Heer Jezus Christus te eren, maar men verbindt dat vaak met uiterlijke dingen, zoals een kerkgebouw, bepaalde kleding en kaarsen. Daardoor wordt godsdienst meer een dienst aan het sentiment, het gevoel, dan aan God. Het gaat er vandaag vaak meer om hoe het voelt, dan of het waar is.

2Kr 33:18-20 | De dood van Manasse

18 Het overige nu van de geschiedenis van Manasse, zijn gebed tot zijn God en de woorden van de zieners die tot hem in de Naam van de HEERE, de God van Israël, gesproken hebben, zie, dat is beschreven in de geschiedenis van de koningen van Israël. 19 Zijn gebed, en hoe [God] Zich door hem heeft laten verbidden, ook al zijn zonden en zijn ontrouw, en de plaatsen waarop hij [offer]hoogten gebouwd en gewijde palen en afgodsbeelden opgesteld heeft, voordat hij vernederd werd, zie, dat is beschreven in de woorden van de zieners. 20 En Manasse ging te ruste bij zijn vaderen, en zij begroeven hem in zijn huis, en zijn zoon Amon werd koning in zijn plaats.

De kroniekschrijver verwijst voor het overige van de geschiedenis van Manasse weer naar andere documenten. Het eerste document is “de geschiedenis van de koningen van Israël” (vers 18). Daarin staat “zijn gebed tot zijn God”. Daarin staan ook “de woorden van de zieners die tot hem in de Naam van de HEERE, de God van Israël, gesproken hebben”. Het gebed van Manasse tot God en de woorden van God tot Manasse liggen vast. Deze twee, het gebed en het Woord van God, vormen het leven van een mens in zijn verhouding tot God.

Het tweede document is “de woorden van de zieners” (vers 19). Daarin staat, evenals in het hiervoor genoemde document, “zijn gebed”. Dat er twee keer op zijn gebed wordt gewezen – samen met de vermelding in dit hoofdstuk (vers 13) in totaal drie keer –, laat wel zien van hoe grote betekenis God zijn gebed acht. Dat wordt nog onderstreept door de opmerking “hoe [God] Zich door hem heeft laten verbidden”. Het gaat niet om het feit alleen, dát God Zich heeft laten verbidden, maar er staat “hoe” God Zich heeft laten verbidden. Dat ziet meer op de manier waarop Manasse heeft gebeden en op Gods welwillende aanvaarding van zijn gebed.

In het tweede document staan echter “ook al zijn zonden en zijn ontrouw, en de plaatsen waarop hij [offer]hoogten gebouwd en gewijde palen en afgodsbeelden opgesteld heeft, voordat hij vernederd werd”. Manasse heeft de pen van de geschiedschrijvers in beweging gezet. Er is heel wat over hem te vertellen, zowel ten goede als ten kwade.

Het mooie van het verslag dat we van de bekering van Manasse in de heilige Schrift hebben, is dat geen zondaar hoeft te wanhopen. Er is bekering mogelijk voor de grootste zondaar. Tegelijk moet iedere zondaar wel beseffen dat van alle daden die hij heeft gedaan, een nauwkeurig verslag wordt vastgelegd. Dat gebeurt ook met alle woorden die mensen in de Naam van de Heer tot hem hebben gesproken om hem over zijn zonden aan te spreken. Als er geen bekering komt, zal dat alles tegen hem getuigen voor de grote, witte troon (Op 20:11-15).

De slotopmerking van de kroniekschrijver over Manasse gaat over zijn dood (vers 20). Als hij sterft, wordt hij begraven in zijn huis, dat is in de tuin van zijn huis (2Kn 21:18). Waarom hij niet wordt begraven bij zijn vaderen, is niet duidelijk. Zijn zoon Amon volgt hem als koning op.

2Kr 33:21-25 | Amon koning van Juda

21 Amon was tweeëntwintig jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde twee jaar in Jeruzalem. 22 Hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE, net zoals zijn vader Manasse gedaan had. Amon offerde aan alle afgodsbeelden die zijn vader Manasse gemaakt had, en hij diende ze. 23 Maar hij vernederde zich niet voor het aangezicht van de HEERE, zoals zijn vader Manasse zich vernederd had. Deze Amon was het die de schuld steeds groter maakte. 24 Zijn dienaren spanden tegen hem samen en doodden hem in zijn huis. 25 De bevolking van het land doodde echter allen die tegen koning Amon samengespannen hadden, en de bevolking van het land maakte zijn zoon Josia koning in zijn plaats.

Amon, de zoon van Manasse, wordt koning als hij tweeëntwintig jaar oud is (vers 21). Hij regeert slechts twee jaar in Jeruzalem. Dat is voldoende om hem te leren kennen als iemand op wie het algemene kenmerk van de koningen van Israël van toepassing is: “Hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE” (vers 22). Hij laat zien dat hij niets heeft geleerd van de bekering van zijn vader. Hij doet de zonden die ook zijn vader vóór zijn bekering heeft gedaan.

Hij offert aan de afgoden die zijn vader heeft gemaakt. Mogelijk heeft Manasse in zijn herstel de afgoden wel verwijderd, maar ze niet vernietigd. Het kan zijn dat het er zoveel zijn geweest, dat hij ze niet allemaal heeft kunnen vernietigen. Soms kunnen we niet alles ongedaan maken wat we in vroeger jaren fout hebben gedaan.

Amon volgt zijn vader in het kwade en niet in het goede. Hij vernedert zich niet, zoals zijn vader zich heeft vernederd (vers 23). Daardoor maakt hij zijn schuld steeds groter. Er staat nadrukkelijk “deze Amon is het”. Het gaat om deze Amon, de man die een zo bevoorrechte en tegelijk verantwoordelijke plaats in Gods volk inneemt.

Amon sterft geen natuurlijke dood. Hij wordt het slachtoffer van een samenzwering van zijn dienaren, die hem in zijn eigen huis doden (vers 24). Hij krijgt niet, zoals Manasse, de gelegenheid zich later in zijn leven te bekeren. Niemand weet de dag van zijn dood. Daarom is het zaak de mensen te vertellen dat elke dag de laatste kan zijn en dat de bekering niet moet worden uitgesteld tot morgen.

God gebruikt het rechtvaardigheidsgevoel van de bevolking om het land niet in anarchie te laten verzinken. De bevolking handelt naar het recht en doodt de samenzweerders (vers 25). Daarna maken zij de zoon van Amon, Josia, koning in de plaats van zijn vader.

2 Kronieken 34

Inleiding

Wat de opwekking onder Josia kenmerkt, is de grote nadruk op het Woord van God. Het wetboek, het Woord van God, wordt herontdekt. Dit brengt bij Josia een grote schok teweeg. We zien dat terug in de Reformatie, waardoor de breuk met Rome ontstaat. Ondanks de Reformatie blijft veel bestaan wat in strijd is met de Schrift. Een nadere Reformatie is nodig, want hun “werken” zijn “niet volkomen bevonden” (Op 3:2).

2Kr 34:1-7 | Josia koning van Juda

1 Josia was acht jaar oud toen hij koning werd, en regeerde eenendertig jaar in Jeruzalem. 2 Hij deed wat juist was in de ogen van de HEERE, en ging in de wegen van zijn vader David en week niet af naar rechts of naar links. 3 In het achtste jaar van zijn regering, toen hij nog een jongeman was, begon hij de God van zijn vader David te zoeken. In het twaalfde jaar begon hij Juda en Jeruzalem van de [offer]hoogten, de gewijde palen, en de gesneden en de gegoten beelden te reinigen. 4 En men brak voor zijn [ogen] de altaren van de Baäls af. Hij brak de wierookaltaren, die er bovenop stonden, stuk. Ook de gewijde palen en de gesneden en gegoten beelden brak hij in stukken en hij verpulverde [ze], en hij strooide [het stof] op de graven van hen die daaraan geofferd hadden. 5 De beenderen van de priesters verbrandde hij op hun altaren. Zo reinigde hij Juda en Jeruzalem. 6 Ook in de steden van Manasse, Efraïm en Simeon, ja, tot Naftali toe, onderzocht hij hun huizen rondom. 7 Hij brak de altaren en de gewijde palen af, verbrijzelde de gesneden beelden door [ze] te verpulveren en brak al de wierookaltaren in heel het land van Israël stuk. Daarna keerde hij terug naar Jeruzalem.

Josia wordt, als hij nog maar acht jaar oud is, koning in de plaats van zijn goddeloze vader Amon (vers 1). Het is een groot wonder dat in het huis van de goddeloze Amon een jongen als Josia opgroeit. Wel zal in de eerste jaren van zijn regering alles nog zijn gebleven in de lijn van zijn goddeloze vader, want hij is nog te jong om zelf iets te ondernemen. Toch groeit hij van jongs af op in de dingen van de HEERE.

Jong zijn én verblijven in of belangstelling hebben voor het heiligdom zijn vaker samen te vinden in de Schrift. We zien dat bijvoorbeeld ook bij Jozua, Samuel en Salomo. In Josia zien we een gevoelig hart dat onderworpen is aan het Woord en een geweten dat rekening houdt met de gedachten en de wil van God.

Josia betekent ‘ondersteund door de HEERE’ of ‘voor wie de HEERE zorgt’ of ‘door de HEERE gegeven’. Hij regeert eenendertig jaar, van 640-609 v.Chr. Dat is in de eindtijd van Juda, achthonderd jaar na Mozes en vierhonderd jaar na David. Zoals gezegd, is zijn vader, Amon, een goddeloze man geweest. Mogelijk heeft Josia zijn grootvader Manasse alleen meegemaakt in diens goede tijd en heeft dat mede zijn gezegende uitwerking in zijn leven. Timotheüs heeft naast zijn moeder ook veel te danken aan zijn grootmoeder (2Tm 1:5). Grootouders kunnen een wezenlijke bijdrage leveren aan de vorming van hun kleinkinderen.

Het algemene kenmerk van zijn leven is, dat hij doet wat juist is in de ogen van de HEERE (vers 2). De HEERE kijkt met welgevallen naar hem. Hier ziet Hij iemand die herinnert aan David, de man naar Zijn hart. Er wordt geen geestelijk helper genoemd, zoals eens bij Joas (2Kr 24:2). Het lijkt erop dat Josia een persoonlijke omgang met God heeft.

Een kind dat koning wordt, is niet direct een bewijs van Gods genade, maar eerder een oordeel over de trouweloosheid van het volk (Pr 10:16a; Js 3:4). Als God echter een wijs kind geeft, is dat beter “dan een oude maar dwaze koning die van geen waarschuwing meer wil weten” (Pr 4:13). Josia is zo’n wijs kind. Hij is wijs omdat hij de HEERE vreest.

Zijn wandel wordt vergeleken met die van zijn vader David, zoals dat ook van Hizkia wordt vermeld (2Kr 29:2). Hij is evenwichtig in zijn geloof en dienen van de HEERE. Hij wijkt niet af “naar rechts of naar links” (Dt 5:32). Het is altijd een groot gevaar voor ieder kind van God dat hij óf naar rechts óf naar links afwijkt.

We wijken naar rechts af als we de waarheid van Gods Woord zonder liefde toepassen; we wijken naar links af als we alleen maar over liefde praten zonder de waarheid van Gods Woord toe te passen. Het is zaak dat we een wandel hebben waarbij we niet vervallen tot enerzijds sektarische bekrompenheid, dat is afwijken naar rechts, en anderzijds vleselijke vrijheid, dat is afwijken naar links.

In het achtste jaar van zijn regering (vers 3a), hij is dan zestien jaar oud, maakt hij de persoonlijke keus om de God van zijn vader David te zoeken. De kinderjaren zijn dan voorbij. Er is groei naar volwassenheid. Op de belangrijke leeftijd van zestien jaar begint hij God te zoeken. Hij zoekt God niet als zondaar, maar als iemand die Hem bewust wil betrekken bij al zijn bezigheden.

Eerst wandelt Josia in de wegen van zijn vader David (vers 2). Nu begint hij de God van zijn vader David te zoeken. Bij jongeren is het eerst het voorbeeld dat doet wandelen, daarna wordt gezocht naar de bron van kracht voor die wandel. Het voorbeeld van David verwijst Josia naar God. Zo moet de wandel van ouderen verwijzen naar de Heer Jezus. Dan zullen jonge mensen niet de ouderen, maar Hem gaan zoeken.

In het twaalfde jaar van zijn regering (vers 3b), hij is dan twintig, begint hij opruiming te houden. Dat is waarschijnlijk eerder niet mogelijk vanwege zijn afhankelijkheid van anderen. Als hij begint met de reiniging van het land, is het wetboek nog niet gevonden. Dat wijst erop dat iemand die met de Heer leeft, het verlangen heeft dat de dingen in overeenstemming zijn met Hem. Het geweten is dan geoefend in Zijn tegenwoordigheid en voelt aan wat juist is, zonder een uitdrukkelijk woord uit Gods Woord. Wat gebeurt, is er wel helemaal mee in overstemming.

Dan geeft de Heilige Geest een verslag van de moedige daden van Josia (verzen 4-7). Josia wil Jeruzalem en Juda reinigen van plekken die uiting geven aan verachting voor het centrum dat God gekozen heeft. Hij zal omgeven zijn door mensen die zijn werk niet kunnen waarderen. In elk geval krijgt hij niet veel steun. En hoewel het volk hem niet tegenstaat, is hun hart ook niet met hem. Het is een werk van individueel geloof.

De verscheidenheid aan voorwerpen die Josia vernietigt (vers 4), geeft een indruk van het arsenaal aan misleidingen dat de satan heeft om Gods volk ontrouw aan zijn God te maken. Vaak moeten ook wij uit ons leven meerdere dingen opruimen om weer plaats te bieden aan de Heer Jezus. Als één vorm van kwaad ons leven is binnengekomen, biedt dat een opening voor andere vormen van kwaad.

Josia zoekt eerst God, daarna gaat hij aan het werk. Het is belangrijk voor jonge gelovigen eerst in het verborgen de omgang met de Heer Jezus te hebben en door Hem onderwezen en opgevoed te worden. Pas als dat aanwezig is, kan er een openlijke taak worden verricht. Eerst moeten de wortels diep in het Woord van God geslagen worden, daarna komt de groei en het vrucht dragen. Dat heeft Josia nodig, want hij heeft een enorm werk te doen.

Bij Hizkia vindt deze reiniging plaats aan het einde van zijn regering als de consequentie van de innerlijke reiniging. Josia begint met de uiterlijke reiniging. Daarbij gaat hij grondiger te werk dan zijn grootvader Manasse na diens bekering, want hij verbreekt niet alleen, maar verpulvert ook. Hij vernietigt alles wat in strijd is met Gods inzetting dat er maar één altaar is, Zijn altaar, en dat er maar één huis is, Zijn huis. Dit zijn zaken die geen concurrentie dulden. Er is voor Josia geen compromis in heilige dingen.

Hij strooit de as van de afgoden over de graven van de afgodendienaars. Het is een voorbeeld dat bij iemands dood zijn werken hem in het oordeel volgen (vgl. 1Tm 5:24; vgl. Op 14:13). Het is met de dood niet afgelopen. Met het verbranden van de beenderen van de priesters op het altaar (vers 5) vervult hij de voorzegging van de man Gods uit Juda (1Kn 13:2).

De tweede fase van zijn reiniging is dat hij zelfs naar steden van de tien stammen gaat (vers 6), terwijl die stammen al zijn weggevoerd. Daar zal nog maar een handjevol mensen wonen. Het is voor hem echter ook het heilige land. Hij breekt al de wierookaltaren “in het gehele land van Israël” (vers 7) stuk. Het spreekt ervan dat hij het hele persoonlijke, dagelijkse leven reinigt.

Daarbij zien we dat, evenals bij Hizkia, elke sektarische gedachte hem vreemd is. Voor ons, nieuwtestamentische gelovigen, is de eenheid van de gemeente, het ene lichaam, het uitgangspunt van samenkomen en samenleven. Die grondslag is niet beperkt tot hen die gelijk denken, maar is voor ieder die tot de gemeente behoort. Josia heeft een boodschap voor het hele volk, niet alleen voor Juda. Wie we nog kunnen bereiken met Gods Woord, mogen we laten zien wat dat Woord over de gemeente zegt.

Josia komt niet met een boodschap die er lekker in gaat. Hij komt de altaren uitroeien! Hij komt niet met een goedkope boodschap. Hij komt hun vertellen wat in strijd is met Gods Woord. Hij vertelt hun dit alles, hoewel hij geen Bijbel bezit, want die wordt pas later gevonden. Toch kan hij hun dit alles vertellen omdat hij besef heeft van Gods heiligheid.

2Kr 34:8-13 | Zorg voor het huis van de HEERE

8 In het achttiende jaar van zijn regering, toen hij het land en het huis gereinigd had, stuurde hij Safan, de zoon van Azalia, en Maäseja, de leider van de stad, en Joah, de zoon van Joahaz, de kanselier, om het huis van de HEERE, zijn God, te herstellen. 9 Zij gingen naar de hogepriester Hilkia, en gaven [al] het geld dat in het huis van God gebracht was, dat de Levieten, de deurwachters, ingezameld hadden uit de hand van Manasse en Efraïm, van heel het overblijfsel van Israël en van heel Juda en Benjamin, en [die daarmee] naar Jeruzalem teruggekeerd waren. 10 Zij gaven [dat] in handen van de uitvoerders van het werk die aangesteld waren over het huis van de HEERE, en die gaven het [weer] aan de uitvoerders van het werk die in het huis van de HEERE werkten om het huis te repareren en te herstellen. 11 Zij gaven [dat] aan de ambachtslieden en de bouwlieden, om gehouwen stenen te kopen en hout voor de verbindingsstukken, en om de huizen die de koningen van Juda hebben laten vervallen, van een zoldering te voorzien. 12 De mannen verrichtten trouw het werk. Zij die over hen aangesteld waren, waren Jahath en Obadja, Levieten van de nakomelingen van Merari; en Zacharia en Mesullam, van de nakomelingen van de Kahathieten, om leiding te geven. En die Levieten, [te weten] allen die goed muziekinstrumenten konden bespelen, 13 gingen ook over de lastdragers en gaven leiding aan ieder die het werk uitvoerde, aan elk dienstwerk. [Anderen] uit de Levieten waren schrijvers, beambten en poortwachters.

In deze verzen zien we de derde fase van de opwekking en dat is het herstel van de tempel. Na de reiniging, wat we negatief kunnen noemen, er wordt iets weggedaan, komt nu het herstel, wat we positief kunnen noemen, er wordt iets opgebouwd. We zijn “in het achttiende jaar van zijn regering” (vers 8). Josia is dan zesentwintig en geen pasbekeerde meer (1Tm 3:6). Hij kan zorg gaan dragen voor de tempel. Josia heeft een eigen relatie met God, Die “zijn God” wordt genoemd.

Wie God zo kent en liefheeft, heeft ook Zijn huis lief. Zo iemand zal luisteren naar de instructies over zijn gedrag in het huis van God. Herstel van Gods huis heeft ermee te maken dat wij ons in Gods huis gedragen op een wijze die past bij Hem van Wie het huis is en Die Zijn gedragsregels voor Zijn huis heeft opgesteld (1Tm 3:15). Verwarring in Gods huis is het gevolg van het opstellen van regels door mensen. Waar dat het geval is, moet dat worden gecorrigeerd.

Dit gedrag in Gods huis gaat allen aan. Het herstellen van wat verkeerd is gegaan, is de zorg van allen. Zo hebben de Levieten geld verzameld uit het hele land om daarmee de tempel te herstellen (vers 9). Het huis van God is niet het eigendom of de zorg van een klein groepje in Juda.

Dit is ook op ons van toepassing. De geestelijke gezondheid van een plaatselijke gemeente hangt af van wat de afzonderlijke leden inbrengen. Als ieder een goede bijdrage levert, wordt de tempel als woonplaats van God weer volledig aan God toegewijd.

Trouwe mensen gaan aan het werk om het huis van de HEERE te herstellen. Er zijn twee soorten uitvoerders (vers 10). Er zijn uitvoerders die toezicht houden en er zijn uitvoerders die repareren en herstellen. Deze twee categorieën kunnen we in het Nieuwe Testament herkennen in de opzieners of herders en de leraren. Deze uitvoerders voorzien de ambachtslieden en bouwlieden van de nodige materialen (vers 11).

De tempel is in verval geraakt. Daarvoor zijn de koningen van Juda verantwoordelijk (vers 11b). De tempel is voor ons een beeld van de gemeente (1Ko 3:16) en van het lichaam van de gelovige (1Ko 6:19). Uit beide moet alles worden verwijderd wat in tegenspraak is met Hem Die erin woont, dat is God de Heilige Geest. Na het reinigen van het land – het dagelijks leven –, moeten het samenkomen van de gelovigen als gemeente en het hart van de gelovigen worden gereinigd.

De materialen zijn gehouwen stenen en hout. In de stenen kunnen we een beeld zien van de gelovigen, die “levende stenen” (1Pt 2:5) worden genoemd. Zij worden ingevoegd in de tempel. Het ziet erop dat gelovigen onderwezen worden over hun plaats in de gemeente. Het hout wordt gebruikt voor “de verbindingsstukken”. Hierin kunnen we een beeld zien van de groei van de gelovigen in samenhang met andere gelovigen.

Het hout wordt ook gebruikt om vervallen huizen “van een zoldering te voorzien”. Dit verwijst ons naar de manier waarop wij denken. Wij moeten als koningen – dat zijn we door het geloof geworden (Op 1:6) – oog hebben voor de open plekken in ons denken. Het gaat om het onderkennen van het gevaar dat boze machten uit de hemelse gewesten ons denken beïnvloeden. Daarom moeten we “de helm van de behoudenis” (Ef 6:17) op ons hoofd, op ons denken, zetten.

Het verval van Gods huis is veroorzaakt door de ontrouw van de mens. Alleen trouwe mensen kunnen een waardevolle bijdrage leveren aan het herstel van Gods huis (vers 12). De apostel Paulus is zo’n trouwe werker. Hij kan zeggen dat de Heer “hem trouw heeft geacht” (1Tm 1:12). Timotheüs is ook zo’n trouwe werker. Paulus noemt hem zijn “trouw kind in [de] Heer” (1Ko 4:17).

De leidinggevenden zijn Levieten “die goed muziekinstrumenten konden bespelen”. We zien hier een mooie harmonie tussen de dienst aan God – Hem eren op welluidende wijze – en de dienst aan de heiligen – hen leiden in het bezig zijn met Gods huis. Deze Levieten met hun welluidende muziek worden speciaal verbonden met “de lastdragers” en “ieder die het werk uitvoerde” (vers 13). Zware lasten en allerlei werk worden lichter als we eraan denken voor Wie we ons werk doen. Als bij ons werk de Heer Jezus voor onze aandacht staat, worden we blij en dankbaar dat we Hem mogen dienen. We ervaren dan de waarheid van Zijn woorden: “Mijn juk is zacht en Mijn last is licht” (Mt 11:30).

Levieten geven niet alleen leiding. Er zijn er ook die direct bij het dienstwerk betrokken zijn als “schrijvers, beambten en poortwachters”. Sommigen noteren alles wat er gebeurt, anderen zien toe op de bouw en weer anderen bewaken. Het is de tragiek van de christenheid dat het opzienerschap een status boven de andere gelovigen is geworden. We zien dat in de kerkelijke hiërarchie zowel in het protestantisme als in het rooms-katholicisme. Opzieners hebben een taak te midden van of onder Gods volk en niet erboven (Mt 23:9-10; Hd 20:28; 1Pt 5:2-3).

2Kr 34:14-18 | Het wetboek gevonden

14 Toen zij het geld dat in het huis van de HEERE gebracht was, tevoorschijn haalden, vond de priester Hilkia het wetboek van de HEERE, [gegeven] door de hand van Mozes. 15 En Hilkia nam het woord en zei tegen de schrijver Safan: Ik heb het wetboek gevonden in het huis van de HEERE. Hilkia gaf die boek[rol] aan Safan. 16 Safan bracht die boek[rol] naar de koning en bracht de koning bovendien verslag uit door te zeggen: Alles wat in de hand van uw dienaren gegeven is, dat doen zij. 17 Zij hebben het geld dat in het huis van de HEERE gevonden is, ingezameld, en hebben het in handen gegeven van hen die aangesteld zijn, en in handen van hen die het werk uitvoeren. 18 Ook maakte de schrijver Safan [het volgende] aan de koning bekend: De priester Hilkia heeft mij een boek[rol] gegeven. En Safan las eruit voor in de tegenwoordigheid van de koning.

De vierde fase in de opwekking is het vinden van het wetboek. Deze ontdekking wordt gedaan, terwijl ze bezig zijn met het geld voor het huis van de HEERE (vers 14). Als wij bezig zijn met de belangen van Gods huis, zal God onze ogen openen voor Zijn Woord, dat wil zeggen dat Hij door Zijn Woord tot ons hart zal gaan spreken. Het Woord gaat voor ons leven.

De vinder van het boek, de priester Hilkia, geeft het boek aan Safan met de woorden: “Ik heb het wetboek gevonden in het huis van de HEERE” (vers 15). In de toepassing op ons kan dit getuigenis door velen worden nagezegd. Veel gelovigen hebben de waarheid van Gods Woord ontdekt door het onderwijs in de plaatselijke gemeente. Dat is de gebruikelijke ‘vindplaats’ van het Woord. In de gemeente wordt het Woord verkondigd en uitgelegd. Het wil niet zeggen dat de gemeente leert, want het onderwijs wordt gegeven door de leraren die de Heer Jezus heeft gegeven, terwijl ieder die ernaar luistert het Woord moet onderzoeken of die dingen zo zijn (Hd 17:11).

“De leer van de apostelen” wordt onderwezen in de eerste gemeente in Jeruzalem (Hd 2:42). In een van de eerste gemeenten uit de heidenen, die in Antiochië, wordt ook eerst een jaar lang onderwijs gegeven uit Gods Woord (Hd 11:26). Onderwijs in Gods Woord in gemeenteverband is belangrijk om te groeien in het geloof. Dat sluit overigens de persoonlijke studie van Gods Woord op geen enkele manier uit, maar bevordert die juist.

Safan gaat met het gevonden wetboek naar Josia (vers 16a). Eerst brengt hij verslag uit van de werkzaamheden (verzen 16b-17). Hij meldt van de dienaren dat zij gehoorzaam doen wat ze moeten doen. Dat is een mooi getuigenis. Hopelijk kan ook van ons worden getuigd tegenover de Heer Jezus en ook anderen dat wij doen wat ons “in handen gegeven” is (vgl. 1Tm 4:15). Het is belangrijk dat wij werken met wat de Heer ons heeft toevertrouwd. Dat wordt door anderen opgemerkt.

Na het verslag van de trouw van de werkers vertelt Safan Josia over de boekrol die de priester Hilkia hem heeft gegeven en begint eruit voor te lezen (vers 18). Het is de eerste keer in zijn leven dat Josia Gods Woord hoort. Hij komt hier voor de eerste keer in aanraking met de kracht van het Woord, dat een geweldige uitwerking op hem heeft. Hoe belangrijk is het ook voor ons om telkens als we Gods Woord lezen, het zo te doen alsof het voor de eerste keer is. Dan zullen we er telkens de kracht van ervaren en zal het de uitwerking hebben die het ook bij Josia heeft.

2Kr 34:19-22 | De uitwerking

19 Het gebeurde nu, toen de koning de wetswoorden hoorde, dat hij zijn kleren scheurde. 20 Toen gaf de koning [de volgende] opdracht aan Hilkia, Ahikam, de zoon van Safan, Abdon, de zoon van Micha, de schrijver Safan, en Asaja, de dienaar van de koning: 21 Ga de HEERE raadplegen, voor mij en voor wie overgebleven zijn in Israël en in Juda, over de woorden van deze boek[rol] die gevonden is. Want de grimmigheid van de HEERE die over ons is uitgegoten, is groot, omdat onze vaderen het woord van de HEERE niet nauwlettend in acht genomen hebben, overeenkomstig alles wat in deze boek[rol] geschreven is. 22 Toen ging Hilkia met [hen] die de koning [gestuurd had], naar de profetes Hulda, de vrouw van Sallum, de zoon van Tokhat, de zoon van Hasra, de beheerder van de [priester]kleding – zij woonde in Jeruzalem, in het nieuwe gedeelte – en zij spraken met haar overeenkomstig die [opdracht].

Als Josia het Woord van God hoort, is hij direct onder de indruk (vers 19). Josia toont de ware geest van de Reformatie. Wie door het Woord geraakt is, zal vragen wat hij moet doen (Hd 2:37). Als het Woord van God tot ons komt en we zien dat er in ons leven dingen zijn die niet deugen, laten we dan niet reageren zoals de zoon van Josia, Jojakim, doet. Hij snijdt het Woord in stukken, hij verscheurt het Woord en niet zijn kleren (Jr 36:23-24). Josia reageert anders. Hij scheurt zijn kleren. Het Woord werkt in hem (1Th 2:13).

Het Woord dat achthonderd jaar geleden door Mozes is gegeven (vers 14), heeft niets aan kracht verloren. Het heeft op Josia zijn volle uitwerking. Dat komt omdat Josia zich ervoor buigt. Hij zegt niet: ‘Dat is niet meer van deze tijd, het heeft ons niets meer te zeggen.’ Nee, hij is erdoor overtuigd en weet dat het nog steeds zijn volle betekenis heeft.

Josia onderneemt direct actie. Als Gods Woord tot ons komt en wij zijn ons dat bewust, zal dat ons tot actie bewegen. Josia wil weten wat de HEERE wil en geeft enkele dienaren de opdracht Hem te gaan raadplegen (verzen 20-21a). We lezen zijn motivatie (vers 21b). Josia ziet dat God moet oordelen vanwege de ontrouw van het volk. Die ontrouw is het gevolg van het niet nauwlettend in acht nemen van Gods Woord. Omdat er van oordelen sprake is, is er mogelijk gelezen uit het boek Deuteronomium (vgl. Dt 31:16-19; 32:16-43).

De oordelen zijn voor Josia geen reden om bij de pakken te gaan neerzitten. Er is een weg van herstel. Hij weet dat die hem kan worden gewezen door de profetes Hulda (vers 22). De geestelijke kracht ligt bij een vrouw, zoals in de tijd van de richters bij Debora (Ri 4:4-5). Als dat de situatie is, betekent het dat Gods volk ver van Hem is afgeweken.

Hulda woont in een nieuwe wijk van Jeruzalem, waarschijnlijk in een onopvallend huis, misschien wel in wat wij een ‘rijtjeshuis’ noemen. Ze is getrouwd met “de beheerder van de [priester]kleding”. Kleding spreekt van onze gewoonten, wat mensen van ons zien. Spreekt dit er niet van hoe het Woord van God zichtbaar moet worden in ons leven, dat Christus in ons leven wordt gemanifesteerd? Het is Gods bedoeling dat wij door ons leven de leer van Christus versieren (Tt 2:10b).

2Kr 34:23-28 | Boodschap van Hulda

23 Zij zei tegen hen: Zo zegt de HEERE, de God van Israël: Zeg tegen de man die u naar Mij toe gestuurd heeft: 24 Zo zegt de HEERE: Zie, Ik ga onheil over deze plaats brengen en over de inwoners ervan, [namelijk] al de vervloekingen die in de boek[rol] beschreven zijn die men in de tegenwoordigheid van de koning van Juda gelezen heeft. 25 Omdat zij Mij verlaten hebben en reukoffers aan andere goden gebracht hebben, zodat zij Mij tot toorn verwekt hebben met al het werk van hun handen, daarom zal Mijn grimmigheid uitgegoten worden over deze plaats en niet uitgeblust worden. 26 Maar tegen de koning van Juda, die u gestuurd heeft om de HEERE te raadplegen, tegen hem moet u dit zeggen: Zo zegt de HEERE, de God van Israël: Wat betreft de woorden die u gehoord hebt, 27 omdat uw hart week geworden is en u zich voor het aangezicht van God vernederd hebt, toen u Zijn woorden hoorde tegen deze plaats en de inwoners ervan, en u zich voor Mijn aangezicht vernederd hebt, u uw kleren gescheurd hebt en voor Mijn aangezicht gehuild hebt, daarom heb Ík [u] ook verhoord, spreekt de HEERE. 28 Zie, Ik ga u met uw vaderen verenigen en u zult met vrede in uw graf bijgezet worden. Uw ogen zullen al het onheil dat Ik over deze plaats en over de inwoners ervan ga brengen, niet zien. Daarop brachten zij de koning verslag uit.

Hulda begint haar boodschap met direct op de oorsprong daarvan te wijzen (vers 23). Wat ze zegt, zijn niet haar woorden, maar de woorden van “de HEERE, de God van Israël”. Dat kan alleen iemand zeggen die werkelijk de woorden van de HEERE spreekt. Het gebeurt vandaag helaas nogal eens dat die woorden worden geuit door mensen die alleen op eigen voordeel uit zijn (Ez 13:7).

Hulda richt de woorden van de HEERE tot “de man die u naar Mij toegestuurd heeft”. Over Josia wordt gesproken als ‘man’, niet als koning. In de tegenwoordigheid van de HEERE is geen plaats voor de belangrijkheid van de mens.

In vers 24 spreekt Hulda voor de tweede keer de woorden “zo zegt de HEERE” uit. Nu zijn ze de inleiding op wat de HEERE gaat doen en waarom Hij dat gaat doen (vers 25). Josia heeft weliswaar de tempel hersteld, maar het volk heeft zich niet van harte en met berouw over zijn afgoderij tot de HEERE bekeerd. Het volk heeft de HEERE verlaten en daarom is het oordeel onafwendbaar.

Vervolgens heeft ze een persoonlijk woord voor Josia (vers 26). Ze merkt daarbij op, dat Josia zijn dienaren heeft gestuurd “om de HEERE te raadplegen”. Zulke acties waardeert de HEERE zeer en Hij noteert ze met vreugde. Het persoonlijke woord voor Josia wordt ingeleid met de woorden die Hulda al twee keer eerder in de mond heeft genomen. De HEERE waardeert niet alleen het feit dat Josia Hem wil raadplegen, maar Hij ziet ook de gezindheid van zijn hart (vers 27; vgl. 1Kn 21:20-29).

De gezindheid van Josia is openbaar geworden bij het horen van de woorden van de HEERE. Het heeft hem tot vernedering voor Gods aangezicht gebracht. Daarvan heeft hij het uiterlijke teken laten zien in het scheuren van zijn kleren en het huilen voor Gods aangezicht. Een hart dat week geworden is voor Zijn aangezicht, laat die weekheid en vernedering ook zien. We kunnen onze kleren scheuren en huilen zonder dat er echt berouw is. Bij Josia is alles echt.

Om die reden doet de HEERE Josia een persoonlijke belofte (vers 28). Die belofte is dat hij van alle onheil dat de HEERE over Jeruzalem gaat brengen, niets zal zien (vgl. Js 57:1-2; 2Kr 32:26). Voordat de oordelen komen, zal Josia door de HEERE met zijn vaderen worden verenigd en in vrede begraven worden. We kunnen dit toepassen op het wegnemen van de gemeente van de aarde voordat God Zijn oordelen over de aarde zal laten komen (Op 3:10; 1Th 1:9-10).

Als Hulda is uitgesproken, brengen de dienaren Josia verslag uit. Dat brengt hem weer tot handelen. Daaraan we zien dat Josia de woorden van Hulda aanneemt als de woorden van de HEERE. Ze heeft drie keer gezegd “zo zegt de HEERE” en Josia erkent dat.

2Kr 34:29-33 | Reactie van Josia

29 Toen stuurde de koning [boden], en verzamelde al de oudsten van Juda en Jeruzalem. 30 De koning ging naar het huis van de HEERE, en iedere man uit Juda en de inwoners van Jeruzalem, de priesters, de Levieten, heel het volk, van de grootste tot de kleinste. En hij las ten aanhoren van hen al de woorden van het boek van het verbond dat in het huis van de HEERE gevonden was. 31 De koning ging op zijn plaats staan en sloot een verbond voor het aangezicht van de HEERE, om de HEERE te volgen, en Zijn geboden, Zijn getuigenissen en Zijn verordeningen met heel zijn hart en met heel zijn ziel in acht te nemen, door de woorden van dit verbond die in deze boek[rol] beschreven zijn, te volbrengen. 32 En hij liet allen die in Jeruzalem en in Benjamin gevonden werden, stelling nemen; en de inwoners van Jeruzalem deden overeenkomstig het verbond van God, de God van hun vaderen. 33 Josia deed alle gruwelen weg uit alle landen die van de Israëlieten waren, en verplichtte ieder die in Israël gevonden werd, te dienen, door de HEERE, hun God, te dienen. [Gedurende] al zijn dagen weken zij niet af van achter de HEERE, de God van hun vaderen.

De uitwerking van de Goddelijke boodschap op het hart van Josia is dat hij het hele volk ertoe brengt de verbondsbetrekking met de HEERE te vernieuwen. Hij laat al de oudsten van Juda en Jeruzalem komen (vers 29). Dan gaat hij, de koning, voorop naar het huis van de HEERE (vers 30). Het hele volk, in al zijn geledingen en van alle leeftijden, volgt hem.

Josia leest het hele Woord voor dat gevonden is. Hij neemt er de tijd voor en het volk ook. Opnieuw wordt benadrukt dat het boek “in het huis van de HEERE gevonden was”. De tijd vóór de eindoordelen wordt gekenmerkt door het organiseren van samenkomsten rondom het Woord (Hb 10:25). Iedereen, jong en oud, heeft altijd het Woord nodig, maar zeker in crisistijden. Het huis van de HEERE is behalve de plaats van aanbidding ook de plaats van onderwijs (vgl. Lk 21:37a).

Na het voorlezen gaat de koning “op zijn plaats” staan (vgl. 2Kn 23:3), waarbij we misschien kunnen denken aan de verhoging die Salomo heeft gemaakt (2Kr 6:13). Eerst sluit Josia zelf een verbond voor het aangezicht van de HEERE (vers 31). Daarbij neemt hij op zich de HEERE te volgen en Hem met heel zijn hart en met heel zijn ziel te gehoorzamen. Daarna betrekt hij Jeruzalem en Benjamin in het verbond (vers 32) en verplicht hij ook ieder die in Israël woont de HEERE te dienen (vers 33). De oorsprong van de opwekking is in het hart van Josia. Het volk wordt door hem verplicht stelling te nemen en te dienen. Het verschil tussen het hart van Josia en het hart van het volk wordt duidelijk na de dood van Josia.

Het is steeds Josia die handelt voor het volk. Hij brengt allen uit de twaalf stammen die hij onder zijn gezag heeft in die verbondsbetrekking. De werking ervan is echter alleen zolang hij leeft. In het boek Jeremia wordt duidelijk dat de hervorming van Josia slechts een uiterlijk werk heeft gedaan in de levens en huizen van de leden van Gods volk. Dat het volk niet afwijkt, is geen zaak van hun hart. Ze huichelen. In werkelijkheid zijn ze ver bij de HEERE vandaan (Jr 3:10). Josia stelt in zijn persoon dan ook het overblijfsel voor dat trouw blijft in een tijd van afval.

Toch is een uiterlijk herstel beter dan geen herstel. Een uiterlijk herstel heeft invloed op het openbare leven. We zien dat Josia alle gruwelen wegdoet uit Israël. Zolang de bezielende leiding van Josia er is, volgt het volk. Na zijn dood blijkt hoe zelfs zijn eigen gezin niet is aangeraakt door Gods Geest. Goede koningen zijn een beeld van de grote Zoon van David. In hen zien we ook voorbeelden van waarachtig geestelijk leiderschap om het volk te brengen tot een wandel in overeenstemming met God.

2 Kronieken 35

Inleiding

De laatste twee hoofdstukken tonen een hoogtepunt en een dieptepunt en een straal van hoop aan het slot. Het hoogtepunt is de viering van het Pascha door koning Josia. Het dieptepunt is wat Jojachin en Zedekia, de zonen van Josia doen. Een vrome vader en goddeloze zonen. Toch eindigt 2 Kronieken met een begin van een stijgende lijn. In de laatste verzen rijst nieuwe hoop door de trouw van God.

2Kr 35:1-6 | Voorbereiding voor het Pascha

1 Daarna hield Josia het Pascha voor de HEERE in Jeruzalem. En zij slachtten het paaslam op de veertiende van de eerste maand. 2 Hij stelde de priesters aan in hun taken, en spoorde hen aan voor de dienst van het huis van de HEERE. 3 En hij zei tegen de Levieten, die heel Israël onderwezen, die voor de HEERE heilig waren: Plaats de heilige ark in het huis dat Salomo, de zoon van David, de koning van Israël, gebouwd heeft; u behoeft [die niet meer] op uw schouders te dragen. Dien nu de HEERE, uw God, en Zijn volk Israël, 4 en maak u gereed, naar uw families, overeenkomstig uw afdelingen, volgens het voorschrift van David, de koning van Israël, en volgens de beschrijving van zijn zoon Salomo. 5 En stel u op in het heiligdom, volgens de indeling van de families, voor uw broeders, het gewone volk, [en laat er voor ieder] een indeling van de families van de Levieten [zijn]. 6 Slacht het paaslam en heilig u, en bereid [het] voor uw broeders door te doen overeenkomstig het woord van de HEERE, [gegeven] door de hand van Mozes.

Vers 1 is een samenvatting van wat in de verzen 2-19 beschreven wordt. Het houden van het Pascha volgt uit wat Josia heeft gelezen in het teruggevonden wetboek en het verbond dat hij met de HEERE heeft gesloten om naar al de woorden van het wetboek te handelen. Josia viert het Pascha op de door de HEERE daarvoor aangewezen dag (Lv 23:5). Onze gehoorzaamheid werkt op dezelfde manier. Paulus heeft ook van de Heer te horen gekregen hoe het avondmaal van de Heer moet worden gehouden (1Ko 11:23). Wij vieren het naar Zijn aanwijzingen op de eerste dag van de week (Hd 20:7).

Net als onder Hizkia vinden we ook hier de zwakte van de priesters. Zij moeten worden aangespoord om hun dienst te doen (vers 2). Dat zien we ook in de christenheid, waar veel gelovigen zich niet bewust zijn van hun priesterschap en dan ook geen priesterdienst doen. We doen er goed aan die gelovigen aan te sporen hun priesterlijke taken in het huis van God op te nemen. De Vader zoekt naar hen (Jh 4:23).

Het huis is gereinigd. Nu kunnen de voorwerpen die er thuis horen weer hun eigen plaats krijgen. Josia zegt tegen de Levieten dat ze de ark weer op zijn plaats moeten zetten (vers 3). Het lijkt erop dat de ark door vroegere ontrouw niet meer op zijn plaats staat. Van de Levieten wordt gezegd dat zij “heel Israël onderwezen”. Wat de Levieten doen, komt overeen met het onderwijs van leraren in de gemeente. Het doel van hun onderwijs moet zijn dat de Heer Jezus de plaats wordt gegeven die Hem toekomt. Een dienst in de gemeente is pas mogelijk als de Heer Jezus de Hem toekomende plaats in kan nemen, een plaats van rust en gezag te midden van de Zijnen.

Ook zegt Josia tegen de Levieten dat zij de HEERE, hun God, en Zijn volk Israël moeten dienen. God moet in hun – en ook in onze – dienst de eerste plaats innemen. Niet de mens en zijn behoeften staan centraal, maar de Heer en Zijn belangen. In het verlengde daarvan en direct daaraan verbonden moet Gods volk gediend worden.

Nadat Josia de Levieten op hun verbinding met de ark en op hun dienst heeft gewezen, zegt hij tegen hen dat ze zich gereed moeten maken (vers 4). Dit gereedmaken betekent dat ze zich moeten voorbereiden op hun dienst. Daarbij mogen ze niet afgaan op hun eigen inzichten of initiatieven. Hun verantwoordelijkheden zijn beschreven door David en Salomo. Als ze daarnaar handelen, zullen ze tot Gods eer bezig zijn en bewaard blijven voor eigenmachtig handelen, wat nieuwe wanorde zou veroorzaken.

Het moet alles precies volgens de Schrift tot uitvoering worden gebracht. Telkens wordt daar door de kroniekschrijver op gewezen. In de verzen 3 en 4 verwijst hij naar Salomo, in de verzen 4 en 15 naar het voorschrift van David, in vers 18 naar Samuel en in de verzen 6 en 12 naar het woord van de HEERE, door de mond van Mozes. Dit laatste is een mooi voorbeeld van inspiratie. Het woord van Mozes is tegelijk volmaakt het woord van God. Dat woord is maatstaf voor Josia.

Als de Levieten zich gereedgemaakt hebben, moeten ze zich in het heiligdom opstellen om daar hun taak ten behoeve van het gewone volk te verrichten (vers 5). Het is wel zo, dat tot de Levieten over het gewone volk wordt gesproken als “uw broeders”. De Levieten zijn samen met het gewone volk leden van Gods volk.

Het betekent voor ons dat we in onderdanigheid aan het Woord onze plaats innemen in de gemeente, zodat we daar de Heer Jezus kunnen ontmoeten. We zijn daar allemaal als broeders en zusters samen. Voor ons is er geen onderscheid zoals dat in Israël door God was ingesteld, een onderscheid in priesters en Levieten en het gewone volk. De nieuwtestamentische gelovige is priester, Leviet en gewoon lid van het volk tegelijk. Die onderscheidingen kunnen we wel toepassen op verschillende aspecten van ons christen-zijn, zoals het aanbidden van God, het dienen van de gelovigen en het christen-zijn in het dagelijks leven.

De Levieten krijgen de opdracht het paaslam te slachten en zich te heiligen (vers 6). Als we ons bezighouden met het paaslam, dat is voor ons de Heer Jezus (1Ko 5:7b), moeten we ons realiseren dat we met heilige dingen bezig zijn. Josia draagt de Levieten op het paaslam ook voor hun broeders te bereiden en dat te doen zoals het in Gods Woord staat dat door Mozes is neergeschreven. Voor ons betekent het dat wij onze medegelovigen onderwijzen aan de hand van het Woord van God wat het betekent om zich met Christus als ons Pascha bezig te houden.

2Kr 35:7-9 | De offers voor het Pascha

7 En Josia bracht [als hefoffer] voor het gewone volk kleinvee – lammeren en jonge geitenbokken, allemaal voor de paasoffers – voor ieder die zich daar bevond, dertigduizend in aantal, en drieduizend runderen. Deze waren [afkomstig] uit de bezittingen van de koning. 8 Ook zijn leiders brachten een vrijwillige gave [als hefoffer] voor het volk, voor de priesters en voor de Levieten. Hilkia, Zacharia en Jehiël, de leiders van het huis van God, gaven aan de priesters als paasoffers tweeduizend zeshonderd [stuks kleinvee] en driehonderd runderen. 9 Chonanja, Semaja en Nethaneël, zijn broers, evenals Hasabja, Jeïel en Jozabad, de leiders van de Levieten, brachten voor de Levieten [als hefoffer] vijfduizend [stuks kleinvee] en vijfhonderd runderen voor de paasoffers.

Hier wordt het Pascha een offerfeest. Josia en de leiders stellen offers ter beschikking. In vers 7 lezen we dat de grote gave van Josia afkomstig is uit zijn eigen bezittingen. Het ter beschikking stellen van offers laat in beeld zien dat christenen niet alleen hun eigen waardering van Christus als offer brengen, maar dat leraren en leiders door hun onderwijs ook andere gelovigen van ‘offermateriaal’ voorzien.

Er wordt steeds toegevoegd aan de offers, er komen steeds nieuwe offers (verzen 8-9). Dat wijst erop dat onze geestelijke offers steeds vernieuwd worden. Als dat niet gebeurt, wordt onze geestelijke offerdienst formalisme, het wordt een sleur. Daarom is het belangrijk in Gods Woord over de Heer Jezus te lezen, waardoor er in onze harten telkens weer en telkens meer dank en aanbidding voor Hem komt.

2Kr 35:10-16 | De bereiding van de offers

10 Zo werd de dienst geregeld. De priesters gingen op hun plaats staan, evenals de Levieten, volgens hun afdelingen, overeenkomstig het gebod van de koning. 11 Daarna slachtte men het paaslam, en de priesters sprenkelden [het bloed] met hun handen, en de Levieten stroopten de huiden af. 12 Zij legden [de delen bestemd voor] het brandoffer apart om dat overeenkomstig de indelingen van de families aan het gewone volk te geven, zodat men ze aan de HEERE [als offergave] aan kon bieden, zoals beschreven staat in het boek van Mozes. Zo [deden zij] ook met de runderen. 13 Zij braadden het paaslam volgens de bepaling op het vuur, en de [andere] geheiligde [delen] kookten zij in potten, in ketels en in pannen, en deelden het snel uit aan heel het gewone volk. 14 Daarna bereidden zij [het paaslam] voor zichzelf en voor de priesters, omdat de priesters, de nakomelingen van Aäron, tot in de nacht bezig waren met het offeren van de brandoffers en het vet. Daarom bereidden de Levieten [het paaslam] voor zichzelf en voor de priesters, de nakomelingen van Aäron. 15 En de zangers, de nakomelingen van Asaf, stonden op hun plaats, overeenkomstig het gebod van David, Asaf, Heman en Jeduthun, de ziener van de koning; evenals de poortwachters, die bij elke poort [stonden]. Zij behoefden hun dienstwerk niet te verlaten, omdat hun broeders, de Levieten, [het paaslam] voor hen bereidden. 16 Zo werd heel de dienst van de HEERE op die dag geregeld om het Pascha te houden en om brandoffers op het altaar van de HEERE te brengen, overeenkomstig het gebod van koning Josia.

Nu de priesters, de Levieten en de dienst zijn voorbereid, kan het Pascha worden gehouden. Daarbij nemen allen hun plaats in naar het gebod van de koning (vers 10). Zo staan ze daar op de juiste tijd, op de juiste plaats, met de juiste offers en de juiste gezindheid van hart. Als wij het avondmaal vieren, moet dat ook gebeuren zoals de Heer Jezus dat heeft gezegd, op de plaats waar Hij is, op de manier die Hij wil en in de juiste gezindheid. We moeten goed begrijpen dat de maaltijd van de Heer geen gewone menselijke maaltijd is. Als we dat bedenken, zal dat ons bewaren voor het wangedrag waarover Paulus de Korinthiërs moet vermanen (1Ko 11:20-21).

Het slachten van het paaslam is een ernstige zaak (vers 11). De dood van een onschuldig, vlekkeloos dier en het sprenkelen van het bloed herinneren aan wat nodig is geweest voor de verlossing van het volk uit Egypte. Het is een beeld van het grote offer van Christus door Wiens bloed wij verlost zijn uit de macht van de zonde (1Pt 1:18-19). Het afstropen van de huiden gebeurt om van de offers bepaalde delen aan het volk te geven om aan de HEERE te offeren (vers 12).

De delen van het offer worden op verschillende manieren behandeld (vers 13). Het paaslam wordt gebraden, en de geheiligde delen, dat zijn de delen die voor het volk zijn, worden gekookt in diverse voorwerpen (Ex 12:8-9; Dt 16:7). Na het bereiden ervan wordt het vlees snel onder het feestvierende volk verdeeld, waarna de maaltijd kan beginnen.

Wat gebraden wordt, wordt aan het vuur blootgesteld. Dat ziet op Christus Die in het vuur van Gods oordeel is geweest. Het koken van de delen van het offer die aan het gewone volk worden gegeven, ziet op de waardering die het volk heeft van het werk van Christus. Die waardering betekent dat Gods volk zich met Christus voedt.

De priesters zijn zo druk bezig geweest met het offeren van de brandoffers, dat de Levieten voor hen het paaslam moeten klaarmaken (vers 14). We zien hier een mooie samenwerking in de dienst voor de HEERE. Zoals gezegd kennen we vandaag geen onderscheid in priesters en Levieten. Alle gelovigen zijn priesters voor God en allen dienen Hem ook als Levieten met de verschillende taak die ieder heeft. Als Levieten zijn we bezig om onze priesterlijke taak des te beter te kunnen verrichten, om betere aanbidders te worden.

In vers 15 wordt de viering van het Pascha uitgebreid met zang. Bij de eerste viering van het Pascha, bij de uittocht uit Egypte (Ex 12:1-12), wordt niet gezongen. Zingen hoort bij het avondmaal. We gedenken de Heer en verkondigen Zijn dood. Tegelijk zijn we blij dat Hij het heeft gedaan en dat het werk is volbracht waardoor God is verheerlijkt en wij zijn gered en zoveel zegeningen hebben gekregen. Het kan niet anders dan dat wij Hem daarvoor loven en prijzen. Over de drinkbeker van het avondmaal wordt dan ook gesproken als “de drinkbeker der zegening die wij zegenen” of: “de drinkbeker der lofzegging waarvoor wij loven” (1Ko 10:16a).

De poortwachters blijven op hun post. Terwijl zij trouw hun dienst verrichten, krijgen zij hun deel van het paaslam, “omdat hun broeders, de Levieten, [het paaslam] voor hen bereidden”. Hier zien we dat we, terwijl we bezig zijn voor de Heer, ons kunnen voeden met Hem. Het gevaar bestaat dat we door onze ijver vergeten ons met de Heer te voeden. Hij is de ware kracht voor onze dienst.

Vers 16 is de conclusie van het voorgaande gedeelte. Dat er sprake is van “heel de dienst van de HEERE”, houdt in dat het niet een dienst van mensen is. Het is wel een dienst door mensen. Zij moeten echter hun dienst doen op de voorgeschreven wijze. Het gebeurt “op die dag”, de door de HEERE bepaalde dag waarop het Pascha moet worden gevierd. Het gebeurt ook “op het altaar van de HEERE” en niet op een altaar van mensen. Ten slotte gebeurt alles “overeenkomstig het gebod van koning Josia”. Josia is de Godvrezende leider die zijn volk de juiste aanwijzingen geeft. Het is ook vandaag nodig dat de leiders onder Gods volk het volk de juiste aanwijzingen vanuit Gods Woord geven.

2Kr 35:17-19 | Een bijzonder Pascha

17 De Israëlieten die zich [daar] bevonden, hielden het Pascha op dezelfde tijd, en het Feest van de ongezuurde [broden], zeven dagen [lang]. 18 Een Pascha zoals dit was in Israël niet [meer] gehouden, vanaf de tijd van de profeet Samuel. En geen van Israëls koningen heeft het Pascha gehouden, zoals Josia [nu] hield met de priesters en de Levieten, en heel Juda en Israël dat [daar] aangetroffen werd, en de inwoners van Jeruzalem. 19 Dit Pascha werd in het achttiende jaar van het koningschap van Josia gehouden.

Bij de viering van het Pascha zijn ook Israëlieten aanwezig, dat wil zeggen leden van Gods volk uit het tienstammenrijk (vers 17). Het zouden alle mannen van Israël moeten zijn, want die moeten volgens het gebod driemaal in het jaar naar Jeruzalem gaan, onder andere voor de vieren van het Pascha (Ex 23:14-17; Dt 16:7-17). Dat is helaas niet het geval. Ook vandaag komen velen niet naar de plaats waar de Heer Jezus in het midden van de gemeente is om Hem daar te eren.

Het Pascha wordt gevolgd door het vieren van het Feest van de ongezuurde broden, een feest dat zeven dagen lang duurt. De verbinding tussen het Pascha en het Feest van de ongezuurde broden is heel nauw en komt vaker voor (Lk 22:1; 1Ko 5:7-8). De betekenis is dat ons leven in overeenstemming moet zijn met ons eten van het geslachte Lam. Heel ons leven – zeven is het getal dat een volkomen periode aanduidt – moet ‘ongezuurd’ zijn, dat wil zeggen vrij zijn van de zonde, waarvan het zuurdeeg een beeld is.

Het Pascha dat Josia viert, is van hoger geestelijk niveau dan dat van Hizkia. Het Pascha dat door Hizkia is gevierd, is niet zo gevierd sinds de dagen van Salomo (2Kr 30:26). Het Pascha dat Josia viert, overtreft zelfs dat Pascha. Om een vergelijking te vinden voor het vieren van een dergelijk Pascha moet de kroniekschrijver nog veel verder terug en wel naar de dagen van Samuel (vers 18). Dat betekent dat in de hele tijd van de koningen het Pascha niet op de manier is gevierd zoals het nu door Josia gebeurt.

God kan in Zijn genade zulke heerlijke dingen geven die er een hele tijd niet geweest zijn. Josia viert een ongekend Pascha, ook omdat hij lang zo rijk niet is als zijn voorgangers en toch zulke offers brengt en het hele volk ervan voorziet. We moeten God niet aan banden leggen en Hem opwekkingen ontzeggen. Dwars door alle ontrouw van het volk heen kan Hij in Zijn genade een herstel geven dat herinnert aan het begin.

Josia viert het Pascha in het achttiende jaar van zijn regering (vers 19). Hij heeft dan het land en het huis gereinigd en opdracht gegeven het huis van de HEERE te herstellen (2Kr 34:8). Aan het einde van de beschrijving van zijn viering van het Pascha wordt daardoor nog extra de nadruk gelegd op de verbinding tussen een geheiligd leven en Gods huis enerzijds en de verlossing op grond van de dood van het Lam anderzijds.

2Kr 35:20-27 | De dood van Josia

20 Na dit alles, toen Josia het huis gereedgemaakt had, trok Necho, de koning van Egypte, op om te strijden bij Karchemis aan de Eufraat. Josia trok eropuit, hem tegemoet. 21 Toen stuurde [Necho] boden naar hem toe om te zeggen: Hoe heb ik het [nu] met u, koning van Juda? Wat u betreft, ik ben vandaag niet tegen u, maar tegen een huis dat oorlog tegen mij voert! God heeft gezegd dat ik mij moest haasten. Houdt ú daarom op [met het tegenwerken] van God, Die met mij is, opdat Hij u niet te gronde richt. 22 Josia keerde echter zijn gezicht niet van hem af, maar hij vermomde zich, om tegen hem te strijden. Hij luisterde niet naar de woorden van Necho op gezag van God, maar kwam om in het dal van Megiddo te strijden. 23 De schutters schoten koning Josia echter neer. Toen zei de koning tegen zijn dienaren: Breng mij weg, want ik ben zwaargewond. 24 En zijn dienaren haalden hem van de strijdwagen, en vervoerden hem op de tweede wagen die hij had, en brachten hem naar Jeruzalem. En hij stierf, en werd begraven in de graven van zijn vaderen. Heel Juda en Jeruzalem bedreef rouw over Josia. 25 Jeremia maakte een klaaglied over Josia. Tot op deze dag bezingen alle zangers en zangeressen in hun klaagliederen Josia, want zij maakten er een verordening van in Israël. En zie, ze zijn opgeschreven bij de klaagliederen. 26 Het overige nu van de geschiedenis van Josia, en zijn gunstbewijzen, zoals beschreven staat in de wet van de HEERE, 27 zijn geschiedenis, van het begin tot het einde, zie, die staat beschreven in het boek van de koningen van Israël en Juda.

Nadat Josia klaar is met het herstel van Gods huis (vers 20), wordt er nog een handeling van hem door de kroniekschrijver beschreven. Deze handeling zal zijn laatste zijn, want Josia komt daarbij om. Het is een oorlogshandeling. Het verband tussen de vermelding dat zijn werk met betrekking tot het huis klaar is en zijn optrekken tegen Necho is misschien dat hij intern geen uitdagingen meer ziet en het terrein van zijn belangstelling verlegt naar gebeurtenissen buiten zijn land.

Hoe het ook zij, het is altijd een gevaarlijk moment als we tot een afronding zijn gekomen van een bepaald werk voor de Heer. We moeten dan afhankelijk blijven van Hem en geen uitdagingen gaan zoeken op terreinen waar Hij ons niet geroepen heeft. Het is belangrijk dat we blijven op het arbeidsterrein dat de Heer ons heeft toevertrouwd (vgl. 2Ko 10:13). Josia had zich niet met de politiek van de wereld moeten bemoeien. De twisten tussen deze wereldrijken gaan hem niets aan (Sp 26:17; 20:3). Het is ook een raadsel waarom hij dit heeft gedaan.

In 609 v.Chr. trekt Necho, de koning van Egypte, op om te strijden. Het is niet duidelijk of hij in strijd verwikkeld is met Assyrië of dat hij op weg is om Assyrië te helpen in diens strijd tegen het opkomende Babylonische rijk (2Kn 23:29). Als gegeven is het ook niet zo belangrijk. Het gaat om de houding van Josia tegenover wat er buiten zijn land gebeurt en hoe hij reageert op waarschuwingen om zich niet te bemoeien met zaken die hem niet aangaan.

Als Josia Necho tegemoet trekt om tegen hem te strijden, laat Necho hem waarschuwen dat niet te doen (vers 21). Hij zegt duidelijk dat hij dit keer niet uit is op oorlog met Juda, maar dat hij optrekt tegen een huis dat oorlog tegen hem voert. Necho beroept zich voor die strijd op een opdracht van God Die ook tegen hem heeft gezegd dat hij zich moet haasten. Hij benadrukt nog eens tegenover Josia dat diens optreden tegenwerken van God betekent. Necho weet God aan zijn zijde. Als Josia hem in de weg gaat staan om hem te verhinderen zijn opdracht uit te voeren, zal dat tot zijn verderf zijn. God zal hem dan te gronde richten.

De woorden die Necho spreekt, zijn wel heel merkwaardig. Heeft God hem werkelijk de opdracht gegeven tegen een vijandig rijk het zwaard op te nemen? Of is het zo dat Necho spreekt over zijn eigen god die hij heeft geraadpleegd en dat hij zegt wat die hem heeft verteld? We hoeven een spreken van de ware God tot de heiden Necho niet uit te sluiten. Het kan zijn dat God op de een of andere, voor ons verborgen manier tot hem heeft gesproken (vgl. Gn 31:24). Een bevestiging daarvan kunnen we zien in het volgende vers, waar zijn woorden tot Josia worden aangeduid als “de woorden van Necho op gezag van God” (vers 22).

Feit is dat God Josia door Necho laat waarschuwen om zich niet in deze strijd te mengen. We zien hier dat een gelovige door een ongelovige wordt berispt over zijn handelen als gelovige. Christen-zijn heeft consequenties en daaraan worden we soms door mensen van de wereld herinnerd. Het zal wijsheid zijn daarnaar te luisteren. God kan ons wel dingen duidelijk willen maken door een ongelovige. Hij kan gebruikmaken van een ongelovige (Jh 11:51) en zelfs van een ezel (Nm 22:28-31).

Josia laat zich echter niet waarschuwen en begeeft zich in de strijd. Daarbij vermomt hij zich, wat ons herinnert aan Achab die hetzelfde heeft gedaan (2Kr 18:29). Daaruit blijkt wel dat Josia niet in de weg van het geloof is. Net zomin als de vermomming Achab heeft beschermd, beschermt de vermomming van Josia hem tegen de dood. De schutters schieten hem neer (vers 23). God weet hem te treffen. Josia realiseert zich dat hij zwaargewond is en geeft zijn dienaren opdracht hem weg te brengen. Omdat zijn eigen strijdwagen mogelijk onklaar is geraakt, vervoeren de dienaren Josia op de tweede wagen, de reservewagen (vers 24). Ze brengen hem naar Jeruzalem, waar hij sterft en wordt begraven.

De droefheid over de dood van Josia is groot. Heel Juda en Jeruzalem bedrijft rouw over hem. Jeremia maakt een klaaglied over hem (vers 25). Daarmee wordt niet het klaaglied bedoeld waarnaar zijn bijbelboek is genoemd. Het boek Klaagliederen is geschreven naar aanleiding van de val van Jeruzalem, die tweeëntwintig jaar na de dood van Josia plaatsvindt. Zacharia spreekt ook van een klaaglied en dat verwijst wel terug naar dit klaaglied over Josia (Zc 12:11).

Het bezingen van Josia in klaagliederen gaat lange tijd door. Er wordt zelfs een verordening van gemaakt in Israël om dat te doen. Daarvoor worden de klaagliederen opgeschreven. Ze kunnen steeds worden geraadpleegd als er uiting moet worden gegeven aan het verdriet om het verlies van deze koning. Het volk voelt mogelijk aan dat hij hun laatste hoop op voorspoed is geweest en dat met zijn dood alle hoop op zegen is verdwenen. Wat overblijft, is de verwachting van het oordeel over Juda en Jeruzalem.

De kroniekschrijver besluit zijn beschrijving van het leven van Josia niet met diens falen, maar met een opmerking over “zijn gunstbewijzen” (vers 26). Hij wijst op zijn vrome daden, op zijn daden in overeenstemming met “de wet van de HEERE”. Alleen als daden in overeenstemming zijn met het Woord van God, kunnen ze als ‘gunstbewijzen’ worden gezien. Het gaat niet om menselijke goedheid, maar om goedheid zoals ook God die bewijst.

De gunstbewijzen van Josia die de kroniekschrijver niet in zijn verslag heeft opgenomen, zijn terug te vinden “in het boek van de koningen van Israël en Juda” (vers 27). Wat in die boeken staat, betreft zijn hele leven, “van het begin tot het einde”. Zo is er een complete beschrijving van het leven van een van de meest Godvrezende koningen van Juda. Voor ons is alleen in de Schrift opgenomen wat tot ons nut is.

2 Kronieken 36

Inleiding

In dit hoofdstuk vinden we eerst de regering van drie zonen en een kleinzoon van Josia die achtereenvolgens koning van Juda zijn. Ze hebben alle vier een dubbele naam:
1. Joahaz (of Sallum), zoon van Josia, verzen 1-4;
2. Jojakim (of Eljakim), zoon van Josia, verzen 5-8;
3. Jojachin (of Jechonia of Chonia, Jr 22:24,28; 24:1; 37:1), zoon van Jojakim, verzen 9-10;
4. Zedekia (of Mattanja), zoon van Josia, verzen 11-16.

De beschrijving van hun regering is kort. Het is alsof de kroniekschrijver haast heeft om tot het einde te komen, om dan te kunnen wijzen op een nieuw perspectief.

Tijdens de regering van Zedekia vindt de verwoesting van Jeruzalem plaats (verzen 17-21). Gods geduld met Zijn volk is op.

Daarmee eindigt het boek echter niet. In de laatste twee verzen richt de schrijver het oog op een nieuw begin. God laat door Kores de mogelijkheid geven dat de in ballingschap weggevoerde Joden naar Jeruzalem kunnen terugkeren (verzen 22-23).

2Kr 36:1-4 | Joahaz koning van Juda

1 Toen nam de bevolking van het land Joahaz, de zoon van Josia, en maakte hem koning in de plaats van zijn vader in Jeruzalem. 2 Joahaz was drieëntwintig jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde drie maanden in Jeruzalem. 3 De koning van Egypte zette hem in Jeruzalem af en legde het land een boete op van honderd talent zilver en een talent goud. 4 Verder maakte de koning van Egypte zijn broer Eljakim koning over Juda en Jeruzalem, en veranderde zijn naam in Jojakim. Zijn broer Joahaz echter nam Necho mee en bracht hem in Egypte.

Na de dood van Josia neemt het volk het initiatief en kiest een opvolger (vers 1). Dat is niet de oudste zoon, Jojakim, maar een jongere zoon, Sallum (1Kr 3:15-16), die de naam Joahaz aanneemt. Hij regeert slechts drie maanden (vers 2). Hij regeert die korte periode bij de gratie van de koning van Egypte, die hem na drie maanden afzet (vers 3). Hier zien we het gevolg van het falen van Josia door zich te mengen in een strijd van de koning van Egypte (2Kr 35:20-24). Josia heeft zich bemoeid met Egypte en is erdoor overweldigd.

De koning van Egypte legt het land ook nog een forse boete op die door het hele volk moet worden opgebracht (2Kn 23:35). Daardoor voelt de hele bevolking het juk van de overheersing. Dat moet een enorm verschil zijn geweest met de gunstbewijzen die ze onder Josia hebben genoten.

Nu bepaalt de koning van Egypte wie er koning wordt (vers 4) en niet de bevolking van het land (vers 1). De macht van de koning van Egypte blijkt ook uit het feit dat hij de door hem koning gemaakte Eljakim een andere naam geeft (vgl. Dn 1:7). Het lijkt erop dat Joahaz zich het ongenoegen van de koning van Egypte op de hals heeft gehaald, want hij wordt naar Egypte meegenomen. Daar is hij ook gestorven (Jr 22:10-12).

2Kr 36:5-8 | Jojakim koning van Juda

5 Jojakim was vijfentwintig jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde elf jaar in Jeruzalem. Hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE, zijn God. 6 Nebukadnezar, de koning van Babel, trok tegen hem op, en hij bond hem met twee bronzen ketenen om hem weg te voeren naar Babel. 7 Nebukadnezar bracht ook [een deel] van de voorwerpen van het huis van de HEERE naar Babel, en plaatste ze in zijn tempel te Babel. 8 Het overige nu van de geschiedenis van Jojakim, en zijn gruweldaden, die hij gedaan heeft, en wat bij hem aangetroffen werd, zie, dat is beschreven in het boek van de koningen van Israël en Juda. En zijn zoon Jojachin werd koning in zijn plaats.

Na Joahaz regeert Jojakim elf jaar (vers 5). Het kenmerk van zijn regering is dat “hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE, zijn God”. Nadere informatie daarover vinden we in het boek Jeremia. Hij is een arrogante, zelfzuchtige man, die volledig onverschillig tegenover de HEERE is (Jr 36:21-31). Hij is een tiran, die zijn macht misbruikt om te onderdrukken en af te persen. Hij heeft enorme belastingen van het volk geheven om een leven van gemakzucht te leiden (Jr 22:13-17).

Na Egypte komt Babel aan de macht in Jeruzalem (vers 6). Nebukadnezar trekt tegen Jojakim op om hem, gebonden met twee bronzen ketenen, naar Babel weg te voeren. Het is niet duidelijk of Jojakim daar ook is gekomen. Er is wel verondersteld dat hij in Jeruzalem mocht blijven omdat hij Nebukadnezar trouw heeft gezworen. Wel vindt bij deze komst van Nebukadnezar de eerste wegvoering naar Babel plaats (2Kn 24:14; Jr 52:3-16; Dn 1:1-3). Dit is het begin van de zeventigjarige ballingschap van Juda (Jr 29:10), die duurde van 606-536 v.Chr.

De koning van Babel neemt ook voorwerpen van het huis van de HEERE mee naar Babel (vers 7). Daar plaatst hij ze in “zijn tempel”. Op die manier vermengt hij de dingen van God met zijn afgoden. Hij brengt niet zijn heidense goden in Gods huis, maar neemt de voorwerpen van Gods huis mee naar zijn eigen heidense afgodshuis. Dit is een illustratie van wat in de geschiedenis van de christenheid door de eeuwen heen heeft plaatsgevonden. Eerst worden heidense praktijken in de kerk binnengebracht. Later zijn dingen uit Gods Woord ingevoerd in de afgodische praktijken van een wereldse godsdienst, wat we vooral zien in het rooms-katholicisme.

De opmerkingen waarmee de kroniekschrijver zijn beschrijving van het leven van Jojakim besluit, zijn niet bepaald vleiend. Hij heeft geen goed woord voor hem over. Hij vat het leven van deze koning samen met de woorden “zijn gruweldaden, die hij gedaan heeft” (vers 8). Over zijn dood en begrafenis rept hij met geen woord. Jeremia vertelt ons dat deze man een ezelsbegrafenis heeft gekregen, dat hij is weggeworpen als een kadaver (Jr 22:19; 36:30).

2Kr 36:9-10 | Jojachin koning van Juda

9 Jojachin was acht jaar oud toen hij koning werd, en hij regeerde drie maanden en tien dagen in Jeruzalem. Hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE. 10 Bij het aanbreken van het nieuwe jaar stuurde koning Nebukadnezar [een leger] en liet hem naar Babel brengen met de kostbare voorwerpen van het huis van de HEERE. En hij maakte zijn broer Zedekia koning over Juda en Jeruzalem.

Jojachin wordt koning als hij acht jaar oud is (vers 9). Hij regeert slechts drie maanden en tien dagen. Hij is jong en regeert kort, maar het oordeel over hem is net zo negatief als dat over zijn voorganger. Ook “hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE”. Nebukadnezar maakt een einde aan zijn regering door hem “bij het aanbreken van het nieuwe jaar naar Babel te brengen” (vers 10). Hier vindt de tweede wegvoering plaats.

Samen met die wegvoering worden ook weer “kostbare voorwerpen van het huis van de HEERE” meegenomen (vers 7). Nebukadnezar rooft geleidelijk de tempel leeg. Zo is de belijdende christenheid bezig de gemeente van haar waarheden te beroven. Dat gebeurt door aan bijbelse uitdrukkingen een andere inhoud te geven. Bekering is dan niet meer een omkeren tot God met berouw over zonden, maar bijvoorbeeld het loslaten van een gewoonte die iemand zelf of anderen schade berokkent, een verandering van sociaal gedrag.

Nebukadnezar laat zijn macht voelen door Zedekia koning over Juda en Jeruzalem te maken. Zedekia is niet de broer van Jojachin, maar zijn oom. Hij is een zoon van Josia en de broer van de vader van Jojachin.

2Kr 36:11-14 | Zedekia koning van Juda

11 Zedekia was eenentwintig jaar oud toen hij koning werd. Elf jaar regeerde hij in Jeruzalem. 12 Hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE, zijn God, en hij vernederde zich niet voor [de ogen van] de profeet Jeremia, [die sprak] op bevel van de HEERE. 13 Bovendien kwam hij in opstand tegen koning Nebukadnezar, die hem een eed had laten afleggen bij God. Hij was halsstarrig, en verstokte zijn hart, zodat hij zich niet bekeerde tot de HEERE, de God van Israël. 14 Verder pleegden alle leiders van de priesters en het volk op grote schaal trouwbreuk, overeenkomstig alle gruweldaden van de heidenvolken. Zij verontreinigden het huis van de HEERE, dat Hij geheiligd had in Jeruzalem.

Dan wordt Zedekia koning van Juda (vers 11; 2Kn 24:18-20; Jr 37:1). Zedekia betekent ‘de HEERE is mijn gerechtigheid’. Hij doet zijn naam geen eer aan, want hij vertrapt de gerechtigheid van de HEERE. Als gevolg daarvan zal hij die gerechtigheid aan den lijve ondervinden. Hij is de laatste koning van Juda.

Zedekia is een zwak figuur en een slecht mens. Ook “hij deed wat slecht was in de ogen van de HEERE, zijn God” (vers 12). Hij vernedert zich niet voor de profeet Jeremia. Dat kan zo worden gezegd, omdat Jeremia spreekt “op bevel van de HEERE”, letterlijk: “uit de mond van de HEERE” (vgl. Jr 1:6-9; 37:2). Zedekia laat hem wel komen, maar luistert niet naar zijn woorden.

Dat hij het woord van Jeremia naast zich neerlegt, betekent dat hij in opstand tegen God leeft. Het gevolg is dat hij in opstand tegen Nebukadnezar komt en daarmee de eed verbreekt die Nebukadnezar hem heeft laten afleggen (vers 13; Ez 17:13-19). Dat levert hem een unieke vermelding op. Van hem wordt gezegd dat hij én halsstarrig is én dat hij zijn hart verstokt. Een dergelijke combinatie komt alleen hier in de Schrift voor. Hij heeft een onbuigzame nek en een verhard hart. Door zo zijn eigen hart moedwillig te verharden ontneemt hij zichzelf de kans op bekering. Dat wordt aangegeven door het woord “zodat”.

De goddeloosheid is niet beperkt tot Zedekia. Het is ‘zo koning, zo volk’. Alle leiders van de priesters en het volk plegen op grote schaal trouwbreuk (vers 14; Ez 8:1-18). Ze doen mee met de gruwelen van de heidenvolken en verontreinigen het huis dat de HEERE voor Zichzelf heeft geheiligd in Jeruzalem. Ze vergrijpen zich aan alles waar de HEERE een afschuw van heeft. Ze nemen de hele levensvorm van de heidenvolken over.

We zien in deze eindtijd van Juda een treffend beeld van de eindtijd van de christenheid waarin wij leven. Christenen leven in toenemende mate op een wijze die lijkt op die van mensen die zonder God leven. Het zijn de laatste dagen, die worden gekenmerkt door het liefhebben van zichzelf en het meer liefhebben van genot dan van God (2Tm 3:1-5).

2Kr 36:15-21 | Nebukadnezar verwoest Jeruzalem

15 De HEERE, de God van hun vaderen, zond hun vroeg en laat [waarschuwende woorden] door de hand van Zijn boden, want Hij wilde Zijn volk en Zijn woning sparen. 16 Maar zij spotten met de boden van God, verachtten Zijn woorden en maakten Zijn profeten belachelijk, tot de grimmigheid van de HEERE tegen Zijn volk [zo hoog] opsteeg dat er geen genezing [meer mogelijk] was. 17 Toen deed Hij de koning van de Chaldeeën tegen hen optrekken, die hun jongemannen in het huis van hun heiligdom met het zwaard doodde. Hij spaarde de jongemannen, de meisjes, de ouderen en de stokouden niet. [God] gaf hen allen in zijn hand. 18 Alle voorwerpen van het huis van God, de grote en de kleine, de schatten van het huis van de HEERE en de schatten van de koning en zijn vorsten: dat alles bracht hij naar Babel. 19 Zij verbrandden het huis van God, en braken de muur van Jeruzalem af. Ook alle paleizen van [Jeruzalem] verbrandden zij met vuur, zodat alle kostbare voorwerpen ervan te gronde werden gericht. 20 En wie overgebleven was van het zwaard, voerde hij weg naar Babel, en zij werden hem en zijn zonen tot slaven, tot het koninkrijk van Perzië ging regeren, 21 om het woord van de HEERE, bij monde van Jeremia [gesproken], te vervullen, totdat het land behagen zou scheppen in zijn sabbats[jaren]. Het rustte al de dagen van de verwoesting, totdat de zeventig jaar vervuld waren.

Op zeker moment is de maat vol. Voordat God het oordeel laat komen, laat Hij nog een keer horen hoeveel moeite Hij heeft gedaan om Zijn volk en Zijn woning te sparen (vers 15). Telkens weer heeft Hij door Zijn boden het volk opgeroepen naar Hem terug te keren. De uitdrukking “vroeg en laat” wijst op de noodzakelijke spoed van de boodschap. God heeft er haast mee gemaakt. Hij is niet traag en niet karig geweest in Zijn pogingen om hen tot omkeer aan te sporen. Het heeft allemaal geen resultaat opgeleverd.

Het is treffend te lezen over “Zijn volk en Zijn woning”. Het gaat over wat van Hem is. Zijn oordeel over wat van Hem is, gaat Hem Zelf aan. Hij oordeelt niet afstandelijk. Het raakt Hem Zelf diep. Daarom heeft Hij er ook alles aan gedaan om het niet zover te laten komen.

De opstand van Gods volk en hun leiders blijkt uit hun ontvangst van Zijn boden (vers 16). Al de moeite van God om Zijn volk terug te brengen tot Zichzelf, is met verachting en hoon beantwoord (vgl. 2Kr 30:10; 2Pt 3:3). Mensen spotten altijd met hen die met een boodschap uit de hemel komen en die hun niet bevalt. Vooral godsdienstige mensen reageren zo.

Dan is het zover dat God het oordeel niet langer kan uitstellen en geeft Hij Zijn volk en ook Zijn woning prijs aan de vijand. Hij doet de koning van de Chaldeeën tegen hen optrekken (vers 17). Het oordeel komt over alle leeftijdsgroepen die verantwoordelijkheid dragen voor hun daden (vgl. Op 19:18; 20:12). Er is geen aanzien des persoons bij God.

Volgens de geschiedschrijvers trekt Nebukadnezar 15 januari van het jaar 588 v.Chr. tegen Jeruzalem op. Op 28 juli 586 v.Chr. valt de stad. Op 14 augustus wordt de tempel verbrand (vers 19). Voordat dit gebeurt, worden de schatten uit Gods huis geroofd en naar Babel gebracht (vers 18). Dat zullen dan de schatten zijn die zijn overgebleven na de vorige twee plunderingen (verzen 7,10).

Dit keer worden ook de schatten van de koning (2Kn 20:15-17) en zijn vorsten geroofd en meegenomen. Alle paleizen van de vorsten waarin ze hun luie leven in genotzucht hebben geleefd, met alles wat erin is, gaan in vlammen op.

God laat alles gebeuren omdat er voor Hem niets begeerlijks meer in de tempel aanwezig is. Hij geeft Zijn tempel aan de heidenen prijs (Ps 79:1; Kl 2:1,7; 4:1; Jr 51:51). Hetzelfde zien we als de gemeente haar ‘Laodiceageest’ openbaart (Op 3:14-22). Daarin is ook niets wat Hem behaagt. Daarom zal Hij de christenheid, die uitloopt op het grote Babylon, aan het oordeel prijsgeven (Op 17:15-18; 18:1-2,19).

Allen die niet gedood zijn, worden door Nebukadnezar naar Babel gevoerd om hem en zijn zonen als slaven te dienen (vers 20). Het oordeel is totaal, de vernedering volkomen. Toch is de verwerping niet definitief, maar tijdelijk. Er is sprake van een “tot”, namelijk “tot het koninkrijk van Perzië” gaat regeren. Perzië is het koninkrijk waardoor God Babel oordeelt en waaraan Hij vervolgens de wereldheerschappij geeft (Dn 5:28).

Wat er gebeurt zodra de Perzen de wereldheerschappij hebben en daardoor ook gezag hebben over Juda en Israël, zullen we zo zien in de verzen 22-23. Eerst wordt er nog gezegd hoelang de ballingschap zal duren en dat is, “naar het woord van de HEERE, bij monde van Jeremia”, zeventig jaar (vers 21; Jr 29:10; 25:11; Dn 9:2,24-27). Deze periode van zeventig jaar wordt gerekend vanaf de eerste wegvoering naar Babel.

Dat de ballingschap zeventig jaar duurt, is niet toevallig. Het volk is zeventig jaar uit het land verdreven om het land zijn sabbatten te geven. God heeft een volkomen periode bepaald om het land tot rust te laten komen na alle afgoderij die het volk er heeft gepleegd (Lv 26:34-35,43a).

Als die jaren vervuld zijn, vervult de HEERE Zijn woord en brengt Hij het volk terug naar Zijn land en naar Zijn stad en naar Zijn huis. De vervulling ervan zien we in de boeken Ezra en Nehemia. De volgende twee verzen, de laatste twee van dit bijbelboek, bereiden ons daarop voor.

2Kr 36:22-23 | Terugkeer naar Jeruzalem

22 In het eerste jaar nu van Kores, de koning van Perzië, wekte de HEERE de geest van Kores op, de koning van Perzië, opdat het woord van de HEERE, [dat Hij] bij monde van Jeremia [gesproken had], vervuld zou worden om door zijn hele koninkrijk een boodschap te laten gaan, ook in geschrifte: 23 Zo zegt Kores, de koning van Perzië: Alle koninkrijken van de aarde heeft de HEERE, de God van de hemel, aan mij gegeven, en Hij is het Die mij heeft opgedragen om een huis voor Hem te bouwen in Jeruzalem, dat in Juda ligt. Wie er onder u ook maar tot al Zijn volk behoort – de HEERE, zijn God, zij met hem en laat hij optrekken.

Aan het einde van dit boek licht in deze verzen een straal van hoop op van de terugkeer van een overblijfsel. In de Hebreeuwse Bijbel is Kronieken het laatste boek van het Oude Testament. Het Hebreeuwse Oude Testament sluit af met dit woord van hoop, de verwachting van herstel. Als deze verzen zouden ontbreken, zou de lezer aan het einde van het boek door een gevoel van wanhoop kunnen worden overvallen.

Deze twee verzen tonen aan dat het laatste woord niet het oordeel van God is, maar dat er na het oordeel een nieuw begin gloort. Ze beschrijven het begin van de vervulling van de belofte in vers 21. Een opwekking of herstel is altijd het werk van God. Daarom lezen we dat Híj de geest van Kores opwekt. Dat doet Hij al direct bij aanvang van diens regering, “in het eerste jaar”. Zodra de periode van zeventig jaar voorbij is, gaat de HEERE meteen aan het werk om Zijn belofte, die Hij bij monde van Jeremia heeft gedaan, in te lossen.

De naam van Kores is al honderdzestig jaar eerder door de HEERE genoemd (Js 44:28). God brengt door hem, die “Zijn gezalfde” wordt genoemd (Js 45:1), het oordeel over Babel (in oktober 539 v.Chr.). Kores erkent dat hij Gods dienaar is en dat hij zijn heerschappij over alle koninkrijken aan “de HEERE, de God van de hemel”, te danken heeft (vers 23). Hij erkent ook dat God hem heeft opgedragen “een huis voor Hem te bouwen in Jeruzalem, dat in Juda ligt”. Het huis moet voor Hem gebouwd worden en niet voor de Joden.

Gods huis vandaag, de gemeente, is ook geen huis waar mensen de dienst uitmaken, maar God Zelf. De gemeente moet er niet naar streven om interessant en nuttig te worden gevonden door de buitenwereld. De gemeente moet zich niet aantrekkelijk maken voor de wereld, maar voor haar bruidegom, Christus. In de plaatselijke gemeente klinkt tegenwoordig steeds meer de vraag: Hoe komen de mensen het meest tot hun recht? De enige vraag die ertoe doet, is echter: Hoe komt God tot Zijn recht?

Kores doet twee dingen. In de eerste plaats geeft hij ieder die tot Gods volk behoort, wie dan ook, de vrijheid om naar Jeruzalem op te trekken en Gods huis te bouwen. In de tweede plaats wenst hij ieder die optrekt het gezelschap van “de HEERE, zijn God” op zijn weg toe. Het eerste is een oproep op een manier dat het geweten van ieder die belijdt tot Gods volk te behoren, erdoor wordt geoefend. Niemand wordt gedwongen om te gaan. Het tweede betekent dat ieder die optrekt dat niet in eigen kracht kan of hoeft te doen, maar dat de HEERE meegaat.

Geestelijk gaat dit woord voor ons nu in vervulling. Ieder die belijdt tot de gemeente van God te behoren, mag terugkeren naar de beginselen die Gods Woord ons aangeeft over de gemeente. In de praktijk zal dat alleen gebeuren door hen die in hun geweten zijn geoefend, terwijl ze zich tegelijk realiseren dat er in henzelf geen kracht is, maar dat de Heer met hen is.

Andere publicaties

Op de website www.oudesporen.nl staan onder het menu ‘Artikelen’ en het submenu ‘Auteurs -> Ger de Koning’ de volgende commentaren en publicaties:

- De serie ‘Toegelicht en toegepast’, een commentaarreeks van de bijbelboeken van het Oude Testament.

- De ‘Zie-serie’, een commentaarreeks van de vier Evangeliën en Handelingen.

- De ‘Rotsvast-serie’, een commentaarreeks met een verklaring van de nieuwtestamentische bijbelboeken vanaf de brief aan de Romeinen tot en met Openbaring. Deze serie heeft tot doel hen die jong zijn in het geloof te helpen bij het lezen en leren begrijpen van Gods Woord.

- Publicaties over diverse onderwerpen.

Van diverse Nederlandse publicaties zijn vertalingen in andere talen beschikbaar.

Alle commentaren en publicaties zijn vrij te downloaden als PDF bestand en als e-book.

Als er een ISBN wordt vermeld, is het boek ook als paperback te bestellen. Dat kan door op het betreffende ISBN te klikken. Voor een Nederlandse publicatie verschijnt de site www.uitgeverijdaniel.nl. Deze publicatie kan ook via de christelijke boekhandel worden besteld. Voor een in het Duits vertaalde publicatie met een ISBN verschijnt de site www.daniel-verlag.de.

De Nederlandse commentaren staan ook op www.kingcomments.com. Bijbelboeken en verzen kunnen eenvoudig en snel worden benaderd. De commentaren kunnen worden gelezen op elk beeldscherm, van pc tot smartphone. Meer info staat onder ‘Informatie’ op de site. Het is raadzaam die eerst te lezen.